Leny's Weblog

Nieuws - Nieuws - Nieuws

acties in de provincies

ecologie van de Eikenprocessierups

gezondheidsrisico's mens en dier

bestrijding van de Eikenprocessierups

nuttige documenten (nieuwe folder, draaiboek, infofiche, faq-lijst, ... )

Acties rond de Eikenprocessierups in de Provincies

Eikenprocessierups in Limburg : Alle info over bestrijding en gezondheid van de rupsen in Limburg

Eikenprocessierups in Anwerpen

Eikenprocessierups in Vlaams Brabant

Eikenprocessierups in Oost Vlaanderen

Nieuws over Eikenprocessierupsen

Minister Dewael gaat overleggen over rups

di 05/06/07 - Minister van Binnenlandse Zaken Patrick Dewael (Open VLD) roept morgen een vergadering bijeen met alle provinciegouverneurs over de eikenprocessierups.
In het provinciehuis van Hasselt zullen de gouverneurs overleggen met het crisiscentrum van de regering, de civiele bescherming en het leger.
De deelnemers aan het overleg zullen informatie uitwisselen en de bestrijdingsplannen op mekaar afstemmen. In een op de drie Vlaamse gemeenten is de eikenprocessierups intussen al gesignaleerd. Vooral Limburg en Antwerpen hebben er last van. (www.vrtnieuws.net)

naar boven

Ecologie van de Eikenprocessierups

De Thaumetopoea processionea L. (Eikenprocessievlinder) kent één generatie per jaar met als vliegtijd de maand augustus. De eieren worden in juli/augustus afgezet in de toppen van voornamelijk eikenbomen op één- of tweejarige scheuten, afgedekt met de lichaamsbeharing van het vrouwtje. Na overwinteren onder vooral droge omstandigheden, komen de eieren in het daarop volgend voorjaar uit (eind april), vlak voor het verschijnen van de eerste groene delen. De rupsen vervellen zesmaal voor ze verpoppen. Vanaf het derde vervellingsstadium (april/mei) verschijnen er op de rug van de rups naast de normale witte haren ook de karakteristieke brandharen. Vanaf deze tijd vormen de rupsen naarmate ze groeien tegen de zonrijke stammen en dikkere takken typische nesten, die bestaan uit een dicht spinsel van haren, vervellingshuiden en uitwerpselen, waar ze zich in terug kunnen trekken. foto: PIH, Provincie Antwerpen

Vanuit de nesten begeven de rupsen zich voornamelijk 's avonds in karakteristieke processies (kop-staart patroon) naar de toppen van de eikenbomen op zoek naar voedsel en bij gebrek hieraan in dezelfde boom verplaatsen zij zich, wederom in processie, naar nieuwe voedselbronnen in de omgeving (andere eikenbomen, beuken en/of berken e.d.). Wanneer de vrouwtjes in augustus uitvliegen kunnen zij ongeveer een afstand van 5 tot 20 km. afleggen, terwijl zij ondertussen hun eitjes afzetten. foto: MMK bij het LOGO

Hoewel de rups eigenlijk een vaste bewoner is van Zuid- en Midden Europa, zien we dat in verschillende landen, waar hij eigenlijk van nature niet thuishoort, dat de soort zich gedurende een aantal jaren massaal kan ontwikkelen en overlast kan veroorzaken en daarna weer kan verdwijnen. Vanaf 2001 en vooral in 2003 is het aantal meldingen van de rups weer explosief gestegen.

De oorzaak van deze massale ontwikkeling moet waarschijnlijk gezocht worden in de gunstige weersomstandigheden van de laatste jaren: droge warme zomers en droge winters en het nog ontbreken van voldoende biologische vijanden, sluipvliegen en –wespen en de grote poppenrover.

naar boven

Gezondheidsrisico's (mens + dieren)

Afhankelijk van het ontwikkelingsstadium van de rups kan ze meer of minder overlast veroorzaken. Onderstaand schema toont aan dat de meeste overlast van half mei tot eind juni verwacht kan worden. Tot eind september veroorzaken lege nesten en overgebleven brandharen nog ongemak. Lege nesten die verstoord worden, kunnen heel het jaar door voor overlast zorgen tijdens werkzaamheden in en rond besmette eikenbomen. In gebieden waar de EPR voorkomt, moeten dan ook de nodige voorzorgsmaatregelen genomen worden bij die werken.

