Volksgeloof  heeft altijd bestaan. Tot de dag van vandaag gaan nog velen op bedevaart. Voornamelijk naar plaatsen waar de H. Maagd zou zijn verschenen, of waar een miraculeus beeldje voor wonderen zorgde. Al verbood de Kerk de verering van beelden toch bleven de mensen geloven in de wonderlijke kracht ervan.

Zo is de cultus rond het bedevaartsoord Scherpenheuvel ontstaan. Daar stond alouds geleden een ferme eikenboom.  De Germanen geloofden in de kracht van eikenschors. Bleek dat die schors helend werkte. Uit die schors werd later een Mariabeeldje gemaakt en in de eikenboom gehangen. Was er toch in het jaar 1514 een herder die zich het beeldje eigen wou maken. De hemelse Maagd greep in en liet die schalkse herder stokstijf staan met het beeld in zijn handen. Geen voet kon hij  bewegen. De omwoners kregen hem blijkbaar ook niet meer aan het lopen tot iemand het Mariabeeldje uit de handen van de herder trok en terug in de eikenboom plaatste. De stijfheid bij de verbouwereerde schaapshoeder verslapte zodat hij opnieuw kon lopen. Of de herder zich bekeerde tot een beter leven weten we niet. Het wonder ging evenwel van mond tot mond, van huis tot huis,van mens tot mens tot  de eerste pelgrim verscheen aan de wonderbaarlijke boom. Wellicht door de godsdienstige onlusten in onze streken verdween het eerste beeldje op mysterieuze wijze. Een Zichemse schepen wist in Diest een soortgelijk exemplaar te bemachtigen. Het werd in een wegkapelletje geplaatst waarna de wonderen niet uitbleven.  Grote figuren als Alva, de Aartshertogen  Albrecht en Isabella kwamen het oord vereren en de laatst genoemden maakten van de plaats een waar bedevaartsoord.  De heilige geschiedenis van Scherpenheuvel was begonnen en duurt tot de dag van vandaag nog voort.

Ook Boom geraakte in de ban van Scherpenheuvel. Wellicht eerst individuele bedevaarders; later, misschien tegen het einde van de 18^e eeuw, kleine groepen. Zo ontstond stilaan de behoefte tot het vormen van een broederschap. Op 1 juni 1810 werd te Boom “de bedevaart of Pelgrimagie naar en ter ere van O.L.Vrouw van Scherpenheuvel” gesticht. De nieuwe broederschap maakte snel opgang. Het 600^ste lid werd al in 1822 ingeschreven, het 800^ste in 1825 en het 1000^ste in 1828. In 1855 diende het stichtings- en ledenboek al overgeschreven.

Vandaag mag de vereniging nog prat gaan op haar aantal leden. Ze  vierde onlangs haar 2ooste jaar van bestaan*. Deze jubileumviering is niet onopgemerkt voorbijgegaan. De ongeveer 75 moedige bedevaarders werden hartelijk ontvangen door de mensen van Scherpenheuvel alsook door de geestelijkheid van de Basiliek. In Boom ging een heus feest door rond de geschiedenis van deze Broederschap, die in tijden van secularisatie nog veel aandacht trok.  Het moet de familie Bellon gunstig stemmen dat haar voorzitters niet zijn vergeten en we nu tevens allemaal weten dat de al oude bezemwagen, de koets der koetsen, een groene kleur had i.p.v bruin of witachtig zoals op verbruinde foto's te zien zijn. We verwijzen hier graag naar de talrijke foto's die de gemeenschap heeft weten te verzamelen rond dit jubileumfeest. Wij bevelen iedereen aan, die dit artikel leest, de website van de broederschap te doorsurfen.

De eerste Bellons die we in de registers van de Broederschap zien verschijnen zijn Mathilde Bellon, de zus van Willem Bellon. Zij trad toe in het jaar 1875, zij was toen 17 jaar. Willem Bellon volgde in het jaar 1889. Hij was toen reeds gehuwd met Maria Melanie Moens die zich tevens in dat jaar aansloot.

In de ledenlijst van 1910 verschijnen ook de namen van hun kinderen, Henri, ( 1887 – 1935), Frans ( 1889 – 1950), Albert ( 1891 -1963) en Desideer ‘( 1899 – 1964), mijn grootvader.

Enkele Bellons zouden een belangrijke rol gaan spelen in de organisatie. Willem Bellon en diens zoon Albert waren voorzitter van de Broederschap respectievelijk 20 en 21 jaar lang.

Hun verdienste willen we dan ook hier nogmaals onderlijnen en voor een stukje beschrijven.

volgend: De Broederschap onder Willems voorzitterschap.        

De hondeneters van Marita de Sterck.

Je zou zeggen: “Een vreselijk verhaal lijkt me dat.” Dat is ook zo. Je moet echter weten dat die gebeurtenis teruggaat tot de eerste wereldoorlog 1914 -1918. Duitsland bezet ons land, de bevolking lijdt honger. Wij mensen weten niet meer wat honger is. Wij leven in een cultuur waar eten geen noodzaak meer is maar een hobby. Wij eten niet meer om te overleven, maar  we leven om te eten. Een hemelsgroot verschil. Een teken van onze welvaart.
Honger is  echter nog niet verbannen en kan bij ieder van ons  terug keren. Hopelijk niet bij u en niet bij mij en mijn gezin.

De Nederlandse schrijfster met de naam Marita de Sterck schreef de roman rond het gekende verhaal van de hondenfretters in Boom. Ze brengt ons in een tijd waar haast geen erwt, geen brood, geen verse melk meer te vinden zijn. Vlees? Geen koebeest loop er nog rond, die behoren de vijand toe. Mensen zoeken naar ratten en muizen, maar die zijn schaars. Die dieren  vinden zelf niets meer om op te peuzelen!  Paarden moesten de militairen vergezellen naar het front. Daar worden zij net als vele soldaten aan flarden geschoten. Geen kat loopt er nog vrij, een konijn zou goudwaarde hebben gehad, en een kanariepiet zou geen kans meer hebben gekregen zijn vrolijk deuntje  de lucht in te fluiten. Restte de hond, de trouwe metgezel van de mens. Die laatste verklaarde hem vogelvrij omwille van zijn vlees. Verkocht werd hij op de markten, geslacht werd hij in Boom om te worden verkocht aan de grote stad Antwerpen.    

