Juni 2010 noteerden we hier dat het gebruik van de paasbriefjes in Poperinge zeker tot aan het Concilie is doorgegaan.
Wanneer dit in gebruik kwam weten we niet onmiddellijk te vermelden.
We vinden in Brugsche Vrije van 23 mei 1848, p. 2, C, dat het doctrinair-liberaal
dagblad Progrès d'Ypres het gebruik der paasbriefjes een "verouderd gebruik in
het vorige bisdom Yper" noemt.
Het moet dus begin 1800 hebben bestaan. En inderdaad we vinden van de parochie van Sint Jan
in Poperinge een paasbriefje van 1818. Hiermee gaan we bijna 200 jaar terug.
De tijd voor Pasen wordt ons ook herinnerd aan de verlossende kruisdood van de Heer.
Onze huidige beeldtaal is niet zo realistisch als het om het paasgebeuren gaat.
Inderdtijd werd het kuris vaak met de arma christi voorgesteld, zelfs de Heilig Hart beelden
deelden in deze voorstelling.
Arma = wapens.
Concreet dacht men dan op de wapens die gebruikt werden bij de kruisiging:
nagels, hamer, rietsengel, speer en spons, gesel.. en de figuurlijke
kelk die tot op de bodem moest geledigd worden (doodstrijd).
We lazen dat het C.R.K.C. met HONDERD DUIZEND gedigitaliseerde voorwerpen op internet staat. We bloosden even omdat we zolang nog niet geleden het digipodium opklommen om aan te kondigen dat we de 10.000 naderen. Een "0" meer of minder... Geen valse schaamte! We vinden het een hele prestatie van GROTE broer.
Als je zelf wilt gaan zien, dan gunnen we je de inkijk.
Die de situatie overschouwt zal al vlug zien dat de toeleveraars kloosters en musea van meerdere provincieën al die voorwerpen in huis houden. Dat doet uiteraard niets af aan de waarde van de inventarisatie en de beschrijving integendeel het gaat ontvreemden tegen.
Een randbemerking: reduceer religieus erfgoed niet tot deze collectie alleen. Ontvreemden mag niet, maar vervreemden door de relgieuse kunst te herleiden tot de collectie van het C.R.K.C. enerzijds of tot de collectie van Onzen Heertje anderzijds mag ook niet. Het is een en-en - verhaal!
We moeten er ook op wijzen dat ons project vollledig op vrijwilligerswerk steunt en dat die 100.000 voorwerpen wellicht door de handen van meerdere bezoldigde en opgeleide werkkrachtengedigitaliseerd werden.
't Kan geen kwaad, troosten we ons hier in de lande. We kunnen dan af en toe over het muurtje kijken en de beschrijvingen napluizen. Al hebben we hier enkele bedenkingen rond de specifieke devotionele voorwerpen die we bij ons al inventariseerden. Voor ons is niet ieder bidsnoereen paternoster. Hier ondervinden we niet alleen dat het toeleveringsveld anders is, maar ook de specifieke samenstelling van ons depositum.
Een voorbeeld. Als je zoekt naar een noveenkaars of een paasnagel... dan ben je beter bij ons.
Last but not least: de diversiteit is trendy. Nogmaals gedeelde vreugde is dubbele vreugde.
Afb. paasnagels en .. het speldje van de E. K. (Eucharistische kruistocht).
Soms is het echt een speurtocht om een klein voorwerpen (2,5 cm.) ten volle te beschrijven. Een paar mails en wat zoekwerk op internet kan veel verhelderen, en... maakt het mogelijk om soms over een beeld een hoofdstuk te verzamelen aan gegevens...
Zoals je kan merken in het voorbeeld dat we reproduceren is het vaak - zeker op het eerste zicht - niet mogelijk met wat je in handen hebt. We doen ons best.
Bij de laatste registratie van een zestigtal kleine voorwerpen vonden we een reliek. Relieken hebben vaak een stempel van de postulerende instantie. Hier ging het om een reliek van de Heilige Theresia van het kindje Jezus (Theresia a Jesu infante )
De slinger in het beeld rond het schild: zelo zelatus sum pro Domino Deo exercituum gaat terug naar een zin uit 1 Koningen 19:16 waar Elia zijn Godservaring uit schrijft terwijl hij in rotsspelonk zit. De berg in het schild verwijst ernaar (de berg Carmel). Dat is ook de eerste ster.
De kroon met de twaalf sterren is de klassieke verwijzing naar de Vrouw (het Joodse Volk - of de Kerk - of Maria) met de twaalf sterren (stammen van Israël, apostelen).
