15 Erotiek en naakt in de kunst . Deel I

Klik met de muis op de hiernaast staande afbeelding
om een aantal Dadaisme-schilderijen te bekijken.
Indien de oplading te traag zou verlopen,
klik dan op de alternatieve Link :
 http://www.shutterbook.com/albums/willyacke/8953//
 
Dadaisme of de absolute onzin , vertrekkend van tabula rasa. (na 1917)

---------------------------------------------------------------------------

Sommigen wilden komaf maken met de voorgespiegelde ideale toestanden van vaderlandsliefde , moed , opoffering , godvruchtigheid ,nationalisme , kapitalisme,die allen in diskrediet vielen , door een revolte tegen deze gevestigde waarden.

Dada is de revolte van de ongelovigen die menen dat ze helemaal aan niemand een "staatsburgerlijk goed gedrag " verschuldigd zijn .Het is een protestbeweging zonder een bepaald programma,zonder discipline en moraal ,waarbij men de burgerlijke facade met de konventionele maskers wil doen vallen .De mensen zijn skeptisch geworden ,en niet meer geneigd in oorlogen ,waarvan ze er al genoeg gezien hebben , te gaan vechten en te sneuvelen voor idealen waarmee ze niets te maken hebben,en waar ze toch de zin niet van verstaan.

Ze houden onder meer in 1921 een internationale expositie ,het "salon Dada "  in Parijs en Zürich , waar voor het eerst ook ‘ collages ‘ te zien zijn , een soort bijeengeplakte ,gemonteerde totaalkunst van onder meer Max Ernst .Men kan aan sommige dada -artisten sensatielust en twijfel verwijten ,en een primitieve verhouding tot de omringende werkelijkheid .Er is wel een sociaal en ideologisch engagement ,een revolutionair subjectivisme ,een metafysische greep naar het irrationele .

Duchamp is waarschijnlijk de meest bekende schilder uit het dadaisme ,samen met Picabia .

166          167          168          169            170

 

 

Abstracte schilderkunst 1910 -1970

------------------------------------------

Abstract betekent het verlies van de stoffelijkheid .Abstractie kan alleen nog maar een produkt zijn van de geest , geen voorstelling meer van een werkelijk tafereel .De abstracte schilderkunst begint in 1910 en hecht meer waarde aan een innerlijke belevenis dan aan de omringende wereld .De abstracte schilderkunst toont een uitgesproken neiging tot reductie en vereenvoudiging .Gecompliceerde ensembles zijn verdwenen .
In sommige gevallen doet de voorstelling denken aan de uitvergroting van een detail uit een schilderij of uit een of andere struktuur .Het is geen toeval dat abstracte kunst opgekomen is na de psycho-analyse en het onderzoeken door de psychologie , van het onderbewuste als recentere tak van de wetenschap , het irrationele boven het instinctieve .

Vasili Kardinski had in Moskou rechten en economie gestudeerd en vluchtte uit Rusland voor het Stalinisme,vervolgens uit Duitsland voor Hitler.Kardinsky wordt in Frankrijk genaturaliseerd ,en weigert nog menselijke scenes af te beelden.
Hij schrijft een boek " Über das Geistige in der Kunst " ,waarin hij stelt dat de mensen dusdanige positivisten zijn , dat ze enkel erkennen wat meet-en weegbaar is ,en de rest voor gevaarlijke onzin houden .Als ze de wereldse-tafereel-titel van een schilderij niet in het werk herkennen ,doordat het zeer "onduidelijk " is ,zijn ze pijnlijk teleurgesteld .

129 Mondriaan Boomstudie 1913         130         131

Voor Kardinsky was de muziek ,zoals deze van Igor Strawinsky ,een voortdurende bron van inspiratie .Aan de hand daarvan kultiveerde hij in zichzelf het spirituele , de verinnerlijking .In 1912 publiceert hij te München het boek " Improvisaties " waarin hij schrijft " dat hij tot het inzicht gekomen is dat de schilder moet emanciperen van de rechtstreekse afhankelijkheid van de natuur , en zijn geest moet kultiveren , onafhankelijk van het ontvangen van uiterlijke en uitwendige indrukken .Weten en kunnen zitten reeds binnenin ons ". Hij gaat , eveneens te München, naar de ten-toonstellingen van ‘ der blaue Reiter ‘met onder meer schilderijen van Arnold Schönberg , die daarna alleen nog muziek zal componeren en spelen .In 1914 komt het tot een scheiding tussen hem en Gabriele ,een schilderes die in der blauwe Reiter exposeerde ; hij keert terug naar Rusland en huwt er de generaalsdochter Nina Andrejevskaja.Hij geeft les , richt 32 musea op in gans Rusland,wordt vice-president van het College voor Schone Kunsten , en hoogleraar aan de universiteit van Moskou. In deze stad leefde toen ook Kasimir Malevitsj die enkel schilderde met de grondelementen cirkel , vierkant,driehoek en kruis ,en schreef " dat hij zich daarbij innerlijk losmaakte van elke sociale en materialistische tendens , want elk sociaal gevoel komt voort uit honger.Gewone kunst wordt dus voortgebracht door de maag,
 terwijl abstracte kunst wordt voortgebracht door het verstand " .Malevitsj werd in 1919 professor aan de academie voor beeldende kunsten te Moskou .

132                133

Gemeenschappelijk aan alle abstracten , zoals ook Mondriaan , is dus ,dat ze in feite een wereld wensen zonder natuur , dat is in lijnrechte tegenstelling met de impres-sionisten , die ze ,zoals Kardinsky, beschouwden als vijanden.Ze geven wel benamingen als "boom" , "landschap" ,enz. aan hun schilderijen , maar men ziet enkel driehoeken,rechthoeken,cirkels,streepjes ...geschilderd met een beperkt kleurenpalet ,fundamentele kleuren , praktisch zonder mengingen.

In het ‘Musée d’ Art Moderne’ te Parijs vindt men abstracte schilderijen van de Tchecoslovaak Kupka (1958) en van de fransman Delaunay ,van Pollock en Gorky.

134 ....tot. ...150

De Romantiek.Verlengstuk van de 18e eeuw tot in de eerste helft van de 19e eeuw .

-------------------------------------------------------------------------------

De klassieke kunst is gehecht aan de vorm , de romantische kunst aan expressie en sterke kontrasten zoals de moord op Marat , door Louis David (1748 -1825) . Zijn schilderijen zijn nauw verbonden met het toenmalig maatschappelijk leven .Antoine-Jean Gros schildert kleurrijk na spontane hartstochtelijke opwellingen ,met composities die een dramatische indruk nalaten . Zijn onevenwichtig gevoelsleven speelt hem trouwens dermate parten ,dat hij in 1835 zelfmoord pleegt . Ingres (1780-1867) is ook inpasbaar in deze periode , door het introduceren van " deftig naakt " , zoals zijn baadster van 1808 en het Turkse bad van 1863 .

184       185       186        187

De Romantiek valt in feite samen met gebeurtenissen in de 18e eeuw ,met schilders zoals Prud’hon (1758-1823) , die sterk beïnvloed wordt door de ideeën van zijn tijd , namelijk gevoel ,emotie en de expressie daarvan ,d.w.z. menselijke gevoelens vertolkend , daarbij echter de zoetigheid vermijdend. Zelfs als hij dramatische thema’s behandelt ,doet hij dit nog met een ondertoon van melancholie, zachtheid , zelfs sentimentaliteit ,in tegenstelling tot de smakeloze voorstellingen uit andere vorige tijdsperioden.

De schilders David (Fr) en Goya (Sp) behoren tot dezelfde groep als Prud’hon. Goya,geboren 1746 , buigt zich over een lijdende mensheid , gekwetst in ziel en lichaam. Hijzelf wordt in 1792 doof .In zijn schilderijen legt hij zijn angsten ,
tragiek en nachtmerries neer ,na de mystieke ,zowel geklede als naakte ‘ Maja ‘ geschilderd te hebben .De esoterische schilderijen van William Blake (1757 -1827) zijn uitvindingen van de geest .

188      189      190      191      192

Eugéne Delacroix schildert met hartstocht natuurgetrouwe taferelen ,zoals " de dood van Sardanapal " en " de sultan van Marokko " . De felheid van indrukken , soms tot het overdrevene toe , wordt gangbaar .Deze buitensporigheid vindt men ook in de literatuur en in het toneel terug van Victor Hugo en Shakespeare , die er niet meer voor terugdeinzen gevechten en zelfs misdaden op het toneel voor te stellen , maar dan wel op een dergelijk spectaculaire manier als in vorige eeuwen ondenkbaar was .