Het boek van Marita vertelt ons het verhaal van een  epileptische jongen die op dat moment op zoek gaat naar zijn hond Django , een Mechelse Scheper, die twee verschillende ogen heeft. De hond vergezelde hem steeds  en kon  zijn ziekelijke aanvallen  voorspellen. Victor, zo noemt de jongen, is wereldvreemd en overbeschermd door zijn ouders.  Hij verlaat stiekem  de ouderlijke woning en stapt de wereld in zonder paspoort en beseft niet  wat hem allemaal te wachten zal staan. In gedachten neemt hij zijn broer Nest mee die naar het front moest en een ware held voor hem is. Hij verlaat zijn geboortestad Mechelen, waar Victor de eerste hondengruwel op de armenmarkt te verwerken krijgt. Mensen wijzen hem de weg naar Boom waar honden zouden worden geslacht. Misschien is daar wel zijn trouwe metgezel te vinden tussen alle anderen die wachten op de executie. Hij ontmoet op zijn zoektocht verschillende figuren, bizarre, arme luizen, hoeren, verbitterde mensen. Hij hoort over slijkduivels en ziet een wereld die hij niet kent en tot dan toe nooit heeft beleefd. Geschokt en getekend zal hij worden als hij verneemt hoe mensen bedrog plegen met melk en hoe baby’s  daaraan sterven. Zijn gedachtenwereld raakt overhoop en  krijgt meermaals aanvallen van epilepsie. Hij geeft niet op. Niemand zal bij het lezen van het boek  Victor krediet geven dat hij zijn hond ooit zal terug vinden. Hij blijft er evenwel hardnekkig in geloven. Maar den Duits waakt en controleert.

Marita de Sterk  boeit de lezer. Het verhaal speelt zich af  langs voor velen herkenbare of ooit bestaande  plaatsen langs de Dijle  en de Rupel zoals het café het Zennegat en die van de Tien Billekens, de tolbrug naar Boom, het gasthuis van Boom, de hondenslachterij, de kerk van Hellegat.

Haar taal is soepel en gaat scherp met de episodes mee. Ze laat Victor naar de Rupel wandelen daar waar de Dijle de Nete kust en de Rupel geboren wordt. Zij geeft ons ruim kennis over de vallende ziekte en beschrijft de dingen zeer visueel. Je rilt als je leest hoe de honden in het slachthuis hingen: “klompen kaal, bloot vlees rond botten compleet ontmanteld, als een houten paard dat na een woeste hobbelpartij zijn nek gebroken had of een lievelingsbeer die bij het ravotten zijn buikvulling was kwijt geraakt.”

Kortom een boek om zo maar niet te laten liggen. Inderdaad een spijkerharde roman over de eerste wereldoorlog gevoerd op een klein stukje grond van Mechelen tot  Boom en Hellegat. En wanneer het toppunt van het verhaal is bereikt zal de spanning niet afnemen, integendeel. De terugweg naar Mechelen is even boeiend. Victor keert terug als een volwassen kerel, vol levenservaring en zeker van zichzelf.

Over de hondenfretters van Boom kan je eveneens heel wat vinden op de website Ten Boome, hierboven aanklikbaar. De verdienste van Marc Verlinden en de Geschiedkundige studiegroep die Boom door en door kennen waren ook de leveranciers voor de Boomse geschiedkundige gegevens aan Marita de Sterck. Trouwens verschillende lokale historici hebben dekleine geschiedenis via haar schrijftalent groot weten te maken.

Een boek dat goed kadert in het 700 jarig bestaan van Boom.
Een boek dat thuis hoort ook op deze site.  

De Sterck Maria; De Hondeneters. Em. Querido's Uitgeverij BV 2009. Isbn 9789045107714/NUR 285
Omslagontwerp Nanja Toebak
Zie ook/      

Familie is belangrijk. De familie maakt geschiedenis, ja zelfs wereldgeschiedenis. Op het  kerkhof zie je dat een beetje. Grote zerken laten vermoeden dat rijke families, die ooit aanzien hadden, het ook ruim en breed willen hebben eens ze dood zijn. Samen liggen ze te wachten op de wederopstanding. Zo moeten ze elkaar niet gaan zoeken eens dat zover is. Familie hoort bij elkaar. Ondertussen bewaakt  een engelbewaarder hun graf.

Als de naam groot gebeiteld staat in de blauwe steen, hoe belangrijker hun leven geweest is in Staat en of Kerk. Ze zijn fier en trots en dat moet tot over de dood heen zo blijven.

Het beeld van een viool, een boek, een wenende vrouw, een kind, een geweer, een helm, vertelt iets van de man of vrouw die onder de zerk begraven ligt. De overgrote meerderheid echter ligt er onbekend  en niets betekenend bij. Zij, of hun nabestaanden, hebben gekozen voor een kortstondige concessie. Al die duizenden mensen verdwijnen na enkele jaren definitief van het wereldtoneel. Geen kat  spreekt meer over hen. En toch hebben zij een geschiedenis gemaakt. “De kleine” geschiedenis”, zo waardevol en warm. Die van  beminnende ouder, vol overgave voor kinderen en kleinkinderen. De man en of de vrouw die met volle overgave hun ziekte hebben moeten dragen. Mensen die hebben moeten wroeten om wat welstand te vergaren en toch geluk uitstraalden. Mensen die dienstbaar, gastvrij waren. De lach, de dans en de muziek die ze brachten, de moppen die ze vertelden. Zij die ons leerden lezen, schrijven en denken. Zij die mooi konden vertellen, schilderen en schrijven.  Maar er is ook “De  geschiedenis  van het drama“. De jongeling die door een verwoest psychologisch leven omvergereden werd. Kindjes die het niet haalden bij de geboorte.  Dodelijke kogels en mijnen, verwoestende kankers en harten die plots stilvielen. Kinderen verlaten en of verwekt zonder liefde. Hartverscheurende ruzies, onbegrepen, verstoten, onvervulde liefde, verkeerde liefde en de dood verkozen boven het leven. Sukkelaars die van de koude en de honger omkwamen. Les misérables. Zij zijn ook van deze tijden. Zij schrijven nog altijd hun geschiedenis, maar het wordt niet meer zo gelezen.