Bij de Carmelietessen zijn het twaalf deugden: gehoorzaamheid, zuiverheid, armoede, bezinning, geestelijk gebed, goddelijke dienst, kapittelstructuren beleven, vlees weren, manuele arbeid, stilte, nederigheid en gerechtigheid (meer dan de plicht doen.
Bij de ongeschoeide carmelieten voegde men het vlammend zwaard toe dat verwijst naar hun adagium: de ijver van de profeet Elia voor God (cf. reliek van de Heilige Anna van Sint Barthelomeus).
De tweede en de derde ster gaan terug op de ontwikkleingen na Christus de Latijnse en de Griekse kerk.
Onze reliek verwijst naar Lisieux waar Theresia in het klooster verbleef. Het onleesbaar woord zal dan weliicht CALVADOS zijn. Dat treffen we op andere reliekprentjes van dezelfde Heilige.
We kregen van een klooster in Amerika de uitleg en een nette afbeelding cf. infra.
Met een lichte overdrijving maar trouw aan onze beeldvorming en sympathie voor onze actieve bestuursleden willen we nog maar eens onze secretaris voor het voetlicht brengen. Omdat er misschien bezoekers zijn op de site die de figuur niet zouden herkennen gezien zijn zoveelste vermomming bevestigen we dat het inderdaad niet 'de vos in schapevacht is', maar in vlees en bloed onze penne-man. Voor de gelegenheid als niet minder dan de Herder.
Neen, hij heeft niet verbrand wat hij aanbeden heeft. We troffen hem al als Petrus,in de pij van Augustinus, .... Kortom een multi-cool-podium-beast. Op het gevaar af van in het zog van de Tablett journalistiek terecht te komen. Houden we hier op met de beschrijving. We focussen op onze secretaris, voor de gelegenheid alias de herder... 'roepende in de woestijn'? Neen, net niet. Ingehuurd als catechetisch curiosum.
Bij de vondsten hoort ook het bidprentje van onze HELD voor de erfgoeddag: Pauline VANDENBERGHE. Ook dit erfgoedjuweeltje vertelt haar geschiedenis. Wie meer wil kan de tekst downloaden met haar geschiedenis.
Onze fichebak is grenzeloos ... We loofden al de digi-man die onze bibliotheek boeken registreert en punctueel de fiches invult en zichzelf controleert.
Voor de argeloze bezoeker die nog de bibliotheek niet heeft geraadpleegd kunnen we fier melden dat we de kaap van de 10.00 boeken al een tijdje voorbij zijn. We hebben dan nog niet verklapt dat de handbibliotheek waar we zelf nog af en toe voor de opzoekingen in zitten te snuisteren (nog niet) is geregistreerd. De vier laatste dozen zijn eveneens nog weggelegd (niet verstopt) voor de ijverige ICT-er.. Eerlijkheidshalve gaat het hier enkel om een fiche.
Voor de voorwerpen en de penningen gaat het om digitale inventarisatie. Met de tips van de provincie zijn we ook begonnen aan de kaders waarvan we er al een dertigtal online hebben.... We konden hen bij navraag niet zeggen op een honderd na hoeveel er nog te verwerken zijn.... Maar hoop doet leven. We zijn begonnen.
Een résumeetje Boeken* 12.763 Erfgoed 5.038 Penningen (medailles) 3.539
We moeten de bezoeker aan de website erop wijzen dat de boeken niet uitleenbaar zijn omdat ze primo niet bedoeld zijn als leesbibliotheek en secundo omdat ze - bij de gratie van het stadsbestuur - hun onderkomen hebben gevonden in het oud gemeentehuis van Watou, dat niet altijd toegankelijk is.
Helden zijn soms versteend verheven clichés. Soms ook zijn ze geboren uit een anoniem gestuwde tijdsverbondenheid. Vaker zijn ze opgepept vanuit een consumptie of reclame die er munt wil uit slaan.
En her en der komt een spontane herinnering vanuit een autentiek geraakt zijn. Een van onze bestuursleden herinnert zich uit zijn jeugd.... een kindvriendelijke oude vrouw die snoep gooide Neen niet vanop de wagens van de carnavalstoet, maar eenvoudig door haar raam uit sympathie voor de vlegels die rond haar rustige verblijfplaats op straat haar toeriepen en vriendelijk waren.
Ze had de harde oorlogsjaren op haar manier gekend ansgtig en bang... Pauline Vanden Berghe oorlogsspionne.en de HELD die we voordragen met de erfgoeddag.