Ontwikkelingsstadium	Periode	Mate van ongemak
ei-stadium	Tot half april	Beperkt ongemak
jonge rupsen	Half april tot half mei	Beperkt ongemak
volgroeide rupsen	Half mei tot eind juni	Veel ongemak (brandharen)
pop-stadium	Half juni tot eind augustus	Ongemak (nesten)
vlinder	Juli tot september	Ongemak (nesten

Gezondheidseffecten voor mensen

De EPR kan een bedreiging vormen voor de menselijke gezondheid. De risico’s worden veroorzaakt door de brandharen vanaf het derde larvale stadium. Na contact met de brandharen kunnen klachten ontstaan zoals hevige jeuk en irritatie van de huid en irritatie aan de ogen of luchtwegen. Er zijn enkel risico’s in de periode dat de eikenprocessierupsen brandharen hebben en bij de verdere verspreiding van die brandharen door verwaaiing uit spinselnesten en uit lege nesten.

De brandharen bevatten weerhaakjes en dringen makkelijk huid, ogen en luchtwegen binnen. Bovendien bevatten ze een eiwit dat het lichaam binnendringt (thaumetopoiene). Als reactie maakt het lichaam een stof waarvan de gezondheidseffecten lijken op een allergische reactie. Die reacties verschillen sterk van persoon tot persoon. Iemand die vaker met brandharen in contact komt, vertoont dikwijls veel heftigere reacties. De huidirritaties die binnen acht uur optreden zijn rood en pijnlijk en gaan gepaard met hevige jeuk, die tot twee weken kan aanhouden. Als de brandharen in de ogen terecht komen, kan binnen enkele uren een rode, pijnlijke, jeukende zwelling optreden. Inademing van de brandharen kan leiden tot irritaties en ontstekingen van het slijmvlies van de neus, keel en luchtwegen. Soms kunnen ook algemene klachten zoals duizeligheid, malaise, koorts en braken optreden. foto: PIH Provincie Antwerpen

Naast de directe effecten veroorzaakt door de brandharen, zijn er een aantal indirecte effecten. Het woongenot van bewoners van getroffen streken vermindert. Voor inwoners en passanten van ernstig aangetaste gebieden beperkt de EPR de bewegingsvrijheid. Recreanten blijven weg of kunnen overlast hebben waardoor hun recreatiegenot vermindert. Belangrijk is dat contact met rupsen en nesten zoveel mogelijk wordt vermeden. Dat geldt ook voor rupsrestanten en nesten uit vorige jaren. Oude brandharen blijven immers tot acht jaar lang hun schadelijke werking behouden.

Gezondheidseffecten voor dieren

Ook voor landbouwdieren en huisdieren zijn er gezondheidsrisico’s. Klachten kunnen optreden als vee graast onder aangetaste eikenbomen of als gras, afkomstig uit de directe nabijheid van aangetaste eiken als veevoer wordt gebruikt. Honden kunnen door het happen in afgevallen rupsennesten ernstig letsel aan het mondslijmvlies krijgen. Paarden zijn bijzonder gevoelig voor de gezondheidseffecten als gevolg van blootstelling aan brandharen van de rupsen. Er wordt aangeraden vee niet te laten grazen onder aangetaste bomen. Hiervoor moet rond een vrijstaande boom al snel een straal van 4 meter worden vrijgelaten.

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de gezondheidseffecten. Zonder complicaties verdwijnen de klachten binnen een aantal weken. In zeer zeldzame gevallen kunnen ernstigere klachten ontstaan zoals in de tabel kan teruggevonden worden.

	Huid	Ogen	Bovenste luchtwegen
Effecten	irritatie bultjes, pukkels, blaasjes roodheid jeuk zwelling ontsteking opm.: effecten treden op binnen 8 uur, geen restletsels, effecten kunnen 2 weken aanhouden.	Acuut: (bindvlies en hoorn- vlies) branderige pijn irritatie zwelling roodheid ontsteking opm.:effecten treden op binnen 1-4 uur. Chronisch: (diepere lagen) - knobbelvormige ontsteking opm.: restletsel blindheid, indien geen operatieve verwijdering.	irritatie/ontsteking neusloop slikstoornissen kortademigheid opm.:soms pseudo-allergische bronchitis; longoedeem.

Preventieve adviezen

De algemene bevolking kan het beste geadviseerd worden direct contact met rupsen, (oude) brandharen, spinselnesten en vervellingshuiden zoveel mogelijk te vermijden.
Probeer kinderen te attenderen op het gevaar van de eikenprocessierups.
Indien een andere weg genomen kan worden, waar geen met door de rups besmette eikenbomen staan, dan verdient dit de voorkeur.