Al zijn die mensen er niet meer, je weet dat ze er zijn daar op het kerkhof. Ze willen nog zoveel  vertellen en verrechtvaardigen. Het leven van een mens gaat zo vlug voorbij. Wie waren zij weer ? Wat hebben we van hen meegekregen?  Vanwaar die kromme neus, die lange flaporen ? Vanwaar mijn talent, die lach, melancholie, die ziekelijke toestand?  Waar zijn mijn voorouders nu ?  Wat  morgen met ons?

Waar brengt de dood ons heen? Zielen, opgegaan in het ijle, totaal ontdaan van het  aardse. Mogelijk  is de weg lang om het punt van de schepping te bereiken, daar waar alles begon en misschien ook alles eindigt?

Het leven zal het mysterie van de dood niet verklappen.

Tenslotte kunnen we ons troosten dat doodgaan, vlug of later,  het meest  rechtvaardige is dat er bestaat: niemand ontsnapt eraan.

MB

Boom heeft iets met het Spaanse Ayamonte.

Het is in september 2004 en in mei 2005 dat Boom een verbindingsovereenkomst tekende met het Spaanse Ayamonte. De burgervaders van beide gemeenten droomden toen van  projecten die zouden kunnen uitgewisseld worden om elkaar beter te leren kennen.

Er is voor de toenadering  blijkbaar tot vandaag nog het één en het ander blijven steken. Veel verkeer tussen beide gemeenten is er nog niet. Wat nog niet is kan nog komen.    Ayamonte vinden we helemaal in het puntje zuiden van Spanje aan de golf van Cadiz. Het ligt vlakbij de Rio Guadiana dat Spanje scheidt van Portugal. Dichter bij de kust liggen nog Vita Real de Santo- Antonio en de Playa de Isla Cristina. Misschien eens een bestemming om er een vakantie door te brengen. In ieder geval een gebied met veel water. De verbroedering heeft reeds wel wat interesse opgewekt. De Ayamontezen en de Boomenaars zijn mekaar al eens gaan opzoeken en heeft de Spaanse commune aan Boom en replica van de heilige maagd van El Rocio geschonken. Er zijn verder plannen dat de Spaanse kameraden zouden meehelpen aan het bouwen van de replica van het historische schip de Belgica. Hopelijk blijft het niet bij dromen.

Mogelijk het moment om wat Spaanse sfeer  en kleuren in Boom te integreren.

Zuiders temperament brengt ons in beweging en laat ons genieten van hun smakelijke hapjes. Gezonder kan het niet!

Belgen houden van Spanje. We zijn jaloers op de Spaanse zon. Zij boeiden zich in onze cultuur. Die namen ze ooit mee vanhier. Hun zon is ons ietsje te warm om ze over te smokkelen.

Misschien zullen we  nog eens samen wonen nu het wereldklimaat aardig wat doorheen aan het schudden is.              

Met Bellon Guiliemus begint onze generatie. In de genealogie wordt hij bestempeld als de stamvader van de tak Boom.  Op 7 november 1859 slaat de vroedvrouw hem op de prille bips. Hij groeit op en gaat een tijd tegemoet waarin veel staat te gebeuren. België is nog jong en verslijt tijdens zijn leven  haar eerste koningen. Armoede is troef. De industriële revolutie met heel haar dramatiek evolueert traag maar zeker. Wallonië begreep de waarde van de stoommachines. In Vlaanderen heerst evenwel armoede. Daar bleef men aan het weefgetouw vastzitten. Priester Daens zal op de banken van het parlement zijn woede komen uitroepen en de armoede aanklagen. Tegelijkertijd komt het socialisme, dat elders in de wereld wortel schiet, hier opzetten en  krijgt de kans te groeien. De liberalen worden de geschiedenis ingestuurd omwille van hun  fel bevochten schoolstrijd met de katholieken. Ook de Nederlandse taal wringt zich eindelijk in het onderwijs en zal Leopold II Congo koloniseren. De Nouveau Art is iets voor de kleine groep rijken, de bourgeoisie genoemd. Veel vreugde is er niet voor de gewone mens. Even na de eeuwwisseling moet Albert I met zijn Belgische soldaten de ijzervlakte invluchten om aan de Duitse pinhelmen te kunnen weerstaan. Jan met de pet lijdt nog maar eens aan chronische honger en hebben, vele kinderen ernstige ziekten, zoals tuberculose en rachitis.  Luxe, zoals wij die kennen, is er niet voor hen ook niet voor Willem. Hij zal die nooit kennen. Wanneer de economie in de goede richting blijkt te gaan breekt in de jaren dertig een crisis uit  met werkloosheid alom. Je weet wel Wall Street. Willem sterft in de prille lente op 30 maart 1937.  Hij was toen in zijn 78^ste levensjaar.
En toch ondanks de vele perioden van kommer en kwel is er ook vreugde. Springen mensen voor elkaar in de bres. De Leon, een goedaardig man, zal velen in Boom weten te bekoren.  

Speciaal citeren we hem onder verschillende voornamen.  Officieel noemde hij Guiliemus, maar soms spreekt men over  Willem dan eens over Leon.  Zelf  handtekende hij al eens onder de naam Leon Bellon.

Onder welke omstandigheden Willem is geboren weten we niet. Gezien het een jongen was zal er wel vreugde geweest zijn in het ouderlijke huis, daar aan de Antwerpsestraat nr 22. Twee meisjes, Anna en Mathilde, waren hem voorafgegaan terwijl Pieter Frans hem enkele jaren later, in 1864, zal  komen  vergezellen.