Behoudens een zieke medebestuurders waren alle hens aan dek. Onze bakken prentjes in zuurvrij omslagen werden op slaglinie gezet. We konden de gasradiotoren best gebruiken... om niet nog enkele gevelde bestuursleden te maken.
Twee jonge dames van de provincie kwamen op visite. En wat een visite. We hebben inderdaad heel veel bijgeleerd.
In een drie uur durende revue werden de omstandigheden van het bewaren, de inventarisatie... een uitgebreide checklist uitgevoerd rond ons bewaarsysteem. Er zijn heel wat zaken duidelijker geworden. Ons online systeem is voor 75% geslaagd. Wat het conserveren in een ideaal klimaat betreft valt het niet zo goed mee. Wellicht mogen we heil verwachten van het decretaal vastgelegd provinciaal depotbeleid ...
De rondleiding riep aan alle kanten vragen op. Vragen die om antwoorden VRAGEN. We nemen graag alle suggesties mee naar de bestuursvergadering. Je hoort nog van ons.
Het wordt stilaan een traditie . We bezochten al meerdere gevestigde, professionele en amateur collecties. Telkens staan we in bewondering voor de bezoldigde en/of vrijwilligers inspanningen om het erfgoed i.c. het religieus erfgoed te bewaren in de beste omstandigheden.
We zijn er zelf ook werkelijk mee geconfronteerd dat bewaren en deskundig conserveren geen sinecure is. In het kader van de erfgoeddag van volgend jaar trokken we de kaart van de hemelse helden.
We probeerden enkele meldingen terug te onderlijnen dat de oude heiligenbeelden liefst niet her-schilderd worden. Onze studiedag naar een verzamelaar in de buurt luwde toch enigszins onze té radicale - we zijn fundalo - beweringen. Het beeld van Het Kind dat we konden fotografen toont dat dit niet altijd hoeft zo te zijn.
We hebben een uiterst ijverige verzamelaar aangetroffen. Meteen was het duidelijk dat de man een degelijke autodidactische kennis had opgebouwd rond de veelheid van Heiligen. Op de digitale snelweg overschrijdt hij de veelheid aan heiligen van de Sanctus-boeken van Alfons Clays. In zijn smidse repareert hij... en we gaven al aan dat we het niet negatief hebben gekwoteerd.
Het was een gemoedelijk onderonsje. Wij, de vzw = veel verdienen zonder werken (aldus onze gesprekspartner) en de verknochte verzamelaar in een proppensvolle kalkbeelden-stalling. We voelden ons op bepaalde momenten de kleine broer vooral wat de diversiteit aan specifieke heiligen betreft. Het brocante-circuit heeft duidelijk meer aandacht voor het aparte stuk. Ieder vogel zingt zoals hij gebekt is.
We concluderen met de troost voor ons 'verdienstelijke' werk dat we proberen de mondelinge geschiedenis en de objecten van de gewone burger te bewaren dat is de winstvan ons doel.
22/11/2011 - De dag dat onze affiches de deur uiitgingen
Meer dan 250 Affiches vonden de weg naar het stadsarchief en nog eens meer dan 350 affiches vonden de weg naar het Provinciaal Archief.
Johan Vannieuwenhuyse vereerde ons met een bezoek en nam de opgelijste affiches van de provincie West-Vlaanderen mee. Hij werd de gelegenheidscoerier en nam de stapel mee die voor het stadsarchief bestemd was. We vertrekken van de redenering dat alle affiches van Poperinge best in Poperinge bewaard worden. Uiteraard kreeg de Provincie ook die onze Provincie betroffen met dien verstande dat de dubbele van Poperinge ook mee mochten met onze gelegenheidscoerier.
In ons laatste studieproject hebben we van Marleen Meersseman een vraag gekregen die ons heeft doen zoeken naar wat eigenlijk een borduurkarton is. We vonden het op internet in de opzoekingen van Knippenberg.
We zijn telkens weer verrast door de handigheid en het geduld van onze voorouders die met alle geduld werkzaamheden uitvoerden die wij nu niet meer zouden zien zitten.
Bij deze even de afbeelding van het bewuste borduurblad en een stuk uit onze verzameling. Beide stukken hebben de maker wellicht uren tijd gevraagd. Het vioolkistje is slechts 10 cm. Houtsnijwerk.
DIt is het eerste blad uit de Legende der heylighen het boek dta we deponeerden in de boekentoren in Gent. Het XVIIde eeuwse drukwerk heeft enkele gravures. Dit is het eerste blad. Door de lijntjes dichter of verder van mekaar te plaatsen creëert men donkere en/of grijzere vlakken. Monikkenwerk!
