'voor recht dat de toestand van Jules De Cuyper ressorteert onder een economische arbeidsongeschiktheid van ten minste 67 %, zoals deze in de afgesloten polissen werd opgenomen.../...'
Tijd om afscheid te nemen...
Dit blog bestaat ondertussen 5 jaar...
Vijf jaar heb ik getracht iedereen die te maken krijgt met fibromyalgie en aanverwante zoveel mogelijk informatie aan te reiken.
Vijf jaar heeft dit – zeker rekening gehouden met mijn ziekte – nogal wat inspanningen gekost. Inspanningen die ik met veel plezier heb volgehouden, maar
aan alles is een begin en een eind... ook aan dit blog...
Ik dank iedereen - meer dan 2.600.000 bezoekers - en wens jullie allemaal het allerbeste !
Letterlijk betekent fibromyalgie pijn in bindweefsel en spieren. De naam is een samenvoeging van 'fibro' (= 'bindweefsel'), 'myo' (= 'spieren') en 'algia' (= 'pijn'). Bindweefsel en spieren behoren tot de weke delen van het lichaam vandaar dat men ook wel eens spreekt over 'weke-delen-reuma'. De ziekte behoort tot de meest voorkomende pijnsyndromen.
Typisch aan fibromyalgie is het ontbreken van een aanwijsbare oorzaak. Er worden geen afwijkingen gevonden bij röntgenonderzoek of bloedonderzoek. Er is geen sprake van vergroeiingen of andere abnormaliteiten.
Het gaat hier om een chronisch pijnsyndroom, wat wil zeggen dat het blijvend is en dat men als fibromyalgiepatiënt hiermee de rest van zijn leven moet rekening houden.
Fibromyalgie komt over de hele wereld voor, naar schatting bij 2 tot 5% van de bevolking. 80 tot 90% zijn vrouwen tussen 35 en 60 jaar, maar fibromyalgie kan ook voorkomen bij ouderen, bij kinderen, jonge volwassenen en mannen.
Fibromyalgie is geen levensbedreigende ziekte : je gaat er niet dood van.
Fibromyalgie kan een familiaire factor hebben : meer dan 40% van de patiënten hebben een nauw verwant familielid met dezelfde symptomen.
Fibromyalgie is door de Wereld Gezondheids Organisatie sinds 1992 erkend als een musculaire aandoening, zoals vermeld in de lijst ICD-10, M-79-7.
International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems 10th Revision - Version for 2007 XIII Diseases of the musculoskeletal system and connective tissue (M00-M99) Soft tissue disorders (M60-M79) Other soft tissue disorders (M70-M79) M79.7 Fibromyalgia Fibromyositis Cfr. : (http://apps.who.int/classifications/apps/icd/icd10online/ -.
Toch worden er door een aantal medici en gezondheidsinstanties nog steeds vraagtekens bij geplaatst.
In december 2008 haalde de schriftelijke verklaring 69/2008 over fibromyalgie het vereiste quorum om geaccepteerd te worden door het Europees parlement. Via een schriftelijke verklaring kunnen parlementsleden een onderwerp op de politieke agenda zetten. Daarvoor moet minstens de helft van de leden (i.e. 393) de tekst ondertekenen. Dat is allesbehalve een sinecure.
Fibromyalgie is opgenomen onder de Fb pathologieën voor kinesitherapie. Deze groep omvat de chronische functionele pathologieën. De patiënten hebben recht op 60 prestaties per pathologie gedurende een kalenderjaar. Om 60 prestaties per kalenderjaar te genieten, moet de diagnose bevestigd zijn door een reumatoloog of specialist in de fysische geneeskunde en revalidatie, op grond van een klinisch onderzoek.
Wat is fibromyalgie ?
Fibromyalgie is echt. Onderzoek beschrijft FM als een “duidelijk klinisch syndroom dat goed geïnformeerde medische hulp en voortdurend onderzoek verdient om chronische wijdverspreide pijn beter te kunnen begrijpen” (Russel,1999). Het Amerikaans College voor Reumatologie, de Amerikaans Medische Associatie, de Wereld Gezondheid Organisatie en het Nationale Gezondheid Instituut accepteren FM als een wettelijk erkende ziekte.
Als je dokter “niet gelooft in FM” dan ga je naar de verkeerde dokter.
Tijdens het Travell Focus on Pain Seminar 2000, vertelde I. Jon Russel, arts, de uitgever van the Journal of Musculoskeletal Pain, over de functionele MRI test, die de hersenactiviteit laat zien. Bij een gezond persoon, was er weinig reactie als je op een tender point drukte. Bij een patiënt met FM “…sloeg de hersenactiviteit op hol”. Er gebeurt iets bij mensen met FM dat niet bij gezonde personen gebeurt.
Fibromyalgie kan een bron zijn van aanzienlijke invaliditeit (Kaplan, Schmidt en Cronan, 2000). Dit is met name het geval als U het gedurende een lange tijd heeft en geen adequate ondersteuning of behandeling heeft gehad. Bijna iedereen met FM vertoont verminderde coördinatie vermogens en een afgenomen lichamelijke belastbaarheid. FM kan net zo invaliderend zijn als reumatoïde artritis en ongeveer 30 % van de FM patiënten kunnen niet meer hetzelfde beroep uitoefenen ten gevolge van hun chronische, onberekenbare symptomen (Wolfe,1989).
Fibromyalgie wordt gekenmerkt door versterking van de pijn, klachten van het bewegingsapparaat en symptomen van het autonome zenuwstelsel. Bij FM is sprake van een algehele verstoring van de manier waarop de pijn wordt verwerkt door het lichaam ( Morris, Cruwys and Kidd, 1998), dit resulteert in allodynia en hyperalgesie. 'Allodynia' betekent dat gevoelsprikkels die normaal niet pijnlijk zijn door je lichaam en geest worden vertaald in pijnprikkels. 'Hyperalgesie' betekent dat de pijnprikkels worden versterkt. Je kunt overgevoelig zijn voor geuren, licht en trillingen die anderen niet eens opmerken. Je lichaam kan deze prikkels soms ervaren als pijn.
Er is een duidelijk verband tussen slaapstoornissen, een gezwollen gevoel, intolerantie voor training en FM (Jacobsen, Petersen and Danneskiold-Samsoe,1993).
Naast specifieke tenderpoints, is pijn het belangrijkste symptoom van FM, behalve bij oudere patiënten. Oudere mensen hebben meer last van vermoeidheid, zwelling van de weke delen en depressie (Yunus, Holt, Masi et al.1988).
De aanleg om FM te ontwikkelen kan erfelijk zijn (Buskila, Neumann, Hazanov et al.1996; Yunus,Kahn, Rawlings et al.1999). In een onderzoek waarbij 554 fibromyalgie patiënten waren betrokken, bleek bij 12% dat zij kinderen hadden met de symptomen van FM en bij 25% dat zij ouders hadden met de symptomen van FM (Waylonis and Heck, 1992). In 1989, vonden Pellegrino, Waylonis and Sommer dat ongeveer de helft van de kinderen met een ouder met FM na verloop van tijd FM zal ontwikkelen. Het kind met FM heeft speciale behoeftes, maar hoe eerder FM wordt herkend en behandeld, hoe gemakkelijker het is om de symptomen onder controle te krijgen.
Wat is fibromyalgie niet
Fibromyalgie is geen stoornis van het bewegingsapparaat (Simms,1998).
Fibromyalgie is een biochemische stoornis en deze biochemische stoffen hebben invloed op je hele lichaam. Je kunt geen FM alleen in de rug of handen hebben. Als je lokale klachten hebt, worden deze waarschijnlijk niet veroorzaakt door FM, alhoewel FM wel de lokale symptomen van andere aandoeningen kan versterken. Je kunt bijvoorbeeld een aandoening hebben als artritis en/of myofasciale pijn en ook FM hebben.
Fibromyalgie is niet progressief (Wolfe, Anderson, Harkness et al.1997). Als je het gevoel hebt dat de ziekte in verloop van tijd erger wordt, dan wijst dat op een versterkende of onderhoudende factor of een naast de FM bestaande aandoening. Als je deze achterhaalt en meteen effectief aanpakt, zouden de klachten met gemak fors kunnen verminderen.
'Fibromyalgie' is geen algemene term voor pijn in de spieren. Het is een specifiek, chronisch, niet degeneratief en niet-inflammatoir syndroom. Volwassenen die voldoen aan de ACR definitie van FM hebben aparte verschijnselen vergeleken met diegenen met chronische pijn die niet aan deze criteria voldoen ( White, Speechley, Harth et al. 1999). Vele aandoeningen veroorzaken chronisch wijdverspreide pijn.
Fibromyalgie is geen ziekte. Ziekten hebben een bekende oorzaak en men begrijpt het mechanisme dat de symptomen veroorzaakt. Een syndroom is een specifieke verzameling van tekenen en symptomen die samen voorkomen. Reumatoïde artritis, lupus en vele andere ernstige serieuze aandoeningen zijn ook syndromen.
Fibromyalgie is niet hetzelfde als Chronisch Myofasciale Pijn (Gerwin, 1999). Er zijn belangrijke fundamentele verschillen (Simons, Travell and Simons, 1999).
Er bestaat niet zoiets als een 'fibromyalgie triggerpoint'. Triggerpoints zijn onderdeel van myofasciale pijn (Simons, Travell and Simons, 1999), niet van FM. Therapeuten moeten dit begrijpen.
Fibromyalgie is niet hetzelfde als het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS), alhoewel zij beiden kunnen behoren bij de familie van neuro-endocriene functiestoornissen. Het niveau van Substance P in de cerebrospinale vloeistof was normaal bij mensen met CVS en de meeste fibromyalgiepatiënten hebben een verhoogd niveau Substance P (Evengard, Nilsson, Lindt, et al.1998). In een andere studie is gevonden dat er ”bij FM een toestand van verhoogde lichamelijke staat van paraatheid” is. Bij CVS gebeurt precies het tegenovergestelde en is er een verminderde lichamelijke reactie (Crofford,1998).
Fibromyalgie is niet homogeen (gelijk).
De oorzaak van de pijn in de spieren en de allodynia hoeft niet bij alle fibromyalgiepatiënten dezelfde te zijn (Hendriksson, 1999; Sorensen, Bengtsson, Ahler, et al. 1997).
Er zijn verschillende vormen van fibromyalgie. Een studie heeft een aantal van deze vormen in categorieën met een bepaalde betekenis ingedeeld (Eisinger, Starnalyl, Blotman, 2000) en deze vormen kunnen helpen te besluiten welke behandeling het beste bij een specifieke patiënt zou kunnen helpen.
Fibromyalgie is geen psychische ziekte en mag ook niet als zodanig worden ingedeeld. Sommige mensen met FM hebben ook een psychische ziekte. Sommige mensen met de griep hebben een psychische ziekte, maar dat betekent niet dat de griep veroorzaakt wordt door de psychische ziekte. Psychische problemen komen niet vaker voor bij FM dan bij andere chronische pijnsyndromen (Goldenberg, 1989; Merskey, 1989). “Er is nu klinisch bewijs dat FM een aparte vorm van reumatische stoornis vertegenwoordigt en niet gezien mag worden als een somatische ziekte die het secondaire gevolg is van een psychische stoornis” (Dunne and Dunne 1995). Er waren geen belangrijke psychiatrische verschillen tussen FM patiënten en patiënten met reumatoïde artritis (Ahles, Kahn, Yunus et al.1991).
Fibromyalgie is niet besmettelijk. FM en CVS kunnen beide in gang gezet worden door factoren uit de leefomgeving, zoals stress, infecties en voeding.
Fibromyalgie geen geveins
Als men artsen vraagt welke aandoeningen ze het liefst behandelen, dan staat fibromyalgie helemaal onderaan in een lijst van bijna veertig items. Toch blijkt er grote belangstelling te zijn voor lezingen over dit syndroom. Daarom gingen we praten met dokter Griet Brusselmans, pijnspecialist aan het MPC (Multidisciplinair Pijncentrum) van het UZ Gent (het MPC van het UZ Gent is één van de negen erkende pijncentra in ons land; een erkend pijncentrum kan voor een fibromyalgiepatiënt gedurende één termijn van twaalf maanden een bijna volledige terugbetaling van de multidisciplinaire begeleiding verkrijgen).
“De term 'fibromyalgie' is in opmars, hoewel het syndroom van alle tijden is”, begint Dr. Brusselmans : “Toen ik hier vijf jaar geleden kwam werken, waren patiënten met fibromyalgie duidelijk in de minderheid. Nu vertegenwoordigen ze 60 tot 70% van de raadplegingen. Steeds meer mensen herkennen zich in de beschrijving van de klachten, mede door toedoen van de pers voor het brede publiek. En ze hebben nu ook de weg naar de pijnkliniek gevonden.”
En toch blijven artsen tegenover fibromyalgie min of meer afwijzend staan... !?
Leden ME/CVS Vereniging unaniem tegen CBO-voorstel
Niemand wil verder met het CBO
Leden ME/CVS Vereniging unaniem tegen CBO-voorstel
Michael Koolhaas – Bron : ME/CVS Vereniging, 11-04-2010
Op de Algemene Vergadering van 10 april 2010 hebben de leden van de ME/CVS Vereniging unaniem tegen het voorstel van het CBO ('Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg') voor een doorstart van de in 2007 begonnen Multidisciplinaire Richtlijn CVS gestemd. Terwijl de patiënten nog altijd groot belang hechten aan het totstandkomen een goede instructie voor artsen en andere zorgprofessionals, hebben zij aangegeven geen enkel vertrouwen te hebben in het nieuwe CBO-plan.
In 2007 startte het CBO, in opdacht van ZonMw, met twee werkgroepen waaraan ook patiënten volwaardig deelnamen. Dit leverde eind 2007 een aantal hoofdstukken op, met conclusies uit de literatuur, informatie over patiëntenervaringen en diverse aanbevelingen waar de ME/CVS Vereniging zich redelijk in kon vinden. Vervolgens kwam het in de kerngroep, die van de teksten een geheel had moeten maken, tot een botsing tussen de vertegenwoordigers en aanhangers van het Nijmeegs Kenniscentrum Chronische Vermoeidheid (NKCV) en de overige professionals. Als gevolg daarvan kwam het werk stil te liggen.
Het NKCV huldigt het standpunt, dat zij ME/CVS-patiënten met gedragstherapie kunnen genezen. Men wilde dat ook in de richtlijn zien staan. Omdat dit standpunt, zoals in de werkgroepen was vastgesteld, niet met wetenschappelijke literatuur te onderbouwen is, wilden enkele kerngroepleden alsnog naar een volkomen andere opzet toe.