De zintuigen worden geprikkeld en de fantasie aangewakkerd.De beeldspraak
en de symboliek van de vorige eeuwen worden vervangen door het gebeuren
zelf,bijvoorbeeld bij het uitbeelden van moordpartijen of , het met behagen voorstellen van het doodschieten van mensen,een gevolg van negatieve sociale toestanden. ( onder andere :Goya).Er wordt op een vurige manier geput uit onbarmhartige bronnen van inspiratie.De tragiek van deze gespannenheid ,
waarin de schilders zichzelf met passie storten ,is,dat een aantal van hen ,en
niet alleen de hierbovenvermelde Gros , op jonge leeftijd sterven , door
zelfmoord te plegen.
De spontane , hartstochtelijke krachten die ze in zichzelf voelen opwellen en
die ze met scheppingsdrang en ongekunsteldheid vertolken in hun schilderijen ,
worden hun eigen ondergang .Ze beelden hartverscheurende tonelen af , waarin schipbreukelingen op een vlot elkaar opeten .( " la méduse " door Géricault ).Ze hebben zich gewaagd aan improvisaties die uit de hand gelopen zijn . Door reizen naar landen zoals Marokko , Turkije ,Algerije ,e.a. , wordt ook het " oriientalisme " geboren , waarin de exotische romantiek van taferelen in zonnige straten en rijke interieurs van de moslim-landen , en toestanden in harems , wordt voorgesteld .
De sultan die slechts te kiezen heeft uit zijn 250 vrouwen en hen bekijkt terwijl
ze aan het baden zijn in zijn luxueuse paleizen,doet de verbeeldingen op hol slaan .

193       194       195      196      197      198      199      200

Als een gevolg van het slechts aanwezig zijn van 1 enkele man in een dergelijk gezelschap ,schildert Gustave Courbet in 1866 , twee lesbische vrouwen  , goed      " lijfelijk " aanwezig , en tederheid suggererend als gevolg van eenzaamheid en het ontbreken van een natuurlijke partner .
Courbet voert daardoor ook oppositie tegen de zeden-prekerij van de bourgeoisie onder Louis-Philippe.
Millet revolteert ook tegen deze hogere klasse door de gewone werker voor te stellen , bv. in zijn "drie vrouwen op het veld" . Millet is zelf in 1814 uit boerenouders geboren .
Daumier ,van arme afkomst ( zijn vader was glasbewerker ) ,schildert in 1857 "
 de prentenverzamelaar " ,en kan door zijn spontane techniek reeds beschouwd worden als een voorloper van de moderne kunst .Hij maakte ook gravures .

201    202     203     204     205    206    207   208   209 210 211 212 213 214 215

 

De Schilderkunst van de 18e eeuw

--------------------------------------------

Deze eeuw kenmerkt zich door rationalisme onder Lodewijk XIV in Frankrijk . Daarna weet dit land zich onder het imperialisme van Napoleon ,als kulturele macht in Europa te handhaven .Boucher schildert allegorieën en Watteau (1684-1721) , pastorales .

Fragonard (1732-1806) schildert " galante " onderwerpen ,die door sommigen als ‘decadent ‘ ervaren worden , zoals " de twee vriendinnen " .Maar zowel Fragonard als Boucher(1703-1770) , zeggen dat ze schilderen volgens " de essentie van de latijnse geest en opvattingen " .

Jean-Etienne Liotard (1702-1789) schildert portretten. Chardin (1699-1779) schildert huishoudelijke taferelen. In de letterkunde gaan Voltaire (romantisch) , Diderot (dramatisch), - Kant- , de meer materialistische weg op in hun schrijven .

115          116         117            118           119

Engeland , is de gezworen vijand van Frankrijk maar heeft schilders zoals Thomas Gainsborough (1727-1788) [die schilderde in de stijl van Rubens die hij bewon-derde], die ook in Frankrijk gegeerd zijn .In het engelse karakter steekt door de humor , ook een sterk kritische zin , die soms in de schilderijen tot uiting komt .

Duitsland en Oostenrijk hebben juist een dertigjarige oorlog en een Turkse invasie achter de rug. In Italië hebben Canaletto (1697-1768)’s schilderijen over Venetië opgang gemaakt.Sommigen verwijten hem ,dat hij teveel details weergeeft in zijn stadsgezichten .Guiseppe Crespi (1665-1747) schildert met een diep menselijke realistische stijl ,zoals "de vrouw aan de afwas ".

De bescheiden Piero Longhi (1702-1785) schildert met glans en kleur,sober maar nooit hoogdravend .

120          121          122           123

In Engeland verdient William Hogarth , van eenvoudige afkomst ,geld met portret-schilderen met een goede clair-obscur techniek. Reynolds (1723-1792) schilderde 2000 portretten ,de meesten in een voortgezette-barok-stijl  .   Dat Reynolds zo produktief was , verklaart men door de grote reislust van deze schilder die verbleef in Portugal , Gibraltar,de Balearen , Rome (-> 2jaar) ,Florence,Parma.... In de Italiaanse steden behield hij een onuitwisbare herinnering aan het coloriet van Veronese , Titiaan en Coreggio.

In de meeste andere landen sluimert de kunst of staat ze ,zoals in Rusland en Skandinavië nog in haar kinderschoenen of wordt er te sterk beïnvloed door het buitenland , zodat iedere eigen nationale kunst-ambitie verlamd wordt .

03 Muziekinstrumenten in de schilderkunst.
----------------------------------------------------
Klik met de muis op de afbeelding om 100 schilderijen
te bekijken .

De muziekgeschiedenis verloopt parallel met de
geschiedenis van de schilderkunst ,met juist dezelfde
jaartallen en dezelfde perioden , zoals de Renaissance ,
de Barok ,de Romantiek , enz .

Sommige schilders waren verslaafd aan muziek , en in die eeuwen dan vooral aan klassieke muziek ,en dat is goed te zien aan de schilderijen in de bijgaande foto-map met dezelfde naam . De schilderijen zijn niet genummerd en ook de perioden zijn niet vermeld . Muziekinstrumenten zijn reeds voorgesteld geweest in bijna archeologische tijden , zoals bijvoorbeeld bij de Egyptenaren .

In de moderne tijden hebben kubisten zoals Braque en Picasso ook muziek-instrumenten geschilderd . Braque bijvoorbeeld : de viool , de guitaar , de  klarinet , het orkest (met 3 man) ,en enkele instrumenten samen . Picasso schilderde onder meer ‘de viool ‘. Muziekinstrumenten vinden we bijgevolg voorgesteld in alle tijdsperioden en in alle stijlen .

Muziek verzacht de zeden ! ( Willy Acke )

P.S.

Jarenlang heb ik de Jazz-bands en hun concerten geschilderd in Antwerpen : tientallen: In :

1)Café Hopper , DeWaelplaats ( schuin tegenover het Koninklijk Museum)

2)in de cafetaria (CAMU) van het hierbovenvermeld museum. Daar werden sommige van de door mij gemaakte schilderijen gedrukt en aan de wand uitgehangen of gegeven aan gegadigden en liefhebbers.

3)Café De Muze , dichtbij de Grote Markt

4)Café Buster op een hoek van een straat die uitkomt op de Grote Markt

5)Pianobar , Grote Markt

6) Arenberg Schouwburg

7)Dockx Hotel , Noorderlaan , schuin tegenover cine-complex Metropolis

8)Rataplan in Borgerhout

9) Hotel De Roos (nu:Jachthotel?) niet ver van de grote markt ,waar op de eerste   verdieping de Spaans-Belgische vereniging vergaderde en voordrachten gaf.

10)enkele andere , in randgemeenten rond Antwerpen,waar concerten in open lucht   gegeven  werden op pleinen in Wilrijk ,Hoboken,Deurne,Stuyvenberg,om      er maar enkele te noemen .In Deurne bijvoorbeeld schilderde ik mijn muzikale vriend ( ik speel zelf piano als beginneling) , de Argentijnse guitarist Carlos Diaz ,die  toen begeleid werd door Mieke , die dwarsfluit speelde . (onder meer Braziliaanse samba's van  Jobim ,prachtig ).

Ik schilderde steeds in gemengde techniek , dit is vooral met acrylverf omdat die snel droogt , gekombineerd met aquarelverf , gouache , en in water oplosbare olieverf . Het komt er namelijk op aan snel te werken ,want de orkesten spelen ( op de meest diverse uren beginnend , soms 10u30 's morgens , 13u of 16u 's middags , 20 u of 22u 's avonds .Het aantal uren dat ik soms tot 2 uur 's nachts geschilderd heb , is niet meer te tellen ....) slechts twee uren ,met een onderbreking van 20 minuten . De afgewerkte schilderijen gaf ik in praktisch alle gevallen gratis weg aan de orkestleider , en ze werden dan op de website van het orkest gezet , of gedrukt op de cover van hun CD's.
Ik heb van hen ook een massa CD's gratis gekregen : tientallen .
 Die orkesten waren duo's , trio's ,quattuors , quintetten ,sextetten. Deze laatste , soms nog met een zangeres erbij ,was het maksimum dat ik aankon ,om er nog een afgewerkt schilderij van te kunnen maken op die beperkte tijd . Vergeten we niet dat ik alle personen eerst in snelle potloodschets teken , samen met hun instrumenten , en aan elk een bepaalde plaats toeken op het schilderij , zodat ze er nog allen goed uitkomen. Dan wordt het moeilijk vanaf 4 personen en meer,om het schilderij nog behoorlijk af te werken.

Tot slot is nog te vermelden , dat het niet evident is , te schilderen in een drankgelegenheid. Er is wat goede wil nodig vanwege de uitbater , om dit te dulden,verdraagzaamheid vanwege het aanwezig publiek ,alsook een portie aanpassingsvermogen vanwege de schilder . Alhoewel ....sommigen mij aanspreken in de straten , in supermarkten , in café 's ,personen die ik mij nauwelijks herinner ,die zeggen " Ah Willy , ik heb u weer zien schilderen ,in ...... en het was de moeite van het bekijken waard " . Zo ziet men maar ....