Een tijdje terug schreven we dat wie met vragen rondloopt die zijdelings of direct met onze business te maken heeft dat hij zeker op straat niet moet blijven staan.
Klop maar aan. We zoeken of we er niet hier of daar kunnen een verklaring of een betekenis kunenn achterhalen of toelichting bijbrengen..
Zo kwam Marleen met haar moeder schuchter aankloppen voor het verhaal achter een oude religieuze (specifiek katholieke term). Inderdaad velen onder ons hebben het woord wel nog gehoord hetzij in de les geschiedenis als het over Luther ging of ze lazen op een prentje uit een oud kerkboek "70 dagen of 70 x 7 dagen"... of de "volle aflaat". Fons Janssens kon er in zijn Lachende kerk al luchtig mee omgaan. "Een volle aflaat, Mevrouw?" De loodgieter roepen.
Het zou gemakkelijk zijn als we ons hiermee er zouden van af helpen. Dat is onze business niet.
Aflaten is een vermindering van de tijdelijke straffen die na de vergiffenis van de zonde nog overblijft. In de leer van de R.K.-kerk gaat men ervan uit dat de gemeenschap van de gelovigen hier op aarde - de strijdende kerk - van "zijn verdiensten/de verdiensten door het bloed van Jezus" kan delen met de andere, met overledenen. Het geheel van verdiensten door het bloed van Christus verdiend is beheerd door de Kerk. In deze opvatting over de heilseconomie worden de modaliteiten bepaald door de Paus. Hij kan de maat bepalen en de voorwaarden omdat Christus in het evangelie zegt "wat U zal binden op aarde zal in de hemel gebonden zijn". De simplele vertaling van de genadeleer en de bijbelverbonden getallen formule kan moeilijk letterlijk functioneren.. Genade is geen qualificeerbare eenheid. Vele ongeletterden en en zelfs humaniora afgestudeerden verstonden niet wat men in de aflatencodices met quadragenen bedoelde.
De vraag was er naar aanleiding van een stuk erfgoed: een handwerkje met een spreuk waar een aflaat aan verbonden was. Bij nader inzicht bleek het te gaan om een borduurkarton met de spreuk " Geloofd en Gebenedijd Zij ten a l l en tijde het a l l e rhe i l igs te en
goddelijke Sacrament. Vo l l en a f l a at Paus Pius VI 24.3.1776" De eenvoudige overtuiging van de gelovige bestond erin, door de uitdrukkelijke pauselijke rechtlijn, dat wie deze zin uitsprak (mondeling), binnen de week biechtte, communiceerde en een gebed bad voor de paus dat hij in staat van genade zijnde, geen vagevuurstraffen meer moest ondergaan.
Regelmatig - iedere derde donderdag van de maa,d - verlenen wij onderdak aan een selecte ploeg bijbelvorsers. We proberen hiermee de soliede basis van ons achtergrondkennis te verdiepen en te consolideren.
Zoals Sinterklaas ineens binnenvalt terwijl de kinderen - zonder ruzie te maken - aan het spelen zijn werd de ploeg verrast door .... de fotograaf.
De meerdere exemplaren - oude en nieuwe - van de bijbel in het Nederlands, het Latijn, het Grieks, de oorspronkelijke talen van het geschreven Woord Gods helpen om er een deugdelijke bijbelstudie van te maken.
Het doet deugd dat prominente figuren, jonge nieuwe sleutelfiguren relatief snel de werkvloer betreden. M.a.w. we waren verheugd toen Koenraad VERBRUGGHE, van de culturele dienst, positief antwoordde op de uitnodiging kennis te komen maken met onze gonzende bijenkorf.
De affiches lagen ter inventarisatie op tafel en en ...op de grond. We stoppen niet. Een 200 gaan er naar het Stadsarchief. Meer dan 3000 gaan er naar de provincie. 't Is van moeten! We hebben ruimtegebrek. Maar hoeveel keer hebben we dit al vernoemd. Niet blijven zeuren. Het beste ervan maken.
We willen duidelijk goed overkomen en zullen alle afiche met een summiere beschrijving afleveren....
Onze jonge bezoeker zal wel gehoord hebben dat we ook al hebben we bezoek niet over onze bezigheden kunenn zwijgen. Waar het hart van vol is loopt de mond van over.
Enkele maanden terug konden we nog Meneer Bisschop bezoeken. We hebben er ons aangenaam verheugd in het schouwen van een veelheid - en vooral het betere devotioneel erfgoed. Raphaël was een vriendelijk eenvoudig mens.