In december 2009 meldde het CBO plotseling dat het opnieuw wilde beginnen met de richtlijn, maar nu met een leidende rol voor het NKCV. Alle eerder gemaakte afspraken over de uitgangspunten voor de richtlijn kwamen te vervallen en patiëntenorganisaties mochten zich niet meer bemoeien met de omschrijving van de wetenschappelijke kennis over hun ziekte.
Nadat de ME/CVS Vereniging in een brief aan het CBO haar bedenkingen tegen deze nieuwe opzet uiteenzette, vond in maart 2010 een gesprek plaats tussen het CBO en de patiëntenorganisaties. Dit leidde niet tot een wijziging van het voorstel. Wel zegde het CBO toe, dat het plan niet wordt uitgevoerd als de patiëntenorganisaties het voorstel verwerpen.
De leden van de ME/CVS Vereniging hebben nu gesproken, gebruikmakend van hun democratisch stemrecht. Niemand wil verder met het CBO. Daarbij gaf 55% van de leden aan op een andere wijze tot een multidisciplinaire richtlijn te willen komen. Een minderheid van 32% koos voor het alternatief van afzonderlijke richtlijnen per beroepsgroep.
Adrienne Dellwo, About.com Guide to Fibromyalgia & CFS, Saturday April 10, 2010
The questions came up soon after the first study of XMRV in chronic fatigue syndrome -- should people with chronic fatigue syndrome give blood ?
Canada says "no." Canadian Blood Services acknowledges that there's no conclusive link between the retrovirus and chronic fatigue syndrome or any other disease for that matter, but the agency says it prefers to err on the side of caution. It's the first country to make this move.
I'm sure some of us are worried about a stigma that could arise from something like that and I think it is a valid concern. However, it seems to me like a choice between being considered "crazy" and "infectious". Yeah, it's lousy either way, but at least people can't say you aren't sick and be afraid of catching it at the same time. That kind of stigma is bound to be the flip side of the condition being validated as an infectious viral disease.
Overall, though, I think the Canadian folks have probably made a wise decision. If research eventually finds XMRV doesn't cause disease, fine -- lift the restriction. If, however, future research shows a definite causal like to chronic fatigue syndrome, prostate cancer or any other illnesses, how many people will the ban have protected ? Hundreds ? Thousands ?
It's hard to quantify, but if the original research was right, about 3% of healthy people could carry XMRV. If 3% of blood recipients get tainted blood, they could then pass XMRV along to their children, sexual partners (according to preliminary transmission studies) and anyone who gets blood any of those people may donate down the road. We don't yet have the full picture of how XMRV is transmitted, so there may be other ways to spread it as well. Pretty soon, you're looking at a whole lot of people who are infected and could have the potential to develop something pretty nasty because of it.
XMRV is only the 3rd retrovirus to be conclusively identified in humans. The first was HIV. The second one, HTLV, is linked to leukemia and lymphoma. So out of 3 known retroviruses, we know 2 can be deadly. So far, XMRV is tentatively tied to 1 potentially fatal disease (prostate cancer) and 1 life-long debilitating illness (chronic fatigue syndrome). To me, it makes sense to keep XMRV from further contaminating the blood supply until we know more about it.
In the U.S., the group that assesses threats to the blood supply is called the AABB. It last met in August -- 2 months before the research linking XMRV to chronic fatigue syndrome was published. A Wall Street Journal article talked to an AABB committee member who said she'd give it a "yellow" threat designation, which is the groups' lowest ranking.
Taking the donation idea a step farther, one of my Twitter friends recently posted this :
"Changed my organ donor status coz didn't think it would be a good idea 2 put organs from someone with CFS into someone else."
Because I don't have chronic fatigue syndrome and research into XMRV in fibromyalgia is too miniscule to even be called preliminary, I'm not to the point of changing my organ-donor status. If I had chronic fatigue syndrome, though, I'd have to give it some serious thought. I certainly don't want to inflict illness upon anyone, especially when their health has already taken a serious beat-down.
What do you think ? Do you think it's too early to worry about it, or should we err on the side of caution ? Would you give blood or donate your organs, knowing about the possible XMRV connection to your illness ?
Illness duration and coping style in chronic fatigue syndrome
Illness duration and coping style in chronic fatigue syndrome
Brown, M. M., Brown, A. A., & Jason, L. A., Center for Community Research, DePaul University(2010) – Psychological Reports, 106,383-393
A sample of patients with chronic fatigue syndrome was recruited to assess coping strategies and illness duration.
It was hypothesized that adaptive coping strategies would be higher among those with longer illness duration.
Those in the longer illness duration group reported higher use of active coping, positive reframing, planning and acceptance and lower use of behavioral disengagement than those in the shorter illness duration group. No significant differences were found between the two illness duration groups for physical impairment or symptom severity, but the long duration group revealed a lower percentage of participants who were working than the short duration group.
These findings suggest that individuals with longer or shorter duration of the illness have differences in coping styles but not differences in physical impairment or symptom severity.
Review confirms PTSD in Gulf vets - Panel finds many reports of multisymptom illnesses
A government panel found a clear pattern of distress and other symptoms among veteran of the conflicts in the Gulf region that started in 1990 and continue today.
Review confirms PTSD in Gulf vets
- Panel finds many reports of multisymptom illnesses -
WASHINGTON - Studies confirm that Gulf War veterans suffer disproportionately from post-traumatic stress disorder and other psychiatric illnesses as well as vague symptoms often classified as Gulf War Syndrome, a panel of experts reported on Friday.
The Institute of Medicine panel said better studies are needed to characterize a clear pattern of distress and other symptoms among veterans of the conflicts in the Gulf region that started in 1990 and continue today.
"It is clear that a significant portion of the soldiers deployed to the Gulf War have experienced troubling constellations of symptoms that are difficult to categorize," said Stephen Hauser, chairman of the department of neurology at the University of California, San Francisco.
The committee declined to say that there was any such thing as Gulf War Syndrome but did note many veterans had "multisymptom illness."
"Unfortunately, symptoms that cannot be easily quantified are sometimes incorrectly dismissed as insignificant and receive inadequate attention and funding by the medical and scientific establishment," Hauser added in a statement.
"Veterans who continue to suffer from these symptoms deserve the very best that modern science and medicine can offer to speed the development of effective treatments, cures and - we hope – prevention."
Hauser and the rest of the panel reviewed 400 studies in-depth for their report and concluded that in many cases there was tantalizing evidence, but just not enough data to back it up.
Bowel, sleep disturbances
They found many reports of "seemingly related symptoms, including persistent fatigue, chronic fatigue syndrome, irritable bowel syndrome, memory problems, headache, bodily pains, disturbances of sleep, as well as other physical and emotional problems."
But doctors struggle to categorize as they have no known cause, no diagnostic biomarkers and no way to find traces in tissue.
Studies showed sufficient evidence that veterans suffer from Post-Traumatic Stress Disorder, generalized anxiety disorder and substance abuse, particularly alcohol abuse and gastrointestinal disorders such as irritable bowel syndrome.
There is also clear evidence of "multisymptom illness" among U.S., British and Australian veterans but not enough evidence to show what may have caused it.
"It is beyond dispute, however, that the prevalence of symptoms such as headaches, joint pain and difficulty concentrating, is higher in veterans deployed to the Gulf War theater than the others," the report reads.
The experts, including epidemiologists who study patterns of disease, neurologists and psychiatrists, found limited but suggestive evidence that Gulf War veterans have higher rates of amyotrophic lateral sclerosis, also called ALS or Lou Gehrig's disease - a crippling, progressive and fatal nerve disease.
Veterans also appear to risk fibromyalgia and chronic widespread pain, sexual difficulties and deaths from car accidents.
Inadequate evidence could be found of links to cancer, blood disease, hormone imbalances, multiple sclerosis, heart disease, birth defects, pregnancy or fertility problems.
Better studies are needed to follow veterans long-term and catalog their illnesses. "A second branch of inquiry is also important," the report added.
"It consists of a renewed research effort to identify and treat multisymptom illness in Gulf War veterans."
M.E. (cvs) – Richtlijnen voor psychiaters - Deel I
M.E. (cvs) – Richtlijnen voor psychiaters
M.E. (cvs) – Richtlijnen voor psychiaters
Deel I
Zuiderzon – ME/CVS.Net, Interactieve website over de ziekte ME/CVS, 18-04-2009
Eleanor Stein is psychiater met een private praktijk in Calgary (Alberta) Canada. Haar kennis aangaande M.E./CVS is mede het gevolg van het jarenlang zorgen voor en helpen van FM- & M.E./CVS-patiënten. Ze is welbekend voor het NIET onderschrijven van de mening die vele psychiaters er op na houden, nl. dat M.E./CVS een gedragsgerelateerde aandoening zou zijn. Ze getuigt ook als experte in gerechtszaken.
Dr Stein beschreef ooit het ‘Stanford Model of Chronic Disease Self Management’ (cfr. : http://patienteducation.stanford.edu/programs/cdsmp.html -) – wereldwijd een veel gebruikt model – dat tegengesteld is aan met het van bovenaf opgelegde, op CGT gebaseerde gedragsmodel dat domineert in het V.K. Het gaat er van uit dat patiënten zich continu moeten engageren voor een heilzame gezondheidszorg, dat patiënten en professionals kennis en bevoegdheid moeten delen en dat patient-‘empowerment’ de sleutel tot succes is. Er worden klinische voordelen gerapporteerd voor diabetes en hypertensie (aandoeningen waarbij levensstijl een grote rol spelen) gebruikmakend van dit model maar er werd geen duidelijke voordeel gevonden voor arthritis. Dr Stein besloot dat gedragsinterventies kunnen leiden tot een schijnbare, subjectieve verbetering op korte termijn maar dat deze alleen niet leiden tot meetbare, objectieve wijzigingen of blijvende symptomatische veranderingen. Daarenboven is er geen bewijs dat dergelijke interventies de pathofysiologie van M.E./CVS aanpakken.
Ze heeft ook het ‘E Team’ opgericht – het eerste multidisciplinair team in Canada – dat cognitieve, sensorische en geïntegreerde geneeskundige bepalingen uitvoert bij mensen met M.E./CVS, FM, MCS en blootselling aan toxische stoffen. Dit team bestaat uit twee artsen, twee psychologen, een optometrist en een audioloog.
Het onderstaande komt uit haar document ‘Assessment and Treatment of Patients with M.E./CFS: Clinical Guidelines for Psychiatrists’ van 2005 (cfr. : http://sacfs.asn.au/download/guidelines_psychiatrists.pdf -) en is bedoeld om psychiaters die het biopsychosociaal model aanhangen andere inzichten bij te brengen…
Myalgische Encefalomyelitis (M.E.) werd voor het eerst gedefinieerd door Acheson in 1959, gebaseerd op 14 gedocumenteerde uitbraken in verschillende landen en honderden sporadische ziekte-gevallen gekarakteriseerd door : hoofdpijn, spierpijn, parese, mentale symptomen, lage of geen koorts en geen mortaliteit (Acheson 1959). Dit was in contrast met polio en andere verlammende aandoeningen die toen prevalent waren. De aandoening werd later geoperationaliseerd door Ramsay met het opnemen van : spier-zwakte en vermoeibaarheid, betrokkenheid van het CZS en fluctuatie van symptomen. In vroege rapporten was emotionele labiliteit – gaande van lichte irritatie tot gewelddadige manifestaties – een bijna constante eigenschap.
In 1988, na een uitbraak in Incline Village (Nevada), vormde het CDC een committee dat de aandoening ‘Chronische Vermoeidheid Syndroom” noemde en criteria suggereerde voor een research-definitie (Holmes et al. 1988 – cfr. 'Chronic Fatigue Syndrome - A working case definition' op : http://www.annals.org/cgi/content/abstract/108/3/387 -).
Deze criteria werden klinisch problematisch bevonden en in 1994 herzag het CDC hun definitie en publiceerde wat nu genoegzaam bekend staat als de ‘Fukuda criteria’ (cfr. : http://www.cvscontactgroep.be/jml/medisch/41-criteria-voor-cvsme/62-1994-de-cdc-criteria-fukuda-et-al - (Fukuda et al. 1994 – cfr. 'The Chronic Fatigue Syndrome: A Comprehensive Approach to Its Definition and Study' op : http://www.annals.org/cgi/content/full/121/12/953 -). Deze definitie uit 1994 vereist minder fysieke tekenen dan de definitie uit 1988 en daarom selekteert ze minder ernstig zieke patiënten (De Becker et al. 2001 – cfr. : 'A definition-based analysis of symptoms in a large cohort of patients with chronic fatigue syndrome' op : http://www.ingentaconnect.com/content/bsc/jint/2001/00000250/00000003/art00890 -). De criteria van Fukuda vereisen slechts één verplicht symptoom : invaliderende vermoeidheid die langer dan 6 maanden aanhoudt. Daarnaast moeten er ten minste 4 van de volgende symptomen zijn : gestoord geheugen/ concentratie, pijnlijke keel, gevoelige lymfeknopen, spier-pijn, pijn aan meerdere gewrichten, nieuwe hoofdpijn, niet-verfrissende slaap en post-exertionele vermoeidheid. Deze definitie mist specificiteit omdat gebruikelijke symptomen zoals autonome en endocriene symptomen niet werden opgenomen. De Fukuda criteria warden ook bekritiseerd omdat spier-vermoeibaarheid niet is vereist. Spier-moeheid is [wel] noodzakelijk voor de diagnose van M.E.