In het jaar 1866 brak er Cholera uit. Hij was toen zeven jaar. Volgens de Belgische kronieken was het de vijfde epidemie  sinds de onafhankelijkheid van België en de ziekte had al 30.000 slachtoffers gemaakt. De eerste golf van de nieuwe cholera begon zowat in mei-juni 1865 aan de Zenne. Zoals gewoonlijk werden de arbeiderswijken aan de vervuilde kanalen en binnenwateren het ergst getroffen. In de maand februari, de 21ste van het jaar 1866 komt  vader Désiré te overlijden. Ook zijn  broer, Josephus, die te Deurne woont, sterft in datzelfde jaar.
Désiré Bellon, had een job als olieslagersgast, terwijl moeder  als dagloonster werkte. Kwestie de eindjes aan elkaar te kunnen rijgen. In die tijd verdiende een arbeider 1,50 frank per uur. Het jaarinkomen bedroeg  ongeveer 450 fr. Gezien het wegvallen van vader deed men beroep op grootvader Adriaen Bellon, die toen 83 jaar oud was. Hij kwam er inwonen wellicht om op de kinderen te passen. Deze interessante figuur, zoon van Sebastiaen en Philippa van der Linden, zal heel wat verhalen hebben kunnen vertellen aan de kinderen.

De tragiek voor de kinderen hield echter niet op. Tot overmaat van ramp stierf ook  moeder, Johanna Maria in de lente van 1868. Anna, Mathilde, Willem en Albert werden toevertrouwd aan het Sint-Jan Baptist Godsgasthuis waar ze noodgedwongen het strenge en harde leven van een weeshuis moesten ondergaan.  Tijdens hun verblijf brachten ze grootvader ziek binnen. Hij stierf daar enkele maanden later.

Even is er een vacuum voor ons. We weten niet waar de kinderen tijdelijk zijn opgevangen na hun ontslag uit het weeshuis. We weten niet bij wie en waar ze dan verbleven. Willem en zijn zussen zien we uiteindelijk terug in Mechelen waar, zoals elders in België politieke beroering heerste.
“Elke reglementering van de arbeid is slavernij”zei de liberale minister Frère Orban, en de minimumleeftijd voor kinderarbeid bleef op 10 jaar. Volgens overlevering weten we dat Willem als jongeling terecht kwam bij een beenhouwer in de Katelijnestraat te Mechelen. Daar kon hij de stiel  leren, het mes hanteren en te weten komen hoe een varken en een koebeest er langs binnen uitzagen. Comfortabel had Willem het daar niet. Na het harde labeur kon hij terecht op de hooizolder, waar hij doodmoe vlug de slaap vond. De vermoeidheid was zo groot dat hij niet eens voelde dat  ratten over hem liepen en al eens kwamen proeven van zijn  oorlelletjes. Als  jongen kwam hij heel vlug in contact met andere meningen, ideologieën. Moreel werd hij gedwongen door zijn liberale beenhouwersbaas te gaan protesteren tegen het uitgaan van de Mechelse processie. Daarvoor kreeg hij een fluitje en kon hij voor deze actie twee frank verdienen.  Zijn katholieke opvoeding leek sterk genoeg te zijn geweest om neen te durven zeggen tegen zijn baas. Deze kleine confrontatie met de liberalen zal voor Willem niet de laatste zijn.
Hij huwt te Mechelen  op 2 december 1886  met een braaf meiske, Maria Melanie Moens een Boomse die hij leert kennen  te Mechelen waar ze dienstmeid was. Ze was  de dochter van Johannes Fredericus,   landbouwer te Boom en van Petronella De Keersmaecker, die reeds in 1866 enkele uren na de geboorte van haar derde kind overleed.
Hij die vlees kon versnijden, zij die het poetsen in de handen had, een ideaal koppel om in de vleeshandel wat te gaan presteren. Ze wilden in 1892 een varkensslachterij beginnen in de Vrijheidsstraat nr 6 te Boom.  Ze kregen het deksel op de neus van de bestendige deputatie van de Provincie Antwerpen omdat zulke inrichting voor de openbare gezondheid een bestendig gevaar zou betekenen. Wellicht durfde men geen toelating geven gezien er dat jaar één van de ergste cholera epidemieën woedde in en rond de provincie Antwerpen.  Willem moest in beroep gaan tegen deze beslissing en kreeg op 24 april 1893 van de minister toestemming om zijn varkensslachterij op te richten mits enkele aanpassingen zouden gebeuren op vlak van hygiëne.

De koteletten, de varkenspoten, de alom gekende goede witte en zwarte pensen, de kip kap,  de eps die drie dagen in het zout lag, nadien te drogen werd gehangen en vervolgens uitgebeend en toegenaaid, vlogen de winkel uit. De zaak floreerde. Den Bellon werd den Ballon. Hij werd bekend in het Boomse.

Hij was fier op zijn haardos. Hij kamde zijn krullen tot vier maal daags. Trots bezorgde hij  het vlees aan huis. In het gekende plunje van toen, met een hoofddeksel op, een sjaaltje rond de hals, witte schort en op klompen met de rieten mand om de arm ging hij van klant tot klant. Het meest opvallende was de snor, iets dat bij  de toenmalige beenhouwer paste. Hij had ook een kraam op de markt. In de winkel kon het enorm druk zijn vooral de zondagen. Hij kende dan ook jan en alleman. Mie van achter den hoek, Sus met de lammen arm, verschillende notarissen en andere notabelen alsook mijnheer pastoor en zijn onderpastoors en zovele huisvrouwen. Rijke “dammekes” kwamen al eens hun echtelijke probleemjes vertellen. Hij stond hun graag met raad en daad bij. Willem kende de mensen en had voor hen een  luisterend oor over.  Hij was tevens, zoals velen van zijn tijdgenoten, een diepgelovig man. Elke jaar ging hij samen met zijn echtgenote op bedevaart naar Scherpenheuvel, een beeweg ingericht door de in die tijd vermaarde De Broederschap van Scherpenheuvel. Deze broederschap had een enorm succes. Het was steeds feest als de bedevaart uittrok en als ze terug thuiskwam. Heel Boom stond op de straat en van in de hele omtrek kwamen er mensen naartoe om naar die processie te kijken en de tocht mee te doen. In 1897 fungeerde hij reeds als bestuurslid van de broederschap en werd zelfs voorzitter in 1917  en bleef dat tot zijn dood.