Door de wegenwerken ,niet alleen op de Antwerpse ring ,maar overal tegelijk ,ook in alle randgemeenten , zijn deze aktiviteiten de voorbije maanden stil gevallen . Ik schilder voorlopig nergens meer , omdat ik er niet meer geraak , tenzij   met veel moeite ,tijdsverlies , gevaar op de weg , en als men ergens aankomt is er nergens parkeerplaats en mijn krijgt er nog een boete  bovenop , als men zijn auto  ergens probeert te zetten. Het wordt hoog tijd , dat we al de gemeenteraden en stadsraden die voor deze chaos zorgen , er bij de volgende verkiezingen buiten stemmen en eruit schoppen.          En door al dat gedoe , verliezen de uitbaters en kleine     zelfstandigen , klanten die niet meer tot bij hen geraken . Zo is het  hierboven vermelde café Buster op de grote markt , nu gesloten en bestaat niet meer.

Surrealisme : 1930 tot 1960 met onderbreking 1939 - 1945

----------------------------------------------------------------------

In de jaren 1930 kende de mensheid een krisis door de grote werkloosheid .

Deze toestand verbeterde er niet op , door de uitvinding van een ganse reeks machines , die weliswaar het arbeidsproces lichter maakten , maar deze mechanisering veroorzaakte nog meer werklozen.De angst voor ‘de machine’ en de ‘vertechnisering ‘ groeide alom .In het dagelijks leven werd iedereen ermee geconfronteerd : telefoon , elektrisering der spoorwegen , ontstaan van voorheen niet bestaande telecommunicatie-middelen , radio en televisie , renwagens , auto’s (vóór 1930 was er 1 auto per gemeente ...) ,vervanging van de paarden.De vooruitgang in  de natuurwetenschappen ,verdrong in de geesten , het vroegere religieus en meta-fysisch denken door een strikt positivistisch denken en gedragspatroon , en een materialistisch wereldbeeld .Deze veranderingen grepen ook in op de privacy van de gezinnen thuis ; het gehele dagelijkse leefpatroon werd anders . De oorlog van 1914-1918 , de Russische revolutie van 1917 hadden nog diepe sporen nagelaten , met toestanden die geschilderd werden door post -expressionisten zoals Otto Dix , George Grosz en Käte Kollwitz . Op de kunst-scene uitte het wegvallen van het geestelijke , het menselijke ,zich door een reaktie die een nieuw bewustzijn trachtte in het leven te roepen ,een symbolisme ,een ersatz als vervanging van het onmenselijk geworden puur realistisch-plat-materialistisch leven ( Karl Marx ), namelijk , het sur-realisme ,waarvan gezegd werd , dat ook het onderbewustzijn betrokken werd bij het voortbrengen van kunst .Men wil de psycho-analyse , op kreatieve wijze beoefenen zoals beschreven door André Breton en anders dan dat Sigmund Freud dit doet in de periode 1918-1921 .

Men kan stellen dat het surrealisme zijn bloei gekend heeft in de periode tussen 1920 en 1940 ,met als wens ,het leven na de eerste wereldoorlog te veranderen. Breton,die in 1916  werkte in een ziekenhuis ,(en daarna nog medische studies deed en arts werd),wordt beïnvloed door de ideeën van een psychiater-neuroloog , en schrijft in 1928 een boek over de poëtische kracht van de waanzin ,nadat hij gewonde frontsoldaten gezien en verpleegd had , die gek werden , of een leven lang getraumatiseerd bleven ,verscheurd door hetgeen ze meegemaakt hadden.Breton schrijft poëzie en gedichten over hetgeen hijzelf en de verpleegden in hun dromen hebben gezien ,afschuwelijke , verwarde beelden , die hij begint te schilderen .In 1975 wordt hierover een boek gepubliceerd : "la naissance de l’aventure surrealiste ". Daarin verheerlijkt Breton ook de communistische ideeën van  Trotsky , zonder twijfel als reaktie op de rol van de duitsers in wereldoorlog I .

Hij was lid van het comité des "Antifascistes "zodat sommigen het surrealisme ook zien als "Art Révolutionnaire ". Als voorlopers en wegbereiders van het surrealisme , vermeldt men Gustav Klimt , Kardinsky , Pablo Picasso , Paul Klee , Marc Chagall en Giorgio de Chirico .

151    152     153    154     155    156    157    158    159    160    161    162 163Dali       164       165

Het expressionisme . 1900 - 1930

----------------------------------------

Zoals de benaming het zegt ,drukt de kunstenaar zich in deze kunstvorm uit onder druk ( ex-pressie = naar buiten brengen onder pressie ) , d.w.z.op een krachtige manier , dus niet noodzakelijk op de gebruikelijke evenwichtige wijze. Harmonie kan dus vervormd worden tot wanordelijk verstoorde harmonie met vloekende kleuren ,eventueel hallucinante voorstellingen , met een dosis benadrukkingen van situaties die aan de ‘ gewone ‘ schilderkunst vreemd zijn , zoals in het schilderij ‘ de schreeuw ‘ van de Noor Edvard Munch.

In Duitsland laat Nolde zich opmerken , en in Oostenrijk Oskar Kokoschka.
Bij ons deed de Oostendenaar James Ensor , zijn duit in het zakje ,net zoals te Gent ( St. Maartens Lathem), Constant Permeke .

101 de schreeuw            102 Ensor : de maskers             103 Ensor Pierrot

104 Pierette door Beckmann 1925              105 Beckmann Papegaai

Grillig realisme kan voorgesteld worden , met een aangrijpende uitdrukkingsvorm. Parallele stromingen die samen met het expressionisme opkwamen , waren het kubisme , het fauvisme en het futurisme , die allen hun bakermat in Frankrijk en Italië hadden. Het expressionisme daarentegen vindt zijn oorsprong in Noord- en Centraal-Europa: de Scandinavische landen , Duitsland en Oostenrijk .Vandaar komt ook het erotisch expressionisme met Klimt , Schiele en Beckmann.
De kring van de schilders , die men de expressionisten heeft genoemd was voornamelijk samengesteld uit de groep van de " Brücke " en enkele schilders uit de kring van de     " Blauwe Reiter " .Daar ontstaat in München een duitse reaktie op franse opvattingen,waarbij een optische beleving van bv. Een landschap , verandert in een lyrische. De romantische naam ‘ der blauwe Reiter’ is ontleend aan de titel van een almanak voor eigentijdse kunst ,waarmee Kardinski en Klee in 1911 begonnen waren . Het expressionisme is het tegendeel van het afgeronde. Het is stekelig , venijnig , gebeten , onconventioneel ,wild , asymmetrisch, boosaardig . Thema’s zijn : rebellie ,geweld , meedogenloze zelfanalyse ,waanzin , primitieve wildheid , verschrikking , schaamteloosheid , uitbarstingen , grimassen , erotiek .De bedoeling was , verstikkende regels te doorbreken en het vermoeide en het vermoeiende dagelijks gebeuren , nieuw leven in te blazen , door de levende werkelijkheid te verrijken met fantasie .

Als voorlopers van het expressionisme ,kan men Goya vermelden , ook Dürer en Jeroen Bosch en er is verwantschap met hetgeen we Felicien Rops hebben zien presteren . ( museum Rops te Namen ) .

106 Rops         107         108         109         110

Het expressionisme is vooral een noodkreet van jonge mensen in de ellende van hun bestaan , verscheurd door verlangens , angst en door de te enge moraal die hun door een maatschappij van bovenuit voorgehouden en opgedrongen wordt . Het is de kreet van de eenzamen , in sommige gevallen bijna krankzinnigen , in de periode 1905 (Rouault) tot 1930, waartoe ook Chagall en Modigliani in Parijs mogen gerekend worden .

De " Jugendstil " ,benaming afgeleid van het Münchense weekblad "Jugend " , had invloed op impressionistische werken van Kokoschka en Kardinski.

111 Munch : straat in Noorwegen            112 naakt met hemd door Modigliani 1919

113 boerenvrouw met kind : Alfaro Siqueros 1924               114 Macke Meer

Enkele grote meesters uit de twintigste eeuwse schilderkunst.

-------------------------------------------------------------

Matisse was twee jaar ouder dan de schilder Georges Rouault , die hij in een schildersatelier leerde kennen .Matisse is beginnen schilderen toen hij ,ziek , bij een oom logeerde .Deze bezocht met hem de musea te Arras , Rijsel en Cambrai . In 1952 werd te Cateau-Cambrésis , een Matisse museum geopend .. De slogan van Matisse was : " hoe eenvoudiger ,hoe duidelijker " .

79          80

Men noemt Matisse in verband met het fauvisme , met als kenmerken ,de accen-tuering van de zuivere kleur en de vereenvoudiging van de tekening.De indeling van de ruimte op een schilderij , stoort zich niet meer aan de perspektivische regels ,
waaraan we gewend zijn.Het wezenlijk bestanddeel is de kleur , maar dan wel op een speciale manier ,met stippeltjes aangebracht.Men tekent beeldvlakken " ont-sprongen uit inspiratie " ,met daarop verstrooide voorwerpen .Kleuren verspringen van oranje naar blauw , van groen naar rood , op een ‘ wilde ‘ manier. (-> ‘ les fauves ‘ ).De bedoeling is , taferelen een spontane uitdrukking te geven , waarbij zoveel mogelijk zuivere kleuren gebruikt worden.