Samenwerking tussen de ‘National ME-FM Action Network of Canada’ en ‘Health Canada’ resulteerde in 2003 tot de publikatie van waar naar wordt verwezen als de ‘Canadian Consensus Guidelines for M.E./CFS’ (Carruthers et al. 2003 – cfr. 'Myalgic Encephalomyelitis/Chronic Fatigue Syndrome - Clinical working case definition, diagnostic and treatment guidelines - A consensus cocument' op : http://www.amazon.com/Myalgic-Encephalomyelitis-Chronic-Fatigue-Syndrome/dp/0789022079 -) – cfr. ook : http://sacfs.asn.au/download/consensus_overview_me_cfs.pdf -&- 'The new Canadian Clinical Case Definition' op : http://www.cvscontactgroep.be/jml/medisch/criteria-voor-cvsme/65-2003-the-new-canadian-clinical-case-definition -). Deze Richtlijnen beschrijven een klinische definitie, klinische evaluatie, prognose, beroepsonbekwaamheid en behandel-protocol voor patiënten met M.E./CVS. De ‘Canadian Consensus’ definitie vereist de gezamenlijke aanwezigheid gedurende ten minste 6 maanden van vijf majeure criteria: invaliderende vermoeidheid, post-exertionele malaise en/of vermoeidheid, slaap-dysfunktie, pijn en twee of meer neurologische/cognitieve symptomen. Daarenboven moeten er twee van de volgende manifestaties zijn: autonome, neuro-endocriene en immune. Het opnemen van autonome, neuro-endocriene en immune symptomen als mineure criteria lijkt de specificiteit te verhogen gezien deze definitie minder patiënten met psychiatrische aandoeningen en meer patiënten met ernstige fysieke symptomen selekteert dan de Fukuda criteria (Jason et al. 2005 – cfr. 'Comparing the Fukuda et al. criteria and the Canadian case definition for chronic fatigue syndrome' op : http://www.theoneclickgroup.co.uk/documents/ME-CFS_res/Comparing%20the%20Fukuda%20et%20al%20Criteria%20and%20the%20Canadian%20Case%20Definition%20-%20CFS.pdf -).
Er zijn nog twee andere definities in de literatuur te vinden : de ‘Oxford Criteria’ (Sharpe et al. 1991 – cfr. 'A report - Chronic fatigue syndrome - Guidelines for research' op : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1999813 -&- http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1293107 -) en de ‘Australian Criteria’ (Lloyd et al. 1990 – cfr. : 'Prevalence of chronic fatigue syndrome in an Australian population' op : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2233474 -). Deze beide zijn zo breed opgevat dat het onmogelijk is een homogene groep te verzekeren. Beide slagen er niet patiënten met primaire psychiatrische diagnosen uit te sluiten bij afwezigheid van fysieke symptomen. Geen van beide wordt dikwijls gebruikt bij research. (Cfr. ook 'ME/CVS Criteria' (een Nederlandstalig overzicht van de criteria voor ME/CVS) op : http://www.me-cvsvereniging.nl/me-cvs-nieuws/me-cvs-criteria.php -).
Patiënten die lijden aan symptomen die consistent zijn met CVS hebben een afkeer van de naam omdat het de ernstige incapaciterende mentale en spier-moeheid die wordt ervaren, trivialiseert. Hoewel M.E. en and CVS verschillen qua definitie, refereren verscheidene groepen – inclusief de internationale groep researchers die de ‘Canadian Guidelines’ publiceerden – naar de aandoening als : Myalgische Encefalomyelitis/ Chronische Vermoeidheid Syndroom (M.E./CVS); wat patiënten met én epidemische én sporadische start en patiënten met milde tot extreem ernstige symptomen omvat. De term 'M.E./CVS' zal in dit artikel worden gebruikt.
Klinische variabiliteit
Het klinisch profiel van M.E./CVS is dat van een onophoudelijke en schommelende mentale en fysieke vermoeidheid, niet-verfrissende slaap, cognitieve dysfunktie en andere symptomen. De ernst kan variëren :
mild – waarbij men nog in staat is voltijds te werken/studeren maar niettemin met inspanning en rust tijdens de weekends:
matig – in staat is deeltijds te werken/studeren met inspanning;
ernstig – niet in staat te werken/studeren en assistentie om een onafhankelijk leven te leiden is vereist;
extreem - niet in staat een onafhankelijk leven te leiden, virtueel aan huis en soms aan bed gekluisterd.
Het verloop van M.E./CVS is variabel. De karakteristieke eigenschap van de ziekte is invaliderende fysieke en cognitieve malaise en/of vermoeidheid en verergering van andere symptomen volgend op inspanning met langdurige reaktieve verslechteringen na aktivititeit.
Co-morbiditeit
In de grootste epidemiologische studie tot op heden, werd door Jason en collega’s in Chicago aangetoond dat slechts 40% van een CVS-gemeenshapscohort echt CVS had (Jason et al. 1999). 15,6% van dit cohort had ook het fibromyalgie-syndroom (FM), een aandoening van chronische veralgemeende spier-pijn en gewricht-stijfheid met aanwezigheid van ten minste 11/18 aangewezen ‘tender points’ bij fysisch onderzoek. 41 percent had ‘Multiple Chemical Sensitivity’ (MCS), een aandoening gedefinieerd als een chronische toestand met symptomen die reproduceerbaar terugkomen in respons op lage niveaus van blootstelling aan chemicaliën. De symptomen verbeteren of gaan weg wanneer de aanstokers worden verwijderd. De symptomen van of M.E./CVS komen voor bij meerdere orgaan-systemen en geen enkele andere aandoening kan verantwoordelijk worden geacht voor de symptomen. De invaliditeit die bij M.E./CVS-patiënten wordt gezien, wordt dikwijls verergerd door de co-morbiditeit van M.E./CVS met FM en MCS alsook met andere medische en psychiatrische aandoeningen, indien aanwezig. Een volledige anamnese moet worden afgenomen om alle symptomen die een impact hebben op funktie en gezondheid te identificeren.
Prevalentie
De prevalentie van CVS in epidemiologische studies gebaseerd op de totale bevolking, gebruikmakend van de Fukuda criteria, is 0,24 – 0,42% (Reeves et al. 2003, Jason et al. 1999). Dit betekent dat in Canada er ongeveer 125.000 mensen zijn die voldoen aan de CDC criteria voor CVS. Gebaseerd op Amerikaanse schattingen is het jaarlijks verlies aan produktiviteit $ 20.000 per persoon. In Canada wordt de jaarlijks verloren produktiviteit geschat op $ 2,5 miljard (Reynolds et al. 2004). Dit is een reusachtige belasting voor de economie en suggereert dat meer onderzoeksfondsen zouden moeten worden aangewend voor het begrijpen van de preventie, diagnose en aanpak van M.E./CVS.
Etiologie
Ondanks 20 jaar research en meer dan 3.000 gepubliceerde ‘peer-reviewed’ artikels, blijft de etiologie van M.E./CVS onduidelijk. Het wordt nu algemeen aanvaard dat M.E./CVS een paraplu-term is voor een heterogene groep aandoeningen en dat één enkele etiologie of mechanisme wellicht niet zal worden gevonden. Dit heeft geleid tot een oproep voor zorgvuldig sub-typeren door het gebruik van gekende co-relaten bij toekomstig onderzoek (Jason et al. 2005).
Niettemin worden sommige abnormaliteiten consistent gerapporteerd. Deze omvatten : dysfunktie van het autonoom zenuwstelsel, gebruikmakend van de objectieve meting van hartslag-variabiliteit (Cordero et al. 1996) of ‘tilt table’-test (Rowe & Calkins 1998). Meerder studies hebben deficiëntie in ‘natural killer’-cel funktie getoond (Whiteside & Friberg 1998;Ogawa et al. 1998) bij M.E./CVS. Studies van cytokine-profielen suggereren een Th1 naar Th2 verschuiving. Th1 is het aspekt van het immuunsysteem dat intracellulaire infektie controleert. […] Vele intracellulaire infekties bleken meer prevalent bij M.E./CVS vergeleken met controles. […] Dit suggereert dat de infekties secundair zijn aan immuun-dysfunktie. Cognitieve funktie (DeLuca et al. 1997, Michiels et al. 1999, Tiersky et al. 2003), hersen-doorbloeding bij SPECT (Ichise et al. 1992, Costa et al. 1995, Fischler et al. 1996) en kwantitatieve EEG zijn allemaal abnormaal (Flor-Henry et al. 2003). Hormonale studies tonen hypo-funktie ter hoogte van de hypothalamus. Recent werd gesuggereerd dat dit wellicht gevolg is van chronische ziekte eerder dan een oorzaak (Cleare 2004).
De research toont steeds duidelijker dat M.E./CVS GEEN primaire psychiatrische aandoening is hoewel psychiatrische symptomen soms prominent kunnen zijn. De ‘World Health Organization’ heeft M.E./CVS als een neurologische aandoening geklassificeerd. Vroeger hypothesen van psychologische oorzaken zoals de quote van Abbey en Garfinkel uit 1991 (“De meerderheid van zij die lijden [aan of M.E./CVS] ervaren primaire psychiatrische aandoeningen of psychofysiologische reakties en de aandoening is dikwijls een cultureel gesanctioneerde vorm van ziekte-gedrag.”) werd weerlegd door steeds meer onderzoeksresultaten die biologische co-relaten voor M.E./CVS tonen die niet bij depressie of enig andere psychiatrische aandoening worden gevonden.
Voorkomen van psychiatrische aandoening bij CVS is gelijk aan die bij andere chronische medische aandoeningen
Als M.E./CVS een psychiatrische aandoening zou zijn, zouden psychiatrische symptomen universeel moeten zijn. Als de striktere Fukuda criteria echter worden gebruikt voor de selektie van patiënten, is de prevalentie van gekende psychiatrische aandoeningen onder patiënten met M.E./CVS gelijkaardig met die van patiënten met andere chronische, invaliderende medische aandoeningen zoals reumatoïde arthritis; ongeveer 30 – 40% (Thieme et al. 2004, Hickie et al. 1990, Fiedler et al. 1996). Jason’s vergelijkende studie van de Canadse en Fukuda criteria voor M.E./CVS toonden dat de Canadese criteria patiënten selekteerden die fysiek zieker waren, meer fysieke funktionele stoornissen, meer vermoeidheid/ zwakte en meer neuro-cognitieve, neurologische en cardiopulmoniare abnormaliteiten hadden en minder huidige of levenslange psychiatrische stoornissen (Jason et al. 2004) [cfr. ook : ‘Evaluatie van de CDC Empirische Definitie’ op : http://mecvswetenschap.wordpress.com/2009/02/23/431/ -]. Dit draagt bij tot het bewijsmateriaal dat diagnostische criteria de selektie van patiënten beïnvloedt. Studies die een hogere prevalentie van psychiatrische aandoeningen rapporteerden, vertoonden vooroordelen qua recrutering, b.v. het selekteren van degenen die voor behandeling naar een specialistisch centrum gaan of het gebruiken van ongeschikte onderzoeksinstrumenten (Thieme et al. 2004). Jason heeft aangetoond dat het type vragenlijst die wordt gebruikt in een studie significant de prevalentie van psychiatrische aandoeningen, gerapporteerd bij M.E./CVS-populaties, kan beïnvloeden (50% gebruikmakend van de DIS [‘Dissociation Questionnaire’; dissociatieve stoornis = persoonlijkheidsstoornis – cfr. : http://www.tijdschriftvoorpsychiatrie.nl/meetinstrumenten/info.php?id=45 -] vs. 25% bij de SCID [‘Structured Clinical Interview for DSM-IV - Dissociative Disorders’; veelvuldig gebruikt diagnostisch instrument voor het vaststellen van persoonlijkheidsstoornissen – cfr. : http://www.tijdschriftvoorpsychiatrie.nl/meetinstrumenten/info.php?id=105 -]) (Jason et al. 2003). Voor research-doeleinden wordt de ‘Structured Clincial Interview for DSM-IV’ ontwikkeld door Spitzer et al. - cfr. : http://www.tijdschriftvoorpsychiatrie.nl/meetinstrumenten/ -, aanbevolen bij M.E./CVS-studies (Spitzer et al. 1992, Williams et al. 1992).
Aantallen van persoonlijkheidsstoornissen bij M.E./CVS zijn NIET verhoogd
Als M.E./CVS een psychiatrische aandoening zou zijn, zou men verwachten dat het aantal persoonlijkheidsstoornissen verhoogd zou zijn zoals dat bij psychiatrische groepen het geval is. Nochtans hebben mensen met M.E./CVS gelijkaardige percentages persoonlijkheidsstoornissen (ca. 10%) als de algemene bevolking en lagere percentages dan deze die worden gevonden bij depressie (Thieme et al. 2004, Pepper et al. 1993, Saltzstein et al. 1998, Chubb et al.1999). Er zijn studies die hogere percentages psychologisch leed rapporteren gebruikmakend van de MMPI [Minnesota Multiphasic Personality Inventory; één van de meest frequent gebruikte persoonlijkheidstesten – cfr. : http://www.bol.com/nl/p/boeken-engels/mmpi-2/1001004002582122/index.html -] (Blakely et al. 1991) bij M.E./CVS vergeleken met gezonde controles maar er werd echter geargumenteerd dat de MMPI geen accurate bepaling is bij mensen met chronische medische aandoeningen omdat de items werden afgeleid en genormeerd gebaseerd op fysiek gezonde individuen. Wanneer ze wordt gebruikt bij groepen met chronische ziekte, dragen de fysieke symptomen bij tot de ‘hypohondriase’ [bezorgheid over lichamelijk symptomen] en ‘hysterie’ [bewustzijn van problemen en kwetsbaarheden] schalen, wat resulteert in vals-positieven (Pincus et al. 1986, Goldenberg 1989).
Ondanks het overwicht van research voor het tegengestelde, blijft een groep van hoofdzakelijk Britse psychiaters publiceren dat M.E./CVS wordt veroorzaakt en verergerd door verkeerde zelf-perceptie en vermijdend gedrag. De foute overtuigingen worden omschreven als : “het geloof dat men een ernstige ziekte heeft; de verwachting dat haar/zijn toestand wellicht zal verslechten; de ‘ziekte-rol’ – met inbegrip van de effekten van processen en compensatie; en de alarmerende portretering van de aandoening als katastrofisch en invaliderend” (Barsky & Borus 1999). Het moet worden opgemerkt dat noch dit artikel van Barsky noch enig ander met gelijkaardige opinies ‘evidence-based’ is; het zijn de persoonlijke meningen van de auteurs.
Genetica van depressie en M.E./CVS zijn onafhankelijk
De genetica van M.E./CVS is onafhankelijk van deze van depressie; wat suggereert dat de twee aandoeningen GEEN gelijkaardig genetisch risico dragen (Thieme et al. 2004, Hickie et al. 1999).
Fysiologische metingen verschillen tussen M.E./CVS en depressie
Bij depressie is de hypothalamus-hypofyse-bijnier [HPA] as gestimuleerd en moeilijk te onderdrukken met dexamethasone [synthetisch glucocorticoid, geeft negatieve feedback aan de hypofyse om de secretie van ACTH te onderdrukken; kan niet doorheen de bloed-hersen-barrière zodat het toelaat een specifiek deel van de HPA-as te testen], terwijl het tegenovergestelde waar is bij M.E./CVS. Cortisol-waarden in de urine zijn laag, serum-cortisol stijgt scherp en voor langere perioden na oraal dexamethasone (Scott & Dinan 1998). Het is onduidelijk of deze veranderingen in HPA-as funktie primair of secundair zijn (Cleare 2004). Elektrodermale huid-respons en huid-temperatuur aan de vinger zijn verschillend bij M.E./CVS en bij depressie (Pazderka-Robinson et al. 2004 : ‘Quantitative EEG profiles discriminate between ME/CFS, depression and healthy controls’ [cfr. ‘Onderscheid CVS & depressie via Huid-geleiding’ op : http://mecvswetenschap.wordpress.com/2009/02/28/onderscheid-cvs-depressie-via-huid-geleiding/ -], Flor-Henry et al. 2003).