Door al die belangstelling van en voor mensen werd hij ook politiek opgemerkt. De strijd met de liberalen mondde steeds uit in een spannende kiesstrijd. Ook toen zocht men naar sympathieke en sociale mensen die door het volk waren gekend. Alzo vroeg grote rivaal, de Katholieke partij van Boom, aan Willem of hij niet geïnteresseerd was om mee te doen in de gemeentepolitiek en mee te ijveren om de liberalen een hak te zetten.   Het plaatselijk partijbestuur was er zeker van dat den Ballon stemmenwinst zou halen. Willem stemde toe en kwam zodoende  op de kieslijst voor de gemeentelijke verkiezingen van het jaar 1907.  Bellon deed het verre van slecht. Hij behaalde 1.752 stemmen. Alleen  architect Haesaerts en Vermant deden beter! Niemand van de liberalen haalden meer stemmen dan Willem.  Genoeg bewijs om aan te tonen hoe hoog hij op de populariteitsmeter stond. Verkozen voor en periode van acht jaar zou hij mee de gemeentebelangen dienen. Boom telde in 1907, 16.857 inwoners. Het is echter de Eerste Wereldoorlog die voor een onderbreking in gemeentepolitiek zorgde. Bij de verkiezingen van 1921 kwam Willem niet meer op.
Die Eerste wereldoorlog bracht bittere hongersnood voor de Boomenaars. Geen koe, geen paard, geen gans, geen eend, geen kat, geen hond...liep er nog rond. Nog altijd vertelt men in en om het Boomse het verhaal over de "hondenfretters".

Achter deze man stond een liefhebbende vrouw. Ze stond in de schaduw zoals vele vrouwen van toen. Maria Moens kende men als een oprechte vrouw die niemand kwaad zou doen. Ze was oneindig gedienstig. Zelf lepelde ze kinderen regelmatig in  steeds met elkaar eensgezind, ootmoedig te zijn  en bezorgd om wel te doen niet alleen voor God, maar ook voor de mensen.   Ze  zorgde met veel liefde voor haar man. Hij moest er steeds keurig uitzien zeker als er gemeenteraad op de agenda stond. Ook in de beenhouwerij gold de strenge regel van  properheid. Alle dagen poetsten. Een varken slachten bracht heel wat vuiligheid met zich mee. De plaats waar het varken geslacht werd diende zorgvuldig gereinigd. Geen restje van het geslachte dier mocht nog rondslingeren op de grond of in het afvoerputje achterblijven. Alle potten en kannen, materiaal, de houtblok, de vloer, diende grondig proper en geschrobd te worden. 

Komt daarbij de zorg voor de kinderen. Het gezin kreeg 4 kinderen, Hendrik Jozef Corneel, Frans Jan Willem, Albert Frans Mathilda en Desideer Pieter Robrecht. Drie van hen gingen in het onderwijs terwijl Albert zijn vader in de beenhouwerij zou opvolgen. 

Maria Melanie Moens stierf  op 18 november 1925 te Boom, ze was 63 geworden. Willem overleefde haar 15 jaar.

Rond deze figuur is nog heel wat te schrijven, als gemeenteraadslid en als voorzitter van de Broederschap. Door over hem te vertellen zullen we we tevens een glimp van het toenmalige Boom ontdekken.

Werd geboren in Valenza ( Alessandria) in 1573 uit Luigi en Angela Rosa. Afstammeling van de oude en de adellijke familie van de graven Montu- Beccaria afkomstig van Pavia, die reeds vooraanstaande rechtsgeleerden en magistraten onder haar leden telde. Studeerde bij Francesco Cicerio, Flavio Torti en Giambattista Costa, en ontving zo een degelijke, zowel juridische als literaire opleiding.

Nadat hij in 1597 hoogleraar was geworden aan de universiteit van Pavia, bekleedde hij eerst de “lectura institutionum” en ging daarna in 1600 over naar de “lectura iuris canonici(1). In diezelfde periode, nog steeds te  Pavia, maakte hij deel uit van de Academia degli Intenti”, onder de naam Inquieto, en was hij raadsman bij de rechtbank van het Heilig Officie ( de Inquisitie). Naderhand verliet hij in 1619 die stad en het onderwijs om zich met zijn echtgenote Aurelia Viscardi en zijn kinderen te vestigen in Milaan, waar hij tot senator benoemd was.

Nadat hij in 1621 ook voorzitter van de Milanese Senaat was geweest, werd hij praetor en nadien stadhouder van Cremona, van 1622 tot 1624;  Belloni stierf in Milaan op 20 april 1625 en werd begraven in de San- Fedelelerk.

1) “Leerstoel instellingen”, “leerstoel gewoon burgerlijk recht” en “leerstoel kanoniek recht”.

Wat ik las in de Standaard van 23/03/09

Gene Bervoets is een Bask! Hij zou ook wat hebben van de Sioux, iets wat moederskant hem ongewild doorgaf. Uiteindelijk is  ook hij familie van Adam en Eva.

Zo’n 20 Antwerpenaren lieten zich via DNA traceren. Ook  Ronny Mosuse, Annick Segal van Thuis en Peter Van Den Begin lieten hun herkomst onderzoeken.

Ja, de Gene Bervoets! Hij is ook overal bij waar er wat uit te testen valt. Zijn voornaam had nog moeten eindigen op een “n” om symbool te kunnen staan in het genealogisch pionieren naar de herkomst van ons allen. Hij heeft wat van Adam. Hij zou zeker in die appel gebeten hebben alleen al om  na te kunnen gaan of hij die niet zou kunnen gebruiken in zijn  waterzooi. ’t Zou wat zijn;  den eerste waterzooi in den hof van  Eden, gemaakt door de Gene.  ’t Zit hem toch in zijn genen. Zijn zending om overal  ter wereld de smaak van het land dat hij bezoekt te laten integreren met de Gentse waterzooi. Goed idee jong, den tv vond dat een heerlijk hapje en heel Vlaanderen ook. De Gene als Bask. Die typische “bonnet” zou hem goed staan! Hij zou daar niet eens opvallen. Rond gezicht en blozende wangen door de friste van de bergen, al weten we vanwaar die blos ook kan komen, hé Gene! Hij als Sioux ? Zelfs met de felste en kleurrijkste pluimen op zijn kop is hij in de verte niet te vergelijken met die heftige en strijdlustige indianen. Misschien als hij van hun vuurwater zou mogen proeven zou hij roodaangeslagen die roodhuiden wat kunnen benaderen.

