Luister naar

Hoe vier partijen zich aan elkaar vastklampen

Nieuws
Is de oppositie tegen een nog niet bestaand kabinet nu al geboren? De laatste poging voor een meerderheidskabinet staat onder grote druk.
Gerard Beverdam Gerard Beverdam
woensdag 28 juni 2017 om 20:12
Informateur Gerrit Zalm (midden) ontvangt de onderhandelaars van D66, CDA, ChristenUnie en VVD in de Stadhouderskamer. De fractievoorzitters praten over de vorming van een nieuw kabinet.
Informateur Gerrit Zalm (midden) ontvangt de onderhandelaars van D66, CDA, ChristenUnie en VVD in de Stadhouderskamer. De fractievoorzitters praten over de vorming van een nieuw kabinet. anp / Remko de Waal

Den Haag

Alsof hij zijn eigen oppositierol van de afgelopen jaren al vergeten is, hield CDA-leider Sybrand Buma woensdag een preekje in de Tweede Kamer. ‘Dit is iets wat we allemaal zullen moeten doordenken.’ Wat is het punt van de CDA-voorman? ‘Dat het schadevrij naar de zijlijn manoeuvreren voor veel partijen het hoogste doel lijkt te zijn.’

Alle dertien fracties in de Tweede Kamer mochten hun zegje doen over de kabinetsformatie, nu de onderhandelingen tussen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie beginnen. ‘Vol in de oppositie tegen Pechtold I’, sneert PVV-leider Geert Wilders. ‘Waarom denken D66 en ChristenUnie dat met VVD en CDA een akkoord over het klimaat te bereiken valt?’ vraagt Marianne Thieme (Partij voor de Dieren). En de nieuwe ronde is een ‘kansloze onderhandeling’, oordeelt Tunahan Kuzu (Denk), na uitgebreid citeren uit het beginselprogram van de ChristenUnie.

Nu de formatie zich toespitst op nog één meerderheidsvariant, wordt dus de toon van veel partijen feller. Zo spreekt PvdA-leider Lodewijk Asscher, die vorige week nog vriendelijk bedankte voor een plek aan de formatietafel, ineens over ‘rechts met den Bijbel’. Hij wil weten of de VVD kan instaan voor de NIP-test (onder andere voor downsyndroom, red.) voor zwangere vrouwen, en of het onderzoek naar ‘afschuwelijke ziekten’ niet zal worden gehinderd.

‘Ik snap de vraag’, reageert VVD-leider Mark Rutte, ‘maar dit is een discussie voor aan de formatietafel.’ Toch heeft Asscher het ‘frame’ al neergezet: in hoeverre laten VVD en D66 zich ringeloren door de kleine ChristenUnie? Maar opvallend is dat geen enkele toekomstige coalitiepartij zich laat verleiden. Zelfs Alexander Pechtold (D66) laat zich in ultrakleine stapjes telkens iets positiever uit over de ChristenUnie. ‘Een coalitie van lef’, citeert hij oud-ChristenUnie-leider Arie Slob, afgelopen zaterdag in het radioprogramma Kamerbreed. Pechtold: ‘Als het niet kan zoals het moet, moet het maar zoals het kan.’

frontale botsing

CDA-leider Buma prijst omstandig de ChristenUnie. ‘Ik heb veel respect voor hun opstelling, ook gezien alles wat er in de afgelopen weken is gebeurd. En het siert D66 dat het over eerdere bezwaren is heengestapt.’ Ruim een maand geleden liep een eerste verkennend gesprek tussen D66 en ChristenUnie uit op een frontale botsing; nu gaan ze niet meer verkennen, maar meteen officieel onderhandelen.

De hoop op een positief resultaat is groot, ook omdat VVD en CDA weinig vertrouwen hebben in de slagvaardigheid van een eventueel minderheidskabinet. ‘Het CDA is zeer gemotiveerd deze formatie tot een succes te maken’, meldt Buma. Gert-Jan Segers gaat ook ‘vol overtuiging’ meepraten. ‘De rijsttafel van collega Pechtold heeft geholpen, maar we doen het vooral vanwege onze idealen.’ Segers somt er heel wat op, maar opvallend genoeg níét de bescherming van kwetsbaar leven. Medisch-ethische kwesties als ‘voltooid leven’ en onderzoek op embryo’s, staan niettemin volgende week al op de formatie-agenda.