Rouault (1871-1958) voelde zich verwant met zwervers , boeren,weggemaaiden  in een opstand,lichtekooien en verschoppelingen , en hij " wierp zijn gevoelens daar-omtrent ,op het doek " .Hij had zijn vakmanschap geleerd in scholen voor Schone en Decoratieve kunsten .

81            82

Kees Van Dongen  had een voorliefde voor feesten en mondaine gelegenheden ,
misschien omdat hij een ellendige jeugd achter de rug had.Rond 1920 schilderde hij een groot aantal portretten van politieke figuren , toneelspelers ,academici ,personen uit de mondaine wereld ,en uit de rosse buurt in Rotterdam, en hij maakte daarover soms grappen. Geboren te Delfshaven in Nederland ,had hij grote moeilijkheden toen hij te Parijs eens wou schilderen , omdat hij geen woord frans verstond noch sprak. Meisjes en zeelieden interesseerden hem meer dan machines . In nacht-kroegen maakte hij schetsen, die hij voor 5 franse francs aan liefhebbers verkocht ,
alsook aan humoristische bladen die verschenen in Montmartre. Picasso " leende " hem een van zijn vriendinnen , Fernande Olivier ,als naaktmodel (geschilderd met groenachtige tinten),omdat hij wist dat Van Dongen geen geld had om modellen te betalen .Zijn andere geschilderde vrouwen hebben roodgelakte nagels ,geverfde ogen ,fonkelende juwelen ,glinsterende japonnen .Oorspronkelijk was hij landschap-schilder in Nederland ,maar in Frankrijk schakelde hij over naar cirkus-en music-hall taferelen met uitzinnige kleuren.Na een reis naar Egypte,schilderde hij opnieuw landschappen .Hij schilderde ook in Cannes , Deauville en Venetië .

83           84

Dufy ,geboren in le Havre ,uit een muzikale familie , is zijn leven lang door muziek beïnvloed tijdens het schilderen .Hij schilderde orkesten en stillevens met muziek-instrumenten en partituren.In 1905 installeerde hij zich in Montmartre . Als groot kolorist kon hij met scherpzinnig gezette lijnen een onthullend schouwspel tevoor-schijn toveren , zowel in olieverf als in aquarel .Hij maakte ook kartons voor een tapijtweverij , en hield zich ambachtelijk met keramiek en  lithografie bezig .In 1963 kreeg hij een galerie in het Louvre ,nadat hij ook reeds in de Verenigde Staten , na wereldoorlog II (1940-1945) , tentoongesteld had .Hij overleed in 1953 .Zijn werken zijn verspreid over musea te Parijs , Nice en Le Havre .                85

André Derain studeerde voor ingenieur , toen een medestudent (Linaret) hem meenam naar het Louvre om er enkele kopieën te maken .Hij ontmoette er De Vlaminck en Matisse , en begon zelf te schilderen ,waardoor zijn studies in het water vielen.Hij gebruikte op een systematische manier ,zuivere kleuren , dus verschillend van de onstuimige manier ,die hij De Vlaminck deze had zien gebruiken . Roden en gelen overwegen bij Derain , sober en matig .De oorlog 1914-1918 liet een diepe indruk op hem na .Hij zonderde zich af ,maakte gekleurde etsen , schilderde decors voor Les Ballets Russes,maakte gipsmodellen en in brons gegoten mooie meisjes en renwagens .Op 10 september 1954 stierf hij door een ongeval .

86          87           88

Fernand Léger bezit vaste esthetische en sociale overtuigingen ,die hij uitdrukt in zijn schilderijen ,mozaïken ,gebrandschilderde ramen en polychrome beeldhouw-werken .Hij maakt aanplakbiljetten en muurversieringen .Zeer jong nog ,sterft zijn vader ,zodat hij opgevoed wordt door zijn moeder en oom. Hij studeert voor architekt.Na zijn militaire dienst wordt hij zo ziek ,dat zijn oom hem ter genezing naar het zonnige Corsica stuurt,en daar begint hij te schilderen , brekend met ver-ouderde methoden.In 1911 exposeert hij op het Salon des Indépendants. Als de oorlog in 1914 uitbreekt ,verlaat hij Parijs en maakt als nieuwe vrienden : mijnwerkers ,polderwerkers , timmerlui en smeden. Hij schildert de lichtinval op de koperen loop van een kanon en maakt kennis met allerlei nieuwe machines die in die jaren opduiken. Na de eerste wereldoorlog ontmoet hij de bouwmeester Le Corbusier ,werkt mee aan een blad L’esprit moderne , maakt decors voor de opera ,componeert het Ballet Mécanique , en ontwerpt muurcomposities voor de tentoonstellingen in 1925 en 1937.Hij versiert de grote zaal van de UNO in New York , en maakt wandtapijten en keramieken.

Hij sterft in 1955,waarna zijn weduwe een museum liet bouwen te Gif-sur-Yvette.

89           90

Picasso heeft een beslissende invloed op de schilderkunst uitgeoefend ,verwarring gezaaid , nieuwe wegen geopend , verrast en daarna gerustgesteld.Hij was een bezieler , die tegen Jean Cocteau zei :  " ik zoek niet , ik vind " . Het woord fantasie is een te zwakke uitdrukking om zijn talent te verklaren . Picasso is in 1881 te Malaga (Sp) geboren uit een vader van gemengde Andalusische en Castiliaanse afkomst,en een moeder , wiens naam hij heeft aangenomen van een uit Italië afkomstige familie.Zijn vader was tekenleraar in Barcelona ,de hoofdstad van Catalonië .In 1904 vestigt hij zich definitief in Montmartre.Hij schildert eerst vrij klassiek ,zoals " de moeder en het kind ", daarna kent hij tot  1915 een blauwe, roze,groene kubistische en expressionistische periode .De spaanse burgeroorlog grijpt hem diep aan ,en hij schildert Guernica,tentoongesteld op de wereldexpositie van 1937 in Parijs .

91           92            93

De grote variëteit van de werken die hij geschilderd heeft , ook op keramische vazen , wordt door de kunstkritici verklaard door zijn wispelturigheid van geest , zijn liefdeservaringen met minstens 8 vrouwen , zijn politieke opstelling , en een intens kontakt met de toestanden in de wereld van die tijd . De data van zijn werken vallen samen met perioden van vervoering voor een bepaald onderwerp,met de daarmee gelijklopende scheppende aktiviteit.Die afwisseling resulteert telkens in een andere uitdrukkingswijze .Hij is zowel virtuoos als opstandig uitdagend origineel .

Georges Braque schildert volgens de uitspraak van Apollinaire in 1913 , volgens een volledig nieuwe kunstopvatting .Bracke zegt dat hij wel naar de natuur schildert,
maar dat hij " zich daarbij van het model heeft losgemaakt ".   De ontmoetingen tussen Bracke en Picasso vanaf 1908 heeft Bracke in de richting van de kubistische voorstellingen geduwd . Hij kende ook Dufy uit Le Havre , en het fauvisme van Derain na diens ontmoeting met De Vlaminck .Bracke voelde ook wel voor het impressionisme ,dat hij net zoals het fauvisme liet vallen na een reis naar Antwerpen in 1907 , toen hij " Les demoiselles d ' Avignon " van Picasso gezien had .  Hij schilderde van toen afaan met geometrische vormen ,waarin Matisse die zijn doeken zag "kubussen ontdekte".Met Picasso bracht hij de zomer van 1911 en 1912 door te Céret , waar zich nu nog een uitgebreid Picasso museum bevindt .In 1914 breekt hij met Picasso nadat ze samen stillevens hebben geschilderd en collages gemaakt met vierkante en ronde blokjes .In 1938 schildert hij nog een ‘ stilleven met mandoline ‘,
 in 1950 ‘ ruimetelijke schilderingen ‘.Hij overlijdt in 1963.

94

Maurice Utrillo ‘s moeder ,Marie Valadon ,was schilderes .Ze was nog opgetreden als cirkus-acrobate , en ze poseerde bij voorkeur naakt voor zo jong mogelijke schilders omdat dit haar een kick gaf .Ze hing rond in de café ‘s en ateliers van Montmartre ,leerde er Degas kennen , en poseerde ook nog voor Renoir . Ze veranderde haar naam in Suzanne Valadon .

Utrillo’s vader was een dronkaard ,aan alcohol verslaafd.Misschien daardoor voelde Utrillo zich als 14 jarig kind niet thuis in de hem omringende omgeving.Hij had geen vrienden en droomde enkel, om zich af te schermen tegen een voor hem vijandige wereld.Daarom ook , schilderde hij het rustige landschap .