Rapport van Steunpunt Milieu en Gezondheid: Gezondheidsgevolgen van blootstelling aan brandharen van de Eikenprocessierups (info voor gezondheidswerkers)

Het Steunpunt Milieu en Gezondheid heeft op vraag van de Medisch Milieukundigen en Toezicht Volksgezondheid een literatuurstudie uitgevoerd naar Eikenprocessierupsen en gezondheid. In dit rapport, vooral bedoeld voor hulpverleners (huisartsen en apothekers), staat meer info over de mogelijke gezondheidseffecten. Ook vind je info over welke gezondheidseffecten het meeste voorkomen en hoe je ze best kan behandelen. Het rapport vind je hier. Meer info over de gezondheidseffecten van het biologische bestrijdingsmiddel kan je hieronder vinden.

Om meer inzicht te verwerven in de “gezondheidsrisico’s van milieufactoren“ richtte de Vlaamse overheid in 2001 het “Steunpunt Milieu en Gezondheid” op. Een consortium van Vlaamse universiteiten (VUB, UG, UA, KUL en LUC) sloeg de handen in elkaar om samen met een aantal partners (Universiteit Maastricht, Provinciaal instituut voor Hygiëne, Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek, Openbaar Psychiatrisch Ziekenhuis Geel en het UZ Antwerpen) de komende jaren beleidsondersteunend onderzoek uit te voeren binnen dit domein.

Behandeling van de symptomen

Behalve dat de brandharen door hun bijzondere vorm gemakkelijk de oppervlakkige lagen van huid,ogen en bovenste luchtwegen van mensen kunnen binnendringen en hierbij kleine pijnlijke wondjes kunnen veroorzaken, scheiden zij na binnendringen ook een 'gif' af in de vorm van een lichaamsvreemd eiwit, thaumetopoiene, dat een aantal enzymen activeert, zoals fosfolipase A, met als gevolg het vrijkomen van histamine en waarschijnlijk andere vasoactieve stoffen. Aangezien niet direct aangetoond kan worden dat het hier om een specifieke afweerreactie gaat (géén specifiek IgE), worden de klinische verschijnselen, die optreden en die gelijkenis hebben met een allergie-reactie, ook wel pseudo-allergische reacties genoemd.

Uit ervaring met patiënten is wel bekend dat bij hernieuwd contact of bij een blootstelling die onderhouden wordt, bijvoorbeeld vanuit de kleding, de reacties veel sterker kunnen zijn. Daarnaast blijkt dat de reacties als gevolg van contact met de brandharen van persoon tot persoon sterk kan variëren.

In het algemeen verdwijnen de symptomen binnen enige dagen tot weken. Van belang is dat, mede om verdere verspreiding van de brandharen over het lichaam te voorkomen en om progressie van ontstekingreacties tegen te gaan, de huid goed met water wordt gewassen en dat aangedane ogen goed worden gespoeld met water. Eventueel kan men in het beginstadium de aangedane huid met plakband strippen om overtollige haren snel te verwijderen.

Omdat haren moeilijk uit kleding zijn te verwijderen, wordt verder aanbevolen deze zeer grondig met water en zeep te reinigen, zeker wanneer men weet dat men in een belast gebied is geweest en men hierbij overlast heeft ondervonden van de brandharen

Bij lichte symptomen kan ondersteunende therapie met medicijnen achterwege blijven. Bij hevige jeuk kunnen anti-jeukmiddelen zeker verlichting geven. Indien de lokale effecten zeer ernstig zijn, kan een kortdurende behandeling met een corticosteroid-crème in overweging genomen worden. Soms kunnen zelfs antihistaminica een oplossing bieden in het tegengaan van de klachten.

Documenten die verspreid worden met info over de Eikenprocessierups
Uitgebreide info die werd verspreid over de rupsen en wat je kan doen vind je hier.
Een kort infodocument over rupsen en gezondheid vind je hier.
Het rapport van het Steunpunt Milieu en Gezondheid met medische info over gezondheidsklachten en behandeling vind je hier.
De nieuwe folder kan je hier vinden.

Wat doen bij overlast van eikenprocessierupsen?

Waarschuw het gemeentebestuur of de brandweer. Zij zullen passende maatregelen treffen of de verantwoordelijke diensten op de hoogte brengen.
Probeer elk contact met de rupsen te voorkomen en maak ook kinderen hierop attent.

