NIEUW: Blog reclamevrij maken?
Inhoud blog
  • Wijzigingen - aanvullingen. Overlijdens religieuzen.
  • Wijzigingen - aanvullingen. Maria Van Dam, slechtoffer van het luchtbombardement in Mortsel.
  • Wijzigingen - aanvullingen. De kerkklokken weggeroofd.
  • Wijzigingen - aanvullingen.
  • Wijzigingen - aanvullingen. Het aardappelcontract van Frans Geerts.
    Zoeken in blog

    Beoordeel dit blog
      Zeer goed
      Goed
      Voldoende
      Nog wat bijwerken
      Nog veel werk aan
     
    Kronieken van Leest
    bij Mechelen
    18-02-2012
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

     

    1828 –                                       Erin geloot…Eruit geloot

     

    “De Franse Revolutie, de sansculotten, de Boerenkrijg, de conscriptie, de loting…

    Iedereen heeft er in de geschiedenisles over gehoord en er later waarschijnlijk nog iets over gelezen.

    Om het leger van voldoende soldaten te voorzien werd op 5 september 1798 de wet op de recrutering van kracht. De jongeren van het mannelijk geslacht tussen 20 en 25 jaar werden op een lijst opgeschreven, vandaar de naam “conscriptie” .Voor de leeftijdscategorie ingedeeld in klassen werd via loting bepaald wie in dienst moest. Voor een beperkt aantal groepen zoals bijvoorbeeld gehuwden en weduwnaars werd vrijstelling verleend. Vrijwillige dienstname zoals vroeger was natuurlijk nog mogelijk.

    De loting verliep als volgt. De namen van de “conscrits” werden elk afzonderlijk op een briefje geschreven, afgelezen, in een hoesje gestoken en in een trommel gelegd. In een andere trommel werden zoveel witte briefjes en evenveel briefjes met “Militaire partant” gelegd. Alles werd goed door elkaar gemengd. Een kleine jongen trok uit de eerste trommel een naam gelijktijdig met een andere jongen die een briefje uit de andere trommel trok. Werdeen wit briefje getrokken, dan was de persoon waarvan men gelijktijdig de naam had getrokken, uitgeloot. Had men een briefje “Militaire partant” aan zijn been, dan was men erin geloot en moest men vertrekken. Na een medische keuring nadien werd de conscrit eigenlijk in het leger ingelijfd.

    In onze gewesten was die loting natuurlijk niet geliefd. Voor de betrokkene en zijn familie hingen er zware gevolgen aan vast. Hendrik Conscience beschrijft in zijn boek “De Loteling” zijn eigen ervaringen tijdens zijn  diensttijd van 1831 tot 1836, dus reeds tijdens de Belgische periode.

    Het systeem van die militaire loterij onder de dienstplichtigen met toelating van vervanging tegen geld bleef naast de vrijwillige dienst bestaan tot 21 maart 1902.

    In 1909 bleef een vervanging tegen geld mogelijk, maar de loterij werd afgeschaft en de dienstplicht ingevoerd.

    Vervanging tegen geld, uitkopen dus, bleef tot 1909 dus mogelijk. Een goede zaak voor wie erin geloot was, maar over voldoende kapitaal beschikte om een verganger te betalen. Zijn vege lijf kon hij zo veilig stellen en mogelijk beroepshalve meer verdienen dan hij moest betalen. De vervanger zal ook wel zijn voordeel voor ogen gehad hebben. Zijn minder goede sociale positie of geldnood kon wel een rol spelen bij de aanvaarding. Dus een win-win situatie op het ogenblik van de overeenkomst. Voor de laatste partij was dit in de toekomst niet altijd een zekerheid ! Hoe zo’n dienstplichtige zich uitkocht en een contract sloot met zijn vervanger leert ons dit voorbeeld uit het jaar 1928 :

     

    Op 18 april 1828 trok Joannes Franciscus Teugels, landbouwer te Heindonk, naar notaris Joannes Baptista De Keersmaecker te Mechelen. Zijn zoon Engelbertus had geloot en het nummer drie getrokken. Voor de Loting voor de Nationale Militie voor de lichting van het lopend jaar waren in het kanton Willebroek de gemeenten Heffen en Heindonk verenigd.

    Willem TROCH, handwerker of dagwerker, geboren te Leest als zoon van Joannes Troch, wonend te Leest en van de te Leest overleden Anna Catherina Smets, die ook al 6 jaren te Heindonk woonde, was getrouwd met Maria Francisca Van Campenhout.
    Ook hij stapte naar de notaris. Willem verklaarde zich aan te bieden als plaatsvervanger van Engelbertus Teugels en in zijn plaats te willen dienen bij de Nationale Militie. Volgens zijn signalement was hij 1 el en ? palmen lang, had een rond aangezicht, breed voorhoofd, dikke neus, grote mond en ronde kin. Zijn haar en wenkbrauwen waren licht bruin. Verder vertoonde hij geen andere tekens.
    Beide mannen toonden de notaris een certificaat van de militieraad te Mechelen met de goedkeuring van Willem Troch om als plaatsvervanger te fungeren. Ook een kwijtschrift van de ontvanger “der regterlijken akten” te Mechelen werd bovengehaald waaruit bleek dat Engelbertus Teugels een som van 25 guldens had gestort.

    De notaris wees op hun verplichtingen waaraan ze zich wederzijds moesten houden.

    Hij maakte hen attent op de wet van 8 januari 1817 (artikel 97, 105-108) en van 27 april 1820 (art. 29-32) waarna volgende overeenkomst werd gesloten :

    -Willem Troch verbindt zich als plaatsvervanger van Engelbertus Teugel, die bij de Nationale Militie is opgeroepen, “alle zijne verplichtingen in den dienst voor hem te voldoen”.

    -Als beloning hiervoor verbindt Joannes Franciscus Teugels zich voor zijn zoon te betalen aan de echtgenote van Willem Troch :

    1) een som van 50 nederlandse guldens op de dag van zijn vertrek. Dit om haar een melkbe(drijf?) te verschaffen en hierdoor haar kostwinning zo veel mogelijk te verzekeren.

    2) een som van 38 guldens 60 cent, in 4 maal te betalen. Het eerste vierde moet op 1 mei 1829 voldaan worden en zo verder van jaar tot jaar tot gehele voldoening.

    -Verder verbindt Joannes Franciscus Teugels er zich toe de echtgenote van Willem Troch en haar kinderen gratiste laten wonen in een huis van hem. Dit huis met stalling en verdere toebehoorten, ca. 30 nederlandse roeden erve, in de “beenhouwersstraet” te Heindonk is reeds in gebruik door haar en vanaf half maart nog voor een termijn van 5 jaar. De huurwaarde wordt geschat op 30 nederlandse gulden per jaar. De echtgenote Troch moet de grondlasten dragen. Het onderhoud van het huis moet door de eigenaar gebeuren.

    -De comparanten verklaren verder dat er buiten wat hier boven staat in het contract niets is gegeven of genoten en dat er gedurende de diensttijd ook niets zal gegeven of genoten worden.

    Als getuige traden op Cornelius Scheffenmeyer, meester schoenmaker en Joannes Baptista Van Den Eijnde, winkelier, beiden te Mechelen wonend.
    Willem Troch kon niet schrijven. De Militieraad van het Distrikt Mechelen heeft het contract gezien op 12 april 1828.

     

    Engelbertus Teugels was geboren te Heindonk op 7/11/1809 en nu bevrijd van de Nationale Militie kon hij rustig voor priester studeren. Hij werd gewijd te Mechelen op 28/8/1835, werd onderpastoor te Heffen en daarna op 19/2/1935 directeur van het klooster te Willebroek waar hij aan de pokken overleed op 2/5/1861.

    De plaatsvervanger Willem Troch was te Leest geboren op 23/2/1794 en huwde te Heindonk op 27/11/1820 waar hij later als landbouwer, dagloner ging wonen, Wijk A, nr.5. Hij leefde nog tot 21/11/1878, datum waarop hij te Heindonk overleed.

    Met zijn vrouw Francisca Van Campenhout, geboren Heindonk 12/1/1798, dagwerkster, er overleden op 18/6/1893, kreeg hij 7 kinderen. Vier ervan werden na zijn dienstname geboren : 1829, 1832, 1838 en 1842.

     

    De wet van 8 mei 1847 die van kracht werd op 1 januari 1848 bepaalde dat de jongelingen voortaan slechts zouden opgeroepen worden tijdens hun twintigste levensjaar. Dit betekent tussen de 19 jaar en hun 20-jarige ouderdom.
    De loting werd in 1938 afgeschaft en iedere jongeman werd voortaan opgeroepen om de militaire dienstplicht te vervullen.

    De dienstplicht werd later volledig afgeschaft zodanig dat het leger nog enkel bestond uit vrijwilligers of beroepsmilitairen.”

            (Leo Bernaerts – Vaertlinck contact nr.6 2010)

     

    1829 – Bouw van de jongensschool in de Scheerstraat (nu Ten Moortele).

                De werken werden toevertrouwd aan Hendrik Vloebergh uit Leest en Petrus

                Joannes Van Moer uit Willebroek voor 1850 gulden.

                (GA – Repertorium der akten)

                De school werd oorspronkelijk in twee delen gesplitst : een deel dat dienst deed

                als schoolgebouw, het ander deed dienst als wachtlokaal met politiekamer voor de

                militairen.

                Voor het schoolgebouw er stond, werd er les gegeven in het kostershuis, de koster

                cumuleerde immers zijn ambt met dat van schoolmeester.

                Dat kostershuis stond vroeger op de plaats waar thans het gemeentehuis met

                aangebouwd schoolhuis staat. Het werd gebouwd in 1638 op een stuk grond van

                64 roeden. Het behoorde voor de helft aan de kerk en voor de helft aan de H.

                Geesttafel (het werk van de armen, na de Franse Revolutie werd dat het

                Weldadigheidsbureau, het toenmalig OCMW).

     

    18-02-2012 om 10:22 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    17-02-2012
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

    1819 – Cornelius Meuldermans werd veldwachter (tot 1838).

                Een kepie, een kenteken, een uniform. Iedereen op de buiten kende de “garde” en

                de   “garde” kende iedereen.

                Sommigen menen dat de kolfdragers uit de 16e eeuw de voorlopers waren van de

                sjampetters.

                De structuur van de landelijke politie werd vastgelegd in de wetgeving van einde

                18e eeuw. Het decreet van 14 december  1789, met betrekking tot het oprichten

                van gemeenten, voorzag in artikel 50 dat één van de bevoegdheden van het

                gemeentegezag er moest in bestaan “de inwoners het voordeel verschaffen van

                een politie, met het oog op de netheid, de gezondheid, de veiligheid en de rust op

                straat, openbare plaatsen en in de openbare gebouwen.”

                Het ambt van veldwachter dateert van 1791 :   “om de eigendommen te

                beschermen en  de oogsten te bewaken, zouden veldwachters moeten aangesteld

                worden in de gemeenten die onder de rechtsmacht van de vrederechter en onder

                het toezicht van de gemeente-officieren staan.”

                Die maatregel was echter facultatief. Het decreet van 20 messidor 1803 legde aan

                de  gemeenten de verplichting op veldwachters aan te stellen. Een besluit van

                25 fructidor 1809 raadde de gemeenten aan de veldwachters te kiezen uit

                oudgedienden of oud-soldaten.

                Die richtlijnen volstonden echter niet om een perfecte organisatie van het

                veldwachterskorps te verzekeren. Daarom vaardigden ook de provinciale

                autoriteiten een aantal richtlijnen uit zoals het vaststellen van weg- en

                jachtovertredingen, het opzoeken van gevluchte militairen, enz.

                Later werd de veldwachter benoemd door de provinciegouverneur uit een lijst

                van twee kandidaten voorgedragen door de gemeenteraad (de burgemeester mocht

                een derde kandidaat aan de lijst toevoegen). De gouverneur mocht echter vrij een

                kandidaat benoemen en was op geen enkele manier gebonden aan de rangorde van

                de voordracht. Alhoewel de veldwachter door de gouverneur werd benoemd, was   

                hij een gemeenschappelijk agent en maakte hij deel uit van het

                gemeentepersoneel  , er werd alleen door beoogd hem zoveel mogelijk

                onafhankelijk te maken van het plaatselijk gezag.

                Alhoewel hoofdzakelijk benoemd om te waken over het behoud van

                eigendommen, oogsten en vruchten te velde, kreeg zijn ambt een drievoudige

                bevoegdheid : officier van de gerechtelijke politie maar met beperkte

                bevoegdheid, agent van de openbare macht en agent van de administratieve of

                gemeentelijke politie.

                In 1840 telde ons land 3.257 veldwachters, in 1970 2.254.

                Na de samenvoeging van de gemeenten en het verder verdwijnen van het landelijk

                karakter in de dorpen daalde het aantal veldwachters gevoelig.

                (Driemaandelijks tijdschrift Gemeentekrediet van België, nr.105 – juli 1973.

                GVA-13/4/1978, 29/11/1982, 25/3/1990)

     

                Op 1 april 1987 ging de laatste veldwachter van Leest met pensioen.

                Victor Van Hoof had er toen 35 jaar dienst opzitten.

                Na de fusie der gemeenten werdVictor Van Hoof veldwachter-inspecteur en hij

                kreeg meteen een forse loonsverhoging.

     

                Cornelis Meuldermans was geboren te Leest in 1778 en geheuwd met

                Isabella Franckx uit Heffen.

     

    1819 – Karel Van Luffen werd gemeente-ontvarger en dit tot 1831.

                (Provinciaal Archief Antwerpen – PAA 598)

     

    1822 – “De Vlaamsche taal wordt altijd gebruikt in de vergaderingen van Gemeenteraad

                en Schepencollega en in de andere handelingen en geschriften des Bestuurs.

                Dit gebruik is in voege sedert 16 januari 1822.

                Het Vlaamsch is ook de voertaal  in de school, voor de leerlingen der hoogste

                afdeling wordt er weinig Fransche taal aangeleerd...”

                (Uit een brief van burgemeester Bernaerts aan “den heer Zivil Kommissaris te

                Mechelen “van 15 februari 1917)

     

    1823 – Philippus Jacobus Van de Put volgde pastoor Vertongen op.

                Hij werd geboren te Kontich op 17 juni 1775 en was eerst onderpastoor in de

                O.L.V. parochie te Mechelen.

                In 1808 werd hij onderpastoor te Putte en in 1813 pastoor te Boortmeerbeek.

     

                Pastoor Van de Put stierf te Mechelen op 17 juli 1847.

                (MC-19/11/1882)

     

    1825 – Overlijden 100-jarige

                Op 27 maart, om acht uur ’s avonds, overleed te Leest Maria Anna Van Asch,

                weduwe van Karel Coeckelberg.

                Ze had die dag de leeftijd bereikt van 100 jaar en 17 dagen.

                Maria Van Asch was geboren te Leest op 10 maart 1725 als dochter van Petrus

                en Maria Rijntiens.

                (DB,september 1980)

    17-02-2012 om 18:34 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

     

    1815 – Het Koninkrijk der Nederlanden  (1815-1830)

               

                Door de overwinnaars van Napoleon werd in 1815 op het Congres van Wenen

                besloten benoorden Frankrijk een sterk land te vormen. Het moest zo nodig het

                gewantrouwde Frankrijk kunnen weerstaan. Daartoe werden Holland en België

                in één koninkrijk verenigd.

                Willem I, de Hollandse vorst, werd koning over het nieuwe rijk.

     

    1815 – Onder pastoor Vertongen kreeg de kerk van Leest een orgel. Voordien was er wel

                een zangkoor dat elk jaar zijn “maalthijt” of tenminste een “recreatie voor

                degeenen die het gehele jaar in de choor comen singhen in de Hoochmisse” kreeg.

                Het orgel werd gefabriceerd in 1815 door de orgelmaker J.Stephanus Smets voor

                1000 gulden.

                Het werd betaald in twee “payementen” 700 en 300 gulden.

                De orgelkast werd gemaakt door J. Ghijs voor 381 gulden 17 stuivers 3 oorden.
                
    Om aan al dat geld te geraken werd een omhaling gehouden.

                Deze “ommegang voor den orgel heeft 255 gulden opgebragt”.

                Bij de verbouwingswerken van de kerk in 1853 werd de originele orgelkast

                afgedankt zoals de rest van de kerkmeubels en aangepast aan de neo-gotische

                woede van die tijd.

                Ze werd vervangen door een nieuwe orgelkast (de huidige) gerealiseerd door Vijt.

                Deze orgelkast kostte 1.250 frank.

                “De oude is vermemeld”, zo luidde het in het kerkbudget, “de nieuwe is in eik en

                gotische stijl”.

                Het orgel zelf werd sindsdien 4 maal gerestaureerd. De eerste maal in 1873 door

                orgelmaker Vermeersch uit Duffel, een tweede maal werd in 1891 door de

                kerkfabriek 600 fr voorzien voor een volledige restauratie, een derde maal in

                1918, na de schade veroorzaakt door de beschieting. Toen werden de

                herstellingswerken  uitgevoerd door Jos Stevens uit Duffel.

                In 1926 werd aan het orgel een vierde beurt gegeven door Victor Van de Loo uit

                Rotselaar. (WLS, blz.29)

     

    1816 – Leest telde 1106 inwoners (Wikipedia)

     

    1817 – Ontslag van veldwachter Brion.

                Wegens “slechte dienst en luiheid” werd veldwachter Guillielmus Brion

                ontslagen.

                Cornelius Meuldermans zou hem opvolgen.

                (Archief Prov.Antwerpen E50 B/29)   

                Guillielmus Brion was een zoon van Pierre en van Maria Anna Verbeeck.

                Hij was geboren te Leest waar hij op 8 september 1761 in de Sint-Niklaaskerk

                gedoopt werd. Hij overleed op 1 augustus 1830 te Leest.

                Hij was gehuwd met Anna-Maria Houthuys die hem drie kinderen schonk.

     

    1818 – Pieter Jan de Meester werd burgemeester van Leest tot 1836.

                Daarna nam hij dat ambt waar te Hombeek van 1836 tot 1847.

                Pieter Jan was de zoon van Gaspar-Antoine de Meester die advokaat was bij de

                Grote Raad van Mechelen en onder de Franse bezetting voorzitter van het

                noordelijk kanton van Mechelen, en van Jeanne Francoise du Trieu.

                De familie de Meester was o.a. eigenaar van het Hof ter Halen en van het Expoel

                kasteel te Hombeek.

     

                In 1824 huwde Pieter Jan de Meester Catherine Geelhand de Merxem, die hem

                twee zonen zou schenken : Leopold en Althanase.

                Leopold zou later burgemeester van Leest worden. Hij was een begaafd

                plantkundige die o.a. de aangelegde Franse tuin van het Expoel domein

                omtoverde tot een Engels park met onnoemlijk veel boomsoorten, golvende

                terreinen, vijvers en kronkelende weggetjes.

                Leopold zorgde ook voor de oprichting van de gemeenteschool in Ramsdonk.

                Athanase was senator van Antwerpen en een befaamd jager. Rond de jaren 1880

                hield hij op de domeinen in Leest en Hombeek regelmatig grote jachtpartijen.

                Daarbij werden dan zo’n 350 hazen en patrijzen buitgemaakt.

                Tijdens het burgemeesterschap van Pieter J. de Meester werd de gemeenteschool 

                van Leest gebouwd. De gedenksteen werd bij de verbouwing van de school in

                1937 naar het kasteel te Hombeek gebracht.

                Pieter Jan de Meester woonde te Hombeek en is er ook begraven.

                Hij stierf schielijk in zijn koets, op een honderdtal meter van zijn kasteel, toen hij

                op 5 juni 1847 de werken ging inspekteren aan de baan Hombeek – Kapelle o/d

                Bos. (die weg werd op dat ogenblik rechtgetrokken)

                Op de plaats van zijn dood werd een kapelletje geplaatst.

                Het wapenschild van de Meester : in sabel negen aaneengesloten bollen van goud.

    17-02-2012 om 18:33 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 4/5 - (2 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

     

    1812 – 24 decmber – Hendrik Diddens in De Band Oktober 1964 :

              

                 Kerstmis op een hooischelf

     

    Kerstnacht 1812. Het klokje te Leest galmt helder door de lucht.

    Over de harde veldpaden lopen boerenmensen in groepjes zwijgend naar de middernachtmis. Sommigen dragen een smoutlantaarn.
    In het zwakke schijnsel lopen vrouwen met kapmantels aan.
    De mannen lopen gebogen en dragen een jekker met opstaande kraag. Hun handen zitten diep in hun broekzakken..
    Aan de kerkdeur is er een traag gezoem van stemmen en het kletteren van klompen op de keien van het pleintje.

    Daar staat een man in het donker portaal. Die is niet van het dorp. De mensen kijken hem vorsend aan.

    “Heb je pachter Jan Diddens niet gezien ?” vraagt hij. “De pastoor heeft gezegd dat hij zeker naar de middernachtmis zal komen.”

    “Ja,” antwoordt een vrouw, “die kunt ge hier ieder ogenblik verwachten”.

    Enkele minuten later tikt de onbekende man de 64-jarige landbouwer op de schouder.

    “Pachter Jan, kom eens een eindje met mij mee. Ik heb nieuws voor je.”

    De boer schrikt.

    “Van Pier-Jan ? Toch geen slecht nieuws ?”

    “Ssst, kom even mee als je wilt”.

    Ook de pachteres en haar dochter willen natuurlijk mee. Zij lopen met hun vieren bezijden de kerk een eindje het donkere kerkhof op.

    “Luister,” zegt de man. “Ik kom regelrecht van Mechelen en ik breng je de groeten van Pier-Jan”.

    “God, is het mogelijk ?” roept de pachteres uit.

    “Stil !” beveelt de man. “Pier-Jan is in de vooravond bij ons aangekomen samen met een jongen uit Heffen Jan Serneels, die ken je misschien wel ?”

    “Al te goed”, zegt pachter Diddens gejaagd. “Hij was ook een consrit voor het leger van de verdomde keizer. Pier-Jan is met hem opgetrokken. Dat is nu bijna 2 jaar geleden.”

    “Wel, ze zijn met hun beiden uit het leger weggelopen. Zij komen te voet uit Rusland. Meer dan vier maanden zijn ze op weg geweest. Ze hebben veel geleden.”

    “God, kan onze Pier-Jan niet meer tot hier geraken ?”

    “Natuurlijk kan hij dat pachteres, maar je begrijpt toch dat het niet mag. Ik zei daareven toch dat hij uit het leger van Napoleon is weggelopen. Versta je dat niet ? Hij is gaan lopen, ginder in Rusland ! De municipaliteit zal daar vandaag of morgen bericht over ontvangen. Als het niet reeds gebeurd is. Dan zullen de sabelslepers opdracht krijgen Pieter weer op te pikken. Je weet toch welke straf er op desertie staat ?”

    Ze kijken de vreemde boodschapper ernstig aan.

    “De doodstraf ?” De Mechelaar knikt.

    “Ge moet dus voorzichtig zijn. Er zitten overal verklikkers, zelfs op een dorp. Pier-Jan mag voorlopig niet naar Leest terugkeren.”

    Het klinkt als een vonnis, de eenvoudige buitenlieden weten niet wat daarop te antwoorden. Daarom spreekt de man verder :

    “Ik raad je aan de middernachtmis bij te wonen alsof er niets bijzonders gebeurd is. En morgen verwacht ik pachter Jan bij mij thuis. Ik woon op de Hanswijkvaart buiten de vesten. Vraag maar naar de brugdraaier van de Withuisbrug.”

    De volgende dag gaat pachter Jan Diddens te voet naar Mechelen. Het is voor hem en zijn gezin een vreemde kerstnacht geweest. Vrede aan de mensen van goede wil !

    Maar hij haat Napoleon meer dan ooit. Hij kan niet anders. Napoleon is een bloedhond.

    In alle stilte heeft hij zijn getrouwde zoons en dochters gewaarschuwd.

    Nu gaat hij Pier-Jan weerzien. Zijn jongste, pas twintig jaar.

    Door zijn geest flitsen de beelden van het afscheid. Een 18-jarige boerenknaap. Eerder mager maar pezig en kerngezond. Zijn pakje in een geruite handdoek aan een gladde beukenstok. Opgeroepen om voor de keizer te vechten.

    Waar ? Dat wist niemand. De keizer vocht overal. Nu weer in Rusland.

    Ha ! Bedenkt de boer met een grijnslach. Dat heeft Pier-Jan de keizer goed gelapt !

    Wie doet het hem na ? Vier maanden heeft hij er over gemarcheerd vertelde de brugdraaier. Dat is geen kinderspel. Rusland moet wel heel ver hier vandaan zijn.

    Daar hoort hij de vele kerken en kloosterklokken van Mechelen zuiver door de kerstmorgen beieren. Ach ja, vrede moet er zijn. Wat kan Napoleon hem eigenlijk schelen, nu hij Pier-Jan gaat weerzien ?

    Een halfuur later volgt hij de brugdraaier naar een hoevetje van de Zeutestraat.

    Daar wisselen zij enkele woorden met de boer.
    Dan gaan zij naar de halfdonkere stal en klimmen langs een krakende ladder de hooischelf op. Het valluik gaat open.
    Het is bijna geheel donker onder de dakpannen. Maar als een schichtig  dier is Pier-Jan rechtgesprongen. Hij herkent zijn vader. Geen van beiden kan wat zeggen. Zij wenen van geluk en kloppen elkaar zachtjes op de schouder.

    “Je bent ziek Pier-Jan !” zegt de pachter eindelijk met nauwelijks verkropt medelijden.

    “Ik zie het aan je ogen”.

    De jongen begint alweer te huilen. Na al het uitgestane leed schokt de vertrouwde stem van zijn vader al te zeer zijn gemoed.

    “Ik meende onderweg te zullen sterven, vader...Je weet niet wat een mens kan afzien op zo’n weg. In Polen en Duitsland hebben wij ’s nachts doorgestapt en overdag geslapen waar wij konden. En honger geleden ! Honger...Hoe is’t met ons moeder ?”

    “Goed jongen, zij wou natuurlijk dadelijk meekomen.”

    “Dat kon niet, ik begrijp het vader.”

    Pier-Jans wangen gaan plotseling gloeien. Misschien is het van de koorts ?

    Mogelijk ook van het weergevonden geluk.

    “Weet je vader dat een mens pas ondervindt hoe schoon en hoe goed zijn land is wanneer hij ergens ver in de vreemde, ziek en uitgehongerd en nagejaagd, aan sterven moet denken ?...Toen wij gisteren op de Leuvensebaan in de verte de Sint-Romboutstoren zagen staan, zijn wij op onze knieën gezakt en dan hebben we de grond gekust. Onze geboortegrond vader ! Dat kunnen sommigen misschien flauw vinden maar die zijn dan zeker nooit te voet uit Rusland naar hun thuis teruggekeerd.”

    Het klokje van de dorpskerk uit het nabije Muizen klept het middagangelus.

    Het is Kerstmis 1812. En op een hooischelf heffen twee uitgemergelde boerenzoons, deserteurs uit het leger van Napoleon, het hoofd op naar hun vredige thuis.