95           96

De dromerige Utrillo mislukte in zijn studies aan het Lyceum ,en hij werd ,omdat hij niets meer te doen had ,en enkel nog door de straten slenterde , door zijn moeder gedwongen om te gaan tekenen en schilderen .Zijn troosteloosheid verdronk  hij ,
want hij werd zoals zijn vader , alcoholieker en op 17-jarige leeftijd onderging hij een ontwenningskuur in een ziekenhuis.Ondertussen ontmoette hij de schilders Modigliani , Sisley en Pissarro , en tot 1908 schilderde hij met dikke verf , landschappen ,min of meer door de twee laatst vermelde impressionisten beïnvloed .
Er zijn serene landschappen bij ,maar ook tragische ,waarin hij zijn wanhoop uit-drukt .Voorbijgangers in de straten zijn slechts figuranten met karikaturale vormen .
Hij schilderde ook naar gewone prentbriefkaarten .Tussen 1911 en 1914 reisde hij naar Bretagne en Corsica , om daar te schilderen. Suzanne Valadon scheidde van haar echtgenoot en hertrouwde met een schilder die even oud was als haar zoon Utrillo ,waarna hevige twisten tussen beide mannen uitbraken .Suzanne kocht een vervallen kasteel in Beaujolais en arrangeerde in 1935  nog een huwelijk tussen haar zoon Utrillo en een van haar vriendinnen.Van dan afaan schilderde Utrillo nog enkel kathedralen en kapellen in een " mystieke"   bui.

Modigliani Amadeo werd te Livorno (It.) geboren in 1884 uit een rijke familie ,
waarvan de grootvader , bankier van de paus was . Hij was een zwak kind ,
waardoor hij zijn studies moest afbreken ,en hij begon te tekenen en te schilderen als vrije tijdsbesteding .Zijn familie liet hem lesgeven door een landschapsschilder uit Livorno.Vanaf 1902 verbleef hij te Florence waar hij aan de School voor Schone Kunsten studeerde .Daarna vindt men hem terug in Rome ,Veneti‘ en Frankrijk .In Montmartre zocht hij vertier bij drinkebroers , hetgeen hem aanspoorde om portretten te schilderen,met een zekere melancholie ,onder invloed van de drank .Hij had nog enkel belangstelling voor het vrouwelijk lichaam.Hij vestigde zich in Mont-parnasse onder invloed van Picasso en Van Dongen ,en schilderde in vijf tot tien jaren tijd vierhonderd schilderijen en duizend aquarellen.

Sommigen die hij achteloos op papieren tafellakens in restaurants maakte ,werden aan zeer lage prijzen verkocht. Met virtuositeit , schilderde hij de portretten van zijn vrienden .Zijn enorme werklust dankt hij aan een overmatig aantal vrouwen ,en drank ,waarbij een engelse dichteres (Hastings) hem zelfs hasjiesj leerde roken .Men vraagt zich af , hoe hij midden van wanorde , de tijd heeft gevonden om zoveel naakte vrouwen ,maitresses , en portretten (onder meer van Picasso ,Jean Cocteau ,
De Vlaminck ,Kisling),in soepele harmonie ,met stijl ,te schilderen .In 1917 werd hij verliefd op een zeer jong meisje Jeanne Hébuterne ,die hij zwanger maakte ,terwijl ze thuis bleef wonen bij haar ouders ,die zich sterk verzetten tegen de verhouding met een oude dronkaard.Ondanks die tegenkanting werd in 1918 een dochter geboren.De schilder zette zijn nachtelijke uitspattingen in kroegen voort en maakte Jeanne opnieuw zwanger . Hij stierf aan tuberculosis in 1920 .Twee dagen na zijn overlijden ,sprong Jeanne met haar ongeboren tweede kind uit het raam op de hoogste verdieping van het ouderlijk huis .

97           98

Chagall Marc ‘s werken worden beheerst door zijn kinderjaren ,waarin hij als het ware leefde in een ghetto ,namelijk zijn vader’s winkel , waar enge tradities hem door zijn familie werden opgedrongen,in Vitebsk,zijn geboorteplaats in Rusland .Op zijn twintigste had hij aan de School van Schone Kunsten niet de middelen om zich het nodige materiaal aan te schaffen.Hij schilderde met aardkleuren naar het beeld van het grauwe milieu waarin hij leefde.Dat veranderde toen een afgevaardigde van de Doema hem naar Sint Petersburg zond,waar hij reprodukties zag van Gaugain , Cézanne en Van Gogh en hij zijn eerste naakt schilderde ,namelijk Bella , zijn verloofde.In 1910 ging hij naar Parijs waar hij in  1911 exposeerde .Zijn composities , opgedragen aan mijn verloofde en aan Rusland getuigen van zijn gehechtheid aan zijn geboorteland en aan zijn joodse  jeugd aldaar . Enkele weken voor het begin van de oorlog van 1914 verlaat hij Parijs terug naar zijn geboortestad om daar te trouwen , na zijn eerste grote tentoonstelling in Berlijn georganiseerd te hebben .In 1937 schildert hij " de (Russische) revolutie ".Hij vestigt zich in Moskou,
daarna Berlijn en dan terug naar Parijs ,waar hij in Montparnasse woonde .Vanaf 1922 tot 1940 schildert hij een groot aantal doeken en in 1941 vertrekt hij naar de VSA tot 1946 , maar vergeet Parijs niet ,waar hij tot 1966 verder schildert .

99

Gromaire Marcel had een voorliefde voor eenzaamheid.Hij schildert met doffe kleuren zoals Permeke .Hij schildert kermessen en de vlooienmarkt ,boeren , bierbrouwers ,schippersvrouwen.Al jong tekent hij , en kan zich pas aan een academie inschrijven na tegenstand geboden te hebben aan zijn vader die hem rechten wilde laten studeren.Geboren in Frankrijk , reisde hij naar Duitsland , Engeland , België en Nederland.Hij geeft les aan de Ecole Nationale des Arts Décoratifs , schildert eerst kubistisch,later honderden  tekeningen naakt met het vrouwelijk lichaam als onuitputtelijke bron .Voordat hij een doek schildert ,maakt hij daarover voorafgaandelijk 20 pentekeningen.Niets wordt aan het toeval overgelaten ,
en alles gebeurt ernstig zonder improvisatie,doorwrocht . Hij is zowel portretschilder als landschapsschilder , zowel met olieverf als met aquarel

100

Het Impressionisme (19e eeuw)

---------------------------------------

In de jaren 1800 begon de bevolking in verschillende landen , en onder meer , toonaangevend in Frankrijk , zich bewust te worden dat wantoestanden en de slechte omstandigheden waarin de lagere klasse leefde en werkte , ook aan de kaak konden gesteld worden , niet alleen verbaal ,maar ook door tekeningen en schilderijen die aan het publiek konden getoond worden . Een en ander voerde tot een strijd tussen troepen van de regering en communards , waaronder arbeiders-vrouwen die een bittere klassenstrijd voerden .Honoré Daumier is een van de Franse schilders , die met zijn schilderijen daarop gewezen heeft .

(treincoupe 3e klasse)   (46) en (46a)             (47) strijd

Ambitieuze schilders zoals hij ,hoopten hun werken te mogen exposeren in het  jaarlijks Parijse Salon ,maar de jury die de doeken daarvoor uitkoos bestond uit leden van de Académie des Beaux Arts,die enkel schilders met naam toelieten en geen plaats gunden aan andersdenkenden die een afwijkende stijl beoefenden. Onder de daartegen rebellerende groepen , bevonden zich de " impressionisten " met Claude Monet , Auguste Renoir , Paul Gaugain ,Van Gogh , die zich verstikt voelden door het intolerante fanatisme van de heersers die de touwtjes in handen hadden van het kultureel gebeuren.

Bekijkt U een dia-reeks van schilderijen van vooral Renoir , door op de volgende
link te klikken:

http://www.youtube.com/watch?v=YJkN5y15Bjc#

Zowel in de kunst als in de literatuur bestond de voorliefde uit moraliserende taferelen , enkel leuke en deftige situaties , plezierige afbeeldingen met deftige sentimenten .Seksualiteit en de minder plezierige kanten van het leven , het uitbeelden van wantoestanden ,armoede en uitbuiting ,werden zorgvuldig vermeden .Maar in een reaktie , werd het deftige , serieus en respectabel klassiek schilderij ,ontleend aan de geschiedenis van Griekenland , Rome  en de Oudheid ,vervangen door een zoutloos genre ,waarin andere inspiratiebronnen de schilders beïnvloedden , onder meer de gedurende eeuwen onderdrukte erotiek .Nu nam de artistieke vrijheid de bovenhand in een ongenuanceerde kunstenaarswereld ,
waarin de kunstenaar kon provoceren , om een reaktie uit te lokken .

Vroeger hadden naakte mannen en vrouwen geen schaamhaar , erotische lichaams-delen werden met de hand , een kledingstuk of een blad van een boom bedekt , hun tepels werden nauwelijks voorgesteld ,en ze hadden een bleke huidskleur die alle details verdoezelde . Daar kwam verandering in met mannen ,maar vooral vrouwen met weelderige vormen en huidskleuren van alle lichaamsdelen .In de literatuur werd deze trend gevolgd door de schrijvers Victor Hugo en Emile Zola , die daarvoor zelfs in de gevangenis had gezeten , beschuldigd van de overschrijding van de deftige seksuele normen. De vroegere geliefde onderwerpen van de respectabele academische kunst ,waren ook schilderijen met rozen , huisdieren ,vooral honden en katten ,elegante mooi geklede dames ,steeds vergezeld van kinderen of boven hun hoofd zwevende engelen ,en soms half ontkleed ,hetgeen in feite veel erotischer was dan hetgeen de impressionisten met spiernaakt begonnen af te beelden . Rubens had ook spiernaakt geschilderd naar dan wel nog op een ‘ deftige ‘ manier .als deel van een of ander historisch verhaal ,of zoals dat bij andere naakt-schilders uit vorige eeuwen het geval was , als deel van een bijbel-verhaal .