Ernst van de ziekte en NIET psychologische factoren voorspellen uitkomst
Als M.E./CVS een psychiatrische aandoening zou zijn, zou men verwachten dat psychologische symptomen de uitkomst zouden voorspellen. Dit is echter niet het geval. Studies tonen consistent dat de ernst van de symptomen bij aanvang en of iemand voldoet aan de volledige criteria voor M.E./CVS de prognose bij M.E./CVS voorspelt (Darbishire et al. 2005) maar psychologische symptomen en cognitieve overtuigingen NIET (Deale et al. 1998, Jones et al. 2004, Darbishire et al. 2005, White et al. 1998).
Gezien de steeds groeiende hoeveelheid research-data dat M.E./CVS in feite een ernstige, dikwijls invaliderende aandoening is, is het achterlaten van het psychologisch model begrijpelijk. Psychiatrische stoornissen bij M.E./CVS zijn meestal secundair aan het verlies van gezondheid, levensstijl, sociale rol en financiële middelen zowel als het sociaal stigma van het hebben van een ernstige invaliderende maar zeer slecht begrepen ziekte. […]
3. - Behandelingskwesties
[…]
Medicijn-dosage en -gevoeligheid
Het wordt algemeen aanvaard dat sommige patiënten met M.E./CVS gevoeliger zijn voor de ongunstige gevolgen van medicatie dan de meeste gezonde mensen. Ze delen deze eigenschap met patiënten met chronische pijn en fibromyalgie. Tricyclische antidepressiva mogen dan misschien bv. nuttig zijn bij het onderhouden van de slaap en het verminderen van centrale pijn-gevoeligheid maar veel patiënten met M.E./CVS hebben slechts voordeel van en tolereren slechts heel lage dosissen. […] SSRIs, die over het algemeen goed worden getolereerd bij de behandeling van depressie en angst, worden niet getolereerd door een sub-groep van M.E./CVS- patiënten. Het mechanisme van deze reakties is onbekend. Het opdrijven van de dosering wetende dat ongunstige gevolgen kunnen optreden bij deze patiënten is echter flirten met rampspoed en verzwakt de therapeutische relatie. […] In sommige gevallen kan medicijn-gevoeligheid de behandeling van de subset van deze patiënten ernstig hinderen.
Bruikbaarheid van CGT/graduele training bij M.E./CVS
Hoewel Cognitieve Gedrag Therapie (CGT) algemeen aanbevolen wordt voor patiënten met M.E./CVS, is het helemaal niet duidelijk of het nuttig is voor de meeste patiënten. De rationale voor het gebruik van CGT bij M.E./CVS is dat onterechte overtuigingen (dat de etiologie fysisch is) en ineffektieve ‘coping’ (vermijden van aktiviteit) M.E./CVS morbiditeit in stand houden en bestendigen (Deale et al. 1997, Sharpe et al. 1996). Het werd echter nooit bewezen dat deze overtuigingen bijdragen tot de morbiditeit bij M.E./CVS. […] Van de 6 gerapporteerde studies die CGT gebruiken bij [wat zij noemen] “M.E./CVS”, zijn er twee die patiënten selekteerden met de Oxford criteria (Deale et al. 1997, Sharpe et al. 1996), één waar de Australische criteria werden gebruikt (Lloyd et al. 1993) en één die de Fukuda criteria gebruikte “met uitzondering van het criterium dat vier van de acht bijkomende symptomen vereist” (Prins et al. 2001). Deze methoden van patient-selektie laten aanzienlijke heterogeniteit en inclusie van psychiatrisch zieke patiënten met vermoeidheid toe. Daarom zijn de resultaten niet toepasbaar op de gemiddelde, door Fukuda of Canadese criteria gedefinieerde patiënten. Van de overblijvende twee studies die valabele selektie-criteria gebruikten, was er één die geen nut voor CGT vond (Friedberg & Krupp 1994). De enige studie die voordelen meldde (verbeterde funktionele capaciteit en verminderde vermoeidheid) werd uitgevoerd bij adolescenten (Stulemeijer et al. 2005).
Het is belangrijk te noteren dat geen enkele CGT-studie heeft gerapporteerd dat patiënten genoeg verbeterd waren om terug aan het werk te gaan; noch veranderingen qua fysieke M.E./CVS-symptomen zoals bv. spier-pijn, koorts, lymfadenopathie, hoofdpijn of orthostatische intolerantie. Verder suggereert klinische ervaring dat het proberen overtuigen van een M.E./CVS-patient dat zij/hij geen fysieke aandoening heeft en niet zou mogen rusten wanneer men vermoeid is, leidt tot conflicten in de arts-patient relatie en slechte uitkomsten voor de patiënten. […]
Ondanks het feit dat verergering van symptomen na inspanning een verplicht criterium voor diagnose van of M.E./CVS is, wordt graduele training dikwijls voorgeschreven voor dergelijke patiënten. Vermoedelijk worden deze aanbevelingen gemaakt in de veronderstelling dat inspanning vergezeld zal gaan van een verbeterde aërobe capaciteit, een verhoogde anaërobe drempel en verbeterde inspanningstolerantie. Bij patiënten met M.E./CVS verbeterde echter noch de inspanningstolerantie noch de fitness bij trainingsprogrammas. Dit kan gelinkt zijn met abnormale responsen op inspanning bij mensen met M.E./CVS. De hartslag bij rust van patiënten is verhoogd en de maximum zuurstof-opname is gereduceerd vergeleken met gezonde sedentaire controles (Riley et al. 1990, Farquhar et al. 2002, Fulcher & White 1997, De Becker et al. 2000). Hersen-analyses via SPECT-scan wijzen op verergering van hypo-perfusie (Goldstein 1993) en verminderde cerebrale doorbloeding (Peterson et al. 1994) na inspanning. Gedaalde cognitie (Blackwood et al. 1998a, LaManca et al. 1998), gedaalde pijn-drempels (Whiteside et al. 2004) en verminderde maximale spier-contractie (Paul et al. 1999) werden ook gemeld.
Volgens een ‘Cochrane Collaboration’ meta-analyse (Edmonds et al. 2004) zijn er vijf studies over training en M.E./CVS die methodologisch deugdelijk zijn. Drie van deze studies gebruikten echter de Oxford criteria (vereisen slechts vermoeidheid gedurende 6 maand voor een diagnose) voor patient-selektie. Eén ervan sloot patiënten met een verstoorde slaap uit (Fulcher & White 1997); wat betekent dat virtueel alle patiënten die gezien worden in de klinische praktijk zouden zijn uitgesloten. Er zijn twee studies die valabele diagnostische criteria gebruiken en beide melden minder zelf-gerapporteerde vermoeidheid (via de ‘Chalder Fatigue Scale’ [cfr. ‘Vermoeidheid bij Myalgische Encefalomyelitis’ op : http://mecvswetenschap.wordpress.com/2008/10/18/vermoeidheid-bij-myalgische-encefalomyelitis/ - voor kritiek]) (Wallman et al. 2004, Moss-Morris et al. 2005). Geen van deze melden follow-up langer dan 12 weken, noch over de fysieke kern-symptomen van M.E./CVS zoals pijn, niet-verfrissende slaap, infektueuze, autonome, neurologische of endocriene symptomen. Het is onduidelijk of deze bevindingen toepasbaar zijn op ernstig zieke patiënten aangezien geen enkele van deze patiënten in staat is deel te nemen aan studies. Het zal veel meer studie vergen bij een bredere groep patiënten, met rapportering over alle symptomen om ooit te uit te maken of graduele training de kern-symptomen van M.E./CVS beïnvloedt.
A 37 kDa 2-5A binding protein as a potential biochemical marker for chronic fatigue syndrome DeMeirleir K, Bisbal C, Campine I et al. - Am J Med 2000; 108: 99-105
M.E. (cvs) – Richtlijnen voor psychiaters - Deel II
M.E. (cvs) – Richtlijnen voor psychiaters
Deel II
A behavioural approach based on reconstructing the sleep-wake cycle Hickie I, Davenport T - Cog Behav Pract 1999; 6: 442-450
A case-control study to assess possible triggers and cofactors in chronic fatigue syndrome MacDonald KL, Osterholm MT, LeDell KH et al. - Am J Med 1996; 100: 548-554
A CFS Health Consumer Perspective 1997 Compiled by Craig T Ellis, Consumer Health Forum representitive on the Royal Australian College of Physicians' working group into Clinical Practice guidelines for Chronic Fatigue Syndrome, December 1997 Cfr : http://www.mecfscanberra.org.au/aus_info/gdlines/consumer_perspective1.htm
A chronic illness characterized by fatigue, neurologic and immunologic disorders and active human herpesvirus type 6 infection Buchwald D, Cheney PR, Peterson DL, Henry B, Wormsley SB, Geiger A, Ablashi DV, Salahuddin SZ, Saxinger C, Biddle R et al. - Ann Intern Med. 1992 Jan 15;116(2):103–113 Cfr. : http://www.annals.org/cgi/content/abstract/116/2/103
A community-based study of chronic fatigue syndrome Jason LA, Richman JA, Rademaker AW, Jordan KM, Plioplys AV, Taylor RR, McCready W, Huang CF, Plioplys S, Department of Psychology, DePaul University, Chicago, IL 60614, USA : ljason@wppost.depaul.edu - Arch Intern Med. 1999 Oct 11;159(18):2129-37 - PMID: 10527290 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10527290
A comparison of the 1988 and 1994 diagnostic criteria for chronic fatigue syndrome Jason LA, Torres-Harding SR, Taylor RR et al. . J Clin Psych Med Setting 2001; 8: 337-343 Cfr. : http://www.springerlink.com/content/p216266l10731461/
A consumer perspective of diagnosis and treatment of chronic major depression Lewis LJ - J Clin Psychiatry 2001; 62 Suppl 6: 30-34
A controlled comparison of multiple chemical sensitivities and chronic fatigue syndrome Fiedler N, Kipen HM, DeLuca J, Kelly-McNeil K, Natelson B, Department of Environmental and Community Medicine, UMDNJ-Robert Wood Johnson Medical School, Piscataway, New Jersey 08855, USA - Psychosom Med. 1996 Jan-Feb;58(1):38-49 - PMID: 8677287 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8677287
A controlled study of brain magnetic resonance imaging in patients with the chronic fatigue syndrome Natelson BH, Cohen JM, Brassloff I, Lee HJ - J Neurol Sci. 1993 Dec 15;120(2):213–217 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8138812
A definition-based analysis of symptoms in a large cohort of patients with chronic fatigue syndrome De Becker P, McGregor N, De Meirleir K - J Intern Med 2001; 520: 234-240
A definition-based analysis of symptoms in a large cohort of patients with chronic fatigue syndrome De Becker P, McGregor N, De Meirleir K - J Intern Med 2001; 520: 234-240
A definition-based analysis of symptoms in a large cohort of patients with chronic fatigue syndrome De Becker P, McGregor N, De Meirleir K, VUB, Vakgroep Interne Geneeskunde, KRO gebouw niv.-1, Laarbeeklaan 101, 1090 Brussels, Belgium : pdbeck@minf.vub.ac.be - J Intern Med. 2001 Sep;250(3):234-40 - PMID: 11555128 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11555128
A doctor's dilemma - Is a diagnosis disabling or enabling ? Finestone AJ - Arch Intern Med 1997; 157: 491-492
A factor analysis of chronic fatigue symptoms in a community-based sample Jason LA, Taylor RR, Kennedy CL et al. - Soc Psych Psych Epi 2002; 37: 183-189 Cfr. : http://www.springerlink.com/content/fhktan7v6ly8lp2y/