     

    P.S. Pier-Jan Diddens is enkele weken later naar Leest teruggekeerd en heeft o verscheidene hoeven verdoken geleefd tot de val van Napoleon in 1814.
    Hij huwde in 1816 met Elisabeth Goossens. Eén van zijn kleinzoons was mijn grootvader.

                Hendrik Diddens”.

     

    Hendrik Diddens publiceerde het verhaal van zijn voorvader in de reeks “Historische Verhalen van De Sikkel” onder de titel “Deserteur onder Napoleon” (1974/De Sikkel n.v. Antwerpen)

    17-02-2012 om 17:39 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

    1812 – Joannes Josephus Vertongen werd de opvolger van pastoor Simon De Heuck.

                Hij was geboren in 1783 en betrok de pastorij samen met zijn meid Anna Maria

                Huybrechts (geboren te Bierbeek).    

     

    1812 – In 1812 kreeg Pieter Jan Diddens een oproepingsbrief om bij de legers van

                Napoleon te worden ingelijfd. De 18-jarige Pieter Jan gaf gehoor aan dit bevel.

                Bij de eerste schermutselingen in Rusland zou hij echter deserteren.

                Met een makker uit Heffen keerde hij te voet naar zijn geboortestreek terug.

                Daar bleef hij ondergedoken tot de val van Napoleon.

                Pieter Jan Diddens was te Leest geboren op 7 mei 1794.

                In 1816 huwde hij te Hombeek met Elisabeth Goossens maar bleef als

                landbouwer te Leest gevestigd.

                Wanneer op 13 november 1817 het  eerste kind uit de nieuwe echtverbintenis

                wordt geboren , zijn de registers van de burgerlijke stand te Leest nog volledig

                in de Franse taal. De omstandige geboorteakte is een staaltje van de hardnekkige

                nawerking der Franse administratie. Zelfs alle voornamen  worden gewoonweg

                in het Frans vertaald, en als toppunt : dezelfde Jacques Somers, die tijdens het

                Frans Bewind “maire et officier de l’état civil de la commune de Leest” was,

                is in funktie gebleven, alsof er hoegenaamd niets gebeurd was...

                Het gezin van de deserteur werd gezegend met elf kinderen en meteen werd hij

                de  stamvader van omzeggens alle thans bekende Diddens  geslachten.

                (GVM, 21/12/1983 -Hendrik Diddens)

    In het kader van stamboomonderzoek verzocht Lieve Huysmans Kommandant b.d. de Lelys, werkzaam in het legerarchief, om meer gegevens over “deserteur” Petrus Joannes Diddens. Hij schreef haar het volgende :

    “DIDDENS Pierre Jan, °6/5/1794 Leest. Woonplaats : Leest. Beroep : dagloner.

    Korps : 82 Regiment Infanterie de ligne. Graad : soldaat.

    Diende zes maanden en is na het staken van de vijandigheden in 1814 naar huis teruggekeerd. Hij is NOOIT in Rusland geweest.

    Behorende tot de klas 1814 werd hij vermoedelijk pas in de tweede helft van 1813 opgeroepen en ingelijfd. Zijn regiment heeft nooit een voet in Rusland gezet, de veldtocht in Rusland was reeds lang ten einde voor de klas 1814 opgeroepen werd.

    Het 82 Regt Infanterie de Ligne had in 1813 één bataljon in Duitsland, de rest van het regiment was in Spanje en in het Regimentsdepot te La Rochelle in Frankrijk.”

    “Pieter Jan heeft zich te Antwerpen moeten aanbieden om naar het regimentsdepot te LA ROCHELLE te vertrekken en om daar ingelijfd te worden. Ik weet niet wat er verder met hem gebeurd is, ik denk niet dat men hem vanuit het regimentsdepot nog naar Spanje of Duitsland heeft gestuurd, maar dat is natuurlijk niet onmogelijk. Hij kan eventueel deelgenomen hebben aan gevechten in Frankrijk in de eerste maanden van 1814, maar hiervoor beschik ok over geen enkel tastbaar bewijs”, dixit Lieve Huysmans.

     

    1812 – Op 22 mei 1812 schreef pastoor De Heuck zijn laatste aantekening neer : het

                overlijden van Petrus De Meyer uit Kapelle o/d Bos, sedert enige dagen

                weduwnaar van Elisabeth Van Humbeeck uit Willebroek. Die aantekening in

                vette letters is moeilijk geschreven maar niettemin nog zeer leesbaar.

                Zes dagen later volgde zijn eigen afsterven door confrater Dries van Kapellen

                o/d Bos neergeschreven :

                “Op den 28 mei, op den feestdag van het H. Sakrament om 4 uur ’s morgens

                overleed hier in den Heer de eerwaarde Simon De Heuck, geboortig uit de

                St-Niklaasparochie tot Brussel tijdens 38 jaar priester dezer kerk, in den

                ouderdom van 76 jaar en 29 dagen.”

    17-02-2012 om 17:35 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

    1806 – Na enkele incidenten van kleinere omvang, alle met betrekking tot de steeds meer

                opdringende cultus van Napoleon, (o.m. het te pas en te onpas zingen van het Te

                Deum en het vieren van Sint Napoleon op 15 augustus) sloeg einde 1806 de bom

                in, toen een bisschoppelijk schrijven van de aartsbisschop de geestelijken beval de

                nieuwe katechismus van Napoleon “te leeren met de alderstyptelykste

                nauwkeurigheyd. Wij verbieden het catechiseeren met allen anderen cathechismus

                welkdaningen hij weezen, zelfs met degene die onze verscheyde voorzaeten hier

                toe hebben beschikt, ende dit te rekenen van den eersten dag van 1807.”

                Hoe kon een mens als Simon De Heuck zich verzoenen met een katechismus die,

                op straffe van eeuwige verdoemenis, niet alleen eerbied,gehoorzaamheid, trouw,

                krijgsdienst, belastingen en zelfs “de liefde tot Napoleon I, onze keizer” en de

                onderwerping aan zijn wettige opvolgers voorschreef ?

                (Dr. J.Muyldermans – Simon De Heuck)

     

    1807 – Op de 3e paasdag 1807 werd de pastoor van Leest, samen met o.m. de pastoors

                Blaasveld, Heffen en  Heindonk, andere “weerspannigen”, op het bisschoppelijk

                paleis ontboden.

                In het latijn tekende pastoor De Heuck daarover o.m. het volgende aan :

     

                “Met groot misbaar, doch met ijdele argumenten wimpelden zij af hetgeen ieder

                van ons deed gelden als de reden van zijn weigering, en zij herhaalden ons het

                bevel dat wij het dekreet tweemaal moesten afkondigen op de a.s. Beloken Pasen.

                Dit horende, zwegen wij, tot het ogenblik dat de Aartsbisschop mij de redenen

                vroeg waarom ik had geweigerd : toen antwoordde ik dat mijn geweten er zich

                tegen verzette, dat ik al zijn andere bevelen tot nog toe had opgevolgd,

                uitgenomen het bevel in kwestie, en kortom, wat er ook van zij, dat ik dat bevel

                niet kon uitvoeren met een geruste conscientie.

                Bij die woorden schoot de Aartsbisschop in gramschap en riep : “Trek er

                vandoor !”

                Waarop ik geantwoord heb : “Deo gratias !”

                Wij konden niet terugvinden of De Heuck op dat punt nog verder  is lastig

                gevallen. (Dr.J.Muyldermans)

     

    1807 – Jaak Somers volgde Pieter Jan Moeremans op als burgemeester van Leest en dit

                tot 1818. (De Band-1959)          

     

    1807 – “In de ‘heerdoptelling’, door de pastoor van Leest gedaan in de 18e eeuw, wordt

                onder de parochie van Leest ook gerangschikt een woning gelegen in de

                Capellebaan met name ’t Hoefeyser.

                Sekretaris Van Vreckem van ’t Bisdom bericht op 13 mei 1807 aan pastoor De

                Heuck : “...taberna, sub vulgato nomine Hoefeyser, debet pertinere et pertinet

                ad juristictionem Pastoris ecclesiae Sancti Martini in Hombeek…”

                (dat die winning voortaal van de parochie van Hombeek deel uitmaken moest)

                (DB, nr.6, juni 1957)

                Wij vonden deze hoeve terug in 1602 : “...hoffstede geheeten het Hoefijzer ende

                gelegen onder den dorpe van Leest...” (GM) en 1676 : “Sr Peeter Suyens een

                bosch aende hoeve van Cappellen aent hoefiijser groot omtrent 2 dagwant...”

                (Coh.van Leest TS nr.3)

                In 1723 werd het Hoefijzer vermeld als brouwerij en herberg.

                (J.D.D in GvM 3/2/1954)

     

    1808 – Op 26 september 1808 noteerde pastoor De Heuck :

                “Met tegenzin verlaat Joan. Arm. De Roquelaure, oud 85 jaar, elfde aartsbisschop

                van Mechelen, de bisschoppelijke stad, naar Parijs geroepen door de senaat.”

                Napoleon had hem op 1 maart 1808 tot kanunnik van het keizerlijk kapittel van

                Saint-Denis benoemd.

                Na het vertrek van de Roquelaure werd het aartsbisdom, in afwachting van een

                nieuwe titularis, verder bestuurd door de vikarissen J. Forger en J.G.Huleu.

     

    1809 – In dato van 17 januari 1809 publiceerden de vikarissen een “bevelbrief

                betrekkelijk tot den Krijgsdienst”.

                Het was een zogenaamde oproep tot de priesters. Daarin stond o.m. te lezen :

                “Doet den jongelingen verstaen dat de onderwerping aan de wet van den

                krijgsdienst deelmaakt van hunne plighten...

                Geeft (tot de ouders van militieplichtigen) uwen kinderen geen anderen raad als

                die met de waere wysheyd en voorzigtigheyd overeenkomt, denkende aen de

                ontelbare rampen en ongelukken, die over heel hunne huysgezinnen zullen vallen,

                als deze laetste wederspannig zyn aen de wet...

                Wy twyfelen niet of alle onze medehelpers in de heylige bedieningen zullen met

                iever en vlytigheyd aen deezen onzen Bevel-Brief voldoen, aangeport door de

                edelste beweegreden, de geene van godsdienstigheyd : het is eimmers onze H.

                Religie eenen goeden dienst bewyzen, als men eenen grooten Monarch bewilligt

                van  haer gunstig te zyn, maer nu !

                Wat is bekwaemer om de goedjongstigheid van onzen Keyzer tot de H. Kerk

                en haere dienaers op-te-wekken als met hem mede-te-werken tot den algemeynen

                vrede die hij zoo ter harte heeft, en van de aangeteekende jongelingen aan-te-

                wakkeren tot de gehoorzaamheyd aen zyne stemme die hun roept tot den

                krijgsdienst ?

                Om deze oorzaeken zal deezen Bevel-Brief in alle kerken van dit Aertsbisdom

                geleezen en afgekondigd worden in het pastoreel sermoon, den eersten Zondag

                naar deszelfs ontfangen.”

                Pastoor De Heuck schreef daar zonder de minste kommentaar onder : “niet

                afgelezen.”

                Wat de vikarissen niet vermochten, poogden zij te laten uitvoeren door de

                sabelslepers.

                Op 23 november 1809 bracht de officier van Leest pastoor De Heuck de op schrift

                gestelde aanzegging :

                “Mynheer Pastoor moet positivelyk verclaeren ofte hy van sin is te singen in de

                goddelycke diensten den Domine, salvum fac imperatorem nostrum Napoleonem,

                want moet hetselve dese week overgeven in de prefecture.”

                 (get.) J. Somers,maire.

                De Heuck kreeg blijkbaar een paar dagen bedenktijd.

                Op zondag 26 november antwoordde hij de maire (de burgemeester) in de

                sakristie van de kerk :

                “Wat u van mij eist is van die aard dat ik het wel zou willen doen, maar dat ik het

                in geweten noch mag noch kan.” En op de envelop die hij mee in zijn kerkarchief

                wenste op te bergen schreef hij :

                “Te singen voor den Keyser en eerst voor den oorlog, en niet voor de peys.

                Geweygert.”

                Men kan zich afvragen waarom de opstandige pastoor de daaropvolgende dagen

                niet werd gearresteerd. Ontzag men hem wegens zijn wankele gezondheid ?

                Of vreesde men voor een volksoproer wegens zijn populariteit ?

                Wij beschikken vooralsnog niet over de nodige documenten om daarop te

                antwoorden. (Simon De Heuck – pastoor te Leest – Dr.J.Muyldermans)

    17-02-2012 om 17:26 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

                voor zijn jongste zuster Maria-Anna De Heuck.

     

    1800 – Nadat Napoleon te Parijs aan de macht was gekomen ging de vervolging van de

                katholieke godsdienst aan het luwen.

                Reeds op zondag 16 november kon pastoor De Heuck, tot zijn grote vreugde,

                wederom een godsdienstoefening houden in de pastorij van Leest. Hij noteerde

                daarover :

                “Heden begonst publieken dienst te doen ten woonhuyse van den heer Pastoor,

                en voor de laatste reyze gezongen had, te weten op den 24 september 1797.”

                Van die dag af stonder er regelmatig missen aangekondigd.

                Het zou echter tot 16 augustus 1802 duren vooraleer de eerste begrafenis in de

                parochiekerk werd gecelebreerd.

     

    1800 – Jaak De Maeyer volgde A. Van der Hulst op als burgemeester te Leest. (tot 1802)            

     

    1801 – Op 15 juli 1801 werd tussen de gevolmachtigden van de paus en die der Franse

                Consuls een concordaat gesloten.

                Paus VII bekrachtigde het op 24 augustus 1801.

                Daarmee waren de moeilijkheden tussen kerk en staat echter niet van de baan.

                Waar voordien de meeste hogere geestelijken zich kordaat tegen iedere inmenging

                in religieuze aangelegenheden hadden verzet, trof men nu o.m. op een aantal

                bisschopszetels zoollikkers en Napoleon gezinden aan. Het stelde de lagere

                geestelijken vaak voor zware gewetensproblemen.

                Op 20 november 1801 deed de aartsbisschop van Mechelen, kardinaal de

                Franckenberg, op verzoek van paus Pius VII afstand van zijn bisschopszetel.

     

    1802 – Dat jaar barstte opnieuw de “Tiendenklok”. Ze was amper hergoten geweest in

                1788.

                Daar het tiendensysteem tot het verleden behoorde en voor een nieuwe klok geen

                Beroep meer kon gedaan worden op Kortenberg, moesten de parochianen er zelf

                voor zorgen.

                De kerk zat op dat ogenblik zonder klokken : de middenklok was namelijk op

                bevel van de Fransen in 1798 kapot geslagen.

                De kleinste klok “Sint-Niklaas” genoemd, (uit 1608), die sinds 1773 gebarsten

                was, werd op 19 januari 1790 in ’t geniep stukgeslagen door Paulus Joannes Van

                Den Voerde, Carolus Jozef Peeters en Carolus Van Asch, omdat de pastoor de

                klok niet wou laten herstellen op kosten van de kerkfabriek. (WLS,blz.27) 

     

    1802 – Pieter Jan Moeremans volgde J. De Maeyer op als burgemeester te Leest. 

     

                Hij werd geboren te Blaasveld in 1749 en vestigde zich te Leest in 1787.

                In de bevolkingsboeken van 1819 werd hij vermeld als kostganger bij de

                familie Fierens uit het dorp. Als beroep noteerde men hovenier.

     

    1802 – Op 4 juli 1802 werd Joannes-Amandus de Roquelaure, oud bisschop van Senlis

                en gunsteling van Napoleon, als aartsbisschop van Mechelen ingehuldigd.

                In de tussentijd, die na de afstand van de Franckenberg en de inleiding van de

                Franse kerkvoogd verliep, had de vicaris-generaal de Lantsheere het bisdom

                bestuurd in de naam van de Franckenberg, die nog altijd administrator apostolicus

                gebleven was.

                Wanneer later, op 11 juni 1804, kardinaal de Franckenberg zou overlijden, wijdde

                pastoor De Heuck hem een uitgebreide bladzijde “tot nagedachtenis en hulde aan

                zijn uitstekende deugd en aan zijn wijselijk bestuur in zo’n beroerde tijden.”

                (Dr.J.Muyldermans – Simon De Heuck)

     

    1803 – 3 mei : Het Concordaat legde de kerkdienaars weer de eed van trouw op zij het

                een afgezwakte eed. Vicaris Generaal Huleu was de celebrant in de St.-

                Romboutskathedraal en de notabelen van de Sous Préfecture van Mechelen waren

                aanwezig. Zij zaten in het koor.

                Onderprefect Wargny ging bij het evangelie voor het altaar staan.

                Hij was de eerste die de eed uitsprak.

                De tekst in het Frans of in het Latijn lag op een stoel met een kussen naast het

                evangelieboek.

                Ook de pastoor van het arrondissement Mechelen onder wie Philippe Joseph

                Libotton, pastoor van Hombeek en Simon De Heuck pastoor van Leest legden

                gezamelijk de eed af. Dit gebeurde op 3 mei 1803.

                De Nederlandse vertaling uit die tijd luidde :

                “Ik sweere en belove aen Godt, op de heylige evangelie, van gehoorzaemheyd

                en getrouwigheyd aen het gouvernement te houden, opgelegt door de consitutie

                der fransche republiek. Ik belove ook van geene onderhandeling, van aen geene

                raed mede te helpen van eene saemensweiring ’t sij binnen, ’t sij buytenlands,

                die aen de publike gerustheyd tegenstrevig zijn en indien in mijn bisdom of elders

                ik verneme dat er eenige saemensweering geschiedt tot nadeel van den staedt,

                zal ick het gouvernement daer van in kennis geven.”

                (WDK, ’t Ridderke, nr.2-1998)

     

    1803 – Op 21 juli 1803 bezocht Napoleon Bonaparte Mechelen. (MK-1803)

     

    1803 – 16 september : Sedert twee eeuwen werd een gedeelte van de wijk Haksdonck

                of Oxdonk, grenzend aan de parochie Leest, maar deel uitmakend van Kapelle

                op/den Bos, bediend door de pastoors van Leest.

                Het concordaat, gesloten tussen paus Pius VII en Napoleon I, bracht er

                verandering in.

                Voortaan zou de grensscheiding van het departemen der Twee Nethen de

                grensscheiding zijn der parochiën in dat departement gelegen, en de

                grensscheiding van het departement der Dijle zou eveneens de scheiding zijn der

                parochieën binnen dat departement gelegen.

                Leest, in het departement der Twee Nethen, verloor dus zijn brabantse wijk,

                samen 23 huisgezinnen met ongeveer 130 zielen.

                Dit werd aan pastoor De Heuck kenbaar gemaakt op 16 september 1803 door zijn

                collega Buysen uit Kapelle o/d Bos. (DB, nr.6 – juni 1957)

     

    “Kapelle, 16 september 1803

     

    Zeereerwaarde Heer Pastoor,

     

     

    Vooraf een vriendelijke groet.
    Ik verwittig U, hoogwaardige Heer, dat de wijk Oxdonk, die nu reeds behoort tot het territorium of burgerlijk gebied van Kapelle, ook voor het geestelijk gebied door de recente beschikking van de Franse regering overgedragen wordt aan de geestelijke jurisdictie van mijn parochie, zodat de bewoners van die wijk van nu af moeten worden geacht mijn onderdanen te zijn, tegenover wie ik alle herderlijke taken voortaan gerechtigd ben uit te oefenen, zoals de aartsbisschop van Mechelen mij liet weten, waaromtrent ik U kennis geef, zodat vanaf de ontvangst van deze brief alle jurisdictie, die te voren aan uw zorg was toevertrouwd, helemaal ophoudt.

    Daarom is mij opgedragen morgen na de Mis op een andere manier dit bekend te maken zodat het aan allen wie betrekking heeft naar behoren ter kennis wordt gebracht en zij er zich naar schikken.

    Wees er ondertussen van verzekerd dat ik in alle vriendschap en hartelijke genegenheid teken, eerwaarde heer.

    Uw dienstwillige dienaar en collega

    F.E. Buysen, pastoor te Kapelle.” (’t Ridderke, nr.3 – 1999)

     

    Pastoor De Heuck liet het daar niet bij en schreef op zijn beurt een brief naar de aartspriester Huleu (25/10/1803)  maar die wees hem onmiddellijk terecht. Dezelfde dag schreef Huleu terug dat de beslissing definitief was.  

    17-02-2012 om 17:22 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

    1798 -  Op 4 november meldde commissaris Auger :

                “Mechelen blijft rustig, doch verleden nacht, van 2 uur af, weerklonken volop de

                stormklokken te Hombeek, Leest en Heffen, het kanon bulderde herhaaldelijk en

                geweren knalden.”

                Die dagen opereerden de brigands in Bornem en Willebroek.

                De Fransen rukten in de vroege morgen met hun kanonnen van uit Mechelen

                op  maar werden te Heffen aan de Zennebrug opgewacht door de voorposten

                van Rollier. Na wat geschut brak de weerstand. De plaatselijke smid werd

                verplicht de ketens te breken en de ophaalbrug werd neergelaten.

                De legertrein met kanonnen en munitiewagens kon nu verder om de dorpen

                Tisselt, Blaasveld, Willebroek, Bornem en St.-Amands te zuiveren.

                Daar werd twee dagen zwaar gevochten.

                Op 6 november schreef Auger dat zijn torenwacht meldde dat hij brand in

                Bornem kon waarnemen en de gloed duidelijk zichtbaar was.

                De Brigands werden verpletterd.

                Kort daarna lag de hoofdmacht van de opstandelingen in de zuiderkempen in de

                streek van Geel, onder leiding o.m. van de boerengeneraal Van Gansen, evenals

                bij Mechelen en in het Hageland.

                Op 12 november viel Diest in hun handen, doch ook hier moesten de Boeren

                weldra voor de overmacht wijken en werden zij verdreven naar de Limburgse

                Kempen.

                Op 4 december 1798 maakten zij zich meester van Hasselt doch bezweken daags

                onder het artillerievuur van het Franse leger.

                Na het neerslaan van de Boerenkrijg verscherpten de Fransen de repressie tegen

                de  tegenstanders van het nieuwe regime : deportatie van niet-beëdigde priesters

                (in het departement van de Twee Neten waren er slechts 10% die de vereiste eed

                hadden afgelegd), strenge toepassing van de wet op de conscriptie, zwaardere

                belastingen enz.

                De toestand zou voor de inwoners van de Verenigde Departementen slechts

                verbeteren na de staatsgreep van generaal Bonaparte op 18 en 19 brumaire jaar

                VIII (9-10 november 1799) met de oprichting van het Consulaat en de invoering

                van de grondwet van het jaar VIII.

                Aan het hoofd van de departementen zouden de vroegere beheerders vervangen

                worden door prefecten die alleen aan de Eerste Consul rekenschap verschuldigd

                waren. Onder hen stonden de onderprefecten voor de arrondissementen en de

                maires voor de steden en de dorpen. (Leest : Van der Hulst,  De Maeyer,

                Moeremans)

                Deze ambtenaren zouden ook nog bijgestaan worden door rechtstreeks of

                onrechtstreeks door de uitvoerende macht benoemde raden van de prefecturen,

                arrondissementen en municipaliteiten.

                De eerste prefect van het departement van de Twee Neten was Charles Joseph

                Fortune, markies d’ Herbouville, een authentiek edelman stammende uit

                een familie uit Normandië.  Hij werd in 1805 vervangen door een

               “koningsmoordenaar”, Charles Chochon (die zijn weinig aantrekkelijke naam

                onder het toevoegsel de l’ Apparent mocht verbergen).

                In 1809 werd opnieuw een edelman tot prefect benoemd in het departement van

                de  Twee Neten : Marc Rene Marie de Voyer d’ Argenson.

                Hij bleef deze post bekleden tot 12 maart toen hij vervangen werd door baron de

                Savoye-Rollin die de laatste prefect van de Twee Neten was.

     

                In 1798 werden alle sterfgevallen van de parochie Leest opgetekend door koster

                J.F. Van Varenbergh. Dat blijkt uit een “quod attestor” van pastoor De Heuck,

                van 4 december 1800. Van dezes vader noteerde de pastoor :

                “1801, 19 meert, sterfdag van Judocus Van Varenbergh, geboortig van Dieghem;

                sterft in den gezegenden ouderdom van 85 jaar en 10 maand. Tijdens 36 jaar,

                3 maand en 14 dagen was hij hier koster geweest; zijn vrouwe Ann. Ther. Petron.

                Elias, dochter van den vorigen koster Franc. Elias, stierf op 26 februari 1808, oud

                zijnde 82 jaar, 3 maand en 15 dagen.

                Koster Van Varenbergh “solemniter sepultus est per custodem humbecanum in

                cemeterio”, werd plechtig begraven door den koster van Humbeek op het

                kerkhof.” (Simon De Heuck, pastoor te Leest – Dr.J.Muyldrmans)

     

    1798 – 26 november : Bij arrest van de 6de frimaire van het jaar VII (26 november 1798)

                genomen te Parijs door het Directoire exécutif van het Ministère de la Police

                générale de la République, werd bevolen om de personen op te sporen die deel

                hadden genomen aan de gewapende samenscholingen te Tisselt, Kapelle-op-den-

                Bos en Ramsdonk, met de opdracht hen voor dit Directoire te leiden.

                De lijst omvatte 85 namen. Enkelen onder hen hadden banden met Leest :

                -Bulens Ferdinand,46 jaar oud, woonachtig te Kapelle-op-den-Bos maar geboren

                te Leest en weduwnaar van Dorothea Dietens, stond vermeld op de lijst van de

                aan te houden personen.

                Hij was een zoon van Petrus Joannes Buelens en van Anna Maria Buelens.

                -Huysmans Gillis (gedoopt Kapelle-o/d-Bos 20/9/1774), landbouwer te Kapelle-

                op-den-Bos was gehuwd met Joanne Buelens die geboren was te Leest op

                20 mei 1775 als dochter van Petrus Joannes Buelens en Anna Catharina Peeters.

                Egidius “Gillis” Huysmans kwam tweemaal voor in de lijst van de aan te houden

                Personen.

                -Jenné Jaak (gedoopt te Kapelle-op-den-Bos 6/5/1772) was een zoon van

                Philippus Jenné en Catharina Steps. Zijn vader Philippus hertrouwde op 67-jarige

                leeftijd met Joanna Bal, een jongedochter van 50 jaar die geboren was te Leest

                als dochter van Mathias Bal en Catharina Smedts.

                Jaak Jenné werd aangehouden op 6 december, overgebracht naar de Hallepoort te

                Brussel waar hij werd opgesloten en op 14 december gedeporteerd naar

                Valenciennes.

                -Muyldermans Joannes Baptista werd te Leest gedooopt op 25/1/1778 als zoon

                van Jacobus Muyldermans (°Leest 1735 - +Leest 1787) en Joanna Van Den

                Heuvel.

                Hij was landbouwer en huwde te Kapelle-op-den-Bos met Joanna Talboom

                Leest 7/2/1785 - +Kapelle-op-den-Bos 2/10/1860).

                Hij stond eveneens opgenomen in de lijst van de aan te houden personen.

                -Peeters Cornelis (°Kapelle-op-den-Bos 3/1/1771), was dagloner en gehuwd met

                Anna Maria Van Den BrandeLeest 20/11/1784) dochter van Petrus en van

                Joanna Maria Dietens eveneens geboren te Leest.