Vooral in de gipsen en biscuit beelden had hij een unieke verzameling.
Waar die nu bij stukjes en beetjes zou terecht gekomen zijn daar hebben we geen weet van. We kregen van een attente sympathisant zijn rouwbericht - in uitgesteld relais.
Ronny, zo noemt hij, wist niet te zeggen waar dat allemaal naar toe is. Als het eventueel verspreid wordt dan hopen we alleen dat het terecht komt bij zorgzame mensen. Een gemengd gevoel hoort bij de ondertoon als het maar niet in het para-handelscircuit geraakt waar het enkel en alleen als trofee of als prozaïsch beleggingsstuk in de gesloten en ontoegankelijke kluizen terechtkomt. We houden ons echter wel beschikbaar voor de eventuele bekommerde bezitter die het verhaal rond het on-schatbare wenst te ontcijferen. Het is een van onze hoofdativiteiten de deskundigheid die we hebben opgebouwd ter beschikking te stellen.
Op de verjaardag van de heiligverklaring mochten we Tine Ruysschaert begroeten. We hebben ons inderdaad ingeleefd in het verhaal van de moeder van de heilige.
Op zo'n levensechte mise en scene hadden we gehoopt. Onze verwachtingen werden super ingewilligd. Het was een niet te vergeten belevenis. Een ongeHOORD succes. Enkel het applaus na de monoloog brak na een uur actieve stilte de bewogen aandacht.
We konden het niet beter treffen.
Het verhaal was zo levensecht dat om het hoekje de solidariteit en de menslievendheid bij alle aanwezigheid in de stilte van hun meditatief aanwezig zijn de heiligverklaring van toen mee goedkeurde.
Ter gelegenheid van de monoloog van Tine RUYSSCHAERT hebben we een driedubbele activiteit gepland
.
Eerst en vooral natuurlijk het evenement met de virtuose woordkunstenares, verslag zie overmorgen.
In tweede instantie wijzen we op de tentoonstelling in de Onze Lieve Vrouwekerk (tot erfgoeddag 2012) . We hebben onze kasten terug opgevuld met een kleine dertig publicaties en onze verzameling prentjes van Damiaan.
De erfgoedstukken zijn nog niet in grote getale aanwezig. De heiligverklaring heeft betrekkelijk lang op zich laten wachten.
En zo komen aan onze derde component. We hebben een kwartaalschrift (2,5 Euro) gemaakt rond de figuur van Damiaan en daar kan je in lezen waarom die heiligverklaring niet snel na zijn dood kwam.
We hebben on singeschreven voor de erfgoeddag 2012. Thema: Heilige Helden
Het wordt zoals voorheen, nu al tien jaar lang, een tentoonstelling in de Onze Lieve Vrouwekerk. Dit wordt onze vertrouwde stek. Onze twee vitrinekasten - met de spullen van erfgoeddag 2011 - worden binnenkort - tussentijds - gevuld met een nieuwe opstelling. Hadden we de fondsen dan zetten we er een studiebureau aan, een platform en bezoldigde management. Specialisten, beste stuurlui aan (lager) wal mogen zich ook zonder vergoeding aanmelden..
Het opzet van dit jaar is HELDEN op te voeren. In onze bananendozen (foei!) zitten heel wat van die gipsen, biscuit, metalen, houten postuurkes. Helden krijgen vanuit verschillende motieven: nationale, culturele, politieke een standbeeld op voetstuk. Heiligen hebben aan die schatplichtigheid overgehouden vanuit pastoraal of catechtisch motieven. De attributen van de heiligen vertellen precies daarover..
Vanuit onze motievering om mee te doen zochten we naar een invalshoek en die hebben we gevonden in het aspect BEWAREN.
We bewaren en zorgen dat de devotionalia zo goed mogelijk worden bewaard. Dit kunnen we tonen door aan te brengen hoe we de prentjes in zuurvrije omslagen opbergen... En wat al moois over die helden zeker moet bewaard worden.
We brengen ook proactief aan. Hoe kitcherig een beeld wordt wanneer het is herschilderd.
We verwijzen door naar onze website en de mogelijkheid om via de account een venster te openen naar de gehele verzameling. Daar kan je het zelf constateren. Hier geven we enkele herschilderde en enkele andere: oordeel zelf.
In het bewaren van het leger aan heiligen is het ook belangrijk dat we de verhalen, legenden en functionele aspecten (verering voor..) niet kritiekloos en als enige belangrijk item presenteren. Ook het verhaal moet ontmanteld en zuurvrij en/of ontstoft worden bewaard.....