Als SP-leider Emile Roemer stevig aangepakt moet worden, trekken Rutte en Buma samen op. ‘Waarom wilde u in 2010 en 2012 met mij lunchen over eventuele samenwerking?’, vraagt Mark Rutte – omdat Roemer nu stelt dat de ‘VVD-grondbeginselen’ een coalitie in de weg staan. Buma onthult dat hij vooral aan de SP dacht, ‘toen ik het had over partijen die schadevrij richting de zijlijn gaan’. Maar Roemer claimt dat met de VVD een grote koerswijziging op het neoliberalisme onhaalbaar is.

Toch blijft de hand uitgestoken. ‘Het gaat niet alleen om de grootste gemene deler, maar ook om te zien of we op onderdelen bredere steun kunnen krijgen’, stelt Rutte. De vorige informateur, Herman Tjeenk Willink, adviseert daarom een niet al te gedetailleerd regeerakkoord. Woensdagmiddag ging zijn opvolger Gerrit Zalm voortvarend van start met de gesprekken tussen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Het doel: een nieuw kabinet in september. <

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Demissionair minister Hugo de Jonge tijdens het debat over de Wet betaalbare huur.

Plan om huurprijzen in de vrije sector aan banden te leggen is weer een stap dichterbij

Het plan om de huurprijzen in de vrije sector per 1 juli wettelijk aan banden te leggen is weer een stap dichterbij. Een meerderheid van de Tweede Kamer schaart zich achter de nieuwe huurwet.

PVV-leider Geert Wilders dinsdag na afloop van de gesprekken van de vier formerende partijen met de informateurs Dijkgraaf en Van Zwol.

Noodgreep rond asiel ligt op formatietafel, maar haalt die ook iets uit? 'Dit kan niet zomaar'

De formerende partijen praten over het uitroepen van een 'asielcrisis'. Maar de zittende staatssecretaris Eric van der Burg waarschuwt alvast dat dit niet zomaar kan.

NSC-Kamerlid Nicolien Van Vroonhoven benadrukt geen tegenstander te zijn van de Transgenderwet zoals die nu bestaat, maar alleen van de verruiming.

Meerderheid Kamer wil ruimere Transgenderwet in prullenbak, minister weigert voorstel in te trekken

Het wordt niet gemakkelijker om de geslachtsaanduiding te wijzigen bij de burgerlijke stand. Een meerderheid van de Tweede Kamer vroeg dinsdag aan het demissionaire kabinet om een wetsvoorstel hierover in te trekken.

Partijleider Frans Timmermans op het congres van GroenLinks en PvdA: ‘We laten niemand los, dat is ons verhaal.’

Timmermans wil links blok grootste maken: 'Voorkomen dat Wilders aan de knoppen van de macht komt'

‘Wij hebben elkaar nodig’, zegt Frans Timmermans zaterdag met luide stem voor een bomvol ledencongres van GroenLinks-PvdA. Honderden leden zijn bijeen om te stemmen over nauwere samenwerking.

Frans Timmermans zal al zijn stuurmanskunst nodig hebben om er tijdens het congres vandaag voor te zorgen dat het conflict tussen Israël en Gaza geen splijtzwam wordt.

Voordat Timmermans het formatiestokje kan overnemen, moet hij een dreigende binnenbrand blussen

GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans hoopt dat het linkse blok alsnog een rol van betekenis krijgt. Maar in zijn eigen achterban broeit het al maanden. Vandaag ontmoeten de flanken elkaar op het gezamenlijke partijcongres.

Conny Helder (Volksgezondheid): ‘Goede zorg tegen een lagere prijs, ik ben daar niet op voorhand voor om dat in te dammen.’

Kamer wil private partijen uit zorg weren, maar de minister ziet nog altijd meer voor- dan nadelen

Ondanks aanhoudende oproepen van de Kamer om private investeerders in de zorg aan banden te leggen, wil demissionair minister Conny Helder niets van een verbod weten. Volgens haar heeft de zorg juist baat bij privaat geld.