                Ook Cornelis Peeters stond op de lijst, werd aangehouden en gedeporteerd naar

                Valenciennes.

                -Robyn Karel (Carolus)(°Kapelle-op-den-Bos 7/10/1774), was gehuwd met

                Elisabeth Van den BrandeLeest 10/2/1775) dochter van Petrus Van den

                Brande en van Joanna Maria Dietens.

                De naam van Karel Robyn stond bij de anderen.

                -Troch Antoon (°1740) huwde te Leest op 15 mei 1764 met Anna Maria

                Quackels (Quackeleers, Quackelaer) (°Leest 21/9/1739) een dochter van

                Christianus Quackels en Petronilla De Weerdt.

                Antoon Troch was landbouwer en woonde met zijn gezin aan het kanaal.

                Hij overleed op 58jarige leeftijd tijdens het gevecht aan het Brughuis te Kapelle-

                op-den-Bos, tijdens de nacht van 3 op 4 november 1798.

                (Francois Van Der Jeught, ’t Ridderke nr.2 van 1998)     

     

    1799 – In Willebroek werd de gesloten kerk in 1799 “Le Temple de la Loi” waar de

                officiële plechtigheden als huwelijken moesten plaats vinden. Op die manier

                wilde men het ritueel vertoon van de kerkelijke symboliek vervangen of

                nabootsen maar een paar maand later ging men terug over naar een zaal in het

                gemeentehuis. (WDK,’t Ridderke nr.2,1998)

     

    1799 – Toen pastoor De Heuck op 3 januari 1798 uit zijn huis werd gezet, werd de

                pastorij door de Franse staat verhuurd aan Jan Frans Bulens, die toen agent was

                van de gemeente, voor de huurprijs van 85 Franse Livres of 45 gulden 3 stuiver

                plaatselijk geld.

                Veertien maanden later echter, in maart 1799, werd de pastorij van Leest door de

                Franse natie publiek te koop gesteld. Ze werd verkocht voor een hoge prijs aan

                een schijnkoper, een zekere De Becker, de zoon van een dokter uit Boom, die de

                prijs echter nooit betaalde, maar die de pastorij opnieuw verkocht, ditmaal aan de

                helft van de prijs, 800 gulden aan Jan-Frans Jacques en Karel Bulens.

                Die kochten de pastorij om ze te vrijwaren.

                De helft van deze nieuwe koopprijs moesten ze onmiddellijk betalen, de andere

                helft na 6 maanden.

                Deze laatste kopers waren echter lelijk bedrogen, want deze koop was ongeldig en

                ze zagen hun geld nooit terug omdat die De Becker ineens spoorloos verdwenen 

                was. De koop werd door de Fransen nietig verklaard en op 24 februari 1801 werd

                de pastorij opnieuw verhuurd, voor de duur van drie jaar. Ditmaal aan Peter

                Moeremans, adjunct van meier De Maeyer Jacques en door Engel Van der Hulst.

                Ze huurden de pastorij in naam van de gemeente ten gebruike van de pastoor.

                Op 17 april 1801 kon de pastoor van Leest terug in zijn pastorij. (DB-1981)

     

    1799 – Op 24 september 1799 celebreerde Simon De Heuck, klandestien, de uitvaartmis

    Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 4/5 - (2 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

    De weerlicht der geweren met een klein dondergeluid versmachtte het gerucht van de kogels op de borsten...

    Gelukkiger dan de 30 anderen was voor deze 11 de eerste slag ook de genadeslag.”  
      

     

    1798 – Op 1 november (Allerheiligen en volop in de opstand) werd een buitengewone

                zitting gehouden van de Willebroekse raad. Onder de aanwezigen was Elige

                Van Der Hulst, adjoint.

                “Pour découvrir les régistres de l’Etat Civil. Ceux de Willebroek ont (été)

                enlèvés de force au nombre d’environ 25 par le citoyen Jean Francois Peersman,

                habitant de Willebroek, (...)

                Celles de la commune de Leest au nombre de 7 ont été pris à la Municipalité par

                le citoyen C. Van Assche d’ apres les ordres des bourgois armés…”

                (WDK,’t Ridderke nr.2, 1998)

     

    1798 – Vanaf nu moest men om te huwen naar Willebroek gaan om een eenvoudige

                verklaring af te leggen in het gemeentehuis.. De trouwdagen waren gereserveerd

                op de 10de, 20ste en 30ste van de maand, de nieuwe rust- of zondagen dus.

                Tot dan trouwde men enkel voor de pastoor en in de kerk.

                Ward De Kempeneer vond –in deze periode dat de kerken gesloten

                waren  en er clandestien getrouwd moest worden (1798-1800), te Willebroek,

                slechts 5 huwelijken uit Leest, waarvan er drie echtparen zich al kerkelijk 

                verbonden hadden. Waarschijnlijk wensten die zich wettelijk in orde te stellen.

     

                Matheus De Win, 23 jaar en Anna Marie Mies, 25 jaar.

                Huwelijk op 10 Vendémiaire An 7 en la maison communale (29/9/1798)

                Hij was pachter te Leest en een zoon van Rombout De Win en Marian De Laet,

                pachters te Hombeek.

                Het kerkelijk huwelijk werd op 2 oktober ingezegend in een kapel te Leest door

                onderpastoor Milis van Hombeek.

     

                Christian De Roeck, 35 jaar en Anna Monica Selleslagh, 28 jaar.

                Huwelijk op 20 Vendémiaire, An 7 om 8 uur s morgens. (11/10/1798)

                Hij was herbergier te Hombeek, zij was de dochter van Gille Selleslagh en

                Anne Willems, pachters te Leest.

                Van hen werd geen kerkelijk huwelijk teruggevonden, noch te Hombeek, nocht te

                Leest.

     

                Charles Coeckelbergh, 32 jaar en Anna Catherine Verbruggen, 21 jaar.

                Huwelijk op 30 Prairial An 7. (18/6/1799)

                Hij was landbouwer en zoon van Charles Coeckelbergh en Anna Marie Van

                Assche, landbouwers te Leest.

                Ze waren reeds kerkelijk getrouwd op 6 juni 1799 te Leest door onderpastoor

                Milis van Hombeek.

     

                Guillaume Peeters, 35 jaar en Jeanne Elias, 26 jaar oud.

                Huwelijk op 10 Prairal An 8. (30/5/1800)

                Hij was landbouwer, zoon van Adrien Peeters en Jeanne Van Camp.

     

                Jean Francois Leemans, journallier 28 ans, et Marie Peeters.

                Huwelijk op 10 Prairal An 8 a la salle (30/5/1800)

                Hij was de zoon van Jean Leemans en Jacqueline Bernaerts.

                Zij een dochter van  Adrien Peters en Jeanne Van Camp, dagloners te Leest.

                Er werd geen kerkelijk huwelijk teruggevonden.

     

                De burgerlijke registratie van huwelijken werd na 1800 legio.

                Een kerkelijke trouw volgde kort daarop en werd eveneens geregistreerd.

                Dit bleef tot heden zo voor de personen die ook kerkelijk wensen te trouwen.

     

                Onderpastoor Jan Frans Milis moet een zeer moedig man geweest zijn. Hij

                trotseerde het gevaar om zijn gelovigen bij te staan niet enkel te Hombeek maar

                ook te Leest waar pastoor De Heuck ook verdwenen was.

                Huwelijken van Leest werden ook door Milis ingezegend maar waarschijnlijk

                te  Hombeek. Hoe het er juist is aan toegegaan is niet te achterhalen.

                Waarschijnlijk kwamen ze samen in een hoeve.

                Het gebeurde in het donker en zonder enige ceremonie, zonder verwanten of

                familieleden als getuigen.

                (WDK, ’t Ridderke nr.2,1998)

       1798 - Op 1 november signaleerde commissaris Auger van op de toren te Mechelen een

                zeer aanzienlijk getal opstandelingen langs de kant van Hombeek, Heffen en

                Leest.

                “...Des rassemblements ont toujours lieux dans nos environs, hier et toute la

                nuit. Aussi au moment que je vous écris, ils sont très nombreux du côté de

                Hombeek, Heffen et Leest. Du haut de la tour on voit bien l’ avant-garde

                Armé de fusile au nombre de trente environs.”

                Verder schreef hij nog dat vijftig infanteriesoldaten die vorige nacht van

                Brussel naar Mechelen gekomen waren en op hun weg vier gedoofde vuren

                met nog gloeiende as hadden ontdekt, wat er op wees dat brigands net daarvoor

                op de vlucht geslagen waren. In Mechelen was het wel rustig maar terreur stak

                de kop op. Hij kon er niet genoeg op drukken dat er een sterkere troepenmacht

                in de stad nodig was om vooral tijdens de feesten op te treden tegen de

                heetgebakerde volksmenners. De priesters waren de ophitsers.

     

                In de nacht van 3 op 4 november trokken de Fransen vanuit Brussel naar Kapelle

                op den Bos waar zij de Brigands verrastten.

     

                “De Brigands, die zich opgesteld hadden in de beboste omgeving van de oude

                sluis (Kapelle o/d Bos) langs de oostoever van ’t kanaal, werden door een Franse

                legerafdeling onder het bevel van luitenant Meinzveig, overvallen.

                Tijdens dit treffen werd de leider van de Brigands, F. Verhoeven, ernstig

                gekwetst, wijl de andere opstandelingen wisten te ontsnappen.

                Achtervolgd door de “Sansculotten” zochten enkelen onder hen het oud Brughuis

                als schuilplaats op. Onophoudend werd dit gebouw onder vuur genomen.

                Om aan de kogelregen te ontsnappen hadden al de ingeslotenen zich op de vloer

                gelegd.

                Na een minutenlange beschieting staken de Fransen het gebouw in brand.

                Toen het gans in lichtelaaie stond sloegen ze de weg naar Tisselt in.

                In deze gemeente richtten ze ook grote verwoestingen aan. Hiervan maakten de

                opgeslotenen  -een 25-tal- dankbaar gebruik om langs achter het brandend

                gebouw te verlaten en door de beboste streek naar veiliger oorden te vluchten.”

                (Het Vaartland – nr.4 – 1973)

     

    1798 – 3 november :  Volgens een brief van 3 november van Auger aan commissaris

                Leveque te Antwerpen hadden de brigands te Hombeek gepatrouilleerd en

                werd de brug er vernield. Verder schreef hij : velen hebben in diverse rapporten

                meegedeeld dat op dit ogenblik brigands zich ophouden in de streek van

                Hombeek, Leest, Heffen en Willebroek. Ze zijn het onderling oneens over de

                betaling van hun soldaten en bedreigen de rijke pachters hun hoeven in brand te

                steken als ze niet vergoed worden. De bruggen over de Zenne in Hombeek en

                Leest hebben ze afgebroken. Patrouilles en wachtposten van de boeren zijn nu

                op geen tien minuten van de stad verwijderd. Het is nu de hoogste tijd dat een

                afdoende troepenmacht daarnaar oprukt om deze omgeving schoon te borstelen.

                Hoe meer tijd er verloren gaat hoe gevaarlijker het wordt omdat ze dan de tijd

                krijgen om zich beter te organiseren, de dorpen te verwoesten en zich aan te

                passen aan de vermoeienis van de strijd...

     

    17-02-2012 om 08:50 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

                De consequenties waren dus duidelijk.

                Afgezien van de toenmalige zeer bedenkelijke socio-economische

                levensomstandigheden van de overgrote meerderheid van onze voorouders, was

                deze wet op de verplichte legerdienst onmiskenbaar de doorslaggevende

                factor die leidde tot de opstand, tot de Boerenkrijg.

                (Francois Van der Jeught, ’t Ridderke nr.2 van 1998)

     

    1798 – In het najaar van 1798 kwam het tot uitbarstingen van gewapend verzet die in de

                geschiedenis de naam gekregen hebben van BOERENKRIJG doch waarvan de

                deelnemers door de bezetters als “Brigands” werden bestempeld.

                Het departement van de Twee Neten stond in het centrum van deze kortstondige

                verzetsacties die de Fransen volledig verrastten.

                Een eerste kern van gewapend verzet ontstond in het gebied van Klein-Brabant,

                tussen Schelde, Rupel en het kanaal van Willebroek onder leiding van Emmanuel

                Rollier.

                Jan De Decker daarover in “De Band” 1958 :

                “In de nacht van 20 op 21 oktober 1798 breekt te Bornem de opstand van de

                Boeren los. De stormklok luidt er ’s anderendaags. Het geklep wordt weldra

                beantwoordt door al de torens van Klein-Brabant, tot tegen Londerzeel en

                Dendermonde.

                Emmanuel-Benedikt Rollier neemt te St-Amands het opperbevel van de Brigands

                in handen. Een Frans ambtenaar schrijft vanuit Walem: “Nooit heb ik een rumoer

                gehoord gelijk dat van deze nacht. Men hoorde op drie tot vier mijlen in het ronde

                niets anders dan het geklep der klokken, het geroffel der trommels, het gehuil

                der honden en der mensen en het knallen der geweerschoten. Te Walem bleef

                alles rustig.”

                Rollier zou voor korte tijd Dendermonde veroveren doch moest wijken voor de

                Franse versterkingen aangevoerd door generaal Collaud.

                Op 22 oktober trekt de Franse generaal Béguinot met zijn garnizoen uit Mechelen

                naar het omliggende om daar de rust te herstellen. De Brigands maken hiervan

                gebruik om de stad binnen te dringen. Zij verwaarlozen schildwachten uit te

                zetten en ze worden er door Béguinot, die onvoorzien terugkeerde, verrast.

                ’s Anderendaags doen de Boeren een nieuwe aanval maar zij worden in de rug

                aangevallen door generaal Mazingant en velen vallen in de handen van de Fransen

                die 41 krijgsgevangenen veroordelen tot de kogel. De oudste is 70 jaar en de

                jongste amper 19. De ongelukkigen worden ’s avonds aan de voet van  de Sint-

                Romboutstoren terechtgesteld. Onder hen bevinden zich Pieter Jacobs, zoon van

                Jacob en Anna Maria Meulders, geboren te Leest op 26 oktober 1757 en

                woonachtig te Sint Katelijne Waver en Filip Van Asch geboren te Leest op 5

                september 1731, zoon van Joannes en Anna Bercklaers.

                Volgens een aantekening van pastoor Hermans (pastoor te Leest van 1833 tot

                1854) was Filip Van Asch geen Brigand, maar was hij slechts toevallig te

                Mechelen.

                De anderen waren afkomstig uit Bonheiden, Muizen, Hombeek, Perk, Elewijt,

                Battel, Zemst, Hever, Heffen, Westerlo, Zaventem, Keerbergen, Mechelen..”

                De terechtgestelden werden verplicht hun eigen graf te delven voor ze

                gefusilleerd werden. (MK,blz.271)

     

                Voor outer en voor heerd,

                Een sterke boer die dierf,

                Te bidden overveerd !”

                De latere journalist en schrijver was zo fier als een gieter “iets” over Filip Van

                Elcke (hij verwarde Van Asch met Van Elcke) te mogen schrijven. Iets dat op

                de koop toe werd afgedrukt, bij Robert Lafosse, de Leestse drukker. Al voegde hij

                daar eerlijkheidshalve aan toe, dat hij de verzen zelf moest zetten en drukken...

                (Het Vaartland – nr.4 – 1973)

                Honderd jaar later, op 23 oktober 1898, had te Mechelen de inhuldiging plaats

                van het boetekruis, gedenkteken ter ere van de gefusilleerden van de Boerenkrijg.

     

                “Het Vlaamsch Nationaal Dagblad De Schelde” van woensdag 23 oktober 1935

                daarover :

     

                De Gefusiljeerden van Mechelen

     

    Wij herdenken heden de 41 gefusiljeerden van Mechelen die op 23 oktober 1798 vielen voor hun vaderland.

     

    Den 23n oktober 1798 werden te Mechelen 41 Vlaamsche mannen gefusiljeerd omdat zij in opstand waren gekomen tegen het Fransche regiem.

    De zogenaamde “gelijkheid, vrijheid, broederlijkheid” welke hun op de punt  der Fransche bajonetten werd gebracht door de beschavers van Europa.

    Herhaaldelijk poogden zij het juk af te werpen. Telkens werd hun poging in bloed gesmoord. (...)

    Een geschiedschrijver zegt van hen : “Wat aan hun opstanden ontbrak, dit waren met intelligentie en omzichtigheid begaafde leiders, keurmannen, die in revolutionnaire omstandigheden de massa door hun gezag, hun karakter en hun wilskracht beheerschen. Onze arme dorpelingen waren totaal aan zichzelf overgelaten, terwijl de bewoners van de steden als door vrees en afschuw bevangen waren en hun sympathie niet durfden te toonen tegenover deze moedige en glorierijke patriotten, die met gevaar voor hun leven de nationale zaak verdedigden. Anderzijds waren het gebrek aan organisatie, munitie en kanonnen een groote oorzaak van minderwaardigheid voor den opstand.”

    De opstandige gedachte was nochtans in zeer breede lagen der bevolking doorgedrongen.

    De revolutionnaire propaganda werd gevoerd door middel van volksliederen als het volgende :

    “Regeerders van dorpen en stee

    Nederlanders blijft nu bijeen.

    Wij moeten standvastig wezen,

    Om te wagen ons lijf en bloed

    Voor de Franschen zijn wij te goed.

    Om met schelmen en dieven te strijden,

    Dat zijn wij niet van zin,

    Liever den kogen ofte guillotien.”

     

    In Oktober 1798 had een opstand plaats, tezelfdertijd te Duffel, Lier en Mechelen.

    Den 22n Oktober had de opstand zich uitgebreid over al de gemeenten van hun kanton. De opstandelingen hadden voor doel Antwerpen te bereiken.
    Generaal Desjardin snelde toe met 900 man. Hij slaagde erin de opstand te dempen.

    Een joernalist van dien tijd, een half gederacineerde , gedenationaliseerde, (zoals zoovele joernalisten in ons land, ook in onzen tijd) die de verdrukkers naar de oogen zag, en die de opstandelingen “dirot” noemde, verhaalt als volgt wat er na het dempen van het oproer gebeurde :

    “Den dag daer naer wesende 23 octobre 1798 (2 Brumaire) vergaederde hier naer middag eenen krygsraed die vonnisten ter dood een-en-viertig van de gene die den gepasseerden dag gepakt waeren en op de bezonderste hoeken van de merkt stond het kanon met kannonniers met brandende lonten ende het garnizoen onder de waepenen, welke ongelukkige des avonds het kwaert naer tien uren de eerste vyftien, van het gevangenen huys gehaelt zyn, tusschen twee linien van soldaeten met brandende tortsen, een wagt voor en achter geleyd zyn naer St-Rombouts Kerkhof, niet wetende dat zy aldaer zouden ter dood gebracht worden, want vele van deze naemen hun brood dat sy hadden mede, niets anders denkende of zy wierden op Antwerpen getransporteerd.

    Maer aldaer gekomen zijnde en hoorende dat zij moesten doorschoten worden, riepen om bijstand den hemel aen, en seffens is het teken gegeven en zijn alle aldaer doorschoten. Naer de eerste executie hebben zij wederom vijftien andere gehaelt en dan nog elf.

    Welke eenenviertig menschen op eene halve uer daer hun leven gelaten hebben.

    Het is niet mogelijk te beschrijven het droevig gehuyl en geschreeuw van deze ellendige.

    Onder dezelve was er eenen of twee die ziende hun droevig eynde, hun lieten vallen voor dat de scheuten op hun gelost wierden, deze zijn daar doorschoten, geheel het kerkhof en den omtrek derzelve was afgezet met soldaeten en terwijlen die een en viertig dooden menschen daer laegen, gingen eenige ligte borgers die de fakkelen droegen, met eene wagt van franschen, naer het huys van Pet. Jos Gooris, grafmaker van St-Rombauts, om hem met gewelt te dwingen van die dooden komen te begraeven, hij zeggende, dat indien iemand konde getuygen dat hij dit voor desen gedaen hadde, hij gereed was het te doen en dat den gramaker woonde op het algemeen kerkhof buyten de Stad, en het direct nog indirect zijn werk niet en was ; -hierop zijn zij alle vloekende weg gegaen en hebben onder hun eenen grooten put gemaekt en naer hun alle berooft te hebben van dat zij aen hadden, zijn altemaal in een en hetzelve graf gedompelt, tot schrick en verbaestheyd van alle de inwoners dezer stad is hetzelfde geschied.

    Op waerheyd alzoo dit geschreven is.”

    George Eekhout, die aan deze gebeurtenis een roerend boek heeft gewijd, verklaard van deze opstandelingen : “GEHEEL ANDERS DAN DE KLASSIEKE SLACHTOFFERS VAN DEN HERTOG VAN ALVA, GINGEN DEZE BARREVOETERS DEN DOOD IN, ZONDER DOOR HET NAGESLACHT VEREEUWIGD TE WORDEN.”

    Wij hebben deze tekortkoming tegenover deze helden willen herstellen en plaatsen hier hun namen op dezen verjaardag van hun heldendood, als een ex-voto.

    Wij drukken hierbij den wensch uit, dat het comité der Ijzerbedevaart in het Ijzermonument een plaats moge vinden om de nagedachtenis van al onze sublieme “brigands” de eer te schenken welke haar toekomt.

    VOOR GOD, VOLK EN  VADERLAND.

     

    Noot :  de lijst met 41 namen vertoont een fout : de oudste gefusillieerde, de 67-jarige  Leestenaar Filip Van Asch wordt vermeld als “Filip Vanelcke, 70 jaar Leest.”

     

    Een uittreksel uit “Les Fusillés de Malines” van G. Eekhoud over de dag van 23 oktober 1798 te Mechelen :

     

    “Mazingant stond gereed om op de noodlottige lijst de namen van Tistiek en Tony uit te schrabben, hij lei de pen neer.

    Na een schijn van bespreking, gaf hij lezing van een lang vonnis dat op voorhand gereed gemaakt was en waardoor de 41 “Brigands” veroordeeld werden om neergeschoten te worden.

    Het arrest stelde vast dat het vonnis “dadelijk en volledig zijn uitvoering zou krijgen”.

    De “Brigands” aanhoorden, zonder veel verbazing te laten blijken, deze ongehoorde veroordeling.

    Zij rekenden er op dat hunne vrienden de stad zouden innemen en ze s’anderendaags zouden verlossen. Ze lieten zich gewillig naar het gevang brengen.

    Velen namen schikkingen voor de nacht. Afgemat door drie slapeloze nachten en drie dagen van opgewondenheid en vermoeienis sliepen zij weldra in, zo gerust als in hun schuren en afdaken.
    Buiten werden midderwijl de voorbereidselen voor hun terechtstelling voltrokken.

    Alvorens naar Brussel af te reizen had Béguinot uitvoerige orders gegeven opdat deze terechtstelling met grootse plechtigheid zou geschieden. Om de indruk van terreur nog te verscherpen, moest zij denzelfde nacht nog uitgevoerd worden bij het licht van toortsen en met de medewerking van het garnizoen.

    Sedert de zitting van de krijgsraad waren er op de vier hoeken van de Grote Markt kanonnen opgesteld samen met hun bedienaars en met aangestoken lont.

    Kwart over tien toog een escouade soldaten naar ’t gevang met opdracht er 15 man te gaan uithalen om ze naar de terechtstelling te voeren.

    Men wekte dezen die sliepen en men deed ze opmarcheren zonder hen te zeggen waar men ze naartoe voerde.
    De boeren zouden nooit gedacht hebben dat deze weluitgeruste soldaten in staat waren, in koelen bloede, ontwapende vijanden te vermoorden.

    Zelfs de beulen bleven werkloos ’s nachts!

    Enkele woorden welke zij hadden opgevangen deden hun veronderstellen dat en ze naar Antwerpen wou brengen.

    Dus namen ze hun karig reisgoed mee, geknoopt in een halsdoek en de knapzak met bruin brood.

    Zij stapten op tussen twee rijen soldaten en toortsdragers. Een afdeling opende de mars  en een andere sloot ze af.

    Zo kwamen ze aan op het St.Rombauts-kerkhof. Daar stelde men de 15 mannen op tegen den kerkmuur op ongeveer een meter van elkaar en zes soldaten stelden zich op voor elk der veroordeelden.
    Slechts dan kwam de waarheid tot het besef van vele dezer arme drommels die niet meer door den roes van de wapens en het gevecht opgezweept waren, en de reactie deed zich voor. Het gevoelen van zelfbehoud nam de overhand.
    Afgrijselijke tonelen speelden zich af. Enkelen vielen op de knieen, aanriepen de hemel, kropen tot aan de voeten van de beulen en trachtten hen de handen te grijpen.

    Daar zij geen meedogen konden wekken, riepen zij de hulp in der Mechelaars, die als toeschouwers waren samengeslopen en die nog nieuwsgieriger waren dan laf.

    De ruiters hadden er moeite mee deze kijkers op afstand te houden.

    De officier welke gelast werd met dit vuile werkje, voelde misschien zijn moed begeven, en om aan deze tonelen een einde te stellen, beval hij plots : “Vuur !”

    Man had, om dit afstotelijk werk te volbrengen, slecht-aangeschreven mannen aangeduid, lamzakken, het uitschot van het leger en bovendien slechte schutters.

    Tot ongeluk der veroordeelden was er ook nog mist.

    De wind blies de fakkels uit of deed hun schijnlicht nog meer beven, wat de soldaten die enig mededogen hadden in de onmogelijkheid stelde goed te mikken.

    De ongelukkigen spartelden ten andere als bezetenen en beletten aldus het executie-peloton zijn taak kort en goed te voltrekken...

    De geweren gingen af met een geluid van scheurend doek.

    Verscheidene boeren waren slechts gekwetst of zelfs maar licht geraakt.

    Zij rolden ten gronde en spartelden in wilde stuipen. Een tweede salvo stelde nog geen einde aan deze afgrijselijkheid.

    Men hoorde kermen. Ledematen bleven bewegen.
    Soldaten kwamen op de stervenden af en met pistool en sabel stelden zij er een eind aan.

    De massa der nieuwsgierigen scheen nauwelijks minder roerloos en stil dan de doden.

    Een tweede reeks van 15 man wordt aangevoerd.

    Alhoewel de officier, teneinde de voorgaande afgrijselijkheden te vermijden, de soldaten dichter bij hun doel had opgesteld, waren zij nog onhandiger en moesten tot driemaal toe herbeginnen, om eindelijk met pistool en sabel, de laatste doodsratel en stuip stil te leggen in die arme lichamen.

    Men ging dan de laatste 11 ophalen.

    Het waren de beste, de echte, de moedige onder de moedigen : Willem Tuytgen,(Bonheiden) Jan Michiel Van Rompaye, (Bonheiden) Rik Schalenberg,(Bonheiden)  Hendrik Heratens,(Bonheiden)  Jan Baptist Vervloet, (Elewijt) Antoon Van Eylen, (Elewijt) Gillis Bul(Zennegat), Michiel de Golder(Mechelen) en Pieter Bosmans(Keerbergen).

    Wanneer zij op het schrikwekkend prieel aankwamen, waar reeds 30 lijken uitgestrekt lagen, konden zij er niet over stappen, zo dicht lagen ze op elkaar. Zij waren verplicht er op te trappen en in hun bloed te polsen.