Tof om te vernemen hoe de wetenschap via DNA onderzoek kan blootleggen hoe elk van ons is terechtgekomen waar hij nu leeft.

“ Wij zijn allemaal Afrikanen van oorsprong. Daarmee heeft de wetenschap definitief komaf gemaakt met de idee dat er verschillende rassen zijn! Er is maar één menselijke soort, de homo sapiens,” zegt professor Ronny van de KUL  in de Standaard.  

“ Zestig duizend jaar geleden waren we allemaal zwart”, meldt hij verder. “ Naarmate onze voorouders in streken kwamen met minder zonlicht werd de huid bleker om meer vitaminen D te kunnen aanmaken. Maar genetisch zijn we allemaal voor meer dan 99 procent gelijk.

Hoe beter het onderzoek, hoe verfijnder de stamboom. De genetica  kan ook uitsluitsel geven of een Vlaming van de Euburonen of de Menapiërs afstamt of van de Kelten of Franken. We kunnen zelfs nagaan wat de invloed van een bezetting of migraties op een bevolking is geweest en welk aandeel van een volk werkelijk afstamt van de groep waarmee we ons identificeren”, zegt professor Decorte in vermelde krant. Straf hé!

Dit gegeven  moet onze honger wat aanscherpen vanwaar onze Bellons zoal komen, zowel langs vaderlijke als moederlijke kant. We willen het te weten komen. Misschien lopen we de Gene nog tegen het lijf bij de Sioux!

.
 

De auteurs Mertens en Torfs schrijven in hun vierde deel van hun boek over de Gechiedenis  van Antwerpen het volgende:

“ In het jaar 1529 heerste in Engeland een besmettelijke ziekte die tijdens de maand september Antwerpen bereikte. Twee voorname dokters uit die tijd, Dokter Joachim Roelants uit Mechelen en Jacob van den Kasteele uit Antwerpen beschouwden de kwaal als een soort van pest, waarbij het menselijk bloed en andere lichaamssappen besmet raakten.  Men noemde ze de Engelse of Zweetziekte. De ziekte sloeg hard toe en diegenen die ze  kregen stierven bijna allen binnen de vierentwintig uur. 

De ziekte bereikte haar toppunt wanneer het zweet stonk. Verschillende patiënten braakten zwart bloed en gal. Anderen waterden overvloedig. Die laatste soort zieken zouden veel kans hebben de kwaal te overleven. Volgens de geciteerde geneesheren zou de zweetziekte ontstaan zijn door de uitermate vochtige en warme zomer van dat jaar.  

De epidemie in Antwerpen begon na een dikke en stinkende nevel! De eerste symptomen waren koude rillingen vergezeld van  hoofdpijn en duizelingen. Men voelde benauwdheid op de borst, ging het hart feller kloppen,  werd men slap zodat men niet meer op de benen kon staan. Vervolgens zwol de keel op, kreeg men het heel warm en

snakte men naar drinken. De beroering  bracht de zieke in een ‘onweerstaenbare slaeplust” waarbij de handen zwollen en  het zweten ophield. Na enkele stuiptrekkingen overleed de man en of de vrouw.

De slachtoffers blken meestal diklijvige en “kwaedvochtige” mensen te zijn.  Zo stierven de burgemeester Aert van Lierde, Rutgeerd van der Weyden, deken van de Sint-Lucasgilde en de vermaarde schilder Quiten Metsys, die in het kartuizerklooster op het Kiel overleed. In drie dagen tijd begroef men hier meer dan vierhonderd burgers.

Geneesheren uit de stad en ook uit die van Gent werden gevraagd naar de oorspong van de ziekte en hoe ze te genezen.  Er kwam geen antwoord, temeer de meeste dokters de stad verlieten om zichzelf en hun huisgezin te beschermen, anderen werden ziek en diegenen die overbleven konden zich niet vrijmaken gezien het aantal te behandelen patiënten.

Erasmus betoogde dat velen stierven door zich de ziekte in te beelden en alzo de kwaal op de hals te halen.

Temidden van de verslagenheid organiseerde de geestelijkheid een biddag en een processie op  Sint- Michielsdag, waarna, schrijven de auteurs, de ziekte eensklaps ophield.

Is de cholera een onrechtvaardige ziekte?  Ze viseerde blijkbaar  alleen de arme sukkels, de arme luizen, de mensen die in de stinkende steegjes woonden. Zij, wier vel niet meer proper te krijgen was. Het is Gods straf zei het volk! Daarmee was de kous af.

Was dat wel zo?

De 19^e eeuw, de jaren 1800 scharnierjaren naar een nieuwe wereldorde, een nieuwe economie waar iedereen beter zou van worden. Het stoomtijdperk was begonnen, het moment dat de publieke uurwerken  in heel het land hetzelfde uur sloegen. De treinen moesten op tijd vertrekken en aankomen. Iedereen diende vanaf toen stipt op tijd  op het werk te zijn. De westerse wereld begon een nieuw tijdperk. Een tijd van stiptheid, van orde en van tucht. Een nieuw woord kwam in onze woordenboeken. Stress zou de mensen in de ban gaan houden.