A matched case control study of orthostatic intolerance in children/adolescents with chronic fatigue syndrome Galland BC, Jackson PM, Sayers RM, Taylor BJ, Department of Women's & Children's Health, University of Otago, Dunedin 9015, New Zealand : barbara.galland@otago.ac.nz - Pediatr Res. 2008 Feb;63(2):196-202 - PMID: 18091356 This study aimed to define cardiovascular and heart rate variability (HRV) changes following head-up tilt (HUT) in children/adolescents with chronic fatigue syndrome (CFS) in comparison to age- and gender-matched controls. Twenty-six children/adolescents with CFS (11-19 y) and controls underwent 70-degree HUT for a maximum of 30 min, but returned to horizontal earlier at the participant's request with symptoms of orthostatic intolerance (OI) that included lightheadedness. Using electrocardiography and beat-beat finger blood pressure, a positive tilt was defined as OI with 1) neurally mediated hypotension (NMH); bradycardia (HR <75% of baseline) and hypotension [systolic pressure (SysP) drops >25 mm Hg)] or 2) postural orthostatic tachycardia syndrome (POTS); HR increase >30 bpm or HR >120 bpm (with/without hypotension). Thirteen CFS and five controls exhibited OI generating a sensitivity and specificity for HUT of 50.0% and 80.8%, respectively. POTS without hypotension occurred in seven CFS subjects but no controls. POTS with hypotension and NMH occurred in both. Predominant sympathetic components to HRV on HUT were measured in CFS tilt-positive subjects. In conclusion, CFS subjects were more susceptible to OI than controls, the cardiovascular response predominantly manifest as POTS without hypotension, a response unique to CFS suggesting further investigation is warranted with respect to the pathophysiologic mechanisms involved. Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18091356?ordinalpos=1&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Single ItemSupl.Pubmed_Discovery_RA&linkpos=3&log$=relatedarticles&logdbfrom=pubmed
A measure of heart rate variability is sensitive to orthostatic challenge in women with chronic fatigue syndrome Yamamoto et al. - Exp. Biol. Med. 2003;228:167-174 Cfr. : http://www.ebmonline.org/cgi/content/abstract/228/2/167
A meta-analytic review of coping with illness - Do causal attributions matter ? Roesch SC, Weiner B - J Psychosom Res 2001; 50: 205-219
A population-based incidence study of chronic fatigue Lawrie SM, Manders DN, Geddes JR, Pelosi AJ - Psychol Med 1997; 27: 343-353
A preliminary assessment of the association of SCL-90-R psychological inventory responses with changes in urinary metabolites in patients with chronic fatigue syndrome McGregor NR, Dunstan RH, Butt HL et al. - J Chronic Fatigue Syndr 1997; 3: 17-37
A preliminary investigation of chlorinated hydrocarbons and chronic fatigue syndrome Dunstan RH, Donohoe M, Taylor W et al. - Med J Aust 1995; 163: 294-297
A preliminary placebo-controlled crossover trial of fludrocortisone for chronic fatigue syndrome Peterson PK, Pheley A, Schroeppel J et al. - Arch Intern Med 1998; 158: 908-914 Cfr. : http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=2213569
A randomized controlled graded exercise trial for chronic fatigue syndrome - Outcomes and mechanisms of change Moss-Morris, R., Sharon, C., Tobin, R. & Baldi, J.C. (2005), University of Auckland, New Zealand - J.Health Psychol., 10, 245-259 Cfr. : http://hpq.sagepub.com/cgi/content/abstract/10/2/245
A randomized double-blind placebo-controlled trial of moclobemide in patients with chronic fatigue syndrome Hickie IB, Wilson AJ, Wright JM et al. - J Clin Psychiatry 2000; 61: 643-648
A report - Chronic fatigue syndrome - Guidelines for research Sharpe,M.C., Archard,L.C., Banatvala,J.E., Borysiewicz,L.K., Clare,A.W., David,A., Edwards,R.H., Hawton,K.E., Lambert,H.P., Lane,R.J., McDonald,E.M., Mowbray,J.F., Pearson,D.J., Peto,T.E., Preedy,V.R., Smith,A.P., Smith,D.G., Taylor,D.J., Tyrrell,D.A., Wessely,S. & White,P.D. (1991) - Journal of the Royal Society of Medicine, 84, 118-121 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1999813
A review of the evidence for overlap among unexplained clinical conditions Aaron LA, Buchwald D - Ann Intern Med 2001; 134: 868-881
A study of the immunology of the chronic fatigue syndrome - Correlation of immunologic parameters to health dysfunction Hassan IS, Bannister BA, Akbar A et al. - Clin Immunol Immunopathol 1998; 87: 60-67
Abnormal neuropsychological findings are not necessarily a sign of cerebral impairment - A matched comparison between chronic fatigue syndrome and multiple sclerosis Van der Werf SP, Prins JB, Jongen PJ et al. - Neuropsychiatr Neuropsychol Behav Neurol 2000; 13: 199-203
Abnormal' illness behaviour in chronic fatigue syndrome and multiple sclerosis Trigwell P, Hatcher S, Johnson M, Stanley P, House A - BMJ 1995; 311: 15-18
Abnormalities in response to vasopressin infusion in chronic fatigue syndrome Altemus M, Dale JK, Michelson D et al. - Psychoneuroendocrinol 2001; 26: 175-188
Absence of evidence of borna disease virus infection in Swedish patients with chronic fatigue syndrome Evengard B, Briese T, Lindh G et al. - J Neurovirol 1999; 5: 495-499
Acupuncture and Chinese patent drugs for treatment of chronic fatigue syndrome Zhao LJ - J Tradit Chin Med ( 2005;) 25:: 99–101
Acupuncture in the treatment of post viral fatigue syndrome-a case report Mears T - Acupunct Med ( 2005;) 23:: 141–45
Acute infectious mononucleosis - Characteristics of patients who report failure to recover Buchwald DS, Rea TD, Katon WJ et al. - Am J Med 2000; 109: 531-537
Alcohol- and drug-use disorders in Australia - Implications of the National Survey of Mental Health and Wellbeing Teesson M, Hall W, Lynskey M, Degenhardt L - Aust N Z J Psychiatry 2000; 34: 206-213
Alteration of spatial-temporal parameters of gait in chronic fatigue syndrome patients Saggini R, Pizzigallo E, Vecchiet J et al. - J Neurol Sci 1998; 154: 18-25
Amplified amplitudes of circadian rhythms and nighttime hypotension in patients with chronic fatigue syndrome - Improvement by inopamil but not by melatonin Leonie van de Luit, MD, Jan van der Meulen, MD, PhD, Ton J. M. Cleophas, MD, PhD, FACA & Aeilko H. Zwinderman, MathD, PhD - Angiology, Vol. 49, No. 11, 903-908 (1998) Cfr. : http://ang.sagepub.com/cgi/content/abstract/49/11/903
An assessment of cognitive function and mood in chronic fatigue syndrome Marshall PS, Watson D, Steinberg P et al. - Biol Psychiatry 1996; 39: 199-206
An evaluation of multidisciplinary intervention for chronic fatigue syndrome with long-term follow-up and a comparison with untreated controls Marlin RG, Anchel H, Gibson JC et al. - Am J Med 1998; 105: 110S-114S
An examination of the working case definition of chronic fatigue syndrome Komaroff AL, Fagioli LR, Geiger AM et al. - Am J Med 1996; 100: 56-64
An inventory for measuring depression Beck AT, Ward CH, Menselson M, Mock J, Erbaugh J - Arch Gen Psychiatry. 1961 Jun;4:561–571 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/13688369
An investigation of sympathetic hypersensitivity in chronic fatigue syndrome Sendrowski DP, Buker EA, Gee SS - Optom Vis Sci 1997; 74: 660-663
An open study of the efficacy and adverse effects of moclobemide in patients with the chronic fatigue syndrome White, P.D. & Cleary, K.J. (1997), Department of Psychological Medicine, St Bartholomew's and the Royal London Medical School, London - International Clinical Psychopharmacology, 12, 47-52 Cfr. : http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=2661461
Analysis of neuropsychological functioning in patients with chronic fatigue syndrome Grafman J, Schwartz V, Dale JK, Scheffers M, Houser C, Straus SE - J Neurol Neurosurg Psychiatry. 1993 Jun;56(6):684–689 Cfr. : http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=489620
Antidepressant-like activity of a Kampo (Japanese herbal) medicine, Koso-san (Xiang-Su-San) and its mode of action via the hypothalamic-pituitary-adrenal axis Ito N, Nagai T, Yabe T, Nunome S, Hanawa T, Yamada H - Phytomedicine ( 2006;) 13:: 658–67
Antimuscle and anti-CNS circulating antibodies in chronic fatigue syndrome Plioplys AV - Neurology 1997; 48: 1717-1719
Antioxidant status and lipoprotein peroxidation in chronic fatigue syndrome Manuel y Keenoy B, Moorkens G, Vertommen J, De Leeuw I - Life Sci ( 2001;) 68:: 2037–49
Anxiety and depression among the epileptics in general population in Benin (Western Africa) Nubukpo P, Houinato D, Preux PM, Avodé G, Clément JP, Doctorat de Santé Publique, Institut d'Epidémiologie Neurologique et de Neurologie Tropicale, Equipe EA 3174, Faculté de Médecine, 2, rue du Dr Marcland, 87025 Limoges - Encephale. 2004 May-Jun;30(3):214-19 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15235518
Assessing somatization disorder in the chronic fatigue syndrome Johnson SK, DeLuca J, Natelson BH - Psychosom Med 1996; 58: 50-57
Assessment of anxiety and depression in primary care Ellen SR, Norman TR, Burrows GD - Med J Aust 1997; 167: 328-333
Assessment of regional cerebral perfusion by 99Tcm-HMPAO SPECT in chronic fatigue syndrome Ichise M, Salit IE, Abbey SE, Chung DG, Gray B, Kirsh JC, Freedman M, Department of Radiology (Division of Nuclear Medicine), University of Toronto, Canada - Nucl Med Commun. 1992 Oct;13(10):767-72 - PMID: 1491843 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1491843
Association between chronic fatigue syndrome and the corticosteroid-binding globulin gene ALA SER224 polymorphism Torpy DF, Bachmann AW, Gartside M et al. - Endocr Res. 2004;30 :417 –429 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15554358
Association of chronic fatigue syndrome with human leucocyte antigen class II alleles J Smith, E L Fritz, J R Kerr, A J Cleare, S Wessely and D L Mattey - J. Clin. Pathol., August 1, 2005; 58(8): 860 – 863 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16049290
Associations between perfectionism, mood and fatigue in chronic fatigue syndrome - A pilot study Blenkiron PMA, Edwards R, Lynch S - J Nerv Ment Dis 1999; 187: 566-570
Attention and information processing efficiency in patients with Chronic Fatigue Syndrome Michiels, V., de, G., V, Cluydts, R. & Fischler, B. (1999) - Journal of Clinical & Experimental Neuropsychology, 21, 709-729 Cfr. : http://www.informaworld.com/smpp/content~db=all~content=a714014569
Attention and verbal learning in patients with chronic fatigue syndrome Michiels V, Cluydts R, Fischler B - J Int Neuropsychol Soc 1998; 4: 456-466
Attributions and self-esteem in depression and chronic fatigue syndromes Powell R, Dolan R, Wessely S - J Psychosom Res. 1990;34(6):665–673 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2290139
Attributions in chronic fatigue syndrome and fibromyalgia syndrome in tertiary care Neerinckx E, Van Houdenhove B, Lysens R et al. - J Rheumatol 2000; 27: 1051-1055
Australia's mental health - An overview of the general population survey Henderson S, Andrews G, Hall W - Aust N Z J Psychiatry 2000; 34: 197-205
Autoantibodies to a 68/48 kDa protein in chronic fatigue syndrome and primary fibromyalgia - A possible marker for hypersomnia and cognitive disorders Nishikai M, Tomomatsu S, Hankins RW et al. - Rheumatology (Oxford) 2001; 40: 806-810
Autoantibodies to nuclear envelope antigens in chronic fatigue syndrome Konstantinov K, von Mikecz A, Buchwald D et al. - J Clin Invest 1996; 98: 1888-1896
Autonomic nervous system dysfunction in adolescents with postural orthostatic tachycardia syndrome and chronic fatigue syndrome is characterized by attenuated vagal baroreflex and potentiated sympathetic vasomotion Stewart JM - Pediatr Res 2000; 48: 218-226
Autonomic nervous system dysfunction in adolescents with postural orthostatic tachycardia syndrome and chronic fatigue syndrome is characterized by attenuated vagal baroreflex and potentiated sympathetic vasomotion Stewart JM - Pediatr Res 2000; 48: 218-226.