Wat mag je vooral niet doen?

De rupsen en nesten aanraken en zelf trachten te bestrijden. Gebruik zeker geen insecticiden want deze middelen kunnen schadelijk zijn voor de mens en het milieu.
Wegspuiten met bijvoorbeeld een hogedrukreiniger. De brandharen van de rupsen kunnen dan immers via de lucht verspreid geraken.

Praktische tips om klachten zoveel mogelijk te verlichten:

Vooral blootstelling aan de brandharen via huidcontact, minder via ogen en inademing van de brandharen
Oogklachten en klachten als gevolg van inademing van de haren worden vooral veroorzaakt door verwaaide brandharen
Herhaald contact met de brandharen veroorzaakt sterkere reacties
klachten kunnen 1 tot 2 weken aanhouden
Goed wassen en spoelen van huid en ogen (na blootstelling) + verzachtende crème
‘allergische’ patiënten lopen niet meer risico dan anderen
Probeer contact met brandharen te vermijden
‘Strippen’ van de huid met plakband om brandharen te verwijderen (vlak na blootstelling)
De brandharen zijn moeilijk uit de kleding te verwijderen. Om herhaalde blootstelling te voorkomen is dit verwijderen van de haren uit de kleding echter wel noodzakelijk. De kleding dient daarom zeer grondig met water en zeep gereinigd te worden (lang programma van het wasmachine op zo hoog mogelijke temperatuur).

Lichte symptomen: geen medicijnen nodig

Hevige jeuk: raadpleeg je apotheker (anti-jeuk middelen)

Ernstige klachten, ademhalingsmoeilijkheden: raadpleeg je huisarts

In het algemeen is bij mensen met een ongecompliceerde rupsenziekte (erucisme) na enige dagen tot weken een volledig herstel te verwachten.

Nog verdere vragen?
Je kan ook contact opnemen met je huisarts, het gemeentebestuur of de Medisch Milieukundige van jouw regio

meer info kan je vinden in de folder: 'Eikenprocessierupsen, wat je zeker moet weten !' en in de faq-lijst.

Gezondheidseffecten van het biologisch bestrijdingsmiddel

Om de processierups preventief te bestrijden worden dikwijls biologische bestrijdingsmiddelen op basis van Bacillus thuringiensis (Bt) gebruikt. Volgens de WHO (Wereld GezondheidsOrganisatie) veroorzaakt Bt geen gezondheidseffecten bij mensen. Het product is ook niet schadelijk voor andere gewervelden of ongewervelden. Vegetatieve Bt kan wel toxines vrijgeven waarvan het effect op de gezondheid niet bekend is. Om dit moment zijn er geen aanwijzingen dat Bt-producten schadelijk zijn voor de gezondheid.

In dit document van de WereldGezondheids Organisatie (WGO) kan je meer info vinden.

Alle documenten, een infofiche en een faq-lijst kan je hier vinden.

naar boven

Bestrijding

Natuurlijk evenwicht in bos en natuurgebieden

Wetenschappers vermoeden dat de EPR een aanvulling is op de Limburgse en Vlaamse soortenlijst en dat de soort dus ook de volgende decennia nog in Limburg voorkomt. Het zou wel kunnen dat we evolueren naar een natuurlijk evenwicht met een lagere hinder. In de natuur komt onverwachte groei meestal vanzelf tot staan zodra zich genoeg vijanden van de rups ontwikkelen. Voorbeelden zijn parasieten of vogels en insecten die de larve als voedsel nodig hebben. Komen er teveel rupsen, dan zorgen ook ziekte en voedselgebrek voor spontane afname. Op dit moment wordt die evolutie op het terrein niet waargenomen.

Milieuverantwoord beheer

In bossen en natuurgebieden wordt de populatie EPR in toom gehouden door natuurlijke vijanden. Bestrijdingsacties hebben daar dikwijls ongewenste effecten voor andere insectensoorten. Bestrijding is enkel nuttig en nodig in gebieden waar mensen komen, in bewoond gebied en langs wegen en fietspaden.

Persoonlijke beschermingsmiddelen

Is men beroepsmatig bij het beheersen van de overlast betrokken, dan is het belangrijk dat goede persoonsbeschermingsmiddelen gebruikt worden (rubberen handschoenen, laar¬zen, een overall die bij de onderarmen en enkels is af te sluiten en een volgelaatsmasker). Ook indien men zich niet-beroepsmatig bezig gaat houden met de bestrijding van het probleem, is het gebruik van goede beschermingsmiddelen een eerste vereiste. Dit wil zeggen het dragen van een goed sluitende overall, een stofmasker en -bril, handschoenen en laarzen. Gezien de gevaren moet het zelf gaan bestrijden van de overlast, zeker wanneer dat ondeskundig gebeurt, in principe afgeraden worden.