(48) Cezanne nudes- landscape

De leidende figuur van de academische school in Frankrijk ,was Jean Auguste Domique Ingres (1780-1867) die ideoloog en jurylid van het Salon was ,en zich op steriele manier verzette tegen de opkomst van nieuwe talenten zoals Eugéne Delacroix (1798-1863) die met passie , spontaneiteit en liefde voor de natuur en de prikkelende erotiek schilderde. Met zijn heldere kleuren en warme romantische elementen in zijn schilderijen ,bevrijdde hij zich uit het keurslijf van de zogezegde klassieke academische schilderkunst .Deze nieuwe beweging werd ook gevolgd door de sympathieke Gustave Courbet (1819-1877),die poneerde dat de schilderkunst zich uitsluitend met concrete en waarneembare zaken diende bezig te houden zoals het stadsleven , café-taferelen ,e.a. Zijn schilderijen waren daarom niet ‘te modern’ of ‘ te proletarisch ‘ of in strijd met de menselijke waardigheid en de ‘goede zeden ‘.

De groeiende ontevredenheid tegen de principes van Ingres en andere conservatieven bereikte een hoogtepunt toen in 1863 , 3000 van de 5000 ingezonden doeken op het Salon geweigerd werden . Dit leidde tot dusdanige uitbarstingen en rellen dat de keizer Napoleon III , in persoon , vroeg de geweigerde doeken te mogen zien ,en besliste dat alle afgewezen kunstenaars hun doeken mochten exposeren in het  " Salon des Refusés " in een ander deel van het gebouw , met schilderijen zoals " le déjeuner sur l’herbe " van Edouard Manet die natuurgetrouw , een duidelijk ‘ niet klassiek naakte vrouw ‘ toonde die zich ontspande op de grasmat , in het gezelschap van twee geklede mannen .

het schildersatelier van Courbet (49)                 dejeuner sur l'herbe door Manet (50)

Het model is Victorine Meurent ,de linkse man haar familielid en de rechtse man is de broer van Manet

bellen blazen (51) door Manet                  De fluitspeler door Manet (52)

(53) Renoir : Portret van Frédéric Bazille 1867                     Renoir Baadster (54) 1870

Renoir : les parapluies 1884 (55) ,                  en jonge baadster (56)

Renoir : de lunch van de roeiers (57) ,         (57a)                          en (57b) pianoles

Constable (58)                       Bazille : het atelier van de schilder (59)

Pissarro : Norwood in de sneeuw 1870 (60)            Toulouse Lautrec (60a)

In de periode na het Salon des Refusés , begonnen de impressionisten bijeenkomsten te houden , met als leidende figuren Claude Monet , Auguste Renoir , Alfred Sisley , Camille Pissarro ,Paul Cézanne . Hun voornaamste belangstelling ging in die periode uit naar landschapsschilderkunst , stukken die ter plekke , buiten werden geschilderd ,waarbij men het licht , de kleuren en de atmosfeer zoals die op dat ogenblik waren , zo natuurgetrouw probeerde weer te geven . Dit ging in tegen de academische opvatting van de donkere kleuren met een tijdloze indruk , gedetailleerd afgewerkt in een atelier ,en waarbij een landschap enkel als achtergrond diende . De impressionisten werden vervoegd door Edgar Degas , die balletdanseressen schilderde .

(61) koets bij het rennen Edgar Degas 1870         de dansklas door Degas 1874 (62)

Omdat alle vergaderingen plaatsvonden in Parijse café’s bestaan over danspartijen in café’s ook schilderijen van die groep en van andere schilders die zich bij hen aansloten . Tussen 1875 en 1886 organiseerden de impressionisten 7 eigen tentoonstellingen waardoor het publiek langzamerhand aan de nieuwe stijl begon gewoon te geraken , omdat het impressionisme als beweging geen uniform beeld opleverde ,maar talloze facetten van diversiteit vertoonde ,een brede scala van facetten en stijlen .Daaronder speelde Cézanne de voorloper van het kubisme en andere 20-eeuwse stromingen. Cézanne werd gesteund door Pissarro en Renoir ,hij was een beetje jaloers op de nieuwkomer Paul Gaugain en had als jeugdvriend , de schrijver Emile Zola

Gaugain was in 1848 geboren in Parijs ,maar zijn vader , journalist bij La Nation emigreerde voor 5 jaar naar Peru en stierf tijdens de reis .Toen hij 17 j was voer Gaugain als tweede stuurman op een koopvaardijschip tussen Frankrijk en Zuid-Amerika. In 1871 verliet hij , na zijn militaire dienst , de marine en werd effecten-makelaar met de steun van zijn oom . Met het daarmee verdiende geld kon hij trouwen met Mette Sophie , een Deens meisje dat als gouvernante in Parijs werkte , en hem de volgende 10 jaren , 5 kinderen schonk. Aan boord van de schepen had hij veel getekend , en de ontmoeting met Pissarro en de ontmoeting met de impressionisten zoals Corot van 1884 ,betekende een keerpunt waarbij Gaugain begon te schilderen Dégas kocht van hem zelfs enkele schilderijen. In 1884 ging hij met vrouw en kinderen naar Kopenhagen,waar de Deense familie van zijn echtgenote hem zeer vijandig bejegende. Met zijn tweede zoon Clovis keerde hij terug naar Parijs en liet Mette achter met de andere kinderen.Hij zou ze nooit meer terugzien. In 1887 vertrok hij naar Panama , dan naar het eiland Martinique en in 1891 naar Haiti .Terug in Parijs van 1893 tot 1895 , kon hij zich niet meer met het europese leven verzoenen en in 1895 verliet hij europa voorgoed om zich definitief in Haiti te vestigen. Hij trouwde er nog tweemaal met zeer jonge meisjes (13 jaar),waarvan ene nog een baby van hem ter wereld bracht, en hij stierf in 1903 aan exczema en een hartaanval .

Meer nog dan Gaugain , heeft Van Gogh zijn leven ,zijn sociaal engagement en zijn ellende op het doek gebracht. Dat sociaal engagement had hij van zijn vader , die dominee was te Zundert , Noord Brabant , waar zijn ooms kunsthandelaars waren. Werkend voor hun firma , ging Van Gogh van 1873-1874 naar Londen werken ,
waar hij verliefd werd op de dochter van zijn hospita , die reeds bleek verloofd te zijn .Deze teleurstelling stortte Van Gogh in een diepe religieuze krisis , en hij liep drie maanden stage aan evangelische school te Brussel.Daarna probeerde hij te werken in de mijnstreek van de Borinage in Wallonië ,maar na zijn pogingen om iedereen daar te bekeren tot het leiden van een christelijk leven , werd hij ontslagen.
Hij vestigde zich weer in Brussel , waar hij lesgaf in anatomie en perspectief ,want hij had in zijn jeugd veel getekend.Van 1880 tot 1885 bestudeerde hij standaard-werken over kunst , en dat is dan zijn enige artistieke opleiding geweest. Hij werd hevig verliefd op zijn nicht Kee Vos , een weduwe met een zoontje,maar deze relatie liep op niets uit .In den Haag wonend , werd hij geholpen door zijn neef ,
Anton Mauve,maakte daar tenslotte ruzie mee ,en ging samenwonen met een prostitué , Sien die reeds een baby had en er een tweede verwachtte.Na twee jaar vluchtte hij weg ,naar de pastorij van zijn vader , die kort daarna stierf. Van Gogh kon zich van toen afaan nog enkel op zijn broer Theo verlaten . Al zijn relaties waren heftig , emotioneel , onstabiel, na met moeite aangeknoopte kontakten. Hij kleedde zich als landbouwer en ging toen de boeren schilderen te Nuenen in Nederland . Hij ontmoette Paul Gaugain ,waarna ze in 1888 gingen samenwonen te Arles in Frankrijk,in een gemeenschappelijke atelier-kamer ,maar maakte met deze alweer ruzie na korte tijd.

Op 23 december 1888 , viel Van Gogh ,Gaugain aan , en sneed zich die avond na een zenuwinzinking , een oor af . Van Gogh was lichtgeraakt en veeleisend ,en toen zijn broer Theo , die hem geldelijk onderhield , in 1890 trouwde en zijn  echtgenote al het geld opeiste voor het huishouden , zag Van Gogh geen uitweg meer, liep het veld in , en schoot zich op 27 juli 1890 een kogel door het hoofd .