Autonomic testing in patients with chronic fatigue syndrome De Becker P, Dendale P, De Meirleir K et al. - Am J Med 1998; 105: 22S-26S
Barriers to healthcare utilization in fatiguing illness - A population-based study in Georgia Lin JM, Brimmer DJ, Boneva RS, Jones JF, Reeves WC, Chronic Viral Diseases Branch, National Center for Zoonotic, Vector-Borne and Enteric Diseases, Centers for Disease Control and Prevention, Atlanta, GA 30333, USA : dwe3@cdc.gov - BMC Health Serv Res. 2009 Jan 20;9:13 - PMID: 19154587 Background - The purpose of this study was to determine the prevalence of barriers to healthcare utilization in persons with fatiguing illness and describe its association with socio-demographics, the number of health conditions, and frequency of healthcare utilization. Furthermore, we sought to identify what types of barriers interfered with healthcare utilization and why they occurred. Methods - In a cross-sectional population-based survey, 780 subjects, 112 of them with chronic fatigue syndrome (CFS), completed a healthcare utilization questionnaire. Text analysis was used to create the emerging themes from verbatim responses regarding barriers to healthcare utilization. Multiple logistic regression was performed to examine the association between barriers to healthcare utilization and other factors. Results - Forty percent of subjects reported at least one barrier to healthcare utilization. Of 112 subjects with CFS, 55% reported at least one barrier to healthcare utilization. Fatiguing status, reported duration of fatigue, insurance and BMI were significant risk factors for barriers to healthcare utilization. After adjusting for socio-demographics, medication use, the number of health problems and frequency of healthcare utilization, fatiguing status remained significantly associated with barriers to healthcare utilization. Subjects with CFS were nearly 4 times more likely to forego needed healthcare during the preceding year than non-fatigued subjects while those with insufficient fatigue (ISF) were nearly 3 times more likely. Three domains emerged from text analysis on barriers to healthcare utilization : 1) accessibility; 2) knowledge-attitudes-beliefs (KABs); and, 3) healthcare system. CFS and reported duration of fatigue were significantly associated with each of these domains. Persons with CFS reported high levels of healthcare utilization barriers for each domain : accessibility (34%), healthcare system (25%) and KABs (19%). In further examination of barrier domains to healthcare utilization, compared to non-fatigued persons adjusted ORs for CFS having "accessibility", "KAB" and "Healthcare System" barrier domains decreased by 40%, 30% and 19%, respectively. Conclusion - Barriers to healthcare utilization pose a significant problem in persons with fatiguing illnesses. Study results suggested two-fold implications: a symptom-targeted model focusing on symptoms associated with fatigue; and an interactive model requiring efforts from patients and providers to improve interactions between them by reducing barriers in accessibility, KABs and healthcare system. Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19154587?ordinalpos=1&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Single ItemSupl.Pubmed_Discovery_RA&linkpos=2&log$=relatedarticles&logdbfrom=pubmed
Basal activity of the hypothalamic-pituitary-adrenal axis in patients with the chronic fatigue syndrome (neurasthenia) Young AH, Sharpe M, Clements A et al. - Biol Psychiatry 1998; 43: 236-237
Bed rest - A potentially harmful treatment needing more careful evaluation Allen C, Glasziou P, Del Mar C - Lancet 1999; 354: 1229-1233
Behavioural problems associated with the chronic fatigue syndrome Smith AP, Behan PO, Bell W, Millar K, Bakheit M - Br J Psychol. 1993 Aug;84 (:411–423 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8401992
Bioaccumulated chlorinated hydrocarbons and red/white blood cell parameters Dunstan RH, Roberts TK, Donohoe M et al. - Biochem Mol Med 1996; 58: 77-84
Biochemical evidence for a novel low molecular weight 2-5A-dependent RNase L in chronic fatigue syndrome Suhadolnik RJ, Peterson DL, O'Brien K et al. - J Interferon Cytokine Res 1997; 17: 377-385
Blood volume and its relation to peak O(2) consumption and physical activity in patients with chronic fatigue Farquhar WB, Hunt BE, Taylor JA, Darling SE, Freeman R, Center for Autonomic and Peripheral Nerve Disorders, Department of Neurology, Beth Israel Deaconess Medical Center, Harvard Medical School, Boston, MA 02215, USA - Am J Physiol Heart Circ Physiol. 2002 Jan;282(1):H66-71 - PMID: 11748048 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11748048
Blunted serotonin-mediated activation of the hypothalamic-pituitary-adrenal axis in chronic fatigue syndrome Dinan TG, Majeed T, Lavelle E et al. - Psychoneuroendocrinology 1997; 22: 261-267
Borna disease virus infection in two family clusters of patients with chronic fatigue syndrome Nakaya T, Takahashi H, Nakamura Y et al. - Microbiol Immunol 1999; 43: 679-689
Brain MRI abnormalities exist in a subset of patients with chronic fatigue syndrome Lange G, DeLuca J, Maldjian JA et al. - J Neurol Sci 1999; 171: 1-2
Brain positron emission tomography (PET) in chronic fatigue syndrome - Preliminary data Tirelli U, Chierichetti F, Tavio M et al. - Am J Med 1998; 105: 54S-58S
Brain stem hypoperfusion in patients with myalgic encephalomyelitis-chronic fatigue syndrome Costa DC, Brostoff J, Douli V, Ell PJ - Eur J Nucl Med 1992; 19: 733
Can sustained arousal explain the Chronic Fatigue Syndrome ? Wyller VB, Eriksen HR, Malterud K, Division of Paediatrics, Rikshospitalet University Hospital, Oslo, Norway : brwylle@online.no - Behav Brain Funct. 2009 Feb 23;5:10 - PMID: 19236717 We present an integrative model of disease mechanisms in the Chronic Fatigue Syndrome (CFS), unifying empirical findings from different research traditions. Based upon the Cognitive activation theory of stress (CATS), we argue that new data on cardiovascular and thermoregulatory regulation indicate a state of permanent arousal responses - sustained arousal - in this condition. We suggest that sustained arousal can originate from different precipitating factors (infections, psychosocial challenges) interacting with predisposing factors (genetic traits, personality) and learned expectancies (classical and operant conditioning). Furthermore, sustained arousal may explain documented alterations by establishing vicious circles within immunology (Th2 (humoral) vs Th1 (cellular) predominance), endocrinology (attenuated HPA axis), skeletal muscle function (attenuated cortical activation, increased oxidative stress) and cognition (impaired memory and information processing). Finally, we propose a causal link between sustained arousal and the experience of fatigue. The model of sustained arousal embraces all main findings concerning CFS disease mechanisms within one theoretical framework. Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19236717?ordinalpos=1&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Single ItemSupl.Pubmed_Discovery_PMC&linkpos=2&log$=citedinpmcarticles&logdbfrom=pub med
Can the chronic fatigue syndrome be defined by distinct clinical features ? Hickie I, Lloyd A, Hadzi-Pavlovic D et al. - Psychol Med 1995; 25: 925-935
Cardiac involvement in patients with chronic fatigue syndrome as documented with holter and biopsy data in Birmingham, Michigan, 1991-1993 Lerner AM, Goldstein J, Chang C et al. - Infect Dis Clin Pract 1997; 6: 327-333
Cardiac rehabilitation and secondary prevention Hare DL, Bunker SJ - Med J Aust 1999; 171: 433-439
Cardiovascular responses of women with chronic fatigue syndrome to stressful cognitive testing before and after strenuous exercise LaManca JJ, Peckerman A, Sisto SA et al. - Psychosom Med 2001; 63: 756-764 Cfr. : http://www.psychosomaticmedicine.org/cgi/content/abstract/63/5/756
Case control study of chronic fatigue in pediatric patients Carter BD, Edwards JF, Kronenberger WG et al. - Pediatrics 1995; 95: 179-186
Case-control study of GP attendance rates by suicide cases with or without a psychiatric history Power K, Davies C, Swanson V et al. - Br J Gen Pract 1997; 47: 211-215
CD4 T lymphocytes from patients with chronic fatigue syndrome have decreased interferon-gamma production and increased sensitivity to dexamethasone Visser J, Blauw B, Hinloopen B et al. - J Infect Dis 1998; 177: 451-454
Cerebrospinal fluid biogenic amine metabolites, plasma-rich platelet serotonin and [3H]imipramine reuptake in the primary fibromyalgia syndrome Legangneux E, Mora JJ, Spreux-Varoquaux O et al. - Rheumatology (Oxford). 2001;40 :290 –296 Cfr. : http://rheumatology.oxfordjournals.org/cgi/content/abstract/40/3/290
Change in grey matter volume cannot be assumed to be due to cognitive behavioural therapy – Reply F. P. de Lange, G. Bleijenberg, J. W. M. van der Meer, P. Hagoort and I. Toni - Brain, July 1, 2009; 132(7): e120 – e120 Cfr. : http://brain.oxfordjournals.org/cgi/content/full/132/7/e120
Changes in Australia's Mental Health Services under the First National Mental Health Plan of the National Mental Health Strategy 1993–98 - Sixth Annual Report of the Commonwealth Department of Health and Aged Care Commonwealth Department of Health and Aged Care - National Mental Health Report 2000 – Canberra : Mental Health and Special Programs Branch, Department of Health and Ageing, 2000
Changes in growth hormone, insulin, insulinlike growth factors (IGFs) and IGF-binding protein-1 in chronic fatigue syndrome Allain TJ, Bearn JA, Coskeran P et al. - Biol Psychiatry 1997; 41: 567-573
Changes in immune parameters seen in Gulf War veterans but not in civilians with chronic fatigue syndrome Zhang Q, Zhou XD, Denny T et al. - Clin Diagn Lab Immunol 1999; 6: 6-13
Changing epidemiology of Ross River virus disease in South Australia Selden SM, Cameron AS - Med J Aust 1996; 165: 313-317
Chronic ciguatera - One cause of the chronic fatigue syndrome Pearn JH - J Chronic Fatigue Syndr 1996; 2: 29-34
Chronic disease self-management program - 2-Year health status and health care utilization outcomes Lorig KR, Ritter P, Stewart AL, Sobel DS, Brown BW Jr, Bandura A, Gonzalez VM, Laurent DD, Holman HR, Stanford University School of Medicine, Stanford, California, USA - Med Care. 2001 Nov;39(11):1217-23 - PMID: 11606875 Objectives - To assess the 1- and 2-year health status, health care utilization and self-efficacy outcomes for the Chronic Disease Self-Management Program (CDSMP). The major hypothesis is that during the 2-year period CDSMP participants will experience improvements or less deterioration than expected in health status and reductions in health care utilization. Design - Longitudinal design as follow-up to a randomized trial. Setting : Community. Participants - Eight hundred thirty-one participants 40 years and older with heart disease, lung disease, stroke or arthritis participated in the CDSMP. At 1- and 2-year intervals respectively 82% and 76% of eligible participants completed data. Main autcome measures - Health status (self-rated health, disability, social/role activities limitations, energy/fatigue and health distress), health care utilization (ER/outpatient visits, times hospitalized and days in hospital) and perceived self-efficacy were measured. Main results - Compared with baseline for each of the 2 years, ER/outpatient visits and health distress were reduced (P <0.05). Self-efficacy improved (P <0.05). The rate of increase is that which is expected in 1 year. There were no other significant changes. Conclusions - A low-cost program for promoting health self-management can improve elements of health status while reducing health care costs in populations with diverse chronic diseases. Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11606875
Chronic fatigue - Symptom and syndrome Wessely S - Ann Intern Med 2001; 134 Suppl: 838-843
Chronic fatigue and chronic fatigue syndrome - Shifting boundaries and attributions [review] Lloyd AR - Am J Med 1998; 105: 7S-10S
Chronic fatigue and its syndromes Wessely S, Hotopf M, Sharpe M - New York : Oxford University Press, 1998
Chronic fatigue and the chronic fatigue syndrome - Prevalence in a Pacific Northwest health care system Buchwald D, Umali P, Umali J et al. - Ann Intern Med 1995; 123: 81-88
Chronic fatigue syndrome - A 20th century illness ? Wessely S - Scand J Work Environ Health 1997; 23: 17-34
Chronic Fatigue Syndrome - A Biological Approach Patrick Englebienne & Kenny De Meirleir – CRC, February 27, 2002 (1 edition) – ISBN-10 : 0849310466 – ISBN-13 : 978-0849310461 Chronic Fatigue Syndrome (CFS) is a complex, debilitating disorder, yet few current scientific biomedical books are available on the subject. The nonspecific symptoms, lack of diagnostic tests and uncertainty as to the cause or causes of CFS make the disease that much more baffling. 'Chronic Fatigue Syndrome - A Biological Approach' represents a monumental step in the journey to a unified understanding of CFS and establishes a scientific basis for treatment. The book provides a rare treatise on current state of the art with respect to the worldwide scientifically documented basis of CFS and acknowledges the many as yet undiscovered or undefined pathogenic mechanisms involved in the production of symptoms. The authors, reflecting their clinical and basic research backgrounds, outline future research imperatives and direct clinicians toward appropriate diagnostic and therapeutic strategies. Because of the multifactorial aspects of the disease, the book addresses various fields of the biomedical sciences, such as protein biochemistry, virology and pharmacology. Many recent, biological discoveries help us better understand the physiology of this disease and improve the specificity of its diagnosis by laboratory tests. This book summarizes these advances and discusses insights that support CFS as a distinct and specific physical disease. Overall, 'Chronic Fatigue Syndrome - A Biological Approach' provides a firm foundation understanding of CFS, opening the way for better diagnosis and design of new therapies Cfr. : http://www.amazon.com/Chronic-Fatigue-Syndrome-Biological-Approach/dp/0849310466
Chronic fatigue syndrome - A clinical and laboratory study with a well matched control group Swanink CM, Vercoulen JH, Bleijenberg G et al. - J Intern Med 1995; 237: 499-506
Chronic fatigue syndrome - A disorder of central cholinergic transmission Chaudhuri A, Majeed T, Dinan T, Behan PO - J Chronic Fatigue Syndr 1997; 3: 3-16
Chronic fatigue syndrome - A working case definition Holmes GP, Kaplan JE, Gantz NM, Komaroff AL, Schonberger LB, Straus SE, Jones JF, Dubois RE, Cunningham-Rundles C, Pahwa S et al., Division of Viral Diseases, Centers for Disease Control, Atlanta, Georgia - Ann Intern Med. 1988 Mar;108(3):387-9 - PMID: 2829679 The chronic Epstein-Barr virus syndrome is a poorly defined symptom complex characterized primarily by chronic or recurrent debilitating fatigue and various combinations of other symptoms, including sore throat, lymph node pain and tenderness, headache, myalgia and arthralgias. Although the syndrome has received recent attention and has been diagnosed in many patients, the chronic Epstein-Barr virus syndrome has not been defined consistently. Despite the name of the syndrome, both the diagnostic value of Epstein-Barr virus serologic tests and the proposed causal relationship between Epstein-Barr virus infection and patients who have been diagnosed with the chronic Epstein-Barr virus syndrome remain doubtful. We propose a new name for the chronic Epstein-Barr virus syndrome--the chronic fatigue syndrome--that more accurately describes this symptom complex as a syndrome of unknown cause characterized primarily by chronic fatigue. We also present a working definition for the chronic fatigue syndrome designed to improve the comparability and reproducibility of clinical research and epidemiologic studies and to provide a rational basis for evaluating patients who have chronic fatigue of undetermined cause. Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2829679