    De waardige jongens, door eenzelfde gevoel van eerbied en medelijden gedreven, lieten hun kloefen bij de ingang van het plein staan om niet te zeer op deze overblijfsels te drukken.
    Rik Schalenberg, spotter tot het bittere einde toe, riep de soldaten toe :

    “Een ogenblik dat ik plaats make voor uwe kogels !”

    En hij ontblootte zich om zich de opperste lust te gunnen de Franse soldaten te behandelen zoals hij hun plakkaten te Bonheiden behandeld had.
    De vrienden gaven elkaar den kus en maakten zich gereed om voor hun Rechter te verschijnen.

    Zonder tegen de muur te leunen, rechtop en fier, het hoofd omhoog, en voet vooruit om stevig te staan, de hoed in de hand, de blik open en frank op de geweren gericht, stond Willem Tuytgen, de zoon van de burgemeester, alsof hij de dood tegemoet wou gaan.

    Met vaste stem riep hij : “Voor God en Vaderland !”

    Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (1 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

                Doch de Republiek sloeg terug en :

                “Ingevolge een genomen besluit van 18 Vendémiare, VI° jaer (9 oktober 1797)

                werd den cardinael, op vrijdag (20 oktober 1797) om 5u des morgens in

                aenhouding gesteld en vervoerd in de gevangenis der Rekenkamer tot Brussel...

                vanwaer hy, den 23n om 3 u. ’s Morgens weggevoerd is langs Maestricht en

                Gelderland, om volgens zyn verzoek den Rhyn te passeren tot Rees, naer

                Emmerick.”

                Rome keurde het manhaftig gedrag van de Kardinaal goed, verklaarde in

                onbewimpelde woorden dat het niet geoorloofd was de republikeinse eed af te

                leggen en dat zij die de eed hadden gedaan, verplicht waren hem te herroepen, en

                tevens het schandaal te herstellen op de best mogelijke wijze, volgens de

                omstandigheden van tijd en plaats.

                Van de 209 priesters die het kanton Mechelen telde, waren er maar elf die de eed

                zwoeren : onder hen ook aartspriester Huleu.

                Onder de standvastig trouw blijvenden, in het spoor van hunne bisschop, stond

                pastoor De Heuck. Hij viel dan ook onder het gegtal der veroordeelden om

                weggevoerd te worden.

                Hierna vertaald het decreet dat hem en enige zijner buren en vrienden trof :

                “Het uitvoerend Directorie, gezien het verslag van den algemeenen minister en de

                stukken er bij behoorende, waaruit blijkt dat de hieronder genoemden bekend

                staan als de wreedaardigste vijanden der fransche Regeering en de instekers en

                opstokers der dweepzuchtige en oproerige samenscholingen, die op den 19

                Fructidor (5 september 1798) in het kanton Willebroek, departement der

                Twee-Nethen, hebben plaats gehad; en dat zij nu nog niet ophouden al hunnen

                invloed te gebruiken om het volk te verleiden tot ongehoorzaamheid aan de

                wetten en om het vuur van den burgeroorlog aan te steken;

                besluit krachtens artikel 24 der wet van den 19 Fructidor :

                Art.1. De genaamden 1° Guillielm. Luytens, recollect te Mechelen en gehuisvest

                te  Willebroeck.

                2° Jac. Snagels, gewezen pastoor van Ruisbroek en alsdaar gehuisvest.

                3° Franc. Vermeerschen, gewezen pastoor van Ruisbroek en aldaar gehuisvest.

                4° Jan Baptist Arents, gewezen onderpastoor van Ruisbroek.

                5° Matth. Hendrickx, gewezen onderpastoor van Thisselt en aldaar gehuisvest.

                SIMON DE HEUCK,  gewezen pastoor van Leest en aldaar gehuisvest.

                7° Claes, gewezen capucien, in Ruisbroek gehuisvest.

                8° Gilb. Jos. De Backer, gewezen pastoor van Hombeek en daar woonachtig.

                9° Jan Frans Milis, gewezen onderpastoor terzelfde plaetse.

                10° Adriaan Ceuppens, gewezen pastoor van Heffen en aldaer woonachtig,

                zullen aangehouden en weggebracht worden.

                Art.2. De Minister van de algemene politie is belast met de uitvoering van dit

                besluit, dat niet zal gedrukt worden.”

                (getekend) Merlin.   

                (Simon De Heuck – pastoor te Leest – Dr.J.Muyldermans)

              

                Pastoor De Heuck vond echter een goed schuiloord in de woning van de bejaarde

                Jonkvrouw Joanna Antonia Josepha Pauli ter Moortere (waar later de woning

                van  Frans Verwerft zou komen in de Vinkstraat) : daar droeg hij de mis

                op, doopte de kinderen en zegende huwelijken in.

     

                De laatste mis die in de kerk van Leest was opgedragen, dateerde van 29

                september 1797.

                “Vanaf 30 september”, schreef hij in ’t latijn, “dragen wij onze H. Mis op in een

                verborgen kamer, ’s morgens vroeg rond drie uur en als het uiterst nodig was

                gingen wij ’s nachts in het geheim de laatste sacramenten toedienen aan de

                zieken.”

                De 31-jarige koster Jan Frans Van Varenberg zou voortaan de kindjes dopen en

                de doden ter aarde bestellen, dit zonder enige plechtigheid.

                De bijkomende doopceremoniën zouden door de pastoor ten gepaste tijde

                aangevuld worden.

     

    1797 – Voor de Franse inval in ons land, droegen de huizen geen huisnummers, maar een

                eigen , dikwijls zeer pittige en schilderachtige naam.

                In 1797 werd een eerste nummering van de huizen doorgevoerd, maar nog jaren

                lang bleven de oude benamingen in de volksmond voortleven. (MK)

     

    1797 – In het huwelijksregister, achter het huwelijk van 13 september 1797, voegt

                pastoor De Heuck toe :”...bij het zo goddeloos verbod der fransche natie, ons op

                29/9/1797 door de militaire macht meegedeeld, hebben wij ons onthouden van

                alle bediening van de godsdienst en van alle uitoefening van pastorele functie.

                De volgende mijner parochianen (gevolgd door een lijst) zijn dan getrouwd voor

                De Z.E.H. Cornelius De Haen, pastoor van Walem, aan wei tot nu toe voornoemd

                verbod nog niet besteld is...” (DB, nr.2 – 1957)

     

    1797 – Op 15 november 1797 richtte commissaris Scheppers zich tot alle kerkmeesters,

                kosters, pastoors,.. van zijn kanton. Hij deed het in het Nederlands in de hoop

                dat zijn boodschap wellicht beter gehoord zou worden :

     

                “Borgers,

     

                De Municipaliteyt is belast uyt krachte van het besluit der Centrale Administratie

                van 14 Brumaire ll. van binnen 10 dagen van den ontfanck van het voorseyde

                besluyt, eenen duydelycken staet over te geven vervattende de kerkckepriesters,

                huysen en kerkgoederen gespecifieerd in het besluyt van het uytvoerende

                Directoie van 5 Brumaire.

                Dus aansoeck ik u borgers om op u verantwoordelijkheid ter griffie der

                Municipaliteyt in te brengen binnen de 24 ueren naer het ontfangen dezer bij

                order van inventaris alle de registers, rekeningen, papieren, archieven,

                documenten en alle andere stukken betrekkelijk tot de kercken, kerckgoederen

                en generalijck alles wat eenige betrekkelijkheid heeft tot de goederen en tot de

                administratie der kercken.

                Degenen welcke niet zullen voldaan hebben binnen de 24 ueren aen de

                tegenwoordigen aenzoekbrief, zullen overgedragen worden aen de openbaren

                beschuldenaer om vervolgt te worden met de gestrengheyd der wetten.

                                         Heyl en Broederschap

                          Ondertekent J. Scheppers, commissaire

                         Voor Coppeye P.L. Driessens, greffier”.  

     

    1797- 25 november : De kerken in het kanton werden blijkbaar intussen gesloten zoals

                blijkt uit een brief van 25 november 1797 van commissais Scheppers.

                Daarin verklaarde hij dat hij militairen gestuurd had naar Blaasveld om de

                opgengebroken kerkdeur te herstellen en daarna waren ze naar Leest gegaan.

                Daar was de kerkdeur ook opengebroken en waren kerkmeubelen gestolen.

                (WDK,’t Ridderke nr.2, 1998)            

     

    1798 – Op datum van 2 januari 1798 lezen wij in het doopregisterdagboek van pastoor

                De Heuck : “Uit hoofde van die onrechtvaardige wet van de Franse Republiek

                werd de pastoor uit zijn pastorij gezet door een zekere Peeters, die voor deze

                speciale opdracht gedelegeerd was.

                Hij was van deze parochie en verraadde aldus zijn afkomst.

                Hij was begeleid door een soldaat en door agent Jan Frans Beulens en Angelus

                Van der Hulst.

                Slechts drie dagen geleden verhuisde de pastoor naar het landgoed Ter Moortere

                van Jonkvrouw  Joanna Antonia Pauli”.

                Hij nam zijn meubelen mee, want, schrijft hij, “waren die in het voornoemde huis

                gebleven, ze waren met de rest aangeslagen geweest”.

                Pastoor De Heuck was op dat ogenblik 72 jaar oud.

                Hij betrouwde echter de situatie niet, daar verscheidene van zijn collega’s

                aangehouden en gedeporteerd waren naar Cayennes.

                Op aandringen van zijn parochianen “Consuasus per parochianos” verliet hij het

                Hof ter Moortere op 19 januari 1798 om negen uur ’s avonds om zich buiten

                Leest te gaan verschuilen.

                De feiten gaven hem gelijk, want hij werd tot tweemaal toe vruchteloos te  Leest

                opgezocht, “bis frustra requisitus”.

                Hij kwam pas terug naar Ten Moortere op 9 mei 1799, wanneer de lucht wat

                zuiverder  geworden was, om er zijn pastorale functies in het geniep te hervatten.

                Op 17 april 1801 nam hij terug zijn intrek op de pastorij en vanaf 12 juni 1802

                gebeurde de eredienst opnieuw in de kerk. (WLS,blz.27)

     

    1798 – Op 20 juli 1798 werd bij de Directoire het wetsvoorstel ingediend om door

                conscritie (dienstplicht) nieuwe manschappen onder de wapens te brengen,

                voorstel dat op 24 september van kracht werd.

                Deze wet, waarbij onmiddellijk 200.000 manschappen zouden worden

                opgeroepen voor het leger, werd reeds op 28 september datzelfde jaar te Brussel

                afgekondigd. Alle ongehuwde Fransen (waaronder dus ook de inwoners van de

                geannexeerde gebieden, dus ook alle Leestenaars) van 20 tot 25 jaar werden

                ingedeeld in vijf klassen: tot de eerste lichting behoorden de jongeren die op

                22 september 1798 twintig jaar zouden worden , de tweede lichting waren de

                jongeren van 21 tot 22 jaar enz.

                In vredestijd duurde de dienstplicht vijf jaar, in oorlogstijd een onbepaalde

                termijn en in  1798 was Frankrijk in staat van orlog.

    17-02-2012 om 08:44 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 5/5 - (1 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

     

    1796 – Leest en alle andere kleine gemeenten met minder dan 5.000 inwoners werden

                samengevoegd en maakten deel uit van de Administration municipal du canton

                de Willebroek.

                In het voorjaar 1796 moet de Municipale Raad van Willebroek samengesteld

                geweest zijn. De vertegenwoordigers van Leest waren  Angelus Van der Hulst

                als agent municipale en M. Coeckelbergh als adjoint.

                Commissaris van de Minicipale Raad was Scheppers, voorzitter was Spiette,

                Chirurgien, gewezen seigneur de Puurs.

                De agents municipeaux en de adjoints moesten in principe wettelijk verkozen

                zijn. Dit was niet gebeurd.

                Deze agenten werden aangeduid en van hen mag men aannemen dat ze door de

                overheid Fransgezind geacht werden. Ze mogen bij hen gerekend worden die

                vroeger het gedachtengoed van de Vonckisten verdedigden en zich keerden

                tegen de oude macht van kerk en adel. Hun aanstelling was engagerend maar er

                stond hen nog een zeer ondankbare taak te wachten.

                De agent en zijn adjoint waren onbezoldigde boodschappers. De vaak repressieve

                en  gehate wetten van de Fransen moest de Agent overbrengen naar de

                plaatselijke verantwoordelijken.

                Het volk werd ervan op de hoogte gebracht door de champetter die ze voorlas en

                aanplakte. De wetten op gebied van belastingen, confiscaties, kerksluitingen,

                verplichte legerdienst etc. gingen ze zelf meer en meer verfoeien.

                Buiten de grote morele druk werden ze door hun medeburgers in de gemeente

                veracht, bedreigd met brandstichting en zelfs met de dood.

                Ze werden het vlug beu en zegden hun moeilijke job op.

                (Ward De Kempeneer  in Boerenkrijgnr van ’t Ridderke, nr.2-1998)

                Ergens kan men Angelus Van der Hulst de eerste burgemeester van Leest

                noemen en dit tot 1800.           

       

    1796 – “Dit jaer verbod van processie te doen vanwege de Republiek”.

                (opgetekend 16 mei, 2e Sinksendag)

                In 1796 begon men in ons land de godsdienstwetten effectief toe te passen.

                De treiterijen naar de gelovigen en naar de kerkdienaars waren reeds legio maar

                in de loop der volgende maanden werd de Franse “vrijheid” een echte vervolging.

                De misvieringen op zondag konden niet bijgewoond worden omdat door de

                nieuwe kalender de meeste zondagen nu ook werkdagen geworden waren.

                Op 4 maart werden verder alle processies verboden en alle uiterlijk vertoon zoals

                bedevaarten of de berechting van zieken en stervenden.

                In april ging men nog een stap verder en alle uiterlijke tekenen van godsdienst

                was uit den boze.

                Het luiden der klokken mocht enkel nog op Franse burgerlijke feesten.

                De pastoor moest er uit zien als een gelijke “citoyen” en werd verplicht gewone

                burgerkleding te dragen.

                De armenzorg mocht niet langer een kerkelijke zorg zijn maar moest bij de

                gemeenteambtenaren komen.

                Het onderwijs moest vanaf nu door de gemeente ingericht worden.

                In juni verschenen de wetten op de Burgerlijke Stand. De pastoors moesten hun

                boeken met doopsels, huwelijken en overlijdens inleveren en de agent

                municipale of zijn adjoint werden nu de verantwoordelijke ambtenaren voor deze

                registraties. In september werden de kloostergoederen in beslag genomen voor

                openbare verkoop.

                (W.De Kempeneer, ’t Ridderke nr.23 van 1998) 

     

    1796 – In 1796 verzekerden de tienden van Leest aan de abdij van Kortenberg een

                gemiddelde opbrengst van 3.080 gulden. (DB-1959)

     

    1796 – 3 juni : “Lijkmis van Maria Anna Morijn. Zij is het eerste lijk, ’t welck in stilte

                begraven is. O grouwelijke Republiek.” (Notitie pastoor De Heuck)

                (Nvdr : in stilte begraven, zonder priester, zonder kruis. Alleen de koster

                vergezelde de lijkbaar tot aan het graf. Velen zouden volgen).

     

    1796 – 3 augustus : “Den greffier van het canton Willebroeck aen den borger Van der

                Hulst, agent municipal van  Leest.

                Borger, Gij sult soo haest doenellijk Ue. begeven bij den heer Pastoor van uwe

                gemeynte ende gy sult hem in den naam van de weth aensoeken, dat hy aen Ue.

                aflevere  alle de registers, de welcke bij hem berusten, rackende de doopen,

                houwelyken  ende sterfdaegen. 

                Gy sult de selve ten Ue. Huyse bewegen, en my daer seffens kennisse van geven,

                opdat ick aen de Heere eenen behoorlyken inventaris can afleveren.

                Indien gy weygering ontmoet, moet gy my daer van onderrighten, opdat ick door

                hooger hand deze weth doen wercken.

                Heyl ende... (getekend) De Amandel, secr.greff. Leest, 17 Thermidor,4e jaer.”

     

                Dezelfde dag, 3 augustus 1796, werd dit stuk aan pastoor De Heuck besteld :

                “Op ende met het origineel van desen hier voorstaenden brief, heeft den

                eersaemen Angelus Van der Hulst, als agent der parochie van Leest, sig begeven

                den 3n dagh der maent Augusti 1796 ter pastorye van het voorse Leest, en van

                den Pastoor afgeheyst alle de doops-, houwelycks- ende doodsregisters der

                parochie van Leest.

                Ende diensvolgens bekenne de onderschrevene uyt handen van den voornoemde

                Heere Pastoor van Leest geligt te hebben deze vier volgende doopsregisters,

                waarvan den eersten bestaende uyt 24 half bladers in twee gevouwen in dier

                voegen genaeyt in perchement, begonst van den jaere 1599 onder desen titel met

                desen acte “Registrum baptizatorum in parochia Leestensi ab anno 1599

                September 1599 : die 21 hujus baptizatus est infans...” en eindigt met desen acte:

                1654. 6 Decembris baptizatus est...

                Besluyt : 657 doopsels. (Ook andere acten “opgelicht tegen synen wettigen danck

                en  verbintenis”).

                (DB, nr.2-1957)

     

                Het gold hier de toepassing van een wet van 20 september 1792.

                Een wet die ook stelde dat de municipaliteiten voortaan zelf de akten van

                geboorten, huwelijken, overlijdens moesten opmaken en bewaren.

                Vooraleer de kerkregisters werden weggehaald schreef pastoor De Heuck alles

                over wat hij maar kon. Alle doopsels, huwelijken en overlijdens vanaf het jaar

                1599 copieerde hij eigenhandig. Anderhalve maand heeft hij daaraan geschreven.

                (de oorspronkelijke kerkregisters berusten thans in het Staatsarchief te

                Antwerpen, de afschriften van pastoor De Heuck worden bewaard op de pastorij

                te Leest.)

     

    1797 – Joannes Franciscus Van Varenbergh volgde zijn vader Judocus op als koster

                te Leest.

                Hij was “custos et ludimagister” schreef de pastoor in het overlijdensregister.

                Koster en evenals zijn vader ook schoolmeester.

                Joannes Franciscus bleef jongezel.

                Nadat pastoor De Heuck door de Franse overheersers uit zijn pastorij was

                gezet en moest onderduiken, was het koster Jan Frans Van Vaerenbergh

                die de borelingskes ging dopen en de doden naar hun laatste rustplaats bracht.

                Dit gebeurde zonder enige plechtigheid. De bijkomende ceremonieën van de

                doop werden achteraf in het Hof Ter Moortele door de pastoor zelf aangevuld.

                Deze situatie duurde tot 1801.

                Toen Jan Frans Van Varenbergh oud en versleten was, hij telde toen 70 lentes,

                schreef hij op 19 oktober 1836, op aandringen van pastoor Hermans, een brief

                aan de aartsbisschop van Mechelen, om zijn ontslag aan te vragen :

                ...”Niet meer bekwaam zijnde door doofheyt en hoogen ouderdom om nog

                langs de plaats van coster, die ik nu reeds meer dan een halve eeuw bediend

                heb, met eer te konnen vervullen, geeve mijne demissie aen zijne

                Hoogweerdigheyd den Aertsbisschop van Mechelen, hoopende dat men

                zoodanige arrangementen ten mijnen opzigte zal nemen, dat ik weynig van mijne

                gewoonelijke inkomsten verlieze, terwijl ik arm zijnde de zelve noodig heb om

                te kunnen subsisteren. Blijve met alle agting, enz...”

                Hij schreef ook een gelijkaardige brief naar de burgemeester van Leest om zijn

                ontslag te krijgen als onderwijzer. Dit ontslag werd hem graag toegestaan.

                Er werd hem ook voldoening gegeven op materieel gebied : hij mocht blijven

                beschikken over een gedeelte van het kostershuis (waar ook het nieuwe

                kostersgezin Moortgat zijn intrek nam) en zijn jaarlijks inkomen (100 frank)

                werd hem uitbetaald.

                Joannes Franciscus Van Varenbergh overleed te Leest op 2 november 1843. 

                (De kosters van Leest, De Band-november 1985)

     

    1797 – In 1797 werd van de priesters een eed afgeeist van “haat tegen het koningdom”

                en tegen de regeringloosheid, van verkleefdheid en trouw aan de Republiek en

                aan de grondwet van het jaar III.”

                Tevens werd verklaard dat geen eredienst meer mocht uitgeoefend worden dan

                door geestelijken die beëdigd waren.

     

                Kardinaal de Franckenberg weigerde vlakaf de eed af te leggen en op de

                dwingende uitnodiging van commissaris A. Auger antwoordde hij kalm en

                vastberaden : “De catholieke, apostolieke ende roomsche religie die ik uyt geheel

                myn hert belyde, en van welke ik eenen der eerste herders ben, genoodzaekt

                zijnde het voorbeeld aen andere te geven, verbiedt my positievelyk eenen eed van

                haet te doen hetzy dat dezen haet zig rapporteert aen den persoon van eenen

                koning, hetzydat hy den staet van het koningschap zelf aangaet.”

     

    17-02-2012 om 07:09 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 2/5 - (2 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

    1791 – 1792 : Peter Lauwens, een opmerkelijke getuigenis te Leest

     

                Uit de website van de familie Lauwens/Lauwers www.laurentii.be :

                Van Peter Lauwens is een merkwaardige getuigenis achtergebleven.

                De relatief rustig verlopen 18de eeuw, op uitzondering van de oorlog (1744-1748),

                werd bij het naderen van de eeuwwisselling door de bevolking eerder nerveus

                beleefd. Het begon reeds te gloeien rond 1789, met de Brabantse Omwenteling,

                waarbij in Mechelen in de Bruul werd geplunderd.

                Allerlei politieke strekkingen werden geboren zoals de vrijmetselaars, de

                Staatsen, de Vonckisten, de Keizerlijken, die allemaal hun eigen herbergen

                hadden.

                In 1792 was er een grote  vechtpartij in de Katelijnestraat, waarbij onder meer

                gebruik gemaakt werd van pistolen en degens. Hierbij was nota bene de concierge

                van het stadhuis betrokken en er viel een dode.Hetzelfde jaar vielen er gewonden

                bij een messengevecht in de ROOSELAER te Leest.

                In hetzelfde dorp bekende een jaar vroeger een man op een volkse manier in het

                openbaar dat hij de dochter van een schepene zwanger had gemaakt.

                De vader en dochter maakten van de aanwezigheid van tal van getuigen gebruik

                om de bekentenis te laten acteren bij een notaris. Hierbij de notarisakte :

     

                “Op heden den 7 february 1791 compareerde voor mij Notaris ondergeschreven

                geadmitteerd in Syne  Majesteyts Groote Raede tot Mechelen residerende present

                de ondergenaemde getuygen Petrus Lauwers oud omtrent de twee en veertigh

                jaren ende Franciscus Verschueren oudt omtrent de ses en twintigh jaeren beyde

                inwoonders van Leest de welcke verclaeren ten versoecke van Maria Catharina

                Van Asch oock inwoondersse van Leest, nochtans sonder inductie ofte juriactie

                van gemaeckt dan alleenelijck in faveur van justitia.

                Eedt biedende der aensoght sytede waerachtigh te wesen dat Jacobus Somers

                oock inwoonder van Leest op sondagh voor Kersmisse van den gepasseerden

                jaere 1791 voor den hooghmisse van het voorseyde Leest welcke gebeurt ten

                thien uren ten huyse van den eersten deponent aen den vader der requirant met

                naeme Matheas Van Asch geswoornen van het meergesegt Leest heeft gesegt

                in woorden : “Uw trien is vol”, daer mede willende denuteren de requrante,

                ik hebbe se oock geket daer mede willende seggen dat hij haer oock vleselyck

                bekent hadden verclaerende de deponenten den inhoude van hunne declaratie

                in de waerheyt te bestieren ende geven voor redenen van wetenschap de gene uyt

                hunne declaratie pretenderende ende het gene voord gehoort alene gedaen ende

                gepasseert binnen Mechelen present D’Heer Jan Franciscus Claes coopman ende

                Philippus Van Assche, als getuigen ten eenen versoght.”

     

                Jaak Somers belandde in ieder geval in de gevangenis van Mechelen, waar er

                melding wordt gemaakt van zijn vrijlating in 1795.

                Zijn moeder had naar het stadsbestuur een smeekbrief gestuurd met deze

                bedoeling. Niettemin moest moest hij binnen de 14 dagen ten behoeve

                van de armen 200 veertelen koren naar het stadsmagazijn brengen.

                We vermoeden dat hij de Leestse Jaak Somers is die op 23 oktober 1797

                te Walem huwde met Marie Katrien Voet.

     

    1792 – Franse Overheersing 1792-1815

     

                Tijdens een geweldige en bloedige revolutie werd in Frankrijk de koning

                vermoord en de Republiek uitgeroepen.

                De derde stand had zich van het landsbestuur meester gemaakt.

                Frankrijk verklaarde de oorlog aan Oostenrijk en viel met zijn leger ons land

                binnen.

                Gedurende meer dan een half jaar werd op onze zuidergrenzen gestreden, tot de

                Franse generaal Dumouriez er eindelijk in gelukte de Oostenrijkers bij Jemappes

                te verslaan.

                Op het einde van het jaar 1792 maakten de stad en de Vrijheid van Mechelen

                van nabij kennis met de Franse soldaten van de nieuwe Republiek.

                Van 16 november 1792 tot 24 maart 1793 was Mechelen in de macht van de

                Fransen.

     

                Voor de Fransen waren de Vonckisten een soort vijfde colonne die hen niet als

                veroveraars maar als “bevrijders van de Oostenrijkers” begroetten.

                (De aanhangers van Vonck streefden een regime na dat eerder de macht van het

                volk wilde herkennen. Ze voerden in hun schild “Pro Aris et Focis” –Voor Outer

                en Heerd- waardoor ze klaarblijkelijk de kerk en de bevoorrechte gezagsdragers

                respecteerden. Anderzijds namen ze al te graag de leuze van de Fransen in de

                mond “Liberté, Egalité et Fraternité”! De aanhangers van Van der Noot

                daarentegen wensten duidelijk een herstel van de vroegere macht in handen van

                kerkelijke gezagdragers, adel en notabelen.)

                Er werden nieuwe gemeenteraden samengesteld volgens democratische principes:

                L’Assemblée provisoire du première année de la République Belge.

                Dit gebeurde op 28 november te Mechelen maar ook wat later in de omliggende

                gemeenten. (...)

                In Leest werd deze plechtigheid nog meer luister bijgezet door de aanwezigheid

                van een eredetachement van het leger. Dit vernemen we uit volgend bericht :

                Il est ordonné au citoyen Guilleman, Maréchal de Logis du 20ieme régiment

                de cavallerie de se rendre à Leest avec un détachement ou il assistera a

                l’ élection des réprésentants.

                De nu zogenoemde representanten van het volk werden door den eed bevestigd in

                hun functie. Men kan deze personen die enkel de wil hadden verder te besturen

                zonder de Oostenrijkers moeilijk verdenken van collaboratie.