De landbouw gebruikte nieuwe meststoffen. De aarde gaf plotseling zoveel meer aan gewassen. Eten genoeg. Mensen zouden aan de arbeid kunnen in de talrijke fabrieken, aanvankelijk slecht betaald, zeker in Vlaanderen. De stoommachines moesten afbetaald worden, maar die drommelse banken wilden niet direct leningen op lange termijn geven. De fabriek zou beter betalen dan de arbeid op het land. De weefgetouwen brachten daar niets meer op. Cockerill; daar had men de mond van vol.  De toekomst! Het staal en het glas, producten die het toen enorm goed deden gingen de wereld veroveren. Zelfs het vrijheidsstandbeeld in New York moet ergens de inkerving dragen”made by  Cockerill Belgium”.  De toekomst oogde veelbelovend.  Meer kindjes werden geboren. De mensen gingen massaal naar de stad om er werk te vinden. Men drumde  om  onderdak te vinden. De steden barstten uit hun voegen. Ze zaten propvol mensen. In krotten, in schamele huisjes en kelders huisden verschillende grote families.  Wc’s waren er  niet genoeg, de riolering moest zorgen voor het verwijderen van  al de menselijke afval, nu dubbel zoveel. Rivieren werden openbare riolen. Beerputten konden niet tijdig meer geledigd worden, leidingen sprongen. De grond werd verzadigd door pis en stront. De pompen in de steden haalden geïnfecteerd water boven. Voor wie het zich kon permitteren kon van privaat watermaatschappijen proper water krijgen. Niets liet vermoeden dat ondergronds er zich een bodem aan het vormen was waar één bacterie zich goed zou gaan voelen, zich zodanig zou gaan vermenigvuldigen en de toenmalige primitieve geïndustrialiseerde wereld zou gaan teisteren. De cholerabacterie bestond al. Z e moest enkel een boot weten te vinden om vanuit Azië hier te arriveren. Op de boot had ze al een slachtoffer gevonden. Eens aan wal vonden de al vermenigvuldigde bacteriën door de vuiligheid hun weg naar niets vermoedende burgers.

Ze viseerden de darmen van de mens. Ze konden  die bereiken via water van uit de verschillende stadspompen.  Eens binnengedrongen in het menselijk verteringsstelsel kon ze de darm bewerken en omzwachtelen. De darm die mechanismen bezit om de waterhuishouding van het lichaam op peil te houden werden door de indringers ontregeld. De man en of vrouw moest gaan braken kreeg  enorme buikloop en werd ernstig ziek. In niet minder dan enkele uren herkende men de patiënt niet meer. De diaree en het braken droogden het lichaam uit. Opvallend veel waterverlies dat door de niets vermoedende verzorgster in het rioleringssysteem werd gekieperd. Dat water, rijstwater genoemd, omwille van de vele miljoenen  aanwezige witte microscopische  deeltjes, zouden de killers worden van een volgende massa mensen. Ondertussen  werd het bloed van de zieke dikker, de bloedsomloop raakte verstoord alsook de nieren. De huid voelde koud aan, en de ogen kwamen diep in de kassen te liggen, terwijl de patiënt moeizaam en hees sprak. In die tijd bestonden er geen antibiotica. Er waren wel verschillende behandelingsmethodes. De ene geneesheer gaf een behandeling op basis van opium, de andere bestreed het met purgeermiddelen. Morfine gebruikte men ook. Dit laatste kon enkel de pijn verzachten maar had geen genezingseffect. De uitgemergelde zieke, ondergedekt  met hete zandzakjes op de buik kon maar hopen op een goede afloop. De dood kon binnen de twaalf uren intreden.

Ondertussen vielen in de stad her en  der slachtoffers. Een heel gezin ging van de ene dag op de andere dood. Andere bleven leven, alhoewel ze de zieken hadden aangeraakt en of hadden verzorgd. Mensen bleven water van de pompen drinken. Niet alle pompen waren besmet.  Hoe meer  besmet lichaamswater er in de riolering terechtkwam hoe meer slachtoffers er vielen. De cholera woedde aldus verder altijd via het water, van rivier naar rivier, van beek naar waterput, doorheen kapotte leidingen naar pompen..   De meeste doden vielen in de achterbuurten, daar waar de waterhuishouding slecht en gebrekkig was.  Niet alleen hier heerste de cholera, maar in alle grote  Europese steden kwam de cholera voorbij. In  Londen en Hamburg vielen de meeste doden. Gedurende heel de 19 eeuw kwam de epidemie regelmatig terug. Antwerpen telde 3000 doden veroorzaakt door de epidemie van 1866!

De wetenschap stond nergens. Ze had geen direct antwoord. Men dacht dat de ziekte wat te maken had met de stank die er overal heerste in de stad. Dat bracht mee dat al wat stonk aangepakt werd. Langzamerhand werd de waterhuishouding beter en werden door protest van socialisten de stegen en armenwoningen aangepakt. In 1893 vond Robert Koch in Egypte een vaccin tegen de cholera. Men had toen gevonden dat de bacterie zich via het water verplaatste.

Een hele eeuw zocht men in een verkeerde richting om de cholera degelijk aan te pakken. Meer armen dan rijken stierven aan de ziekte. De armen, omdat ze massaal in gebrekkige behuizing woonden, gepland in straatdelen  waar de ondergrondse riolering aan het rotten was of barstte door  overvloed. Het lot van de mens lag toen ook bij de pomp waarvan hij dronk.

Uit het Rijksarchief te Boom nog gevonden in het dossier gemeente Boom:

Uit een verslag van 1892 van de politiecommissaris van de gemeente Boom lezen we:“57 huizen zijn gedurende de ziekte door de politie ontsmet geweest en het beddegoed waar de zieken op gelegen hadden is in 37 huizen oogenblikkellijk verbrand geworden;bij de anderen is alles gekookt en gewasschen. 172 personen welke huizen bewoonden, waar gevallen van cholera bestadigd waren, zijn in het gasthuis gewasschen en ontsmet geworden, allen hebben zuivere kleederen ontvangen en de kledingtukken die zij aan het lijf droegen zijn hun twee dagen naderhand teruggegeven, nadat zij aldaar gereinigd waren.De personnen uit het gasthuis van de cholera gestorven, zijn oogenblikkellijk in de kist gelegd op het kerkhof in het doodenhuis gedragen en 24 uren naderhand aldaar begraven.” [6]
Zoals gezegd zolang er geen structurele veranderingen kwamen om het lot van de armen te verbeteren en de waterhuishouding in de sloppen te verbeteren zou een cholera-epidemie duizenden doden blijven eisen. Volksvertegenwoordiger, socialist Terwagne protesteerde in 1892 zeer gedreven tegen de regerende burgerij die niets ondernam tegen de alsmaar terugkomende epidemieën. Een mooi stukje betoog gegoten in een pamflet en uitgehangen te Boom. Hierna enkele van zijn citaten, keihard en onmeedogenloos…
“De Rupel voert met zich rottende afval en de weerzienswekkendste vuiligheid van drie steden Brussel, Mechelen en Lier.’t Is nog niet genoeg een leven te moeten leven dat geen leven is, slecht gevoed te zijn, slecht gehuisvest en slecht betaald, als eene plaag de menschen aantast, dat zijn de armsten, die er de slachtoffers van worden…Men vindt 300.000 franks om villa’s te bouwen aan de boorden van de middelandsche zee, ten behoeve van de heren die ziek terug van de Congo komen, maar geen cent om eene werkzame en moedige bevolking, die in een bestendig gebrek haar leven voortsleept en door haar arbeid de rijkdom in het land vergroot, te vrijwaren tegen besmettelijke ziekten. Daarvoor geeft het gouvernement geen cent, verzet het geen voet, steekt het geen hand uit. Werklieden die stenen bakken waarmee men optrekt machtige en prachtige huizen, wonen zelf in afzichtelijke en terugstootende krotten waar rijke en regeerende burgerij hare honden en paarden niet zou willen stallen[7].”
Misschien waren deze woorden het begin van een kentering ? Inderdaad we moeten vaststellen dat de harde armoede verdween in de 20^ste eeuw en ook de cholera. Enige nuancering gebiedt te zeggen dat in het jaar 1893 een vaccin werd ontwikkeld[8] dat de cholera kon bestrijden. Samen met de ontwikkeling van kwalitatieve rioleringssystemen en een betere sociale leefwereld werd de cholera naar de geschiedenisboekjes verwezen.
         

Bibliografie

Tuchmann B De Waanzinnige veertiende eeuw – De Arbeiderspers Amsterdam- Antwerpen (pest)

Kocken M; Gids voor oud en groot Mechelen, De vries – Brouwers BVBA, blz 32 (pest)

MC Neill W, Mensen en hun plagen

Van den Broeck J Promenade in de Pruikentijd; De Zuidelijke Nederlanden

Grote Winkler Prins 8^ste druk.
Onlangs is er een opmerkelijk boek uitgekomen. "Londen spookstad" van Steven Johnson, die op vertelwijze zeer  bekwaam over de cholera schrijft en waar ik me voor een groot baseerde. 
In het Bellonneke nr  27 "De cholera in de 19e eeuw"op basis van archiefmateriaal.     

Deze virus heeft eveneens voor heel wat doden gezorgd. Sommige virussen en bacteriën zijn vreselijke organismen. Zij vechten voor hun bestaan en vermenigvuldigen zich massaal van zodra zij een geschikte cultuur vinden. De pokken, de pest en de cholera aasden blijkbaar graag op de mens. Ze gedroegen zich mysterieus en het was niet altijd duidelijk waarom de ene mens de ziekte kreeg en de andere niet.

Het pokkenvirus heeft gedurende eeuwen bestaan maar is in de 18^e eeuw absolute alleenheerser geweest en heeft het tientallen miljoenen mensen aangetast en laten sterven.

Het is de Brit Jenner die in 1796 de pokken heeft kunnen indijken door een gepast vaccin te vinden en ervoor zorgde dat wij tot op de dag van vandaag ook van deze ziekte gevrijwaard zijn.

Zowel jong als oud, rijk en arm liepen het risico op de pokken te krijgen. Lodewijck XV stierf er trouwens aan. Na de winter doken ze op en hielden lelijk thuis gedurende enkele maanden. Ongeveer 15 à 20 procent van de mensen gingen eraan dood. Diegenen die overleefden zouden heel hun leven getekend blijven door de ziekte.De infectie kwam er ofwel via het speeksel of via pokpuisten van een patiënt. Na twaalf dagen kreeg men hevige koorts tot 40°C. Blaasjes verschenen op de huid. Eerst op het gelaat daarna over gans het lichaam. In de heldere blaasjes zat het pokkenvirus met reeds kapotte  huid. Aanraking met zulke zieken was erg besmettelijk. Het vocht droogde op en er ontstonden puisten die na 2 à 3weken afvielen en die op de pokplek  een blijvend litteken achter lieten. Ongeveer de helft van de bevolking liep met een pokdalig gezicht rond. Het was misschien een troost met velen te zijn. Plastische chirurgie bestond niet. Gelukkig kon men de ziekte geen tweede maal krijgen. Voor de rest van hun leven was men immuun tegen de pokken. Medici van die tijd kwamen tot besef dat antistoffen in het lichaam ervoor zorgden de ziekte te weren. Daarom gingen ze over tot het toedienen van entstoffen genomen uit menselijke pokpuisten. In de arm en of het been brachten ze via een sneetje een kleine hoeveelheid smetstof aan. Deze handeling hield wel risico’s in gezien nog een aantal procent mensen besmetting opliepen en konden sterven.

Pas later ontdekte Jenner dat de boeren die in aanraking kwamen met pokpuisten van koeien immuun bleken te zijn voor de menselijke variant. Zijn vaccin hielp de pokken totaal verdwijnen. Sindsdien spreken de mensen over inenting tegen de koepokken.

lees ook eens: http://www.scholieren.com/werkstukken/19598
vervolg: de cholera

Bibliografie

Tuchmann B De Waanzinnige veertiende eeuw – De Arbeiderspers Amsterdam- Antwerpen (pest)

Kocken M; Gids voor oud en groot Mechelen, De vries – Brouwers BVBA, blz 32 (pest)

MC Neill W, Mensen en hun plagen

Van den Broeck J Promenade in de Pruikentijd; De Zuidelijke Nederlanden

Grote Winkler Prins 8^ste druk