Chronic fatigue syndrome - Aetiology, diagnosis and treatment Avellaneda Fernández A, Pérez Martín A, Izquierdo Martínez M, Arruti Bustillo M, Barbado Hernández FJ, de la Cruz Labrado J, Díaz-Delgado Peñas R, Gutiérrez Rivas E, Palacín Delgado C, Rivera Redondo J, Ramón Giménez JR, Carlos III Health Institute, Sinesio Delgado, n degrees 6, 28029, Madrid, Spanish Society of Primary Care Physicians, Narváez, 15 1 degrees Izda, 28009, Madrid, Spain : alfavel@gmail.com - BMC Psychiatry. 2009 Oct 23;9 Suppl 1:S1 - PMID: 19857242 Chronic fatigue syndrome is characterised by intense fatigue, with duration of over six months and associated to other related symptoms. The latter include asthenia and easily induced tiredness that is not recovered after a night's sleep. The fatigue becomes so severe that it forces a 50% reduction in daily activities. Given its unknown aetiology, different hypotheses have been considered to explain the origin of the condition (from immunological disorders to the presence of post-traumatic oxidative stress), although there are no conclusive diagnostic tests. Diagnosis is established through the exclusion of other diseases causing fatigue. This syndrome is rare in childhood and adolescence, although the fatigue symptom per se is quite common in paediatric patients. Currently, no curative treatment exists for patients with chronic fatigue syndrome. The therapeutic approach to this syndrome requires a combination of different therapeutic modalities. The specific characteristics of the symptomatology of patients with chronic fatigue require a rapid adaptation of the educational, healthcare and social systems to prevent the problems derived from current systems. Such patients require multidisciplinary management due to the multiple and different issues affecting them. This document was realized by one of the Interdisciplinary Work Groups from the Institute for Rare Diseases and its aim is to point out the main social and care needs for people affected with Chronic Fatigue Syndrome. For this, it includes not only the view of representatives for different scientific societies, but also the patient associations view, because they know the true history of their social and sanitary needs. In an interdisciplinary approach, this work also reviews the principal scientific, medical, socio-sanitary and psychological aspects of Chronic Fatigue Syndrome. Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19857242?ordinalpos=1&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Single ItemSupl.Pubmed_Discovery_PMC&linkpos=1&log$=citedinpmcreviews&logdbfrom=pub med
Chronic fatigue syndrome - An immunological perspective Vollmer-Conna U, Lloyd A, Hickie I et al. - Aust N Z J Psychiatry 1998; 32: 523-527
Chronic fatigue syndrome - An update Komaroff AL, Buchwald DS - Ann Rev Med 1998; 49: 1-13
Chronic fatigue syndrome - Chronic ciguatera poisoning as a differential diagnosis Pearn JH - Med J Aust 1997; 166: 309-310
Chronic fatigue syndrome - Clinical practice guidelines – Psychological factors - Chronic fatigue syndrome - Clinical practice guidelines – Psychological factors (letters) Ian B Hickie - Med J Aust 2002; 177 (9): 526 To the editor - The process of destigmatising chronic fatigue syndrome (CFS) is not advanced by either limiting enquiry to "acceptable" sciences or increasing the stigma already experienced by people with other neuropsychiatric disorders. Contrary to its intent and in contrast to the recently published Royal Australasian College of Physicians (RACP) guidelines (cfr. 'Chronic fatigue syndrome - Clinical practice guidelines – 2002' - Med J Aust 2002; 176 Suppl May 6: S17-S56 at : http://www.mja.com.au/public/guides/cfs/cfs2.html -) the recent statement by the immediate past president of the RACP and the Chairman of the ME/Chronic Fatigue Syndrome Association of Australia (cfr. 'Chronic fatigue syndrome clinical practice guidelines [letter]' - Larkins RG, Molesworth SR - Med J Aust 2002; 177: 51-52 at : http://www.mja.com.au/public/issues/177_01_010702/larkins_010702.html -) is in danger of increasing the stigma for both people with CFS and people with other common mental disorders. Unfortunately, key propositions in their letter ("There is no evidence that the illness is primarily psychological in origin") are clearly at variance with the tone of the guidelines (see Box 1.5, p.S31; Box 1.7, p.S32; and, "Management" summary, p.S38). Their letter reinforces the classical "dualistic" and rather simplistic "biological" approach (eg, "There is significant evidence of a range of biological abnormalities occurring in people with CFS"). Unwittingly, it colludes with community-based beliefs that mental health problems are "not health" (cfr. 'Monitoring awareness of and attitudes to depression in Australia' - Highet NJ, Hickie IB, Davenport TA - Med J Aust 2002; 176 Suppl May 20: S63-S68 at : http://www.mja.com.au/public/issues/176_10_200502/hig10079_fm.html -) and often imaginary or under the voluntary control of the patient (cfr. 'Exploring the perspectives of people whose lives have been affected by depression' - McNair BG, Highet NJ, Hickie IB, Davenport TA - Med J Aust 2002; 176 Suppl May 20: S69-S76 at : http://www.mja.com.au/public/issues/176_10_200502/mcn10080_fm.html -). There is no doubt that people with CFS share many experiences with people with other neuropsychiatric disorders. They both have daily experiences where their credibility is challenged, their disability is minimised and their needs for appropriate medical management are not met. Australian research and best practice have been recognised internationally for emphasising the integration of psychological, psychiatric and biological factors and respect for the experiences of persons with these debilitating disorders (cfr. 'Illness or disease ? The case of chronic fatigue syndrome' - Lloyd AR, Hickie IB, Loblay RH - Med J Aust 2000; 172: 471-472 at : http://www.mja.com.au/public/issues/172_10_150500/lloyd/lloyd.html -). Unfortunately, the major advances captured in the guidelines may now be undermined if the RACP is perceived to be backing away from supporting appropriate psychological assessment and provision of effective "psychological" treatments (such as cognitive–behavioural therapy and physical rehabilitation approaches). Similar equivocation has left clinical guideline processes in the United Kingdom in disarray (cfr. 'Chronic fatigue report delayed as row breaks out over content' - Eaton L - BMJ 2002; 324: 7 at : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11777786?dopt=Abstract -). As demonstrated recently, prolonged fatigue syndromes are common in the Australian community and the vast majority of those who seek healthcare services have concurrent depression or anxiety (cfr. 'Neurasthenia revisited' - Hickie I, Davenport T, Issakidis C, Andrews G - Br J Psychiatry 2002; 181: 56-61 at : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12091264?dopt=Abstract -). Real progress towards destigmatisation, meaningful research progress and improved health services for people with CFS will only occur when the field is mature enough to deal with the clear relevance of psychological factors. Instead of rejecting "psychological factors" and associated treatments, relevant professional and consumer bodies should now join with the broader community movement towards increased community awareness of common neuropsychiatric disorders, genuine understanding of their (genetic, "biological", psychosocial and personal) causes and provision of effective (pharmacological and psychological) treatments (cfr. 'Responding to the Australian experience of depression - Promotion of the direct voice of consumers is critical for reducing stigma' - Hickie IB - Med J Aust 2002; 176 Suppl May 20: S61-S62 at : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12064999?dopt=Abstract.8 Cfr. : http://www.mja.com.au/public/issues/177_09_041102/hickie_041102.html - Chronic fatigue syndrome - Clinical practice guidelines – Psychological factors (letters) James D Hundertmark - Med J Aust 2002; 177 (9): 525-527 Cfr. : http://www.mja.com.au/public/issues/177_09_041102/hundertmark_041102.html - Chronic fatigue syndrome - Clinical practice guidelines – Psychological factors Donald D Beard - Med J Aust 2002; 177 (9): 526 Cfr. : http://www.mja.com.au/public/issues/177_09_041102/beard_041102.html - Chronic fatigue syndrome - Clinical practice guidelines – Psychological factors (in reply) Richard G Larkins & Simon R Molesworth - Med J Aust 2002; 177 (9): 526-527 Cfr. : http://www.mja.com.au/public/issues/177_09_041102/larkins_041102.html -&- http://www.mja.com.au/public/issues/177_01_010702/larkins_010702.html
Chronic fatigue syndrome - Current perspectives on evaluation and management Hickie IB, Lloyd AR, Wakefield D - Med J Aust 1995; 163: 314-318
Chronic fatigue syndrome - Is total body potassium important ? Burnet RB, Yeap BB, Chatterton BE, Gaffney RD - Med J Aust 1996; 164: 384
Chronic fatigue syndrome - Oxidative stress and dietary modifications Logan AC, Wong C - Altern Med Rev ( 2001;) 6:: 450–9
M.E. (cvs) – Richtlijnen voor psychiaters - Deel IV
M.E. (cvs) – Richtlijnen voor psychiaters
Deel IV
Chronic fatigue syndrome – The need for subtypes Jason LA, Corradi K, Torres-Harding S, Taylor RR, King C - DePaul University, Chicago, Illinois 60614, USA : ljason@depaul.edu - Neuropsychol Rev. 2005 Mar;15(1):29-58 - PMID: 15929497 Chronic fatigue syndrome (CFS) is an important condition confronting patients, clinicians and researchers. This article provides information concerning the need for appropriate diagnosis of CFS subtypes. We first review findings suggesting that CFS is best conceptualized as a separate diagnostic entity rather than as part of a unitary model of functional somatic distress. Next, research involving the case definitions of CFS is reviewed. Findings suggest that whether a broad or more conservative case definition is employed and whether clinic or community samples are recruited, these decisions will have a major influence in the types of patients selected. Review of further findings suggests that subtyping individuals with CFS on sociodemographic, functional disability, viral, immune, neuroendocrine, neurology, autonomic and genetic biomarkers can provide clarification for researchers and clinicians who encounter CFS' characteristically confusing heterogeneous symptom profiles. Treatment studies that incorporate subtypes might be particularly helpful in better understanding the pathophysiology of CFS. This review suggests that there is a need for greater diagnostic clarity and this might be accomplished by subgroups that integrate multiple variables including those in cognitive, emotional, and biological domains. Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15929497
Chronic fatigue syndrome and other fatiguing illnesses in adolescents - A population-based study Jones JF, Nisenbaum R, Solomon L, Reyes M, Reeves WC, National Jewish Medical and Research Center, Denver, Colorado, USA - J Adolesc Health. 2004 Jul;35(1):34-40 - PMID: 15193572 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15193572
Chronic fatigue syndrome as a delayed reaction to chronic low-dose organophosphate exposure Behan PO - J Nutr Med 1996; 6: 341-350
Chronic fatigue syndrome comes of age Levine PH - Am J Med 1998; 105(3A): 2S-6S
Chronic fatigue syndrome in children - A cross sectional survey Patel, M.X., Smith, D.G., Chalder, T. & Wessely,S. (2003) - Arch.Dis.Child, 88, 894-898 Cfr. : http://adc.bmj.com/cgi/content/abstract/88/10/894
Chronic fatigue syndrome in psychiatric patients - Lifetime and premorbid personal history of physical health Endicott NA - Psychosom Med 1998; 60: 744-751
Chronic fatigue syndrome is an acquired neurological channelopathy Chaudhuri A, Behan PO - Hum Psychopharmacol Clin Exp 1999; 14: 7-17
Chronic fatigue syndrome is not associated with expression of endogenous retroviral p15E Gelman IH, Unger ER, Mawle AC et al. - Mol Diagn 2000; 5: 155-1556 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11066017
Chronic fatigue syndrome progression and self-defined recovery - Evidence from the CDC surveillance system Reyes M, Dobbins JG, Nisenbaum R et al. - J Chronic Fatigue Syndr 1999; 5: 7-17
Chronic fatigue syndrome research - Definition and medical outcome assessment (NIH conference) Schluederberg A, Straus SE, Peterson P, Blumenthal S, Komaroff AL, Spring SB, Landay A, Buchwald D, National Institute of Allergy and Infectious Diseases, Bethesda, MD - Ann Intern Med. 1992 Aug 15;117(4):325-31 - PMID: 1322076 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1322076
Chronic fatigue syndrome, fibromyalgia and multiple chemical sensitivities in a community-based sample of persons with chronic fatigue syndrome-like symptoms Jason LA, Taylor RR, Kennedy CL - Psychosom Med 2000; 62: 655-663
Chronic fatigue syndrome - Circadian rhythm and hypothalamic-pituitary-adrenal axis impairment Racciatti D, Guagnano MT, Vecchiet J, De Remigis PL, Pizzigallo E, Della Vecchia R et al. - Int J Immunopathol Pharmacol ( 2001;) 14:: 11–5
Chronic fatigue syndrome - Identification of distinct subgroups on the basis of allergy and psychologic variables Borish L, Schmaling K, DiClementi JD et al. - J Allergy Clin Immunol 1998; 102: 222-230
Chronic fatigue syndromes in clinical practice Manu P, Lane TJ, Matthews DA, Department of Medicine, School of Medicine, University of Connecticut Health Center, Farmington - Psychother Psychosom. 1992;58(2):60-8 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1484921
Chronic fatigue, chronic fatigue syndrome and fibromyalgia - Disability and health-care use Bombardier CH, Buchwald D - Med Care 1996; 34: 924-930
Chronic fatigue, fibromyalgia and chemical sensitivity - Overlapping disorders Ziem G, Donnay A - Arch Intern Med 1995; 155: 1913
Chronic multisymptom illness affecting Air Force veterans of the Gulf War Keiji Fukuda, MD, MPH; Rosane Nisenbaum, PhD; Geraldine Stewart, MA; William W. Thompson, PhD; Laura Robin, DO, MPH; Rita M. Washko, MD; Donald L. Noah, DVM, MPH; Drue H. Barrett, PhD, MS; Bonnie Randall, MCP; Barbara L. Herwaldt, MD, MPH; Alison C. Mawle, PhD; William C. Reeves, MD, MSPH – JAMA. 1998;280:981-988 Cfr. : http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/280/11/981
Chronic multisymptom illness complex in Gulf War I veterans 10 years later M. S. Blanchard, S. A. Eisen, R. Alpern, J. Karlinsky, R. Toomey, D. J. Reda, F. M. Murphy, L. W. Jackson and H. K. Kang - Am. J. Epidemiol., January 1, 2006; 163(1): 66 - 75 Cfr. : http://aje.oxfordjournals.org/cgi/content/abstract/163/1/66 Read also thje replu to this article : Chronic multisymptom illness complex in Gulf War I Veterans 10 years later – Reply S. C. Hunt, M. Jakupcak, M. McFall, M. Orsborn, B. Felker, S. Larson and M. Klevens - Am. J. Epidemiol., October 1, 2006; 164(7): 708 - 709 Cfr. : http://aje.oxfordjournals.org/cgi/content/full/164/7/708-a
Chronic orthostatic intolerance - Part of a spectrum of dysfunction in orthostatic cardiovascular homeostasis ? Narkiewicz and Somers - Circulation 1998;98:2105-2107 Cfr. : http://circ.ahajournals.org/cgi/content/full/98/20/2105
Clinical and biochemical characteristics differentiating Chronic Fatigue Syndrome from Major Depression and healthy control populations - Relation to dysfunction of RNase L pathway Suhadolnik, R.J., Peterson, D.L., Reichenbach, N.L., Roen, G., Metzher, M., McCahan, J., O'Brien, K., Welsch, S., Gabriel, J., Gaughan, J.P. & McGregor, N.R. (2004) - Journal of Chronic Fatigue Syndrome, 12, 5-35 Cfr. : http://www.informaworld.com/smpp/content~db=all~content=a902836197
Clinical and neurocognitive features of the post Lyme syndrome Bujak DI, Weinstein A, Dornbush RL - J Rheumatol 1996; 23: 1392-1397
Clinical improvement in chronic fatigue syndrome is not associated with lymphocyte subsets of function or activation Peakman M, Deale A, Field R et al. - Clin Immunol Immunopathol 1997; 82: 83-91
Clinical observation of the treatment of chronic fatigue syndrome by using Bu-Zhong-Yi-Qi decoction in combination with Xiao-Chai-Hu decoction Yang SH, Gao M, Yang XW, Chen DQ - J Beijing Univ TCM ( 2004;) 2:: 87–9
Clinical, epidemiologic and virologic studies in four clusters of the chronic fatigue syndrome P. H. Levine, S. Jacobson, A. G. Pocinki, P. Cheney, D. Peterson, R. R. Connelly, R. Weil, S. M. Robinson, D. V. Ablashi, S. Z. Salahuddin et al. - Arch Intern Med, August 1,1992; 152(8): 1611 – 1616 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1323246 Also read the comment on this article Human herpesvirus type 6 and chronic fatigue syndrome Levine PH, Komaroff AL - Arch Intern Med. 1993 Mar 8;153(5):661 - PMID: 8382470 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8382470?itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_RVAbstract
Cognitive behavior therapy for chronic fatigue syndrome - A randomized controlled trial Deale A, Chalder T, Marks I, Wessely S, Academic Department of Psychological Medicine, King's College Hospital, London, United Kingdom - Am J Psychiatry. 1997 Mar;154(3):408-14 - PMID: 9054791 Objective - Cognitive behavior therapy for chronic fatigue syndrome was compared with relaxation in a randomized controlled trial. Methods - Sixty patients with chronic fatigue syndrome were randomly assigned to 13 sessions of either cognitive behavior therapy (graded activity and cognitive restructuring) or relaxation. Outcome was evaluated by using measures of functional impairment, fatigue, mood and global improvement. Results - Treatment was completed by 53 patients. Functional impairment and fatigue improved more in the group that received cognitive behavior therapy. At final follow-up, 70% of the completers in the cognitive behavior therapy group achieved good outcomes (substantial improvement in physical functioning) compared with 19% of those in the relaxation group who completed treatment. Conclusions - Cognitive behavior therapy was more effective than a relaxation control in the management of patients with chronic fatigue syndrome. Improvements were sustained over 6 months of follow-up. Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9054791 Also read the comment on this article : Cognitive behavior therapy for chronic fatigue syndrome Sharpe M - Am J Psychiatry. 1998 Oct;155(10):1461-2 - PMID: 9766788 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9766788?ordinalpos=1&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Disco veryPanel.Pubmed_RVAbstractPlus