                Op dat ogenblik was er ook geen directe aanleiding om ze van Jacobijnse

                principes te verdenken. Geen twee maand later volgden de terechtstelling in Parijs

                van Lodewijk XVI en van vele andere edelen, bij ons werden vooral tegen kerken

                en erediensten baldadigheden gepleegd.

                De ogenschijnlijke goedwilligheid van de Fransen hield geen stand.

                De revolutionairen in Parijs gingen zich zodanig te buiten aan de bloedige

                repressie dat hierop internationale weerstand kwam. Met de hulp van de

                omringende landen die zich “de geallieerden” noemden, werden de Fransen uit

                onze gebieden verdreven en de Oostenrijkse keizer regeerde hier terug van maart

                1793 tot juli 1794. (Ward De Kempeneer in ’t Ridderke nr.2, 1998)

     

    1794 – In de naam van vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid begon in 1794 voorgoed

                de bezetting en de leegroverij van de Franse Republiek.

                Na de slag van Fleurus verscheen het Franse leger op 12 juli 1794 rond 14 uur

                voor de brug van Leest en viel het de Oostenrijkse bewakingstroepen aan.

                Ongeveer 2 uur lang werd er geschoten uiteindelijk verloren de Fransen

                in deze schermutseling vier man.

                Eén hunner sneuvelde vlak voor de pastorij, het betrof een  Hollander, Piet

                genaamd, in dienst van de Fransen.

                Tot welke religie hij behoorde kon niet achterhaald worden, men begroef hem

                op het kerkhof van Leest.

                De Franse troepen verbleven tot 15 juli te Leest en in de omliggende dorpen.

                Dan bezetten  zij gewapenderhand Mechelen, zonder echter het bloed van burgers

                te  vergieten en tevreden dat ze de Oostenrijkers op de vlucht hadden gedreven.

                Maar steeds zwaarder zou de druk van de Franse bezetter wegen op ons land en

                ons volk.

                Pas was de stad Mechelen door de Fransen ingenomen of “representant” Laurent

                legde een geweldige schatting op aan de stad en het district van Mechelen :

                1.500.000 Franse livres of ruim 816.666 gulden Brabants courant (de toenmalige

                munt in onze gewesten).

                De helft van deze reusachtige som, die dan nog spottend “contributie aea het

                Franse volk” werd genoemd, moest door de geestelijkheid worden betaald, de

                andere helft door de gilden en de rijke burgers.

                Het goud en het zilver van de kerken en de gilden werd onmiddellijk opgeeist

                om die contributie te voldoen.

                Op 17 juli 1794 kreeg Leest een brief van J. Pansius, uit naam “der Wethouders

                der Stadt en Provincie Mechelen” :

                “Wij inthimeren aen Ued. Geswoorne van den dorpe van Leest, geconvoceerd

                door hunnen respectieven mijer ten eynde de selve geswoorne in voldoening van

                het meer gemelde gearretteerde, in handen van mijne voornoemde heeren

                Wethouderen, morgen voor den acht uren voornoen, ten stadhuysen te bewegen

                allen het goud ende silverwerck alsmede allen het numeraire aen hetselve dorpe

                ende gemeynte competerende, waervan in het vervolg de nadere repartitie

                volgens equiteyt sal geschieden, hun prevenierende dat in cas van retard ofte

                wijgering, aen sig selven sullen hebben toe te wijten de onhijlen die uyt dit retard

                oft wijgering zullen volgen.

                Actum Mechelen, den 17 julii 1794”.

     

                Pastoor, kerkmeesters en bestuur van de plaatselijke gilde van de handboog

                werden op 18 juli te Leest opgeroepen.

                “...waerop ick als pastor, op den 19 Julii 1794, ten stadhuysen ben gecompareert,

                alwaer door eenen der schepen, door d’heere Decocq en den mijer Vleminckx

                geordonneert is, nog voor den avont allen het silverwerck der kercke over te

                brengen”.

                De volgende dag leverde de pastoor de zilveren kostbaarheden van de Leestse

                kerk in : een monstrans, een ciborie, een kelk en twee kronen. Ze werden te

                Mechelen in de waag gewogen : alles samen 12 pond zilver.

                Gelukkig kon pastoor De Heuck dit oude en geliefde bezit van zijn kerk afkopen

                tegen 500 gulden, een som die door mejuff. Maria Anna Fierens uit Leest werd

                voorgeschoten.

                “Wij ondergeschrevene Mattheus Van Asch als geswoornenen des dorpe van

                Leest, ende Petrus Selleslagh als kerckmeester van de voorgeschrevene parochie

                van Leest, attesteeren ende declareeren mits dese, op den 19 Julii 1794, uyt

                handen van den Hre. S. De Heuck, pastor te Leest, ontfangen te hebben eene

                silvere remonstrantie...enz... om door hun te transporteren ten stadhuyse der stede

                ende provincie van Mechelen tot voldoening aen de ordonnantie,...”

     

                De contributie legde aan kardinaal de Franckenberg, de aartsbisschop van

                Mechelen, eerst een som van 80.000 gulden Brabants op, later werd deze som nog

                verhoogd tot 112.000 gulden.

                Het kapittel, het seminarie, de kerken en kapellen, de kloosters, de pastoors en

                onderpastoors, ieder moest het hunne bijdragen. In feite werd de geestelijkheid

                voor bijna 4.000 gulden meer dan de helft belast in de opgeeiste schatting.

                Om hun aartsbisschop te helpen deden de gelovigen spontaal al wat ze konden.

                Te Leest ging de pastoor op 7 augustus met de bedelstaf rond en bracht 747

                gulden 18 stuivers en 2 oorden bij elkaar in zijn parochie. Pastoor De Heuck

                tekende daarover het volgende aan :

                “Op den sevensten Augusti 1794, door den Pastor van Leest binnen sijne parochie

                geligt, op het versoeck van het Capittel Metropolitaen tot secours in de

                voldoening der quote van tagentachtig duysent guldens over de contributie,

                door de fransche natie op 17e Julii laatstleden geëyscht tot laste van Syne

                Eminentie den Aertsbisschop van Mechelen, op intrest tegens vijf guldens courant

                per cento, (dog en is op ’t inbrengen maer vier en thien toegestaen) geld van geld

                ontfangen door den voornoemden Pastor ende uytgedaen vooreerst” :

                waarna hij een lijst opgaf van alle personen die bijdroegen.

                Ieder had het zijne bijgedragen : de ene 200 of 100 gulden, een andere slechts

                enkele guldens of één maar, naar gelang zijn draagkracht.

                Van intrest op deze zogezegde lening wilden velen niet weten : wie leent aan de

                kerk, leent aan God.  

                Voor het eerst kon op kerstmisdag 1794 te Leest de gedurige aanbidding niet met

                plechtigheid worden gevierd : de Franse troepen waren op doortocht.

                Het was een stille kerstmis met een eenvoudige dienst in de kerk. De mensen

                bleven verder rustig bij de haard.

     

    1794 – “In 1794 heerste er een wrede hongersnood. Onder de hoofdoorzaken van de

                schaarsheid mag ongetwijfeld het “maximum”, aan hetwelk de granen

                mochten verkocht worden, geteld worden.

                Men wilde ook de onbeduidende aanvoer op de markten toeschrijven aan de vrees

                der landlieden, van hunne paarden en karren door de Fransen te zien aangeslagen

                worden. Doch langs een anderen kant moet de kwaadwilligheid ook haar deel in

                het rijzen der prijzen gehad hebben.”

                (Delafaille, p.184 – MK,p.265)

     

                De winter 1794-1795 was streng. Vele mensen leden honger omdat door de

                schaarste aan voedingsmiddelen een welig tierende zwarte markt ontstaan was. 17-02-2012 om 00:00 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 4/5 - (1 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

    1773 – 28 december : Benoeming van de  in Brussel geboren Simon De Heuck tot

                pastoor van Leest in  vervanging van de overleden J.F. Van Heymbeke en  op

                voorstel van de abdis  van Kortenberg.

                Weinige parochies bezitten een zo uitgebreid en met zorg samengesteld archief

                als Leest. Dat is in eerste instantie te danken aan pastoor De Heuck.

                Hij was geen kroniekschrijver maar bezat de feeling om zijn parochieregisters

                van interessante en juist gedoseerde aantekeningen te voorzien.

                Bovendien was hij begiftigd met een buitengewone energie en ijver.

                Onmiddellijk na zijn aanstelling organiseerde hij, per wijk, een “nieuwe

                heerdoptelling”.

                Datzelfde jaar, 1773, legde hij een nieuw overlijdensregister aan.

                Zijn grootste verdienste, op dat vlak, lag echter in het kopiëren van alle bestaande

                parochieregisters, toen die bij toepassing van de wet van 20/9/1972 in de loop van

                de maand augustus 1796 werden opgevorderd. Voortaan immers moest de

                burgerlijke overheid zelf de bevolkingsregisters bijhouden.

                De pastoor kopieerde vier doopregisters (aanvang 1599), drie huwelijksregisters

                (aanvang 1592) en drie overlijdensregisters (aanvang 1593).

                Anderhalve maand besteedde hij aan dit monnikenwerk.

                De oorspronkelijke kerkregisters berusten thans in het Staatsarchief te Antwerpen,

                de afschriften van pastoor De Heuck worden nog bewaard op de pastorij te Leest.

                Omdat hij weigerde de eed af te leggen aan de Franse republiek, werd hij, samen

                met zijn collega’s van Hombeek en Willebroek veroordeeld tot verbanning.

                Pastoor De Heuck dook onder en vond een schuilplaats in het Hof Ten Moortele

                in de Molenstraat.

                Drie jaar lang duurde deze toestand : de doden werden door de koster begraven en

                de  doopsels gebeurden in ’t geniep.

                Op 16 november 1800 kon hij, volgens zijn eigen notities, opnieuw in de pastorij

                en  zijn pastorale werkzaamheden hervatten.

                Maar ook nadien werd hij herhaaldelijk op het matje geroepen bij de Napoleon

                gezinde aartsbisschop de Roquelaure, omdat hij het spel van de Fransen weigerde

                mee te spelen.

                Pastoor De Heuck stierf op 28 mei 1812 op de leeftijd van 76 jaar 4 maanden en 29
                dagen.

                In 1948 werd te Mechelen door het Davidsfonds een stoet georganiseerd in het

                kader van 150 jaar Boerenkrijg.  In twee taferelen brachten Leestse verenigingen,

                onder leiding van Alfons Hellemans, hoe pastoor De Heuck uit zijn pastorij werd

                verdreven, een geslaagde evocatie van een stukje dorpsgeschiedenis.

                Kort na de fusie der gemeenten veranderden veel straten van naam, zo werd de

                Mechelbaan van dan af Pastoor De Heuckstraat. 

     

    1773 – Wat er allemaal te koop was in 1773.

                Een losse greep uit enkele aanbiedingen die in 1773 gepubliceerd werden in het

                “Wekelyksch Bericht, Aenkondigingsblad voor de stad en de provincie van

                Mechelen”, uitgegeven door drukker Joannes F. Van der Elst.

                “Schoone feyne canten voor manschetten ende coiffuren, oock diensigh voor alle

                priestersgewaet ende kerckelycke ornamenten.”

                “Te koop meubilaire effecten (goederen) , alsmede een buffet, staende horologie

                loopende 10 daegen, kaemerbehangsel,enz.”

                “Een wel geconditioneerde Brusselsche porcelijne kachel te koop : bruyn met wit

                gemailleert.”

                “Te koop seer schoone thulpen met de namen volgens de cataloge, bij Joannes

                Lutter, hovenier in de Meulestraat.” (GVA-15/5/1990)

     

    1782 – Het bovenste gedeelte van de kerktoren werd verbouwd in baksteen en witgekalkt.

     

    1783 – Bouw van het “Brughuis” aan de Zenne.

                Het huis werd gezet op de plaats waar in 1723 de woning stond van Martinus

                Willox. Die “huysstede” stond toen op 23 roeden (“Figuratief Caertboek” Jan

                Van Acoleyen – Kaartblad 3 Nr.1).
                Martinus Willox was een eerste maal gehuwd met Petronilla Bulens.

                Uit dit huwelijk werd op 17/11/1695 een kind geboren dat onmiddellijk

                overleed. Petronilla Bulens stierf de dag daarop. Martinus Willox huwde

                nadien op 21/2/1696 te Leest met Adriana Moortgat met wie hij 6 kinderen had :

                Catharina Christophora (°18/4/1697), Guilielmus (°12/8/1700), een doodgeboren

                dochter (°18/3/1704), Anthonius (°23/10/1705), Joanna (°13/2/1710) en Anna

                (23/2/1714).

                Op 18 juli 1860 kocht Joannes Franciscus Van Moer (geboren 1835) echtgenoot

                van Anna Francisca Peeters het Brughuis van zijn broer, Philippus Josephus

                Van Moer (geboren 1828 – onderpastoor te Mechelen).

                Op 21 oktober 1908 schonk Joannes Franciscus Van Moer het Brughuis

                aan zijn dochter Antonia Van Moer (geboren in 1863), echtgenote van

                Joannes Huysegoms.

                Op 3 januari 1911 kocht Josephus Albertus Apers het Brughuis van voornoemde

                Antonia Van Moer. Hij werd in 1919 de eerste zaakvoerder van de Boerenbond

                te Leest.

                Op 16 mei 1940 moest het gezin van Josephus Apers-Maria Victoria Neefs op

                bevel van het Belgisch leger het Brughuis verlaten. 

     

                Op 17 mei 1940 heeft het Belgisch leger de brug over de Zenne laten springen.

                Door de afwezigheid van de bewoners viel het Brughuis ten prooi aan plundering

                en liep het ook heel wat schade op door het springen van de brug.

                Een dossier wegens oorlogschade werd dan ook ingediend bij het Commissariaat

                Generaal voor ’s Lands Wederopbouw.

                Na de oorlog 40-45 lag de te herstellen brug op de Zennedijk.

                Hierin werd door o.a. Cesar Albert Apers (1918-1983) en beenhouwer Louis

                Croes (1910-1976) “Brugkermis” gehouden.

                Over de brug werd een dekzeil gespannen en tussen de beide voetpaden werd een

                planché  als dansvloer gelegd. Binnen deze “tent” werd dan een orgel geplaatst.

                Op 27 en 28 juli 1952 werd nogmaals een “Brugkermis” ingericht met o.a. een

                spiegeltent en tevens jazz bij Josephus Apers in de zaal van het Brughuis.

                In februari 1953 deelde het Brughuis in de klappen veroorzaakt door de grote

                overstromingen. De Zenne trad buiten haar oevers en het water liep langs voor

                het Brughuis binnen en langs de achterzijde naar buiten in de beemden.

                Soldaten bouwden toen een tijdelijke dam met zandzakjes (vaderlanderkens).

                Na het overlijden van Josephus Albertus Apers op 10 februari 1956 kwam het

                Brughuis in handen van zijn toen nog ongehuwde kinderen : Frans Lodewijk

                (1912-1985), Francisca Anna Maria (1913-1956)  en Jozef Frans Emiel Apers

                (1923-2002).

                Na het overlijden van hun zuster hetzelfde jaar bleven de beide broers de herberg

                met zaal uitbaten. Tijdens de kermis organiseerden zij zelfs het kermisbal in de

                zaal van het Brughuis. Zo hebben wij weet van o.a. het kermisbal op 21 mei

                1961 (Sinksenkermis).

                In 1961 verhuisde Jozef Frans Emiel naar Battel zodat Frans Lodewijk van dan

                af de enige uitbater bleef tot de sluiting in 1984.

                In 1982 werd een deel van de parking onteigend voor de verbreding van de

                Zennedijk. 

                Op 18 november 1985 werd het Brughuis door Frans Lodewijk en Jozef Frans

                Emiel openbaar verkocht.

                Eddy Apers op zijn website : http://users.telenet.be/eddy.apers/ (23/11/2006)

               

                Het Brughuis was tegelijkertijd herberg, winkel van bloem, veevoeders,

                meststoffen, steenkolen...

                Naast het huis was er  zelfs een klein dok, een inham van de Zenne, langswaar de

                boten de kolen aanbrachten. De deur van dit kolenhok is thans dichtgemetseld.

                Er was ook een feestzaal aan het huis, die fungeerde jarenlang als trefplaats voor

                de Boeren- en de Boerinnengilde, en de B.J.B. tot er te Leest een parochiehuis

                kwam. Het was eveneens in dit Brughuis dat in 1898 de fanfare “Arbeid Adelt”

                het licht zag.

                “...In de herberg met grote ronde tafel, gaven vouwdeuren toegang tot een

                zaaltje met bovenmuurbanken, de vensters met uitzicht op het voorhof en de

                rivier. Een wat smaller maar even lang als de dansvloer, op een meter boven

                kelders was een verhoog met balustrade, door aan de twee zijden langs vijf

                trapkens te bereiken.

                Als de vouwdeuren werden opengesteld, overzag men de hele ruimte van achter

                de tapkast van herberg en feestzaal, met beide een toegang voor koer en keuken.

                Een indeling van toen, folkloris maar met gebruiksvoorwaarde.

                Werd er gefeest, ’t was open en vrij, niet in de mouwen, de sfeer aanstekelijk,

                stijgend gloeiend...”

                (J.A.Huysmans – “Breugeliaans aan de Zennekant”, DB- Augustus 1979)
     

                Het “toponiem” brug vonden we terug :

                1347 -48 :”...item van de Brugghe te Leest te makene...” (SR)

                1366 -67 :”...item janne bogaert ende sine ghesellen van den palen ute te doene

                die int water stoeden voir de brugghe te Leest ende te Heffene...” (SR)

                1377 – “...prope pontem de Leest...” (LGM)

                1380 – “...in Leest prope pontem inte Warandiam et terram dictum Traghel...”

                (GM).

     

    1784 – Op 21 februari 1784 stierf Jan-Baptist Verbrugghen, echtgenoot van Anna

                Catharina Van den Brande, in den ouderdom van 40 jaar, 4 maanden en 13 dagen

                “ultimus sepultus in templo” (de laatste die in de kerk begraven werd).

                Er was immers een edict van Keizer  Jozef II (de “Keizer-Koster”) verschenen,

                waarbij streng verboden werd voortaan nog te begraven in kerken of kapellen, in

                bidplaatsen of andere overdekte gebouwen.

     

    1786 – Bij de jaarlijkse visitatie van de parochiekerk in 1786 werd geopperd dat de

                biechtstoelen helemaal uit de toon vielen, vergeleken bij de vernieuwde altaren en

                de prachtige preekstoel.

                Zo kregen Joannes en Francois Verreys een bestelling van twee biechtstoelen,

                samen met een houten “boisering of muurbekleding sluitende aen elcke seyde de

                cleyne authaeren alsooc de boisering aen wederseyde het portael soo noghtans

                dat er aen een seyde maer en behoort te sijn eenen toogh met sitting van de

                fabriquemeesters.”

                Deze werken voor een totaal van 730 gulden, kwamen klaar tegen 18 december

                1787. (WLS,blz.24)

     

    1788 – De grootste klok in de kerk (uit 1649) barstte op 19 september 1788 bij de

                lijkdienst van Joannes Bulens.

                Ze werd hergoten op kosten van de abdij van Kortenberg bij Andreas Van der

                Gheyn te Leuven, ditmaal zonder discussie met Kortenberg. Het was de

                zogenaamde “Tiendenklok” : Andreas, die gewijd zou worden op 19 januari 

                1790.

     

    1789 – In de nacht van 13 december 1789 moesten de Oostenrijkse soldaten uit de stad

                Mechelen vluchten.. Ze werden uit het land verdreven. Een nieuwe staatsvorm

                werd  door de Patriotten uitgeroepen : “de Republiek van de Verenigde

                Belgische Staten.” (Ward De Kempeneer ’t Ridderke nr.2-1998)

     

    1790 – De kleine klok “St-Nikolaes” uit 1608, hing gebarsten in de toren toen ze op 19

                januari 1790 door Jacobus Joannes Van de Voerde, Carolus Jozef Peeters en

                Carel Van Asch in ’t geheim werd in stukken geslagen, omdat de pastoor

                weigerde de klok te laten hergieten op kosten van de kerkfabriek. (WLS,blz.28)

     

    1790 – In december 1790 namen de Oostenrijkers opnieuw de macht.

                Niet voor lang want in november 1792 overschreed generaal Dumouriez met een

                leger Sansculotten onze grenzen en versloeg de Oostenrijkers te Jemappes op

                6 november. (zie verder)

    17-02-2012 om 00:00 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 3/5 - (2 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    16-02-2012
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

    1751 – 23 januari : Franchoise Huys, Jacob Fierens wonen te Leest, Philip Huys zoon van

                Guilliam x Elisabeth Valkaerts ¼ in huis te Puurs Sauvegard 1 Cornelis Van

                Oostenrijck 2 Sherenstraete 3 Niklaes en Peter Apers 4 Cornelis Van Berckelaer,

                geerft door N°I van ouders Guilliam X Cornelia Staes.

                (Notaris Jan De Cock, Willebroek)

     

    1752 – 12 maart : Testament Jacob Van den Brande woont te Leest x Catharina De

                Haen, beiden gezond.

                (Notaris Jan De Cock, Willebroek)

     

    1753 – Dat jaar brak er nogmaals brand uit in de kerk. De oorzaak is ons onbekend.

                Achteraf gaf men 8 gulden en 10 stuivers uit aan een “drinkgelacht voor de

                wakers in de kerk nadat den brandt in de kercke geblust was”.

                De schade scheen niet aanzienlijk geweest te zijn, vermits er op dat tijdstip geen

                hoge onkosten in de rekeningen voorkomen.

     

    1755 – “Publiek schandaal te Leest 1755”

                Dat de gildebroeders van de boogschuttersgilde “Sinte-Sebastiaen” bijtijds

                hun pintjes verzetten, zal wel niemand verwonderen, vooral als men weet

                hoeveel “staminees” ons dorp toen telde.

                Dat dit soms opschudding verwekte in de “vrome gemeente” bewijst het

                REQUEST OVER DE ABUSEN IN DE PROCESSIE uit 1755, dat we

                Terugvonden tussen de oude Leestse archieven : Heilig Sakramentsdag 1755:

                Traditiegetrouw  gaat die dag de processie uit te Leest, met de gewone

                plechtigheid en eerbied. Nauwelijks uit de kerk gekomen, gebeurde iets

                ongewoons... Maar lezen we liever het origineel relaas van de gebeurtenissen

                in de officiele aanklacht die door een verbolgen pastoor Vanheymbeke na de

                feiten naar het bisdom wordt gestuurd :

                ...” Requestre(nvdr: officiele eis of aanklacht) over de abusen in de processie,

                verthoont ende deponeert met alle behoirlyck respect ende eerbiedinghe J.F.

                Vanheymbeke paster in Leest hoedat op den feestdagh van ’t Hoogweerdighe van

                den jaere 1755 de processie ter eere van het selfde in de kercke van Leest met

                behoirelyke eerbiedigheyt, godtvrugtigheyt ende met goet order begonst synde

                ende uytgaende tot op de plaetse voor het kerckhof door sekeren PHILIPPUS

                FIERENS  geswoornen der parochie van Leest ende vaendrager der gilde van

                Leest te saemen met eenighe gildebroeders syne aanhangers is geturbeert

                (turberen: storen) ende de devotie verstroyt,  mits :

                1. – desen cum suis (nvdr : met de zijnen, met zijn aanhangers) tegen alle

                eerbidigheyt schuldigh aen ’t Alderheyligste is gegaen uyt het order enden den 

                wegh der processie, ende sich van den coninck der gilde ende andere

                gildebroeders den wegh der processie voorderende, gesepareert ende

                gestelt heeft aen den slineke hande van de processie

                2. – staende de draegers van de kerckevaenen niet veer van dien voorscreven

                turbateur (nvdr: stoorder) waerschynelyck door syn commande, buyten het

                order ende wegh der processie.

                3. – dat sommighe van syne aenhangers de gildebroeders in goet order gaende

                in de processie hebben met den arm uyt dat order getrocken

                4. – de vaendraeghers van de kerckevaenen wederom voorgaende de processie

                ende den verthoonder met het  venerabel (nvdr : venerabel : het H. Sakrament

                dat in de remonstrans rondgedragen wordt) den wegh der processie  voorderende

                ende nauwelyckx deze turbateurs gepasseert synde is de trommel geslaghen,

                ende door order van dien principalen oock geluyt de twee andere mindere

                klocken, dewelcke niet en luyden met de groote klock tensy voor de overledene,

                ende dat tot verstroying van het volck mijnende dat het luyde voor iemant die

                overleden was.

                5. – Desen met syn aanhanghers sonder het alerheyligste te vergeselschappen,

                hebben op de plaetse blyven staen lachen ende gabberen de herberghe uyt en in

                loopende tot dat den verthoonder comende weder aen de kerck met het venerabel,

                neder geklient synde syn vaen op syn schouders gehouden sonder met het selve

                eenighe eerbiedigheyt aen ’t Hoogweerde voor hun passerende te bethoonen.

                6. – Terwijlen den verthoonder vervolghde den wegh der processie om de kercke

                soo is dien turbateur ende stoorder der godtvrugtigheyt in de kercke gegaen eer

                den verthoonder met het venerabel in de kerck ginck daer nochtans den coninck

                der gilde met de twee dekens en andere gildebroeders volgens oude gewoonte

                bleven knielen aen den inganck der kercke  gelyck hy volgens de gewoonte oock

                soude moeten doen hebben strijken syn vaen voor ’t Hooghweerdighe en alsoo

                niet voor maer achter het Hooghweerdigh in de kercke te comen...

                (Kerkarchief Leest : 34 f°75 en 76 – R.A.A.)

                Tot hier de aanklacht van de pastoor tegen Philippus Fierens aan het adres van het

                bisdom.

     

                Op 20 november van datzelfde jaar volgde het antwoord van het bisdom, de tekst

                was in het latijn opgesteld : de “zondaar” Philippus Fierens zal publiekelijk aan

                de pastoor vergiffenis moeten vragen voor het bedreven schandaal. Dan zal de

                zaak geklasseerd worden. Onderaan dit document schreef de pastoor : “de copie

                deser is door mij geinsinueert aen Philippus Ferens. Desen...april 1756.”

                (Georges Herregods – DB – november 1981) 

     

    1758 – 16 juli : Leest kreeg haar “Biegulde”. (Gijs-Thijs,reg 89,f° 83)

     

    1762 – “ In den eerse betaelt aan Zairinus Buelens de somme van 8 guldens in

                voldoeninghe van eenen waegen met drije peerden bespannen gelevert ’t hebben

                om van deze stadt naer Brussel te transporteren op den 11ste ende 12e november

                1762 de bagagie van Oostenrijksche militaire volckeren van oorloghe ende ditten

                advenante van vier guldens daeghs conforme de publique verpachtinghe daer van

                gedaen, hebbende alsdan gedient twee daeghen uytweysens sijne quittantie

                daer van sijnde dus hier de voorschreve somme van 8-0-0.

                Item betaelt aen den selven sesse guldens voor eenen wagen met twee peerden

                bespannen ten dienste van desen dorpe gelevert ’t hebben op den 19en ende

                20sten november 1762 om naer Brussel de bagagien te vervoeren van eene

                commande der artillerie tot drije guldens daeghs conforme de publique

                verpachtinghe hebbende alsdan gedient twee dagen dus hier bij sijne quittantie

                6-0-0.