Cezanne de kaartspelers 1891 (63)                         Gaugain Hina Te Fa 1893 (64)

Gaugain drie Haitianen 1898 (65)

Gaugain (65a) ,    (65b),(     65c)     en    Van    Gina Te Fatou 1893      (66)

Van Gogh de aardappeleters 1885 (67)                    Degas orkest van de opera (68)

Camille Corot (1776-1875) was een gewaardeerd landschapsschilder .De invloed van de engelse landschapsschilders , hield verband met het feit dat Pissarro en Monet tijdens de Frans-Duitse oorlog , een tijdlang in Londen hadden gewoond waar ze de schilderijen van John Constable ( 1776-1837) en William Turner (1775-1851) hadden gezien.

Constable: de hooiwagen (69 ) (won een gouden medaille op het Parijse Salon)

engelse stijl (70)

Tegen 1900 , waren er navolgers van het impressionisme in verschillende landen ,tot en met de dood van Claude Monet,de laatste grote exponent van deze kunst , in 1926 .

 

Schilderijen (compositorisch) interpreteren en analyseren .

--------------------------------------------------------------------------

Wanneer een schilder een curve voorstelt op een klassiek , ofwel bijvoorbeeld abstract schilderij , is dat dan een dramatische werveling , die een gevoel  uitdrukt ,
of een dynamische uiting van opgekropte energie, vertolkt door ingehouden  spanning .of drukt de curve daarentegen een zekere (s-)loomheid uit , of zelfs een levensmoeheid ?  Zovele vragen met evenveel antwoorden , afhankelijk van de ingesteldheid en de inspiratie van het moment waarop de waarnemer het schilderij bekijkt . De tegenhanger van een kromme , is in compositorisch opzicht , een scherpe hoek tussen twee lijnen ,die elkaar spanningsvol ontmoeten met een doordringende kracht .De lijnen kunnen bijvoorbeeld naar elkaar overhellende bomen voorstellen ,maar ook de hoek tussen het groeiende armpje en het lichaampje van een baby in de moederschoot , of een herder die steunt op zijn stok bij het leiden van een kudde schapen.Ze kunnen de geknakte mast uitbeelden van een vergaan schip t.o.v. het dek ,nadat het tegen een ijsschots te pletter is gelopen.De hierbovenstaande bedenkingen hebben vooral betrekking op vrij recente werken van kunstenaars die op hun schilderijen voorstellingen bedenken ,gebaseerd op composities met lijnen , krommen ,spiralen ,rechthoeken ,cirkels ,e.d.,kort samen-gevat : schilderijen uit " het modernisme " .

Bekijken we nu een eerste ander voorbeeld : "de slaap van de rede ,brengt gedrochten voort " ,geschilderd door de Spanjaard Goya . Het is een symbolisch werk ,waarin Goya duidelijk maakt , dat bewustwording , het proces van de fantasie tegenwerkt .                        

   71 Ets in aquatint 1797              72

De menselijke figuur ,die de rede verpersoonlijkt ,slaapt , en Goya heeft deze toestand weergegeven in een ovale vorm , die passiviteit en berusting uitdrukt .

Boven deze curve ,heeft hij fladderende vleermuizen en uilen geschilderd , opgebouwd uit scherpe , hoekige vormen ,als verdierlijkte hoedanigheid van- en gestaltegeving aan- het geestelijk element in de mens. Zo zijn twee van elkaar gescheiden gevoelsgebieden aangesneden ,enerzijds het ronde menselijk kwetsbare en emotionele , anderzijds de hoekige vormen van het materiële . Dit is de dualiteit van licht en duisternis ,van de gekende wereld van het daglicht en de onbekende wereld van de diepe slaap en de droom ,zelfs het ocultisme ,de opwaartse en de neerwaartse beweging .

Een andere schilder ,William Blake ,is op dit thema ingegaan met zijn schilderij "de oude man " .

73                               De bovenste helft van het schilderij stelt een cirkel voor , een uit de ruimte losgemaakte zon ,omgeven door roodachtig-oranje bestraalde wolken ,allen voorgesteld door krommen ,zoals de menselijke gedaante van de man zelf .

In het duistere gebied onderaan het schilderij , onderscheidt men enkel een grote donkere driehoek , die de compositorische tegengesteldheid uitbeeldt tussen de geestelijke wereld bovenaan , en de stoffelijke wereld onderaan .

Men zou dit kunnen vergelijken met de tegenstellingen vuur en water of lucht en zandige aarde . De naar omhoog gerichte punt van de donkere driehoek kenmerkt daarbij de opwaartse beweging , die in al ons streven aanwezig is ,maar ook het groeien van alle planten naar het licht toe . De zon is daarbij de centrale schijf van de compositie , onze schepper en levens- instandhouder volgens de aloude traditie van de indianen in Zuid-Amerika. De rol van de lucht als verspreider van de zaden van planten , wordt weergegeven door de wind die met kracht tegen de baard van de man blaast .

Als derde voorbeeld bekijken we "de schreeuw " door E. Munch ,waarin een krachtig kontrast tussen ovale vormen en rechte lijnen ,een bijna ondraaglijke spanning veroorzaakt .

74 Munch De Schreeuw              74a

Op en naast de brug domineren de rechte lijnen ,en in de zee en de lucht overheersen gebogen lijnen die onder vertikale of scherpe hoeken staan t.o.v. de rechte lijnen .De lijnen zijn nadrukkelijk ruw voorgesteld ,zodat ze de zintuigen bijna pijn doen.Dit kan ook gezegd worden over de ovaal-achtige vorm van het gezicht met een door pijn , angst of overdreven luid lawaai , verwrongen gelaatsuitdrukking en wijd geopende mond .De vertikaal geplaatste handen schieten naar omhoog uit het gebogen lichaam ,en schermen ofwel de oren af , of ondersteunen een gekweld hoofd .Alleen de twee figuurtjes aan de linkerkant van het schilderij , brengen enige rust teweeg in kontrast met de gepijnigde hoofdfiguur ,die met haar stille schreeuw de omgeving doet sidderen .Dit is een disharmonie ,omdat er geen binding is tussen de figuur op de voorgrond en de twee op de achtergrond.Daardoor ontstaat een druk , een pressie , de ex-pressie van de op dat ogenblik tegenstrijdige  gevoelens .

75 Watteau

Bekijken we als vierde voorbeeld "de liefdestoonladder " van Watteau ,
waarvan de compositie zich op het eerste gezicht baseert op een eenvoudige driehoekige vorm.Deze verleent stabiliteit aan het schilderij met een stevige horizontale basis.Binnen de grenzen van de driehoek heeft Watteau een spanning tussen de twee hoofdfiguren geschapen door ze naar elkaar te laten toebuigen.
Wanneer men de middellijn door de guitaar van de man begint te volgen ,kan men het schilderij ook op een andere basis-wijze bekijken ,namelijk met de driehoek verstoord tot een diagonaal die de guitaar volgt en een andere diagonaal , getrokken van de linker bovenhoek naar de rechter onderhoek , tussen de twee figuren door . Zo kan men verder gaan ontleden ,waarbij men tot de vaststelling komt ,dat het schilderij kan beschouwd worden als geometrisch opgebouwd uit een reeks ruiten en driehoeken ,waarbinnen de verschillende elementen van de afbeelding geplaatst zijn .

76 Watteau en hoedenmaakster : ontleding                     77 Hoedenmaakster

Vijfde voorbeeld : " de hoedenmaakster " door Dégas .een schilderij dat zich-herhalende vormen toont , vormpatronen met contouren .De meest voorkomende aflijning , is deze van de cirkelvormige hoeden.Maar de afbeelding zit ook vol met andere rondingen : de boezem van de vrouw , haar rok ,de afgeronde hoek van de kist waarop de paarse hoed rust ,enz.Bovendien munthet schilderij uit door de plasticiteit van de licht- en schaduw-werking .

Als zesde en laatste voorbeeld , onderzoeken we de invloed van het gebruik van kleuren in een schilderij van Van Gogh : " Café-terras bij avond " .

78  Van Gogh Café-terras

Kleur spreekt ons gevoel aan , zoals de warme kleuren rood ,geel , die maken dat we ons opgewekt voelen , terwijl de koude kleuren  blauw ,paars , groen ,grijs , ons deprimeren en emotioneel afremmen .

Rood is een opdringerige kleur ,die een gevoel kan doen ontstaan van opwinding,
drama,agressiviteit,opwaarts gerichte spanning.De rode kleur zal de plaats waar ze geschilderd is ,meestal een voorgrond , naar voor trekken , terwijl blauw ,paars en groen ,zwart , het tafereel naar achter doen bewegen ,naar achter doen wijken . Claude Monet heeft deze techniek herhaaldelijk toegepast in al zijn bloemen-schilderijen ,waaronder bijvoorbeeld "het klaprozenveld". Daarin laat hij ook alle kleuren kontrasteren met hun komplementaire kleur: rood met groen, blauwmet oranje en geel met paars. Van Gogh heeft met roodachtige tinten zijn café-terras met stoelen ,naar voor getrokken , terwijl hij met een zeer donkerblauwe achtergrond , de sterrenhemel en verafgelegen gebouwen in de straat ,praktisch zwart geschilderd , heeft doen terugwijken .Merk daarbij het perspektief op ,dat vakkundig niet alleen toegepast is op de gebouwen ,maar ook op de menselijke figuren .

De twee gestalten rechts ,die de straat oversteken ,zijn groter voorgesteld dan de twee figuurtjes achteraan in het midden .

178 ,179 De Emmaüsgangers .