Cognitive behavior therapy for chronic fatigue syndrome - Efficacy and implications Sharpe M - Am J Med 1998; 105: 104S-109S
Cognitive behaviour therapy for adolescents with chronic fatigue syndrome - Randomised controlled trial Stulemeijer M, de Jong LW, Fiselier TJ, Hoogveld SW, Bleijenberg G, Expert Centre Chronic Fatigue, University Medical Centre Nijmegen, PO Box 9101, 6500 HB, Netherlands - BMJ. 2005 Jan 1;330(7481):14. Epub 2004 Dec 7 - PMID: 15585538 (Erratum in : BMJ. 2005 Apr 9;330(7495):820) Objective - To evaluate the efficacy of cognitive behaviour therapy for adolescents aged 10-17 years with chronic fatigue syndrome. Design - Randomised controlled trial. Setting - Department of child psychology. Participants - 71 consecutively referred patients with chronic fatigue syndrome; 36 were randomly assigned to immediate cognitive behaviour therapy and 35 to the waiting list for therapy. Intervention - 10 sessions of therapy over five months. Treatment protocols depended on the type of activity pattern (relatively active or passive). All participants were assessed again after five months. Main outcome measures - Fatigue severity (checklist individual strength), functional impairment (SF-36 physical functioning) and school attendance. Results - 62 patients had complete data at five months (29 in the immediate therapy group and 33 on the waiting list). Patients in the therapy group reported significantly greater decrease in fatigue severity (difference in decrease on checklist individual strength was 14.5, 95% confidence interval 7.4 to 21.6) and functional impairment (difference in increase on SF-36 physical functioning was 17.3, 6.2 to 28.4) and their attendance at school increased significantly (difference in increase in percentage school attendance was 18.2, 0.8 to 35.5). They also reported a significant reduction in several accompanying symptoms. Self reported improvement was largest in the therapy group. Conclusion - Cognitive behaviour therapy is an effective treatment for chronic fatigue syndrome in adolescents. Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15585538 Also read the comment ons this article : Cognitive behaviour therapy for adolescents with chronic fatigue syndrome - Data are insufficient and conclusion inappropriate Chaudhuri A - BMJ. 2005 Apr 2;330(7494):789-90; author reply 790 - PMID: 15802727 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15802727?ordinalpos=1&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Disco veryPanel.Pubmed_RVAbstractPlus
Cognitive behaviour therapy for chronic fatigue syndrome - A multicentre randomised controlled trial Prins JB, Bleijenberg G, Bazelmans E, Elving LD, de Boo TM, Severens JL, van der Wilt GJ, Spinhoven P, van der Meer JW, Department of Medical Psychology, University Medical Centre, Nijmegen, The Netherlands : j.prins@cksmps.azn.nl - Lancet. 2001 Mar 17;357(9259):841-7 - PMID: 11265953 Background - Cognitive behaviour therapy (CBT) seems a promising treatment for chronic fatigue syndrome (CFS), but the applicability of this treatment outside specialised settings has been questioned. We compared CBT with guided support groups and the natural course in a randomised trial at three centres. Methods - Of 476 patients diagnosed with CFS, 278 were eligible and willing to take part. 93 were randomly assigned CBT (administered by 13 therapists recently trained in this technique for CFS), 94 were assigned the support-group approach and 91 the control natural course. Multidimensional assessments were done at baseline, 8 months and 14 months. The primary outcome variables were fatigue severity (on the checklist individual strength) and functional impairment (on the sickness impact profile) at 8 and 14 months. Data were analysed by intention to treat. Findings - 241 patients had complete data (83 CBT, 80 support groups, 78 natural course) at 8 months. At 14 months CBT was significantly more effective than both control conditions for fatigue severity (CBT vs support groups 5.8 [2.2-9.4]; CBT vs natural course 5.6 [2.1-9.0]) and for functional impairment (CBT vs support groups 263 [38-488]; CBT vs natural course 222 [3-441]). Support groups were not more effective for CFS patients than the natural course. Among the CBT group, clinically significant improvement was seen in fatigue severity for 20 of 58 (35%), in Karnofsky performance status for 28 of 57 (49%) and self-rated improvement for 29 of 58 (50%). Prognostic factors for outcome after CBT were a higher sense of control predicting more improvement, and a passive activity pattern and focusing on bodily symptoms predicting less improvement. Interpretation - CBT was more effective than guided support groups and the natural course in a multicentre trial with many therapists. Our study showed a lower proportion of patients with improvement than CBT trials with a few highly skilled therapists. Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11265953 Also read the comments on this article : - Cognitive behaviour therapy for chronic fatigue syndrome Vermeulen RC, Scholte HR, Bezemer PD - Lancet. 2001 Jul 21;358(9277):238; author reply 240-1 - PMID: 11480427 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11480427?ordinalpos=2&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Disco veryPanel.Pubmed_RVAbstractPlus - Cognitive behaviour therapy for chronic fatigue syndrome Chaudhuri A - Lancet. 2001 Jul 21;358(9277):238; author reply 240-1 - PMID: 11480426 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11480426?ordinalpos=3&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Disco veryPanel.Pubmed_RVAbstractPlus - Cognitive behaviour therapy for chronic fatigue syndrome Spence VA, Abbot NC - Lancet. 2001 Jul 21;358(9277):239-40; author reply 240-1 - PMID: 11480428 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11480428?ordinalpos=4&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Disco veryPanel.Pubmed_RVAbstractPlus - Cognitive behaviour therapy for chronic fatigue syndrome Lassesen KM - Lancet. 2001 Jul 21;358(9277):239; author reply 240-1 - PMID: 11480430 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11480430?ordinalpos=5&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Disco veryPanel.Pubmed_RVAbstractPlus - Cognitive behaviour therapy for chronic fatigue syndrome Shepherd C - Lancet. 2001 Jul 21;358(9277):239; author reply 240-1 - PMID: 11480429 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11480429?ordinalpos=6&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Disco veryPanel.Pubmed_RVAbstractPlus - Cognitive behaviour therapy for chronic fatigue syndrome Baschetti R - Lancet. 2001 Jul 21;358(9277):240; author reply 240-1 - PMID: 11480431 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11480431?ordinalpos=7&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Disco veryPanel.Pubmed_RVAbstractPlus
Cognitive behaviour therapy for chronic fatigue syndrome - A multicentre randomized controlled trial Prins JB, Bleijenberg G, Bazelmans E et al. - Lancet 2001; 357: 841-847
Cognitive behaviour therapy for chronic fatigue syndrome - A randomised controlled trial Deale A, Chalder T, Marks I, Wessely S - Am J Psychiatry 1997; 408-414 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11265953
Cognitive behaviour therapy for chronic fatigue syndrome in adults Price JR, Mitchell E, Tidy E, Hunot V, Department of Psychiatry, University of Oxford, Warneford Hospital, Headington, Oxford, UK, OX3 7JX : jonathan.price@psych.ox.ac.uk - Cochrane Database Syst Rev. 2008 Jul 16;(3):CD001027 - PMID: 18646067 This article is an update of 'Cognitive behaviour therapy for adults with chronic fatigue syndrome' (Price JR, Couper J, Department of Psychiatry, University of Oxford, The Warneford Hospital, Oxford, UK, OX3 7JX : jonathan.price@psych.ox.ac.uk - Cochrane Database Syst Rev. 2000;(2):CD001027) at : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10796733?itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_RVAbstract Background - Chronic fatigue syndrome (CFS) is a common, debilitating and serious health problem. Cognitive behaviour therapy (CBT) may help to alleviate the symptoms of CFS. Objectives - To examine the effectiveness and acceptability of CBT for CFS, alone and in combination with other interventions, compared with usual care and other interventions. Search strategy - CCDANCTR-Studies and CCDANCTR-References were searched on 28/3/2008. We conducted supplementary searches of other bibliographic databases. We searched reference lists of retrieved articles and contacted trial authors and experts in the field for information on ongoing/completed trials. Selection criteria - Randomised controlled trials involving adults with a primary diagnosis of CFS, assigned to a CBT condition compared with usual care or another intervention, alone or in combination. Data collection and analysis - Data on patients, interventions and outcomes were extracted by two review authors independently and risk of bias was assessed for each study. The primary outcome was reduction in fatigue severity, based on a continuous measure of symptom reduction, using the standardised mean difference (SMD) or a dichotomous measure of clinical response, using odds ratios (OR), with 95% confidence intervals (CI). Main results - Fifteen studies (1043 CFS participants) were included in the review. When comparing CBT with usual care (six studies, 373 participants), the difference in fatigue mean scores at post-treatment was highly significant in favour of CBT (SMD -0.39, 95% CI -0.60 to -0.19), with 40% of CBT participants (four studies, 371 participants) showing clinical response in contrast with 26% in usual care (OR 0.47, 95% CI 0.29 to 0.76). Findings at follow-up were inconsistent. For CBT versus other psychological therapies, comprising relaxation, counselling and education/support (four studies, 313 participants), the difference in fatigue mean scores at post-treatment favoured CBT (SMD -0.43, 95% CI -0.65 to -0.20). Findings at follow-up were heterogeneous and inconsistent. Only two studies compared CBT against other interventions and one study compared CBT in combination with other interventions against usual care. Authors' conclusions - CBT is effective in reducing the symptoms of fatigue at post-treatment compared with usual care and may be more effective in reducing fatigue symptoms compared with other psychological therapies. The evidence base at follow-up is limited to a small group of studies with inconsistent findings. There is a lack of evidence on the comparative effectiveness of CBT alone or in combination with other treatments and further studies are required to inform the development of effective treatment programmes for people with CFS. Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18646067?ordinalpos=1&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Single ItemSupl.Pubmed_Discovery_RA&linkpos=4&log$=relatedreviews&logdbfrom=pubmed Also read the comment on this article : CBT reduces fatigue in adults with chronic fatigue syndrome but effects at follow-up unclear (review) Santhouse AM, South London and Maudsley NHS Foundation Trust, London, UK - Evid Based Ment Health. 2009 Feb;12(1):16 - PMID: 19176775 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19176775?itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_RVAbstract
Cognitive behaviour therapy for the chronic fatigue syndrome - A randomised controlled trial Sharpe M, Hawton K, Simkin S et al. - BMJ 1996; 312: 22-26
Cognitive behaviour therapy for the chronic fatigue syndrome - A randomized controlled trial Sharpe M, Hawton K, Simkin S, Surawy C, Hackmann A, Klimes I, Peto T, Warrell D, Seagroatt V, University Department of Psychiatry, Warneford Hospital, Oxford - BMJ. 1996 Jan 6;312(7022):22-6 - PMID: 8555852 Objective - To evaluate the acceptability and efficacy of adding cognitive behaviour therapy to the medical care of patients presenting with the chronic fatigue syndrome. Design - Randomised controlled trial with final assessment at 12 months. Setting - An infectious diseases outpatient clinic. Subjects - 60 consecutively referred patients meeting consensus criteria for the chronic fatigue syndrome. Interventions - Medical care comprised assessment, advice and follow up in general practice. Patients who received cognitive behaviour therapy were offered 16 individual weekly sessions in addition to their medical care. Main outcome measures - The proportions of patients (a) who achieved normal daily functioning (Karnofsky score 80 or more) and (b) who achieved a clinically significant improvement in functioning (change in Karnofsky score 10 points or more) by 12 months after randomisation. Results - Only two eligible patients refused to participate. All randomised patients completed treatment. An intention to treat analysis showed that 73% (22/30) of recipients of cognitive behaviour therapy achieved a satisfactory outcome as compared with 27% (8/30) of patients who were given only medical care (difference 47 percentage points; 95% confidence interval 24 to 69). Similar differences were observed in subsidiary outcome measures. The improvement in disability among patients given cognitive behaviour therapy continued after completion of therapy. Illness beliefs and coping behaviour previously associated with a poor outcome changed more with cognitive behaviour therapy than with medical care alone. Conclusion - Adding cognitive behaviour therapy to the medical care of patients with the chronic fatigue syndrome is acceptable to patients and leads to a sustained reduction in functional impairment. Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8555852 Also read the comments on this article : - Cognitive behaviour therapy for the chronic fatigue syndrome. Patients were not representative of all patients with the syndrome Gibbons R, Macintyre A, Richards C - BMJ. 1996 Apr 27;312(7038):1096-7; author reply 1098 - PMID: 8616426 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8616426?ordinalpos=2&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Disco veryPanel.Pubmed_RVAbstractPlus - Cognitive behaviour therapy for the chronic fatigue syndrome. Evening primrose oil and magnesium have been shown to be effective Chilton SA - BMJ. 1996 Apr 27;312(7038):1096; author reply 1098 - PMID: 8616424 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8616424?ordinalpos=3&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Disco veryPanel.Pubmed_RVAbstractPlus - Cognitive behaviour therapy for the chronic fatigue syndrome. Good general care may offer as much benefit as cognitive behaviour therapy Shepherd C - BMJ. 1996 Apr 27;312(7038):1096; author reply 1098 - PMID: 8616425 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8616425?ordinalpos=4&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Disco veryPanel.Pubmed_RVAbstractPlus - Cognitive behaviour therapy for the chronic fatigue syndrome. Patients' beliefs about their illness were probably not a major factor Ho-Yen DO - BMJ. 1996 Apr 27;312(7038):1097-8 - PMID: 8616430 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8616430?ordinalpos=5&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Disco veryPanel.Pubmed_RVAbstractPlus - Cognitive behaviour therapy for the chronic fatigue syndrome. Essential elements of the treatment must be identified Lawrie SM - BMJ. 1996 Apr 27;312(7038):1097; author reply 1098 - PMID: 8616428 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8616428?ordinalpos=6&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Disco veryPanel.Pubmed_RVAbstractPlus - Cognitive behaviour therapy for the chronic fatigue syndrome. Cognitive behavior therapy should be compared with placebo treatments Pearce J - BMJ. 1996 Apr 27;312(7038):1097; author reply 1098 - PMID: 8616427 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8616427?ordinalpos=7&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Disco veryPanel.Pubmed_RVAbstractPlus - Cognitive behaviour therapy for the chronic fatigue syndrome. Use an interdisciplinary approach Eaton KK - BMJ. 1996 Apr 27;312(7038):1097; author reply 1098 - PMID: 8616429 Cfr. : http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8616429?ordinalpos=8&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_Disco veryPanel.Pubmed_RVAbstractPlus