                Item betaelt aan Jacobus Buelens de somme van 6 guldens voor eenen wagen met

                vier peerden bespannen gelevert te hebben op den 21en ende 22en december 1762

                om van deze stads naer de gene van Lier te transporteren de...

                Als protecteurs deser stads ende desselfs district bij preallabel ordre ende kenisse

                van mijne heeren wethouderen dien aengaende aen den selven Meijer in Polliceij

                Caemere gegeven. Dus bij bepartitie ende quittantie de somme van...”

                (Generaele Waegenvrachten – onvolledig document van 1762)

     

    1765 – 2 mei : Marie-Louise Augustine de Robiano ontvangt van Jan Judocus De Trieu

                en diens echtgenote Maria Magdalena Dorothea De Fraye 4.000 gulden tegen een

                jaarlijkse rente van 160 gulden of  4% bij preciese betaling verlaagd tot 140 g. Of

                3 g. 10 st. Bepand op een hoeve met huizing, schuur, stalling en andere edificiën,

                boomgaard, mestput met het aanliggend land onder Leest ; nog op 12 bunder 45

                roeden land onder Leest en Heffen en op 1 dagwand land “het Beplant Plaatsken”.

                Ze geeft procuratie aan Frans Walravens.

                (Zegels van Andreas Jozef Otté, Rombout Van den Male) (MS)

     

    1772 – Tijdens de regering van Keizerin Maria Theresia (onder de Oostenrijkse

                Habsburgers) werd in 1772 een ordonnantie uitgevaardigd waarbij de verplichting

                werd opgelegd meer intensief aan de landbouw te werken en in het bijzonder de

                braakliggende gronden en heiden te ontginnen.

                Dit kwam onze landbouwbevolking zeer ten goede, niet in het minst in de

                omgeving  van Mechelen. Ook Leest zou er wel mee varen. In die tijd immers is

                men in onze streken begonnen met de uitgebreide teelt van de aardappelen.

                De aardappel, thans onmisbaar volksvoedsel, was toen weliswaar in Europa al een

                hele tijd bekend, (in 1580 werden voor het eerst twee struikjes aardappelen in de

                tuin van Pitsemburg te Mechelen geplant) doch verscheen slechts omstreeks 1740

                in grote hoeveelheid op de markten van Vlaanderen.

                Dit gebeurde nog voor de Franse agronoom Antoine Augustin Parmentier

                 (1737-1813) de kultuur van de aardappelplant in Frankrijk zo populair maakte.

                Het nieuwe, gezonde en goedkope volksvoedsel kon op de dan ontgonnen

                gronden overvloedig worden gekweekt. Een nieuwe bron van welvaart was

                ontdekt. (Hendrik Diddens in Gazet van Mechelen – Leest in de spiegel van het

                verleden)

     

    1773 – Heerdoptelling : de gemeente Leest telde 173 huisgezinnen, met 706

                communicanten (d.i. personen boven de leeftijd van 12 jaar, die dus hun eerste

                communie hadden gedaan) en 271 niet-communicanten of kinderen beneden de

                12 jaar.

                In het totaal waren er dus 977 inwoners te Leest. (Hendrik Diddens – Leest in de

                spiegel van het verleden)

    16-02-2012 om 15:07 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 1/5 - (1 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

     

    1736 – 25 januari : Antoon De Maeyer woont Puurs gewezen voogt der wezen van

                Antoon Peeters x Barbara De Maeyer, Jan Peeters woont te Leest kocht van de

                erfgenaam land te Willebroek.

                (Notaris Jan De Cock, Willebroek)

               

    1737 – In 1737 was de pastorij zodanig aan het vervallen dat pastoor Van Heymbeke een

                oproep deed tot de abdij van Kortenberg om de pastorij te laten restaureren.

                Vermits dit klooster de inkomsten van de parochie opstreek, moest het ook

                instaan voor het onderhoud van pastoor, kerk en pastorij. Het klooster hield zich

                echter van de dove. Zo kwam het tot een proces  tussen de pastoor van Leest en de

                abdis van Kortenberg over de kwestie wie de herstelling aan de pastorij diende te

                betalen.

                Dit proces begon aldus :

                “Het pastoreel huys is in zoo slechten staet dat de daeken drijgen in te vallen, de

                gevel drijgen te beswijken ende den kelder des winters vol waeter staet, ende de

                vensters en solders veroudert ende verrot. Daerenboven is het voorseyde huys soo

                cleyn ende vernepen dat den heere Pastor genootsaect is te slaepen onder het

                dack, uytgestelt aen coude, windt ende hitte ende andere ongemacken,...”

                De herstelling werd geschat op 1.600 gulden. De zaak kwam voor de Grote Raad

                van  Mechelen en na lang aanslepen kwam de beslissing op 4 april 1742 : de

                reparaties kwamen op kosten van de abdis van Kortenberg. De pastorij werd

                grondig hersteld en hoger opgetrokken.

     

    1739 – De tweede klok (van 1649) barstte in 1739 en werd hergoten door Lambertus

                Franquin uit Mechelen, op kosten van de parochie. Ze werd gewijd op 11

                december 1739 en kreeg de naam Maria.

                Roger W. Borguelmans, meier van het distrikt Mechelen, was peter en Amelia

                Reyntjens, echtgenote van Philipus Fierens was meter.

     

    1740 – Leest telde dat jaar 759 inwoners. (DB, nr.11-1958)

     

    1741 – In de nacht van 15 op 16 februari 1741 werd er ingebroken in de sacristij.

                De dieven verdwenen met een aanzienlijke buit : een kostbare vergulde zilveren

                ciborie, een zilveren kelk, een zilveren pixis om de communie aan de zieken

                te dragen, een paar zilveren chrismapotjes en al het lijnwaad dat voorhanden was.

                Enkele dagen later kwam de reaktie van het bisdom onder vorm van een brief,

                voor te lezen in de kerk : “Wij komen te verstaan dat abominabele booswichten

                in de sacristije der kercke van Leest ingebroken hebbende aldaer gestolen hebben

                niet alleenelijck alle lijnwaet, maar ook de HH.Vaeten, hebbende met hun

                onsuyvere handen daer uitgestort de HH.Oliën, jae oock   (O schroomelijk

                schelmstuk) het heylich der heyligen...”

                Het bisdom stelde dan verder voor op de eerstvolgende zondag, 18 februari, te

                Leest een publieke biddag te houden met “uitstelling van het sakrament en met

                processie om te vercrijgen dat de goddelijke barmhertigheyt de vreese en

                benautheyt aenjaege aen sulck booswichetelijck gespuys...” Wie de biddag

                meemaakt krijgt veertig dagen aflaat. (WLS, blz.15)

     

    1741 – September : 75 sterfgevallen van de rode loop. (Sermoenen van pastoor Joris)

     

    1746 – 14 april : Peter Apers zoon van Cornelis woont te Leest sterk voor Elisabeth

                Corens zijn moeder afwezig en voor Adriaan zijn uitlandige broer, huurt van huis

                te Ruisbroek 2 Guilliam De Maeyer 2 de Hoogstraat 3 de kapel van St. Catharina

                en Gerard Verhelst 4 het goed van het gasthuis van Antwerpen.

                (Notaris Jan De Cock, Willebroek)

     

    1747 – In de periodiek “De Band” publiceerde Georges Herregods in het nummer van

                december 1981 het proces van Joanna “Jaske” De Ridder uit Willebroek die tegen

                de lamp was gelopen na verschillende geestesbezweringen.

                Zijn bronnen : Kerkarchief  Leest nr.29 – 31 (Rijksarchief Antwerpen),

                Parochie-Archief Leest nr 41 en 42, (Parochieregisters) nr 51 (status animarum)

                en het Kaartboek van Jan van Acoleyn – 1723.

     

     

                                       Een Heksenproces te Leest.

     

    “...In deze omtrent de maent van mey in het jaer 1747 in den stal van Berbel Vermeylen weduwe van wijlen Christiaen Lauwens woonende in de parochie van Leest, eene van

    haere koyen sieck synde, om te weten d’ oirsaeck van die sieckte heeft doen roepen eene 

    sekere vrouwe gemynelyck genaemt de Sias oft Jaske woonende onder de parochie van Willebroeck.

    Dese omtrent tien uren morgens aldaer gecomen synde, is gegaen in den stal van de verseide weduwe, ende heeft geseyt dat op die siecke koye eenen geest sagh sittende in de gedaente van een wit konijn : dit geseyt hebbende issy gegaen in huys seggende den geest niet te connen doen spreken tensy ten twelf uren van den dagh oft van den nacht ;

    omtrent twelf uren van den dagh is sy wederom gegaen in den stal ter presentie van de voorscreve weduwe, haren soone Gillam Lauwens, Annemi Lauwens haer dochterken, ende Jenna Kauwenbergh.

    In den stal synde heeft doen ontsteken de geweyde keersse, doen bybrenghen geweyt water, doen lesen de vrijdaegse en saterdaegse letanien, seggende aen Janna Kouwenbergh leserse der geseyde letanien : siet wel toe dat ge geen woorden van de letanien en mist oft den duyvel sal u den hals breken.

    Terwylen dat se in den stal waeren ist geschiet dat de gewyde keerse gebroken is, waerop die Jas geseyt heeft : nu siet ge wel dat hier eenen geest resideert aengesien de keerse breeckt.

    De letanien geeyndight synde heeft dese Jas geweyt water geworpen naer de siecke koye ende geseyt dat se den geest , den welcken sy te voren in de gedaente van een wit konyn hadde sien sitten op de koye nu sagh in de gedaente van eenen mensch sonder beenen, ende heeft tot den geest geseyt : syde van Godtswegen spreckt, syde van duyvelswegen wyckt, waarop den geest tot haer (de andere tegenwoordighe niet hoorende spreken) geseyt heeft : ick ben den geest van Christiaen Lauwens den man van de voorseyde weduwe nu overleden elf à twelf jaeren, daer moeten tot Hanswyck gehoort worden 2 gelese missen dry bedewegen gedaen worden naer Heyendonck, twee naer Calfvoert, eenen naar Peuti, eenen naer Brussel in de Savelkercke, drij naer Sinte Rombouts Capelle, ende eenen naer het capelleken van den boom buyten d’Echerspoelpoort alwaer moeten gelesen worden 22 vaderonsen.

    De weduwe heeft van deze Jas gevraeght hoeveel sy daer voor hebben moest, dewelcke gevraeght drij per misse schellingen dewelcke haer van de weduwe gegeven zijn.

    Twee maendt daernaer omtrent den hoist de weduwe sieck sijnde heeft deselve Jas wederom doen roepen om van de selve te weten welck d’oirsaeck was van haer sieckte, is daer gecomen omtrent elf uren aen het bedde van de voorseide weduwe ende heeft geseyt aen de sone Gillam Lauwens, oft hij den geest van synen vader in de gedaente van eenen man niet en sagh waer op hij antwoorde : nee, waerop sij wederom seyde dat sy hem sagh sitten op het hert van sijne moeder in de voorscreve gedaente. Omtrent twelf uren heeft se de gewijde keerse doen ontsteken, doen lesen de letanien van vrijdags ende saterdags dewelcke gelesen sijnde heeft se weyde water gesproyt ende eenighe woorden gesproken tot den tot den geest die de tegenwoordighe niet en verstonden, ende oock ten lesten geseyt tot den geest : sijde van Godtsweegs spreekt  ende seyde van duyvels weghe wijckt.

    In de tegenwoordigheyt van den siecken, van Gillam Lauwens ende Jacobus Bulens, Annemi Lauwens.

    Dit geseyt hebbende heeft geantwoordt dat tot Heyendonck moesten geschieden drij gelese missen, ende dat daerom bij haar quamp om van haer geholpen te worden ende dit

    gedaen sijnde dat den geest dan saligh was, ende sy heeft oock tot de siecke geseyt, dat nu noch in tijdt was, ende waerthat de siecke voor 24 uren gewaght hadde van haer te roepen, dat er seker soude gesterven hebben. Twee schellinghen.

    Omtrent Bamis de tweede koede van Berbel Vermijlen sieck sijnde is de geseyde wederom gehaelt en gecomen omtrent tien uren in huys,ende weynigsken geseten hebbende is gegaen in den stal, ende seyde dat sij den geest sagh in de gedaente van een vrouwpersoon  sittende op de koede gecleedt met grouwt lijfken hebbende verrimpelt aensicht ende brandende ooghen in het hooft dan isse wederom in huys gecomen seggende den geest niet verder te connen spreken als ten twelf uren.

    Die uer gecomen sijnde isse naer den stal gegaen daer bij sijnde Gillam Lauwens, Berbel Vermijlen, Anne Mi Lauwens, Cornelis N. Heeft doen ontsteken de geweyde keerse, doen lesen de vrijdaeghse ende saterdaeghsche letanien. De welcke gelesen sijnde begonst sij te lesen ende eenighe woorden te spreken de welcke de tegenwoordighe niet en verstonden ende die woorden gesproken sijnde heeft se geweyt water geworpen naer den geest ende geseyt sijde van Godtweghe etc... ende heeft den geest gevraagt hoe sij hiet, ende  heeft geseyt dat se was de moeder van de weduwe.

    Den geest geseyt hebbende wie hij was, soo heeft sij gevraaght tot wat eynde sij daer quamp, waarop den geest geantwoordt heeft, dat se daer elf jaeren geresideert hadde, ende gevraeght sijnde wat sij versocht, heeft geantwoordt datter twee gesonghe missen moesten gehoord worden tot Caffvoert, een gelese misse tot Halle gehoort worden ende den geest heeft geseyt dat dandere kinderen dien last moesten helpen draghen : gegeven twee schellingen...”

     

    Deze feiten kregen een staartje : “Jaske” werd opgesloten en veroordeeld tot twee jaar boeteklooster, met nadien de gebruikelijke publieke vergiffenis :

     

    “...In de saecke van officie voor ons gevoert ende ongevonnist hangende tusschen den promotor van ons Hof aenklager van den eenen cant, ende Joanna De Ridder verlate huysvrauw (gelijck sij seght) van Joannes Adriaenssens van den anderen cant ;

    de acten hier van gesien hebbende, op alles wel gelet sijnde ende rijpelijck alles overwogen hebbende besonderlijck verschijde haere antwoorden ende belijdenissen, ende haere ootmoedighe onderworpinghe soo antwoordende op den beschuldigende boeck van den promotor als op onse verbale ondervraginghe uyt officie gedaen, aenroepen hebbende den naam van Christus, met raet ende toestemminghe der rechtsgeleerde, definitivelijck recht doende, declameren wij, de geseyde gevangene overtuyght te sijn, dat sij van over veel jaeren de siecke menschen ende beesten heeft trachten te exorciseren oft belesen, ende dat sij vermetelyck getal te licht geloovende volck heeft wijs gemaeckt de voorseyde menschen ende beesten van eenighe vremden geest beseten te sijn, ende dat sij haer selven geveynst heeft ende een andere bedrigelijck geseght heeft, dat se dien sagh onder verscheyde gedaente van een conijn, dwijf ende menschen van over lanck gestorven, dat sij dien aensprack ende dat hij haer antwoorde, tot dien eynde misbruyckende de ceremonien ende gebeden der kercke, met een ijdele oplettentheyd van tijdt ende met een groeter ontsteltenisse van haer selven als van het bijstaende volck, ende dit niet alleen in de parochie van Willebroeck alwaer haer wooninghe is, maer oock in de bijgelegene en veer afgelegene parochien : besonderlyck in de parochien van Leest, Heffen, Hombeeck ende Schriecke ;

    hierom vonnisse wij de gedaeghde, dat sij provisionelijck van de plaetse haerder gevangenisse sal gebraght worden in ’t Huys van ’t H. Cruys bij de vaert in dese stadt, ende om aldaer over alle haer geseyde uytsporigheden een waere ende oprechte penitentie te doen, ende tot dien eyndesal sij met den eersten aen een geapprobeerden Bichtvader doen een algemijne bichte van altemael haer sonden, sal een geheele maent over ander daghs vasten in het broodt van quelling ende int’ water van droefheyt, ende dat se provisionelijck sal besorghen ende sonder uytstel door den mont van Eerw.Heeren pastoors der geseyde parochien sal doen vergiffenis vraghen van ’t scandaele van haer gegeven, met gelofte van in ’t toecomende diergelijcke saecke niet meer te doen, dat se alle maenden te minsten soo lanck als sij in dat geseyt huys blijven sal, sal doen aen den geseyden geapprebeerden bichtvader eene sacramentele Bicht ende alle vrijdaghen op den tijdt van haer verblijvinge sal herhaelen den vasten in’t broodt van quellinghe ende int water van droefheyt, dat se voor de twee jaeren niet en sal losgelaten worden ende dat op een geen andere conditie als dese dat als wanneer sij sal wederom gekeert sijn naer haere wooninghe, dat sij op den sondagh immediatelijck volgende op gebooghde knien, ende een keerse van geel coleur hebbend in haer handen vant’beginsel der Hooghmisse tot eynde op eene plaetse gesepareert van d’andere sal stellen, ende de vergiffenisse, dewelcke provisionelijck door den mondt van haeren Eerw.Heer Pastoor gevraeght hadde, self tegenwoordigh sijnde met haeren mondt sal hervraghen ende sal bekennen dat sij het al te light geloovende volck met haere superstitien bedroghen heeft, ende dat sij meyt uyt haere parochie op wat pretexe dat het soude moghen wesen, en sal gaen sonder oorlog van haere Heer Pastoor, ende dat sij aen hem ten minste alle maenden sacramentelijck sal biechten ende volgens sijn voorscrijvinghe sal entfanghen het lichaam van ons Heer...”

     

    Bij het verlaten van het dorp, op de Tisseltbaan, eventjes voorbij het kapelleke van de Boerinnegilde, stonden in 1747 twee huizekes : het eerste werd bewoond door Gilliam Bradt, het tweede door het gezin Christiaen Lauwens – Barbara (Barbel) Vermijlen. Dit laatste huisje stond ongeveer op de plaats waar later de weduwe Emiel Baetens zou wonen.

    In dat boerderijtje vonden deze feiten plaats (geestesbezweringen).

    In 1747 was vader Christiaen Lauwens elf jaar gestorven (23/11/1736), hij had zijn vrouw Barbel twee kinderen nagelaten : Guillam en Annemie.

    Bij ziekte van mens of vee deed Berbel telkens beroep op een zekere Joanna De Ridder (“Jaske”) uit Willebroek.

    Guillam Lauwens huwde nadien met Joanna Van Campion en betrok het naburige huisje van Gilliam Bradt. Dochter Annemie Lauwens trouwde met Jan Steenmans en bleef bij haar moeder wonen. Dit jonge gezin kreeg twee kinderen : Petrus (1766) en Jacobus (1778). Berbel Vermijlen overleed er op 22 januari 1775 op de leeftijd van 77 jaar 7 maanden en 11 dagen.    (Georges Herregods)

     

    16-02-2012 om 11:08 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 2/5 - (1 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

    1713 – Door de overeenkomst van Utrecht  werd Karel van Oostenrijk onze vorst.

                Voortaan sprak men van de Oostenrijkse Nederlanden.

                Dit zou duren tot 1794,  tot aan de bezetting van onze contreien door de Fransen.

               

    1721 – Op een lijst  van de schepenen van Mechelen betreffende de terechtgestelde

                personen tussen 1366 en 1795 vonden we in 1721 een Leestenaar terug, een

                zekere Christoffel Roelants. Hij werd veroordeeld tot de galg.

                De reden bleef ons onbekend.

                (Nr.15.688 van de Schoutsrekening – 5 Eeuwen Stedelijk Strafr., L.Th.Maes)

     

    1723 – Dat jaar telde Leest 674 inwoners.

     

    1723 – Joannes Franciscus Van Heymbeke volgde pastoor Van den Male op en dit tot

                1773. Hij was te Brussel geboren en ligt samen met zijn zuster begraven in de

                rechterzijgang van de kerk.
    xml:namespace prefix = v ns = "urn:schemas-microsoft-com:vml" />            Van augustus 1727 tot mei 1728 bediende hij ook de parochie Hombeek.

                Gedurig had hij last met de Kortenbergse abdis om op haar kosten zijn

                Leestse pastorij te laten herstellen. Zo schreef de rentmeester op 21 juli

                1753 aan het bisdom : “Ick verliese mijn couragie als ick hoore dat onse

                Eerweerdighe Mevrouwe soo overvallen wordt, ick vreese dat sy daer

                nogh haeren beck sal in laeten...”

                Toch haalde de pastoor het telkens en bekwam hij zelfs dat er een nieuwe

                pastorij zou komen. Wat met twintig jaar uitstel ook gebeurde.

                De laatste jaren van zijn pastoorschap moest het hoogkoor herbouwd worden.

                Dat hij tegelijk mee het interieur liet venieuwen, was feitelijk onnodig.

                Maar ja, de barok was in...en zo deed men beroep op Pieter Valckx en

                Lambert Jozef Parrant.

                Jan Van Heymbeke overleed te Leest op 12 april 1773.     

                (Wilfried Hellemans, “Pastoors Gevraagd”, ’t Ridderke nr.2, 2004)       

     

    1723 – Dat jaar ging landmeter Jan Van Acoleyen, op verzoek van de

                “geswooren der prochie Leest” Hendrick Selleslach en Jan De Laet,

                over tot de “generaele metinghe ende caertboeck der prochie van

                Leest...”

                Dit kaartboek bestaat uit tien kaarten waarop elk huis en elk perceel

                grond aangeduid is met een nummer en een daarbijhorend register

                met de namen van de eigenaars en de grootte van elk stuk grond.

                Dit “Caertboeck” van Leest wordt bewaard in het Rijksarchief te

                Antwerpen, onder Gemeentearchieven van Leest en is getekend en

                geschilderd op perkament. Een zelfde kaartboek, ditmaal samengebundeld

                met dat van Heffen en getekend op papier is te vinden in de Koninklijke

                Bibliotheek te Brussel, bij de Handschriften 5396 nr. 18112.
     

    1726 – “...sesse daghwanden landt geleghen onder Leest in den Leestschen Cauter

                genoemd Annekensblock”. (GM)

     

    1729 – “Contribueren de parochianen tot het doen maeken van een schoon horologie op

                den toren der kercke, eenieder met de somme die hij zal believen te geven”.

                Eenenzeventig Leestenaars waren goed voor een bijdrage van 254 gulden 19

                stuivers. Wij willen u hun namen niet onthouden :

                Pastoor Van Heymbeke, Jan Peeters, Philippus Fierens, Hendrik De Laet, Pauwel

                Van Fransen, J.F.Elias, Gulliam en Cornelius Puttemans, Gilliam Heeremans,

                Geeraert Fierens, Gulliam Homerese, Niclaes Dekeyser, Jan Gillis, Jacques

                Sleubus, Jan Van Hoof, Jan Van Asch, Jacobus Servranx, Jan Verbrugghen,

                Ferdinand Selleslagh, Peeter De Laet, Peeter Bulens, Sebastiaen Verschuren,

                Romboudt Bulens, Gilliam Buelens, Jan Diddens,Gillis Bogaerts, Mattheus Van..,

                Jacques Elias, Peeter Van Asch, Gilliam De Laet, Adriaen Vercammen, Jan

                Verhoeven, Matthijs De Wit, Anthoon Van Merchtem, Jacques Feremans, N

                Peeters, Ferdinandus Peeters, Jan Wellens, Jan Nieuwlans, Livinus Moirtgat,

                Jacques Peeters, Jan Veruijschen, Martinus Bulens, Jan Coppene, Adam Putters,

                Joos Lauwens, Jan Lauwers, Gisbert Scher, Anthon..., Jan Lambergh, Peeter

                Fierens,  Jacques B..., Andries Diddens, Francies Bulens, Jan Verlinden, Bertel

                Vermijlen, Peeter Vloebergen, Adriaen Lauwens, Mijnheer Caimp, Govaert

                Jacobs, Cannonick Marmillon, Jan Dewit, Francis Bulens, Peeter De Laet en

                Anthon Coekelbergh.  

                Voordien stond er een zonnewijzer op de toren, hij was er geplaatst in 1680.

                Voor de plaatsing van dit kerkuurwerk maakte timmerman Jacobus Van Camp

                op  de zolder van de toren “een huysken voor de horologie”.

                Meester plakker Jan Van Coppenhol mocht bij deze gelegenheid de toren bezetten

                en  witten “met kalck als lackmoes als andersints”. Niet alleen de toren, maar de

                gehele kerk werd dat jaar in het wit gezet.

                (WLS, blz.19)

     

    1729 – Regels Broederschap Sakrament des Autaers. Gedrukt reglement van deze

                broederschap. (Kerkfabriek)

                Pastoor Van den Male richtte (ca 1700) de oudste Leestse broederschap op : die

                van het Allerheiligste. Haar gedrukt reglement verscheen zowat drie decennia

                later.

                (Wilfried Hellemans, 2003 – “Negen eeuwen Sint-Niklaasparochie”)

               

    1730 – Leest telde 719 inwoners.

     

    1733 – 29 december : Niklaas Van Kiel  en zijn echtgenote Catharina De Drijver

                confirmeren voor de schepenen van Mechelen de notarisakte, waardoor ze ter

                rente van het klooster van Leliëndael hebben 1.000 gulden ten penning 16, of in

                geval van preciese betaling tegen 3 g. 10 st. ten honderd, bepalend op 6 dagwand

                beemd “de Halsbergen” onder Leest. (MS)

     

    1735 – 21 mei : Vernieuwing van het reglement van de “Gulde vanden

                handbogheschutters binnen den dorpe van Leest”.

                In 1928 vond mevrouw Voet op haar zolder een bestoft, beschadigd perkament.

                Het werd hersteld in het Koninklijk Staatsarchief en thans bewaard op de pastorij.

                Het onderschrift van deze uit 37 artikelen bestaande “rolle” luidde :

                “ Dese voorschreven Rolle ende Ordonnantie is bij mij onderges. als Hooftman

                van de Gulde van den Eedelen hantboghe binnen der stadt van Mechelen naer alle

                oude Costuijmen ende Usantiën alsoo vernieuwt ende aen die van Leest verleent,

                op heden den 21 Mey 1735.

                            P t P Roose, Baron van Leeuw”.

                In het Rijksarchief te Antwerpen is nog een ouder afschrift van dit reglement te

                vinden, zie jaar 1647.

     

    1735 – Enkele toponiemen uit het ”Pachtboek van juffrouw De la Rue, Mechelen” over  

                de jaren  1735 – 1785 (origineel eigendom van J.Buts-Heist o/d Berg) en allen

                op grondgebied Leest :

                “...item  stuck lant genaemt het “Leliendaels Bunder”  op den cauter...”

                “...item stuck lant genaemt “de Sesse Dagwanden” op den Cauter...”

                “...item een stuck lant eertijts bosch,genaemt “het Bremken”...”

                “ ...item een stuck lant genaemt “den Hooghacker”...”

                “...item een stuck lant genaemt “den Zelinck”...”

                “...item een stuck lant “het Eerste Duijckensvelt”, tegen den Hoeck...”

                “ ...item een stuck lant genaemt “het Twee Duijckensvelt”...”

