Archiefhoekje (48)

SEXISME IN HET ARCHIEF?

Fanatieke emancipatieverdedigers zullen zich ongetwijfeld ergeren aan de mentaliteit van het Ancien Regime.
Van elke honderd persoonsnamen in de documenten van toen zijn er meer dan vijfennegentig van mannen,
en van de vijf vrouwen worden er meestal nog een paar omschreven als "de huisvrouw van ..".

Deze documenten weerspiegelen volledig de toenmalige opvattingen over de maatschappij,
waarin de beruchte drie k's (keuken – kerk – kinderen) primeerden.
Bestuurlijke functies (stadsbestuur, rechtbank, ..) in vrouwenhanden waren ondenkbaar.

Een vervelend gevolg hiervan is dat wij dikwijls weten dat een man getrouwd was maar niet met wie.
Landboeken en belastinglijsten zijn een bijna volledig mannelijke aangelegenheid.
De parochieregisters lossen dit probleem maar gedeeltelijk op:
zij beperken zich in veel gevallen tot de voornaam van de vrouw, waren dikwijls slordig bijgehouden,
zitten vol hiaten en beginnen in het Meetjesland soms opvallend laat.

Gelukkig is er een bijkomende bron, waarin de echtgenotes bijna systematisch genoteerd werden:
de "wettelijke passeringen" of verkopingen van onroerende goederen.
Heel vaak waren die het gevolg van erfenissen, en op dit gebied had de vrouw wel gelijke rechten.
Aan deze bronnen besteedt ons Stadsarchief dan ook heel wat tijd.
Het overleden duo Willy Hamerlynck en Erik De Smet bracht de periode 1537-1700 in kaart,
het omvangrijke deel 1700-1735 ligt zo goed als klaar.

Op die manier kan het Stadsarchief het sexisme van toen al een flink stuk wegwerken.
Niettemin moeten ook nu soms keuzes worden gemaakt.
Op welke manier rangschik je bijvoorbeeld de huwelijken alfabetisch?
De gekozen oplossing – op de bruidegom en pas via een computercommando op
de bruid – zal niet iedereen bevallen, maar is het meest werkbaar gebleken.

Ook in de latere eeuwen ontstaan af en toe problemen, met aanduidingen als "de familie X."
De overvloedig beschikbare persoonlijke documenten brengen zo goed als altijd uitsluitsel.
Echte problemen zullen pas ontstaan door de nieuwe wet die de kans biedt,
kinderen de naam van de moeder te geven.
De huidige archiefgeneratie krijgt daar gelukkig niet meer mee te maken.