Wanneer wat doen ?

Periode *	Bestrijdingsmethode
Voorjaar	Bestrijding plannen
Eind april – eind mei	Preventieve biologische bestrijding
Mei – juli	Zuigen
	Branden
	Contact vermijden
altijd	Oude nesten opruimen

* Afhankelijk van o.a. klimatologische omstandigheden kunnen de periodes waarin de verschillende stadia van de rups voorkomen van jaar tot jaar veranderen.

Vanaf Eind april tot eind mei: Preventieve biologische behandeling

Preventieve bestrijding is meestal alleen nodig in drukbevolkte of drukbezochte gebieden waar de EPR overlast veroorzaakt: de bebouwde kom of andere publieke plaatsen zoals langs scholen, wandel- of fietswegen.

Wanneer bestrijden ?

Tijdens het einde van het tweede larvaal en het vroege derde larvale stadium (eind april – eind mei) is de preventieve behandeling met Bacillus thuringiensis effectief. Vanuit milieu en gezondheidsoogpunt wordt niet aangeraden om met andere (chemische) middelen te bestrijden. Via de nieuwsbrief van de provincie zal het juiste tijdstip gemeld worden wanneer de preventieve bestrijding kan uitgevoerd worden.

De biologische preparaten kunnen worden afgespoeld door regen en worden beïnvloed door UV-licht en lage temperaturen. De spuitbehandeling kan best worden uitgevoerd op dagen dat het minstens 15°C wordt. Om drift te beperken kan best bespoten worden als er niet teveel wind is.

Een tijdig uitgevoerde eenmalige bespuiting (juiste tijdstip wordt meegedeeld in de nieuwsbrief) is in beplantingen lager dan 25 meter voldoende om de overlast te beperken. Bij bomen die hoger zijn dan 25 meter en in gebieden met een zeer zware aantasting dient de behandeling herhaald te worden binnen ongeveer 10 dagen na de eerste behandeling tenzij monitoring uitwijst dat de EPR voldoende in aantal verminderd zijn.

Van Mei tot juli: Branden of zuigen

Zuigen

Waar zuigen ?

Zuigen is meestal alleen nodig in drukbevolkte of drukbezochte gebieden: de bebouwde kom of andere publieke plaatsen zoals langs scholen, wandel- of fietswegen

Wanneer zuigen ?

EPR kunnen opgezogen worden van mei tot juli. Eventueel kunnen in augustus nog oude rupsennesten door zuigen verwijderd worden.

Hoe zuigen ?

De inzet van een mesttank (voor ¼ gevuld met water) die voorzien is van een vacuümpomp is een goede methode om grotere hoeveelheden rupsen op te zuigen. Door de zuigmond aan te passen kunnen die mesttanks ingezet worden om rupsen op te zuigen. De zuigmond moet verkleind worden en uitgerust met een flexibele slang en kunststof zuigbuis met afsluitbare klep.

Best wordt de behandeling meerdere keren herhaald om te voorkomen dat de rupsen die later afdalen toch nog overlast veroorzaken. Het legen van de tank dient op een geschikte plaats te gebeuren.

Branden

Waar branden ?

Branden is meestal alleen nodig in drukbevolkte of drukbezochte gebieden: de bebouwde kom of andere publieke plaatsen zoals langs scholen, wandel- of fietswegen.

Wanneer branden ?

Zodra rupsen zich op de stam van de bomen verzamelen kan men beginnen met het wegbranden. De vlam mag hierbij nooit loodrecht op de stam gericht worden. Die periode loopt van mei tot juli, het juiste tijdstip wordt meegedeeld via de provinciale nieuwsbrief.

Hoe branden ?

De methode bestaat erin de vlam gelijkmatig te bewegen, evenwijdig met de stam. Best wordt zo hoog mogelijk op de stam begonnen en dan van boven naar beneden te werken. Brand zoveel mogelijk met het gele deel van de vlam en verbrand gevallen rupsen.