                “ ...item een stuck lant geheeten “hetDerden Duijckensvelt..tegens den

                Draeijboom..”

                “...item een stuck lant “den Groenen Wegh”genaemt...”

                “...item een stuck lant genaemt “de Drij Honden” onder Leest...”

    16-02-2012 om 08:18 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 5/5 - (1 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

    1691 – 31 januari – Schepenbrief van Mechelen : Elisabeth Van Hoof, weduwe van Joris

                De Hont ontvangt van Peter De Kegel en Joanna De Hont 200 gulden kapitaal

                tegen een jaarlijkse rente, verzekerd voor het derde deel van het huis “de Drie

                Vriessen” in de O.L.V.straat.

     

    1692 – 29 december : “De meyer Jan Bouxstuyns voerbaen soude bedienen de meyerije

                van Heffen, Leest, Hombeeck, Battel, Auweghem ende Geerdeghem”.

                (Geschiedenis van Hombeek, blz.31)

     

    1693 – “Omtrent het jaer 1693 is tot Mechelen eerst in gebruyck gekomen het drinken

                van het Lovensche Bier.

                De eerste herberg waer men dit bier tapte was “In ’t Uylenkotje” genaemd, in de

                Onze Lieve Vrouwestraete, alwaer dagelijks vele advocaeten, doctors en andere

                die tot Loven gestudeert hadden, die kwamen drinken.

                De tweede herberg was in het “Vlasch-Bloemeken” en de derde in het

                “LEESTJEN” in de Cathelijne straete. (huisnummer 89)

               Het eerste Lovens bier, dat aldaer getapt werd, was zoo sterk dat de luyden met

                drij pinten te drinken zoo dronken waeren dat men hen thuys moeste voeren.”

                (Mechelse Kronieken)

     

    1694 – Joannes Anthonis Van den Male volgde pastoor Gijsens op van april dat jaar tot

                aan zijn dood  op 22 februari 1723.

                Hij ligt begraven in de linkerzijgang van de parochiekerk.

     

     

    1699 – 4 april : Willem De Wint bekent dat de Putterie hem 200 gulden heeft

                overgemaakt tegen 12 gulden 10 stuivers intrest op 5 dagwand land onder Leest.

                (MS,nr.4823)

     

    1701 –                           De Sint-Jozefskapel

              

                Bouw van de Sint Jozefkapel in de Dorpsstraat. Dit gebeurde grotendeels op

                kosten van pastoor Van den Male en enkele vrijgevige parochianen. (DB-1958)

                In het Mechelse stadsarchief ligt een schets van deze kapel in 1790 met volgende

                tekst :

    xml:namespace prefix = v ns = "urn:schemas-microsoft-com:vml" />           “St-Josephs-Kapel. Deze kapel wierd gebouwd omtrent 1690 door den

                Eerweerden Heer Joannes Antonius Van de Maele, pastoor te Leest ; denselve

                die het godshuys van de H.Magdalena in den ham begiftigde.

                De kapel wierd onder het fransch schrikbestuer afgeworpen omtrent 1798.

                Doch is later wederom opgebouwd op de oude fundamenten opde zelve wijze

                bijna als zij te voren was”.

     

                Deze bouwdatum was  foutief vermits deze pastoor Leest vervoegde in 1694...

     

                In Gazet van Mechelen van 18 september 1959 publiceerde J. Uytterhoeven

                volgende bevindingen over de Sint Jozefskapel :

                 “Tussen Leest en Tisselt, aan de zoom der oude Romeinse buurtbaan die aldaar,

                en nu nog in de dorpskom van Tisselt Hoogstraat heet, en die niets anders is dan

                het vervolg der Oude Leestse Baan die, over de Warande van Mechelen komt,

                staan er twee oude en schilderachtige kapellen : de Sint Jozefkapel op Leest en de

                Hoflandkapel op Tisselt.

                De St-Jozefkapel is eigenlijk nog gelegen in het dorp Leest zelf, links van de

                steenweg naar Tisselt, op nauwelijks 200 m van de kerk.

                Deze kapel is in baksteen gebouwd, maar alles is beplakt en wit geverfd. Boven

                de ingang komt een arduinsteen voor waarop tweemaal geschilderd werd “Maria,

                help ons in allen nood”, heden schier niet meer zichtbaar. 

                In de rechterzijmuur komt een steen voor met een jaartal dat echter niet meer te

                ontcijferen is, doch waarschijnlijk het jaar aangaf waarin de kapel, na de Franse

                revolutie, gerestaureerd werd.

                Voor de ingang staat een oude linde.

                Van binnen is de kapel geheel gewitkalkt, van weerskanten en tamelijk hoog, een

                getralied venster met negen ruitjes die echter heden bijna tot de laatste door het

                keuteljacht met steenworpen kapot zijn gekegeld. Binnenwaarts is de kapel 3,50

                bij 4,50 m. De oude deur voorzien van een getraliede opening en van een

                offerblok is, aan de binnenkant beslagen met een metalen plaat en sluit met een

                zeer oud slot.

     

                Wanneer men even door de getraliede deur kijkt staat men enigzins verwonderd

                over wat er daar binnen te aanschouwen is. Men ziet daar een houten

                Renaissance-altaartje dat zonder twijfel speciaal voor deze kapel vervaardigd is

                geweest. Het retabel vormt een troontje waarop drie oude gepolychromeerde

                beeldjes staan, de H.Familie voorstellend en het staat vast dat deze beeldjes

                vroeger in de processie gedragen werden.

                Op de altaartafel staan aan weerskanten twee houten verzilverde kandelaars. Op

                de antipendiumplank staat het monogram van O.L.Vrouw geschilderd. Maar op

                de altaartrap staan twee reusachtige en voorzeker oude houten beelden, geheel wit

                geschilderd. Links St-Jozef, rechts St-Niklaas en dit is zo maar geen toeval want

                St-Niklaas is de eerste patroon van de parochie en St-Jozef de tweede.

                Deze beelden zijn alvast geen knoeiwerk, ze hebben een zekere allure en doen aan

                werk van een Fayd’Herbe denken. Beide beelden komen vermoedelijk uit de kerk,

                want voor de kapel zijn ze veel te groot.

                Dit vermoeden wordt alvast versterkt door het feit dat er in een kerkrekening van

                Leest, zo maar uit het jaar 1597, de volgende post voorkomt : item betaelt voor

                Het repareren van een Sint Niclaes, te maken een hant metten staf ende het

                cuypken met de drij kinderkens II gulden VIII stuivers.

                Beide beelden zijn veel te mooi om ze daar langer aan de vernielzucht van het

                keuteljacht prijs te geven, want de kapel schijnt niet meer onderhouden te worden.

                Al wat we weten is dat de kapel er reeds stond in 1702, als blijkt uit een toelating,

                op  23 augustus van dat jaar door aartsbisschop Humberto a Precipiano verleend,

                om in de Sint-Jozefskapel te Leest wekelijks een mis te lezen.

                Er is ook spraak van in een vragenlijst in 1716 voor het kerkvisiet voorgeschreven

                door aartsbisschop Thomas Philipp d’Alsace de Bossu.

                Uit nagelaten nota’s van pastoor J. Van Heymbeke in 1744 en door pastoor De

                Heuck in 1774 blijkt dat de kapel is begiftigd geweest door baron de Spangen en

                vrouwe wwe. de Saint Roman Koninxsteen om er ’s zondags en op de feestdagen

                mis te lezen.” (GvM 18/9/1959)

     

                Op 6 februari 1974 deed pastoor Lornoy bij veldwachter Van Hoof aangifte van

                inbraak en diefstal in de Sint Jozefkapel. Hij ging er van uit de de diefstal werd 

                gepleegd tijdens de nacht van 1 op 2 februari 1974 omdat er toen ook was

                ingebroken in de Sint Annakapel.

                In de St-Jozefskapel gingen de  dieven aan de haal met een zestal houten barokke

                kandelaars en met het gepolychromeerd houten H. Familiebeeldje uit de 17e eeuw.

                Uit de St-Annakapel ontvreemden ze een 16e eeuws  houten beeldje.

                Het altaar in de St-Jozefskapel uit 1764 was vroeger een zijaltaar in de

                parochiekerk.

                In de altaarnis staat een gipsen mariabeeldje “seder sapientiae” (stoel der

                wijsheid).

                Met de afschaffing van de processies verdween ook het jaarlijkse onderhoud aan

                kapellekens. Vroeger werd immers bij elke processie de kapel schoongemaakt

                door de buren. Zo werd er ook bij die gelegenheid wit zand gestrooid omheen de

                Sint-Jozefskapel en verse bloemetjes geplaatst op het altaar.

     

                In 1977 stonden de Leestse kapellekens er dan ook armzalig en treurig bij.

                Gelukkig telde Leest onder haar inwoners ene Georges Herregods. De

                aalmoezenier-kunstenaar lanceerde een aktie “Veldkapelleken” en met een aantal

                vrijwilligers zorgde hij voor een prachtige sanering.

                Zo bracht hij boven de toegangsdeur van de St-Jozefskapel, in zijn typische stijl,

                een ploegende Leestse boer aan en op de zijgevel een Romaanse Kristusfiguur,

                twee werken in steengoedklei.
       

                In het kader van deze aktie “Veldkapelleken” gaf de burgemeester van Mechelen

                opdracht om plantsoenen omheen de kapellen van Sint Jozef en Sint Anna aan te

                planten en deze regelmatig te onderhouden.

    16-02-2012 om 08:15 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

    1647 – 6 april : Gillis Bessems en Mayken Vleesage zijn huisvrouw wonende Leest

                verkopen aan  pastoor Calendries  te Leest voor 170 gulden 6 dachwant land

                gelegen te Leest in de Biest. (Schepenakte van Mechelen,Parochie-Archief Leest)

     

    1648 – Petrus Van Hanswijck volgde pastoor Caelendries op tot in 1674.

                Dit gebeurde op voorspraak van de abdis van Kortenberg Maria Blyleven.

     

    1649 – Een derde klok

                “1649 : Eén van de twee klokken is gebarsten. Om daaraan te verhelpen, steken

                pastoor Van Hanswijck, met de kerkmeesters Jan Bulens en Cosmas Van Vaecke

                de koppen bij elkaar. Ook Nikolaes Loyes en Jacques Bulens, H.Geestmeesters,

                worden er bij betrokken, samen met de gezworenen Gillis Verbruggen, Jan

                Segers, Antoon Somers en Louis Van Venze.

                Men zal niet alleen de gebarsten klok laten hergieten, men wil daarbij een derde

                klok  laten maken. Daartoe reist men tot zevenmaal naar Antwerpen,want de 2800

                pond “klokspijs” zal geleverd worden voor 1540 gulden door Michaël van Laer

                “cooper in cooper” te Antwerpen. 300 gulden zal men direct betalen. De rest van

                de som wordt afbetaald tegen 5%. De rekening is voor de kerk, maar de gemeente

                zorgt voor de intrest tot het bedrag is afbetaald.

                Deze overeenkomst wordt op papier gezet “ten huyze ende comptoir” van notaris

                Dirk Retgen aan de Veemarkt te Antwerpen. De rest wordt besproken tussen pot

                en pint met Petrus Van den Gheyn “in de Ceulsche Kerre” te Mechelen.

                Hij zal de twee klokken gieten voor 385 gulden.

                De grote klok zal 2.087 pond wegen, de middenklok 1.305 pond.

                Op 18 juli 1653 is alles afbetaald.

                Driedubbel feestelijk gelui ! Op deze nieuwe klokken wordt een stevige pint

                gedronken : “drij tonnen ende drij vierendeelen bier” of 34 gulden 10 stuivers.

                En de pastoor krijgt een vergoeding van 12 stuiver “voor een tenne telloire die

                verloren bleeff op het feest van de clocken”.

                (WLS,blz.15 en 16)

     

                Rekening van het feestmaal op de pastorij gehouden ter gelegenheid van de           

                wijding van de twee klokken :

                “Verteer tot Leest over den maalteyd ten opsigte van het weijden deser twee

                clocken aen terven, corenbrood, aan aberdaen, stockvis, zalm en cabilauw,

                aen groenvisch, boter en caes, pestinaeken en ajuin samen 59 – 14  - 1.

                Aen het dessair, suyckerije, hueren van then, servitten en fruijt, aen den cock

                met  hulper, aen den werckman over ’t clieven van het houd 22 – 15 – 2.

                Aen vierdedeel wijns, over drij tonnen goed Mechels bier “In de Half Maen”

                en  over den accijns 44 – 6 – 0”.

     

    1650 – Anthon de Steenhouwer werd aanzocht om : “een colomme te setten inde

                venster uit de sacristy, die aldaer om diefverije met gewelt uitgebroken was”.

                (WLS,blz.13)

     

    1650 – 21 mei : “Voor notaris Guill. Van Tongelen verschenen Gillis Moldermans

                coninck, Jonkeer Jan Jeronimo De Clercq heere van Bouvekerke hoofdman,

                Nicolaus Coeckelbercks ende Niclaes Loocx dekens van de Gulde van Sint

                Sebastiaen van den dorpe ende prochie van Leest representerende het corpus van

                de selve Gulde ter eendre ende Jan Verlinden den jongen landtman aldaer mede

                guldebroedere ter andere zijden welcke eerste comparanten hebben verclaert dat

                dat alsoo de voors. Gulde is competerende zekere ledige erffve daer eertijds eene

                huysinge op gestaen heeft gel. In de plaetse van Leest voors. hendt tegens het

                kerckhoff aen de selve huysinge eertijds gedient hebbende ten dienst van de

                voors. Gulde alsdaer inne hunne camer ende vergaderinge gehadt ende gehouden

                hebbende ende dat het haer metten quadentijt niet gelegen is thuys daer van µ

                wederom op te bouwen, zij geraeden hebben gevonden de voors. erve over te

                setten...aen de voors.Jan Verlinden op conditie dat hij de selve sal bebouwen

                ende daer op een nieuw huys stellen, ende dat de groote camer die sal moeten

                gescildert ende gepaveyt worden daer van sal zijn ten dienste van de voors.

                Gulde.”  (Gijs-Thys, reg. Nr.72 f°13)

     

    1655 – 4 maart : Marten Hasendonks, pachter Leest – proces tegen Philip Verschueren

                rent – abdij van Grembergen. (Notariaat Sporckmans Verhulst – Mechelen)

     

    1655 – 25 mei : Jan Vlemincx zal afkwijten rente tot laste van Jacob Vlminck bezet op ¼

                van bos te Leest.

                Jacob Vleminck priester verkoopt zijn broer Jan ¼ van een Bleckbos gekomen uit

                Scheiding op 14/6/1638. (Notaris Verhulst,Mechelen)

     

    1655 – 26 oktober : Maria Van Hanswijck, weduwe van Willem Coop, haar zoon

                Willem Coop, Jaspar Huberti, echtgenoot van Elisabeth Coop, Anna Maria

                Coop, Joanna Verberckt, weduwe van Jan van Hanswijck, Catharina van

                Hanswijck, Hendrik en Willem van Hanswijck, Jan en Maria van Hanswijck

                verkopen aan Bernard Alexander Van den Zijpe en diens echtgenote Isabelle

                Douglas, gezegd Schot, een bunder beemd onder Leest aan de brug, belast met

                een ½ brasp. aan de heer van Mechelen. (MS) 

     

    1656 – 26 januari : Jacques Vleminckx priester transporteert Hendrik Brants echtgenoot

                van Maria Gootens 1/8 beemd “de Cleyne Cragels” onder Leest, geërfd van Anna

                Bernaerts, moeder van den comparant. (Notaris Verhulst – Mechelen)

     

    1656 – 24 maart : Cornelis Matthijs,Schepene van Leest, 1/2 Barbara Matthijs wwe

                Marten Van Immerseel ½ verhuren beemd aan Niklaes Loycx en Gillis

                Verbruggen , pachters te Leest.

                (Notariaat Mechelen -Sporckmans Verhulst)

     

    1656 – 7 mei : Notaris P. Verhulst Mechelen :

                Ontvangst van Bestiael geld door de stad Mechelen. Lijst van 800 personen

                gerangschikt volgens gemeente.

                Leest : Andries Diddens. Bertelmeus Aerts. Adriaan Aerts. Cosmas Van Vaeck en

                Christiaan Van Vaeck tsamen.

                Andries Vermerchten. Anthonis Somers wwe Van Den Broeck.

                Augustijn Dillis. Wwe Diddens. Anthonis Feermans. Wwe Gommar Aerts.

                Adriaan Verlinden. Wwe Verschueren. Gillis de Win. Wwe Marten Martens.

                Gillis de Win. Wwe Jan Buelens. Gommar Aerts.

                Gillis Verbruggen. Gillis Troy. Gerard Coeckelberg. Jan Verbruggen. Jan

                Verlinden. Wwe Maeldermans veracordeert met Gillis Maeldermans.

                Gillis Fierens. Hendrik De Wint. Gerard Sleubus. Jan Vermijlen. Jan Vlemincks.

                Jacob Mollemans. Joeris Van den Bemde. Jan Zegers. Jan Dilis. Jacob Buelens.

                Jan Huysmans. Ingel Verbruggen. Lonijs Vermijlen. Lauwerijs Van Coetsem.

                Lauweijs van Rijmen. Am. Maarten Ruelens. Matheus Peeters.

                Merten Huysmans. Marten Bertels. Niklaas Persoons. Niklaas Loicx.

                Niklaas Coecelberg. Pieter Suys. Pieter Vermijlen. Pieter Huysmans.

                Pieter Lauwers. Pieter Zegers. Pieter De Laet. Wouter Maes.

     

    1656 – 13 juni : Maria Goitens = Henri Brants gaan af van koop van 8 paart in beemd

                de clyne cragels onder Leest tegen priester Jac Vleminckx item 1/8 in de

                Karrebeemd Heffen. (Notariaat Sporckmans Verhulst Mechelen) 

     

    1656 – 14 juni : Corneel van Laeck gezworene van Muizen, Mathias Van Winghe,

                gezworene van Hombeek, Jaak Mollemans gezworene van Leest, enz... hebben

                hunnen laste aanvaard bastiaangeld. (Notaris P.Verhulst – Mechelen)

     

    1657 – 19 februari : Niklaas Neefs x Maria Matheusens ontvangen van Rumoldus Van

                Hoof i.n.v. zijn zuster Elisabeth Van Hoof.

                (Notaris P. Verhulst Mechelen)

     

    1658 – 19 oktober : Cornelis de Meyer verhuurt Adriaen Aerts pachter Leest opden

                heffense kauter. (Notariaat  Sporckmans Verhulst, Mechelen)

     

    1659 – 30 maart : Niclaes Loicx pachter te Leest  ontv v Bartel van Elsen...

                (Notariaat Sporckmans Verhulst Mechelen)

     

    1659 – 22 augustus : Jaak De Wit, gezworene te Hombeek, Ferry Feermans met Francois

                Elias te Battel, Lonijs Vermijlen en Gerard Couckelberg te Leest, Philips

                Quackels Pennepoel akkoord met Gerard De Potter over bestialen.

                (Notaris P. Verhulst, Mechelen)

     

    1659 – Jan De Win pastoor in Leest/Hombeek tot 1660 ?

                F. De Ridder schrijft : “1659-1660. Jan De Wint of De Win, pastoor van Leest,

                bediende de parochie van Hombeek als “deservitor”. En tegelijk verwijst hij

                naar een Hombeeks document (van 14 januari 1660) waarin heer Johannes de

                Wint, “pastoor tot Hombeek” wordt genoemd.

                In de rij Hombeekse pastoors situeert F. De Ridder deze Jan De Win(t) tussen het

                overlijden van pastoor A. Steemans (1659) en de erop volgende benoeming

                van N. De Clerck (op 25/9/1660).

                (xml:namespace prefix = st1 ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags" />Wilfried Hellemans, “Pastoors Gevraagd”, ’t Ridderke nr.2, 2004)

     

    1660 – 17 september : Catharina Bernaerts transporteert aan Anna Vlemincx,echtgenote

                Jan De Grauwe, al haar goederen bij haar overlijden, te weten een erfelijke

                vleesbank in het vleeshuis, de helft van de beemd “Den Cleynen Burchval” onder

                Heffen, het ¼ deel van “Den Grooten Borchval”, de ½ van de kerkbeemd onder

                Leest, en verder zoveel renten en mobilaire goederen als nodig opdat Anna

                evenveel zou hebben als Jan en Joos Vlemincx. (MS)

     

    1662 – 13 mei : Pater...de Buer verhuurt Jan Bullens = C van Broeck hoeve thof ter

                meulen onder Leest.

                (notariaat Sporckmans Verhulst, Mechelen)

     

    1662 – 22 mei : Gilles Verbruggen pachter Leest = Guilleam zelve verb. 1 het saefvoet

                blocke te Leest.

                1 carolus daniels erve 2 kinderen.... 3 het kouter...

                (notariaat Sporckmans Verhulst, Mechelen)

     

    1663 – In 1663 was er “groten watervloet” te Leest en daarbij moet ook de pastorij onder

                water gestaan hebben want datzelfde jaar werden “de plaetse” en het

                “pastoorsachterhuis” met aarde opgehoogd : Louis Vermijlen gaat met synen

                waghen ende peerden om 20.500 careelstenen, den calck, de savel ende gesaecht

                hout halen voor dat pastoorsachterhuysken”. (Zie ook Kerk en Pastorij)

     

    1665 – 24 april : De H. Geesttafel van Sint Rombouts legt beslag op een half bunder land

                “Groot Aerland” onder Leest van Petronilla Burino en Jaspar Theunissen wegens

                vertoef. (MS,nr.1196)

     

    1672 – 11 maart : Cornelis Daneels ontleent aan Peter Blondel 2.000 gulden tegen 100

                rijnsgulden intrest. Hij geeft tot onderpand drie bunder land onder Leest, evenals

                de drie bunder land “het Houtenblok” aldaar. (Opene brieven van Karel II van

               Spanje, Charters, H.Geesttafel en Huisarmen, nr.22)

     

    1674 – Gerard Van Espen werd pastoor te Leest in opvolging van Petrus Van Hanswijck.

                Hij overleed op 19 janauri 1691 “morto periculoso infectus”, door een gevaarlijke

                ziekte aangetast.

                Pastoor Van Espen ligt begraven in de linkerzijgang van de kerk. Op zijn grafzerk

                staat te lezen : “D.O.M. Sepulture van den Eerweerdighen Heere  GERARDUS

                VAN ESPEN, pastoir alhier den tydt van 17 jaeren, die de gemeynte loffelyck

                gedient hebbende, is gestorven den 19 Januarius 1691 requiefcat in pace”.

     

    1677 – Dat jaar werd een “sauvegarde” aangesteld “tot bewachnisse om onze kercke te

                bevrijden door ordre van mijnheer pastoir Van Espen”. (WLS,blz.16)

     

    1678 – 20 december : Jan Frans de Roubaix tot meier genoemd van Hombeek, Leest,

                Auweghem en Geerdeghem. Hij volgde Perico Bordel op.

     

                De Meier

                Na de afschaffing van de Leestse schepenbank en tot aan de Franse omwenteling 

                werd Leest bestuurd door Mechelen via een meier en gezworenen. Het recht deze

                meier te benoemen behoorde de stad toe. De meier was haar rechtstreekse

                vertegenwoordiger en stadhouder. Hij zwoer de eed van getrouwheid in handen

                van de schout, ten overstaan van de communiemeesters en schepenen van de stad.

                Hij bekleedde vervolgens zijn ambt meestal tot aan zijn dood.

                Wel kon hij er vrijwillig afstand van doen of mocht om gewichtige redenen

                worden afgezet.

                Het was de meier geoorloofd, naar vrije keuze, de meierijen van verschillende

                dorpen of heerdijen gelijkertijd te bedienen. 

                Voor alles behoorde de meier de rechten van de Mechelse gemeenschap voor te

                staan en te handhaven.

                Hij zat de vergaderingen van de gezworenen voor, gaf hun raad “ende assistentie”

                en als er geld nodig was “tot betaelinghe van eenighe pressante schulden, tsy

                schip ofte waegenvrachten” moest hij de penningen voorschieten een jaar lang en

                zonder intrest.

                Verder had hij de gezworenen de kost te geven wanneer zij de landen van het

                hadden “ghescauwt” ofschoom hem het profijt van “die schauwinghe” eerst geviel

                met Baafmis.

                De eed, die de meier aflegde bij zijn aanstelling, verbond hem “nyet te laeten van

                recht te doene ende die goede lieden te beschutten”. Hij was derhalve gehouden

                “hem dagelijx te bevinden opte velden alomme ende aldaer te verheuden alle

                scade”.

                Dieven en kwaaddoeners, wie die ook waren, moest hij “stoutelec arresteeren”

               en  uitleveren aan de schout van Mechelen.

                Indien er kosten kwamen kijken bij een arrestatie dan mocht hij ze in rekening

                brengen.

                Zo is er terug te vinden in een rekening van Jan Frans de Roubnaix  over 1929-30

                een uitgave van een gulden, achttien stuiver voor  “het verteir van die patrouille”

                die in februari 1729 “gevat hadde eenen voleur domestique, die een gat gemaeckt

                hadde in een leemen wandt”. De inbreker werd gestraft met de “koorde” en in juli

                tererchtgesteld. Om hem naar Mechelen te voeren had de meier een kar opgeeist.

                Hij ontving daarvoor twee gulden extra.

                Krakeel, getwist, vechtpartijen en al wat van die aard in zijn meierij voorviel,

                moest hij eveneens “clachtelyck aen die wet van Mechelen overdragen”.

                Minder zware delicten zoals “bescadinge van der goede lieden vruchten, beemden

                ende houtwas”, mocht hij zelf beboeten. Het stond hem daarbij vrij, “dien hij

                ghecalengiert hadde te panden voor de opgelopen boete”.

                Zulks mocht geschieden “sonder wederseggen van iemandt”, op voorwaarde

                Nochtans, dat “die calengie waere naer geleghentheyt vande saecke ende naer

                uytwijsen van sijnen rollen”. (naar de lijst der strafbare feiten opgemaakt ten

                gerieve van de meier door de wet van Mechelen). 

                In de uitoefening van zijn functie werd de meier bijgestaan door een dienaar die  

                men de naam gaf van “preter, ’s meyers sergeant ofte onderofficier” of ook

                “ondermeier”.

                In de middeleeuwen heette hij algemeen “scutter, scutator, custos agrorum”

                (veldwachter).

                De preter was de onmiddellijke ondergeschikte van de meier: zijn plaatsvervanger

                voor al wat het politiewerk van het dorp aanbelangde.

                De meier liet hem meestal “het goedt regardt” over het naleven van de rol  en

                ontlastte zichzelf helemaal of ten dele van het “dagelyckx bevinden op die

                velden” om eventuele kwaaddoeners te “calengieren”, betrouwend daarvoor op

                “synen preter oft sergeant”.

                (Geschiedenis der gemeente Hombeek, F.De Ridder, blz.30 en volgenden)

     

    1680 – “In dit jaer lagen 12.000 hollandsche soldaten te camperen op de Hombeekschen

                Cauter. (MK,F.Berlemont)

     

    1690 – 16 september : Notaris Van der Veken, Willebroek : stuk over bekostiging der

                wachten van Heffen, Hombeek, Leest, Blaasveld, Battel, Zemst en Willebroek.

     

    1690 – 9 november : Notaris Antoon Van der Veken, Willebroek : stuk over de levering

                van wachten door Grimbergen aan Leest, Blaasveld, Kapelle op den Bos,

                Kampenhout,  e.a.

     

    1691 – Michael Gijsens werd pastoor te Leest van juni tot 31 juli 1693, de dag van zijn

                overlijden. Tot er een nieuwe permanente pastoor kwam(april 1694) werd hij

                tijdelijk opgevolgd door deservitor Nikolaus Van Dienant.

    16-02-2012 om 07:54 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 0/5 - (0 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.

    1634 –                                  Pest te Mechelen en elders

     

    “Mechelen kende, zoals trouwens gans Europa, in het verre verleden eveneens regelmatig weerkerende  pestepidemieën. Vooral bekend is de epidemie van 1634 gebleven waarbij niet minder dan 2600 mensen het leven verloren, een reusachtig getal, als men weet dat de toenmalige bevolking van Mechelen op slechts 20.900 zielen geraamd wordt !

    De pest, trouwe volgelinge van oorlogen en ontberingen, was er nadien nog in 1665, in 1666 en in 1669, schrikwekkender dan ooit.

    Uit de befaamde pestordonnantie van 1556, nog van kracht tot 1669, volgen hier enkele bepalingen : zodra een huis wordt erkend als besmet, moet het worden gesloten en mogen nog enkel de vensters boven de eerste verdieping worden geopend. Er dienen witte latten geslagen dwars op de deuren, ten teken dat het huis besmet is.

    Personen die met een zieke in aanraking komen mogen niet buitenshuis verschijnen dan met een witte stok in de hand ; ze mogen geen voet zetten in lokalen waar eetwaren verkocht worden, noch in kerken of kloosters (tenzij om er de sakramenten te ontvangen).

    Wensen ze toch iets te kopen, dan worden de waren hun door middel van een lange stok door het venster van de winkel toegestoken en dienen de kopers hun geld in een emmer water voor de winkeldeur te werpen.

    Na het overlijden van de zieke moet al het beddengoed en de klederen ’s nachts gewassen worden. De kamer van de overledene dient vijf à zes weken verlucht te worden, geschuurd en verwarmd.

    Met het schuren van besmette huizen worden de Zwartzusters belast.

    Paal en perk wordt gesteld aan het vrij langs de straten lopen van varkens. Samenscholingen van buren die kletspraten voor hun deur, worden verboden evenals vergaderingen of danspartijen.

    Vrouwen mogen niet meer met hun rok over het hoofd geslagen rondlopen, tenzij bij regenachtig weder... 

    Reeds in de 15e eeuw bestonden er “pesthuizen” in Mechelen. De oudste zouden deel uitgemaakt hebben van het klooster der Zwartzusters aan de gelijknamige vest.

    Later werden bij epidemieën, buiten de stadswallen gelegenheidspesthuizen ingericht.

    Zo weten we, dat bij de epidemie van 1518 -1519 het Mechelse stadsbestuur extra pesthuizen liet inrichten op de gehuchten Nekkerspoel, Auwegem en Battel...

    (Gazet van Antwerpen -21/12/1985)

     

    1638 –Op de plaats waar later het Leestse gemeentehuis met aangebouwd schoolhuis

                zou komen werd in 1638 aangevangen met de bouw van het “kostershuis”.

                Het behoorde voor de helft aan de kerk en de andere helft aan de H. Geesttafel.

                Meer info onder 1829 bouw van de jongensschool in de Scheerstraat.

                (DB, November 1985)           

     

    1638 – 4 maart : Vrouwe Elisabeth de Clermes, weduwe van wijlen Guilliam Dierickx,

                in zijn leven capitain ten dienst van syne con.maj. geeft aan Geeraert

                Couckelbergh en Jan Bulens, H.Geestmeesters te Leest, ten voordeel van de H.-

                Geesttafel een dachwant land gelegen op de couter te Heffen bij de meulen.

                (Schepenakte van Mechelen – Parochie-Archief Leest)

     

    1639 – 24 januari  : Gillis Bessems sone Anthonis, daer moeder aff was Cathelijne

                Peeters, verkoopt aan Franchois Van Orssele, bakker, een erfelijke rente van 12

                gulden 10 stuiver jaarlijks op land en huis van 2 bunderen gelegen te Leest in de

                Biest.  (Schepenakte van Mechelen, Parochie-Archief Leest)

     

    1644 – In 1644 werd Gregorius Caelendries pastoor te Leest en dit tot 1648.

                Onder zijn pastoorschap werd in 1647 het timmerwerk van de toren vernieuwd en

                sterker gemaakt teneinde zwaardere klokken te kunnen dragen.

     

    1644 – 12 mei : Jan Nagels, pachter te Leest geeft aan Juffr. Willemijns Vanden Venne

                wijlen Adolphs dochter, daer moeder aff was Jouffr. Marie Van Leyen, de 6

                carolus gulden en 5 stuiver erfel. rente op een huis en hof en gronden te Leest aen

                de Heyde. (Schepenakte van Mechelen, Parochie-Archief Leest)

     

    1645 – “...stuck lants geheeten Domdach onder Leest omtrent het Scheurcappruyn”.

                Uit akten van de 14e eeuw blijkt dat de familie Doemsdach er vele goederen

                had.  (AM) 

     

    1646 – Na de rustige periode van Albrecht en Isabella laait de oorlog tussen Spanje en

                Holland weer op. Ook de kerk van Leest krijgt daar zoals steeds de weerslag van :

                verscheidene keren worden de kostbaarste “kerckendingen in den noot van

                soldaten”  in allerijl naar Mechelen gebracht “als men gonck vluchten” (1646 en

                1705).

                En in 1677 wordt een “sauvegarde” aangesteld “tot bewachnisse om onze kercke

                te bevrijden door ordre van mijnheer “pastoir” Van  Espen.

                Peeter Van Buxom moet “de muur aan de kerkdeur behoorlijk repareren die de

                soldaten moet geweld gebroken hadden”. Het hout van de  afgebroken deur wordt

                naar Mechelen gevoerd voor verkoop. (WLS,blz.16)

     

    1647 – “Ordonnantie vander gulde vanden Handboghe Schutters binnen den dorpe van

                Leest ...opden Sinte Sebastiaen inden Jaer 1647 den 20 january.

                Om goede ende broederlycke liefde te stellen over de gulde van den Handboghe

                binnen den dorpe van Leest ende boghen gesellen ende guldebroeders van deser

                soo syn byden Heere hooftman onderhooftman gesworen dekens andermans

                vandegroote gulde van den edelen handboghe binnen Mechelen naer oude

                costumen gestatuert de poincten ende artikelen hier naer volgende om die inder

                serlver gulden ende by alle die ghene inden Eedt van dyer syn elck in syn regard

                als voordaen achter volgt ende onderhouden te worden tot dat by den voorscreven

                heere hooftman anders hier inne sal geordonneert wesen reserverende den selven

                hooftman syn hondert ende macht om dese selve poincten ende artikelen te mogen

                interpreteren minderen meerderen ende veranderen altyt als het hen goetduncken

                sal amuserende ende doende te niet alle voorgaende ordonnantien ende statuyten

                eertyts der selver gulde verleent ende uytgegeven...”

     

                                                  Den Eedt

                Onder dit mennelyck geselschap eendrachtig begere ick vreetsamentlyck te

                verheeren de catholycke kercke warachtich belove ick trouwe, oock de eere weert

                alder eeren der stadt mechelen sal ick vermeeren, geoorsaem onsen coninck heere

                hooftman joeckens mede, Schot ende loten sal ick genen sonder verseeren gelyck

                myne medebroeders naer ander seden discort sal ick verjaghen ende houden

                vreede den edelen handboghe in syn staende pese sal ick eenen in dorpen en

                steden op dat ick niet en verwowe goedts toren zoo helpe my sinte sebastiaen

                syn vriendt vercoren...”

                Ondertekend door J. Bouvekercke “Hooftman van de gulde”

                (Rijksarchief Antwerpen)

     

                                         De Gilde van Sint Sebastiaan

     

                Deze gilde van Sint Sebastiaan schijnt de oudste vereniging van Leest geweest te

                zijn want deze rol verwees naar een nog ouder  reglement : “ze deed teniet alle

                voorgaande ordonnantien ende statuyten eertyts der server gulde verleent ende

                uytgegeven”.

                In 1650 bestond het bestuur uit hoofdman  Jonkeer Jan Jeronimo De Clercq, heere

                van Bouvekerke, “coninck” Gillis Moldermans en dekens van de gilde  Nicolaus

                Coeckelbercks en Niclaes Loocx.

                Hun lokaal lag “tegens het kerckhoff” en werd bewoond door Jan Verlinden.

                (Gijs-Thys,reg. Nr.72 f°13)

                Als aansluitingsgeld betaalde men 15 stuiver en bij die gelegenheid legde men

                ook “den Eedt” af.  Wilde iemand de gilde vaarwel zeggen, dan kostte hem dat

                6 gulden (art.18).

                De schuttersgilde was trouwens enkel voor welstellenden, want wie “van den

                arme genoot”, werd niet aanvaard (art.32). Dit artikel werd echter later uit de

                statuten geschrapt.

                Eenmaal per jaar was het “Koningsschieting”, dan hing de hoofdman “naer oude

                costuymen” de “breucke” om de hals van de koning. Deze “breucke” ging elk jaar

                naar een ander. Ze werd door de koning gedragen bij alle officiele evenementen

                zoals het teerfeest, processies, enz.

                Op de dag van de koningsschieting betaalde elke gildebroeder zes stuiver, of hij

                schoot of niet, “tot profijte vanden coninck die alsdan den papegaey afgeschoten

                sal hebben, waer voren den coninck gehouden zal wesen te geven een tonne

                goet bier.” (art.20)

                De gildeleden stapten op in de processie van Sinte-Nicolaes op de ommegangsdag

                “met gespannen boech ende pijl”. (art.11)

                Ze gingen ook mee, op straffe van 12 stuiver boete, in de processies van Hombeek

                en Heffen (art.10).

                Was er een schutter gestorven dan waren het de zes dichtstbijwonende

                gildebroeders die hun makker naar de kerk en naar het graf droegen. Daarvoor

                kregen ze achteraf een “pot goet bier”. (art.30)

                De feestdag van Sint-Sebastiaan, 20 januari, was hun jaarlijkse “Teerdag”.

                Men begon met eerst “eerelycke ter kercke te gane ende de misse te hooren ende

                te  offeren de silveren penninck”(art.12).

     

                Na de mis werd eens goed gegeten, gedronken en gedanst.

                Oudere dorpsbewoners weten nog te vertellen hoe die dag ook de vrouwen van de

                partij waren : zij schoten op de hoge wip die voor de gelegenheid midden in het

                dorp was geplaatst. Wie “koningin” schoot moest de koffie betalen.

                Daarna volgde de koningsschieting van de mannen, dit alles werd opgeluisterd

                door een harmoniemuzikant en trommelaars.

                De laatste staande wip stond op de Tisseltbaan, achter het “Wiphuis”.

                Daar werd nog geregeld geschoten tot aan de Eerste Wereldoorlog. Nadien werd

                de schuttersgilde opgedoekt.

                De “breucke”(of “breuk” was een soort met goud en zilver belegde hermelijnen

                kledingsstuk)  werd verkocht aan een antiquair uit Brussel. Pogingen om die terug

                te bekomen liepen op een sisser uit.

     

                In 1928 vond mevrouw Voet op haar zolder een bestofte perkamenten rol : het

                was het reglement uit 1735, bestaande uit 37 artikelen van de “gulde vanden

                Handbogheschutters binnen den dorpe van Leest”. Deze rol wordt thans bewaard

                op de pastorij.

                Het onderschrift van deze uit 37 artikelen bestaande “rolle” luidde :

                “Dese voorschreven Rolle ende Ordonnantie is bij mij onderges. als Hooftman

                van de Gulde van den Eedelen hantboghe binnen der stadt van Mechelen naer

                alle oude Costuijmen ende Usantiën alsoo vernieuwt ende aen die van Leest

                verleent, op heden den 21 Mey 1735.

                           P t P Roose, Baron van Leeuw”.

     

                Albert Huysmans publiceerde in De Band van juli 1979 een lijst met  locaties en

                jaartallen  alwaar de schutters zich konden uitleven:

                vaste staande wip : 1785 Tisseltbaan, liggende wip : 1889 Sint Sebastiaen, 1919

                In den Boerenhandel, 1930 Belle Vue. Op doelen : 1839 Het Knippershol, 1845

                Winkelstraat, 1850 Zennebrug en 1854 Huis ten Halven.

                Sint Sebastiaen bezat ook nog een bollebaan onder een rieten afdak, met in de

                lemen vloer aan beide uiteinden een pollepel holte, waarin een halve bol met een

                cirkel  van 15 cm pastte. Twee groepen trachtten met een rollende of schuivende

                buiging het grootst aantal halve bollen bij de tegenstrevers te scoren.

                

                Na W.O.I werd te Leest enkel nog geschoten op de liggende wip en op doelen.

                Schuttersverenigingen waren nog : “Ons Vermaak”, met lokaal bij Huybrechts in

                de Dorpsstraat (zaal Sint-Cecilia) en “De Vrijschutters”, in de zaal Boerenhandel

                bij Petrus (Pirreke) Van den Eede. Beide verenigingen overleefden de tweede

                wereldoorlog niet.

     

                “...Leest had eens een wip ! Op sommige zondagnamiddagen was het daar een

                vrolijke wemeling. Dan kwamen behalve onze eigen mannen, de scherpschutters

                af van de omliggende dorpen : Londerzeel, Breendonk, enz..

                Geen bleke slungels maar stoere joviale kerels...

                De schutters spanden de pezen op hun boog. In trui of hemdsmouwen met leren

                armbekleedsel, schaarden ze zich in gelid onder de wip.

                Zie nu even naar die schutters, bekijk er zo eentje terwijl hij mikt : de lippen zijn

                dun en toegenaaid van wilskracht. Zijn open oog is als een patrijspoort

                gebrakeerd op de gaai.Zijn flamingohals rekt zich, mede de kin agressief scherp

                de hoogte in spiesend, energie voor drie, en zo vol inwendig vuur dat het is of zijn

                wezen zelf vonken schiet. Er spannen zich levende, trillende draden van hem naar

                de hoogvogel... De pijlen snorren door het gekruif en gestreuvel van de

                vederweelde daarboven, stevig vastgespitst op het takkenrif van wat we

                (in de vlastijd zaliger) de “strijp” noemden. Daar prijkte, schitterend plechtig,

                soeverein, de koningsvogel, de heerlijke reuzengaai, links en rechts onderaan

                geflankeerd door fiere vleugeladjudanten : de zijvogels, en dezen zelf door twee

                kadetten : de wuivende kallen ; en deze laatste dan geëscorteerd door heel het

                kakelbont gehummel van de kleine vogeltjes.

                Pijlrapers zwermden lustig toe op het lokaas van een cent of een solleken, de

                behendigsten vingen zelfs de pijlen rechtstreeks op in hun vlucht : heerlijk !

                Gekneusde koppen en neuzen belandden bij ons. Moeder gaf hun elk een warm

                badje, en plakte er een pleistertje op en...klaar was kees voor nieuwe dekoraties...

               O ! Daar gaat plots een juichkreet op. Iemand heeft, in een supreem koningsschot,

                de gaai afgeschoten ! Een kostelijk topmoment ! Eerst nadat de geestdrift wat

                geluwd is, gaat het spel voort naar de andere spijlen, tot zijvogels, kallen, klein

                grut, tot alles kaal en eraf is.

                En dan worden de helden van de dag gevierd. De koning wordt in de hoogte

                gestoken en onder zoveel triomf en tralala rondgedragen, dat zelfs een

                boogscheut verder, de kikvorsen op het vijversvlak komen aandansen, hun wijde

                bruine kaken opensperren en kwakwakend mee kermissen op hun manier, want nu

                wordt het een gonzend gezellige verbroederingsavond, waarop de wip, en de

                blauw-stralende hemel erboven, blij neerblikken...”

                Zuster Melanie (Christine De Laet) in De Band – december 1957)            

     

    16-02-2012 om 07:51 geschreven door Marcel Van Hoof

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 3/5 - (3 Stemmen)
    >> Reageer (0)


    Archief per week
  • 15/07-21/07 2019
  • 08/07-14/07 2019
  • 01/07-07/07 2019
  • 24/06-30/06 2019
  • 17/06-23/06 2019
  • 10/06-16/06 2019
  • 03/06-09/06 2019
  • 20/05-26/05 2019
  • 13/05-19/05 2019
  • 06/05-12/05 2019
  • 22/04-28/04 2019
  • 15/04-21/04 2019
  • 01/04-07/04 2019
  • 18/03-24/03 2019
  • 04/03-10/03 2019
  • 25/02-03/03 2019
  • 18/02-24/02 2019
  • 11/02-17/02 2019
  • 21/01-27/01 2019
  • 14/01-20/01 2019
  • 07/01-13/01 2019
  • 24/12-30/12 2018
  • 17/12-23/12 2018
  • 10/12-16/12 2018
  • 03/12-09/12 2018
  • 26/11-02/12 2018
  • 12/11-18/11 2018
  • 29/10-04/11 2018
  • 22/10-28/10 2018
  • 15/10-21/10 2018
  • 08/10-14/10 2018
  • 17/09-23/09 2018
  • 03/09-09/09 2018
  • 20/08-26/08 2018
  • 13/08-19/08 2018
  • 06/08-12/08 2018
  • 30/07-05/08 2018
  • 23/07-29/07 2018
  • 16/07-22/07 2018
  • 09/07-15/07 2018
  • 25/06-01/07 2018
  • 18/06-24/06 2018
  • 11/06-17/06 2018
  • 04/06-10/06 2018
  • 21/05-27/05 2018
  • 07/05-13/05 2018
  • 23/04-29/04 2018
  • 16/04-22/04 2018
  • 09/04-15/04 2018
  • 02/04-08/04 2018
  • 26/03-01/04 2018
  • 19/03-25/03 2018
  • 12/03-18/03 2018
  • 05/03-11/03 2018
  • 19/02-25/02 2018
  • 12/02-18/02 2018
  • 05/02-11/02 2018
  • 29/01-04/02 2018
  • 22/01-28/01 2018
  • 15/01-21/01 2018
  • 08/01-14/01 2018
  • 01/01-07/01 2018
  • 25/12-31/12 2017
  • 18/12-24/12 2017
  • 04/12-10/12 2017
  • 27/11-03/12 2017
  • 20/11-26/11 2017
  • 06/11-12/11 2017
  • 23/10-29/10 2017
  • 16/10-22/10 2017
  • 09/10-15/10 2017
  • 25/09-01/10 2017
  • 18/09-24/09 2017
  • 11/09-17/09 2017
  • 04/09-10/09 2017
  • 28/08-03/09 2017
  • 21/08-27/08 2017
  • 14/08-20/08 2017
  • 31/07-06/08 2017
  • 10/07-16/07 2017
  • 03/07-09/07 2017
  • 12/06-18/06 2017
  • 05/06-11/06 2017
  • 29/05-04/06 2017
  • 15/05-21/05 2017
  • 01/05-07/05 2017
  • 17/04-23/04 2017
  • 10/04-16/04 2017
  • 03/04-09/04 2017
  • 27/03-02/04 2017
  • 20/03-26/03 2017
  • 13/03-19/03 2017
  • 06/03-12/03 2017
  • 27/02-05/03 2017
  • 13/02-19/02 2017
  • 06/02-12/02 2017
  • 30/01-05/02 2017
  • 23/01-29/01 2017
  • 16/01-22/01 2017
  • 09/01-15/01 2017
  • 02/01-08/01 2017
  • 26/12-01/01 2017
  • 19/12-25/12 2016
  • 05/12-11/12 2016
  • 28/11-04/12 2016
  • 21/11-27/11 2016
  • 07/11-13/11 2016
  • 24/10-30/10 2016
  • 17/10-23/10 2016
  • 10/10-16/10 2016
  • 03/10-09/10 2016
  • 26/09-02/10 2016
  • 19/09-25/09 2016
  • 05/09-11/09 2016
  • 22/08-28/08 2016
  • 15/08-21/08 2016
  • 01/08-07/08 2016
  • 25/07-31/07 2016
  • 18/07-24/07 2016
  • 11/07-17/07 2016
  • 04/07-10/07 2016
  • 27/06-03/07 2016
  • 20/06-26/06 2016
  • 13/06-19/06 2016
  • 06/06-12/06 2016
  • 30/05-05/06 2016
  • 23/05-29/05 2016
  • 16/05-22/05 2016
  • 09/05-15/05 2016
  • 02/05-08/05 2016
  • 25/04-01/05 2016
  • 18/04-24/04 2016
  • 11/04-17/04 2016
  • 04/04-10/04 2016
  • 21/03-27/03 2016
  • 14/03-20/03 2016
  • 07/03-13/03 2016
  • 29/02-06/03 2016
  • 22/02-28/02 2016
  • 15/02-21/02 2016
  • 08/02-14/02 2016
  • 25/01-31/01 2016
  • 04/01-10/01 2016
  • 28/12-03/01 2016
  • 21/12-27/12 2015
  • 07/12-13/12 2015
  • 23/11-29/11 2015
  • 16/11-22/11 2015
  • 09/11-15/11 2015
  • 02/11-08/11 2015
  • 19/10-25/10 2015
  • 12/10-18/10 2015
  • 05/10-11/10 2015
  • 21/09-27/09 2015
  • 14/09-20/09 2015
  • 07/09-13/09 2015
  • 31/08-06/09 2015
  • 13/07-19/07 2015
  • 22/06-28/06 2015
  • 08/06-14/06 2015
  • 01/06-07/06 2015
  • 25/05-31/05 2015
  • 11/05-17/05 2015
  • 04/05-10/05 2015
  • 27/04-03/05 2015
  • 20/04-26/04 2015
  • 13/04-19/04 2015
  • 06/04-12/04 2015
  • 30/03-05/04 2015
  • 23/03-29/03 2015
  • 16/03-22/03 2015
  • 09/03-15/03 2015
  • 02/03-08/03 2015
  • 23/02-01/03 2015
  • 16/02-22/02 2015
  • 09/02-15/02 2015
  • 02/02-08/02 2015
  • 26/01-01/02 2015
  • 19/01-25/01 2015
  • 12/01-18/01 2015
  • 05/01-11/01 2015
  • 29/12-04/01 2015
  • 15/12-21/12 2014
  • 08/12-14/12 2014
  • 24/11-30/11 2014
  • 17/11-23/11 2014
  • 10/11-16/11 2014
  • 03/11-09/11 2014
  • 20/10-26/10 2014
  • 13/10-19/10 2014
  • 06/10-12/10 2014
  • 29/09-05/10 2014
  • 22/09-28/09 2014
  • 08/09-14/09 2014
  • 01/09-07/09 2014
  • 25/08-31/08 2014
  • 18/08-24/08 2014
  • 04/08-10/08 2014
  • 28/07-03/08 2014
  • 21/07-27/07 2014
  • 14/07-20/07 2014
  • 07/07-13/07 2014
  • 30/06-06/07 2014
  • 23/06-29/06 2014
  • 16/06-22/06 2014
  • 09/06-15/06 2014
  • 02/06-08/06 2014
  • 26/05-01/06 2014
  • 19/05-25/05 2014
  • 12/05-18/05 2014
  • 05/05-11/05 2014
  • 28/04-04/05 2014
  • 21/04-27/04 2014
  • 14/04-20/04 2014
  • 07/04-13/04 2014
  • 31/03-06/04 2014
  • 24/03-30/03 2014
  • 17/03-23/03 2014
  • 10/03-16/03 2014
  • 03/03-09/03 2014
  • 24/02-02/03 2014
  • 17/02-23/02 2014
  • 10/02-16/02 2014
  • 03/02-09/02 2014
  • 27/01-02/02 2014
  • 20/01-26/01 2014
  • 13/01-19/01 2014
  • 06/01-12/01 2014
  • 30/12-05/01 2014
  • 23/12-29/12 2013
  • 16/12-22/12 2013
  • 09/12-15/12 2013
  • 02/12-08/12 2013
  • 25/11-01/12 2013
  • 18/11-24/11 2013
  • 11/11-17/11 2013
  • 28/10-03/11 2013
  • 21/10-27/10 2013
  • 14/10-20/10 2013
  • 07/10-13/10 2013
  • 30/09-06/10 2013
  • 23/09-29/09 2013
  • 16/09-22/09 2013
  • 09/09-15/09 2013
  • 02/09-08/09 2013
  • 05/08-11/08 2013
  • 29/07-04/08 2013
  • 22/07-28/07 2013
  • 15/07-21/07 2013
  • 08/07-14/07 2013
  • 01/07-07/07 2013
  • 24/06-30/06 2013
  • 17/06-23/06 2013
  • 10/06-16/06 2013
  • 03/06-09/06 2013
  • 27/05-02/06 2013
  • 13/05-19/05 2013
  • 06/05-12/05 2013
  • 29/04-05/05 2013
  • 22/04-28/04 2013
  • 25/03-31/03 2013
  • 18/03-24/03 2013
  • 11/03-17/03 2013
  • 04/03-10/03 2013
  • 18/02-24/02 2013
  • 28/01-03/02 2013
  • 21/01-27/01 2013
  • 07/01-13/01 2013
  • 31/12-06/01 2013
  • 24/12-30/12 2012
  • 17/12-23/12 2012
  • 10/12-16/12 2012
  • 03/12-09/12 2012
  • 26/11-02/12 2012
  • 19/11-25/11 2012
  • 12/11-18/11 2012
  • 05/11-11/11 2012
  • 29/10-04/11 2012
  • 22/10-28/10 2012
  • 15/10-21/10 2012
  • 08/10-14/10 2012
  • 01/10-07/10 2012
  • 24/09-30/09 2012
  • 10/09-16/09 2012
  • 03/09-09/09 2012
  • 13/08-19/08 2012
  • 06/08-12/08 2012
  • 30/07-05/08 2012
  • 23/07-29/07 2012
  • 02/07-08/07 2012
  • 25/06-01/07 2012
  • 18/06-24/06 2012
  • 11/06-17/06 2012
  • 04/06-10/06 2012
  • 28/05-03/06 2012
  • 14/05-20/05 2012
  • 07/05-13/05 2012
  • 30/04-06/05 2012
  • 23/04-29/04 2012
  • 16/04-22/04 2012
  • 09/04-15/04 2012
  • 02/04-08/04 2012
  • 26/03-01/04 2012
  • 19/03-25/03 2012
  • 12/03-18/03 2012
  • 05/03-11/03 2012
  • 27/02-04/03 2012
  • 20/02-26/02 2012
  • 13/02-19/02 2012
  • 06/02-12/02 2012

    E-mail mij

    Druk op onderstaande knop om mij te e-mailen.


    Gastenboek

    Druk op onderstaande knop om een berichtje achter te laten in mijn gastenboek


    Blog als favoriet !


    Blog tegen de regels? Meld het ons!
    Gratis blog op http://blog.seniorennet.be - SeniorenNet Blogs, eenvoudig, gratis en snel jouw eigen blog!