Het grootste risico bij deze methode is verwaaiing van brandharen door wervelende warme lucht en bermbranden. Gebruik bij het branden voor dit doel uitgeruste en verlengde propaanbranders. Herhalen van de behandeling in een latere fase is dikwijls nodig omdat rupsen die later afdalen toch nog voor overlast kunnen zorgen. Bij jongwas bomen kan branden de bast beschadigen. Gezien de kans op bermbranden is het aangewezen om contact op te nemen met de territoriaal bevoegde brandweer over eventueel te nemen preventieve maatregelen.

Contact met EPR vermijden (geen bestrijding)

Niets doen

In bos en natuurgebieden wordt best geen bestrijding uitgevoerd omdat er heel wat andere rupsen (bv. Eikenpage-rups) ook gevoelig zijn voor het bestrijdingsmiddel. Bovendien is er meestal geen bewoning in dit soort gebieden. Indien bos en natuurgebied toegankelijk is voor recreatie, kunnen best waarschuwingsborden geplaatst worden.

Waarschuwen publiek

Met deze maatregel kan worden volstaan indien er in gebieden waar weinig mensen komen sprake is van veel voorkomen van EPR. De terreinbeheerder kan door middel van bebording, website, folders, lokale pers inwoners, recreanten en toeristen (kamp/bivak/kort verblijf ) op de hoogte brengen van de problemen in een bepaald gebied.

Afsluiten aangetast gebied

Bij een hoge plaagdruk kunnen delen van bos en natuurgebied of recreatie gebied tijdelijk worden afgesloten. De beheerder kan het terrein ook tijdelijk afsluiten gedurende de uitvoering van de bestrijding van de EPR.

Hele jaar door

Het is steeds zinvol om oude nesten, als bronnen van brandharen, te verwijderen. Tijdens werkzaamheden aan bomen of struiken of tijdens recreatie in bossen en natuurgebieden kunnen mensen immers in contact komen met de brandharen die zich in oude nesten bevinden.

Wanneer u oude en nieuwe nesten verwijdert moet u enige voorzichtigheid aan de dag brengen bij de keuze van de plaats waar u nesten deponeert. Bij voorkeur begraaft u de nesten op een plaats waar gedurende minimum 8 jaar geen grondwerken zullen plaatsvinden, een gecontroleerde stortplaats binnen de gemeente. Sinds kort is er in Nederland een methode om de nestresten te verbranden. Deze is nog niet volledig uitgetest en terughoudendheid is hier dan ook nog noodzakelijk. foto PIH provincie Antwerpen

uitgebreidere info vind je in het 'draaiboek Eikenprocessierupsen'.

Bestrijding Eikenprocessierups met een helikopter

De provincie Limburg bestrijdt dit jaar de EPR preventief door middel van helikopterbesproeiingen. Het middel op basis van Bt wordt dan vanuit een helikopter die over de boomtoppen vliegt, verspreid over de bladeren. Doel is om de EPR populatie zo goed mogelijk te bestrijden. Deze methode is goedkoper, sneller en effectiever dan besproeiing van op de grond, ook kunnen bomen besproeid worden die van op de grond niet bereikbaar zijn. De helikopter sproeit enkel in het kerngebied van de EPR (Kinrooi, Maaseik, Bocholt en Bree) en niet in de omgeving van woningen, ziekenhuizen, … . Daar wordt bestreden van op de grond of door middel van branden. Inwoners worden tijdig op de hoogte gebracht van die bestrijding. Meer info vind je hier.

naar boven

Nuttige documenten

Fiche: Eikenprocessierups en gezondheid

Deze fiche bundelt de belangrijkste gezondheidsinfo over de Eikenprocessierupsen.
een uitgebreide nieuwe fiche die verspreid wordt in heel Vlaanderen vind je hier, de korte versie hier

Nieuwe Folder: Eikenprocessierupsen en gezondheid

De folder 'Eikenprocessierupsen, wat je zeker moet weten’ .

Rapport van het Steunpunt Milieu en Gezondheid: info voor gezondheidswerkers over de effecten en behandeling van de Eikenprocessierups

Het rapport vind je hier.

Gezondheidseffecten van het biologisch bestrijdingsmiddel op basis van Bacillus thuringiensis (Bt)

Het document van de WHO over Bt en gezondheid vind je hier.

Veel gestelde vragen over de Eikenprocessierups

De faqlijst Eikenprocessierups

Draaiboek Eikenprocessierupsen (2006)

Het draaiboek "Aanpak, beheersing, communicatie rond de Eikenprocessierups" .

Rapport vragenlijst gemeenten en diensten naar beheersing en voorlichting rond de Eikenprocessierups

Het rapport kan je hier vinden.