------------------------------------------

Caravaggio schildert een verhaal uit de bijbelse geschiedenis , waarin na zijn herrijzenis , Jezus op de weg van Jerusalem naar Emmaüs , twee van zijn discipelen ontmoet . Het schilderij toont het ogenblik waarop diezelfde avond hij zich aan hen openbaart tijdens het diner , door het breken van het brood . Het wordt de twee mannen plots duidelijk dat hun dode leermeester is teruggekomen . Hun verbazing is adembenemend weergegeven , terwijl de herbergier verbijsterd , en niet begrijpend , toekijkt . De rechts gestilderde discipel reageert het theatraalst . Zijn uitgestrekte armen herinneren aan de kruisiging . Deze houding kontrasteert met de  even plotse ,maar minder heftige reaktie van de links geschilderde discipel.

Caravaggio schildert in het midden een jeugdige , baardloze Christus ,omdat hij afstand genomen heeft van de angsten en het lijden tijdens de kruisiging en volgens het evangelie zou verschijnen ‘ in een andere gedaante ‘ . Te midden van rijke , donkere kleurtonen en de omringende schaduwen , baadt zijn gezicht in het licht , dat van links komt , de gebruikelijke positie van de lichtbron in de schilderijen van Caravaggio .

De naar voor gebogen herbergier staat in de lichtstraal ,maar zijn schaduw valt niet op de centrale hoofdfiguur ,maar op de muur ,samen met de schaduw van de linkse discipel , waarmee Caravaggio bedoelt dat niets of niemand zijn hoofdfiguur in de schaduw kan stellen .

250 , 251 : Goya : de derde mei 1808

---------------------------------------------

De derde mei 1808 is een schilderij dat gewijd is aan de gewelddadige onderdrukking en de daaropvolgende massa - executies van Spaanse burgers , die op 2 mei 1808 in opstand waren gekomen tegen de Franse bezetters .

In het vuurpeleton zijn de soldaten afgebeeld als bijna gezichtloze automaten Hun lichamen zijn met elkaar verbonden als een of andere vernietigings-machine.Ze staan bijna onmogelijk dichtbij hun slachtoffers , hetgeen de gewelddadige en tragische aard van het tafereel benadrukt . De aandacht wordt speciaal gericht op de man die met uitgestrekte armen op zijn knieën zit en op het punt staat doodgeschoten te worden.De gezichten van de lotgenoten rondom hem drukken wanhoop en doodsangst uit.Goya schept hier het wrede beeld van een slachthuis ,waarin het bleke hemd van de geknielde man weinige ogenblikken later zal doordrenkt zijn met rood bloed .Op de voorgrond ligt reeds een dode man met gezicht in een plas bloed . Hij is in perspectief getekend met zichtbare verminkingen in het gezicht en zijn uitgestrekte armen duiden op een laatste smeekbede , zoals de armen van het nog levende slachtoffer dat weldra deel zal uitmaken van de stapel dode lichamen op de grond .

Toen koning Ferdinand VII in 1813 weer aan de macht kwam ,stuurde Goya hem een verzoek tot " het herdenken van deze belangrijke en heldhaftige akties en taferelen van onze opstand tegen de tiran van Europa " .

62 ‘ Het ontstaan van de melkweg ‘ 1580 door Jacopo Tintoretto

________________________________________________________

Gaius Julius Hygienus , een bibliothecaris van keizer Augustus in de eerste eeuw voor Christus , verklaarde het ontstaan van de melkweg als volgt :

" de oppergod Jupiter had een voorliefde voor sterfelijke vrouwen .Eén van hen ,Alcmene , schonk hem een zoon met de naam Hercules . Toen zijn eigen echtgenote , de godin Juno , eens een dutje aan het doen was , drukte hij de baby Hercules tegen haar borst om hem van de melk van de onsterfelijkheid-wording te laten drinken . De godin werd wakker en sprong verschrikt op .Bij die beweging spoten de melkdruppels in het firmament ,waar ze meteen in sterren veranderden . Juno beval daarop aan twee slangen de geadopteerde baby te vermoorden ,maar het jongetje was inmiddels al onsterfelijk geworden en zeer krachtig door het drinken van de melk , en hij wurgde de slangen ".

De Venetiaanse kunstschilder Jacopo Rubusti , beter gekend als Tintoretto , had een voorliefde voor theatrale effekten . Toen Tintoretto , in Venetië , tussen 1578 en 1580 , ‘ de melkweg ‘ schilderde , had hij het erg druk met het uitvoeren van allerlei schilderijen in staatsopdracht .Alleen met behulp van assistenten ,kon hij aan de grote vraag naar zijn werken voldoen . ‘ De melkweg ‘ heeft hij echter helemaal alleen geschilderd , en wel twee keer.Toen de National Gallery in Londen het olieverfschilderij in 1972 restaureerde, bleek dat zich onder het verfoppervlak een eerste versie bevond ,met dezelfde voorstelling maar snel en impulsief geschilderd , dus niet zo mooi uitgewerkt.Waarschijnlijk is de reden voor de overschildering van deze oorspronkelijke versie te zoeken in het feit , dat nog vóór de voltooiing van dit eerste schilderij , als potentiele koper , keizer Rudolf II ten tonele verscheen , die besloten had kunst te gaan verzamelen .Deze koper stelde toen de hoogste kwaliteitseisen aan het "fabeltjes-schilderij ,waarbij Jupiter een kleine Bacchus tegen de boezem van Juno houdt " .Hercules werd dus hier Bacchus (de drinker ) genoemd , en het schilderij kreeg een plaats in het keizerlijk paleis te Praag .

Praag werd in 1648 door Zweedse troepen veroverd , en de soldaten namen de schilderijen van Rudolf II mee als oorlogsbuit . Hierdoor werd het schilderij over een derde van zijn oppervlakte beschadigd . Een schets die de keizerlijke hofschilder Jacob Hoefnagel te Praag van Tintoretto’s schilderij maakte ,laat zien hoe het doek er oorspronkelijk uitzag .Op die schets is onderaan ook een tweede naakte vrouw te zien , die waarschijn-lijk Jupiter’s geheime minnares Alcmene voorstelt , want ze is geschilderd in een ‘ aardse ‘ omgeving .Ze ligt op de grond tussen lelies , die zouden ontstaan zijn door verloren gegane, niet ten hemel gerichte , maar naar de aarde neervallende melkdruppels . Deze variant op de legende ,komt voor in een Byzantyns traktaat over plantkunde dat in 1538 in Venetië gepubliceerd werd , dus nog vóór Tintoretto zijn schilderij maakte , maar waarin hij het motief voor zijn inspiratie zou gevonden hebben , en hij schilderde de climax van deze legende, namelijk het moment dat de naakte Juno ligt te slapen op een wolken-bed , hoog in de hemel ,en een verschrikte beweging maakt op het ogenblik dat Jupiter de baby met zijn mond tegen haar borst duwt . De schilder kende ook een dokter , die in het bezit was van een medaille , waarop het wapenschild van zijn familie stond , en waarop Hercules aan de borst van Juno afgebeeld was ,inclusief sterren en lelies.Deze dokter had ook natuurkunde en sterrekunde ge-studeerd .Hij was steenrijk geworden door de verkoop van allerlei drankjes , en had Tintoretto verschillende schilderijen laten vervaardigen , zoals gebleken is uit meerdere teruggevonden kwitanties .Daarop is de ijdele dokter , die ook een borstbeeld had laten vervaardigen op de facade van een kerk ,waarvoor hij duur betaalde ,vereeuwigd met zijn door Tinto-retto voorgestelde kop op een aantal schilderijen over de ‘heilige Marcus’’

De eerst geschilderde versie van ‘ de Melkweg ‘ ,was klaarblijkelijk ook besteld door deze dokter , tot de in 1576 gekroonde keizer Rudolf II op-dook , die zich op staatsieportretten graag liet afbeelden met leeuwenvel en knots , de attributen van Hercules . Het kostte de keizer dus niet veel moeite als heerser en overheerser, het schilderij van de oorspronkelijke besteller , de dokter , af te snoepen . In 1583 verliet hij Wenen ,en trok zich in Praag terug in het koninklijk paleis , als ‘rooms-duitse ‘ keizer , die behalve drie Tintoretto’s ,ook schilderijen verzamelde van Dürer en Titiaan .De keizer is nooit getrouwd en had geen nakomelingen . Hij hield van het "visueel genot bij het bekijken van schilderijen " .Hij liet ook een sterrenwacht bouwen , vlakbij Praag , voor het bekijken van de sterren -hemel ,nadat hij de theorie van Johan Kepler (eveneens te Praag ) over de telescoop had bestudeerd .Rudolf II werd aldus bekend als bevorderaar van kunsten en wetenschappen .

69 Caravaggio schildert ‘Judith en Holofernes ‘ : de onthoofding van Holofernes

De ware naam van Caravaggio was Michelangelo Merisi ,geboren in 1571. Bij een siciliaanse kunsthandelaar moest hij oorspronkelijk drie koppen  van mensen ,per dag schilderen , in ruil voor wat eten ,vooral rauwe groente , in een Lombardisch dorp ,bij Bergamo .In 1590 vertrok hij naar Rome.

Aan het einde van de 16e eeuw , de periode waarin Caravaggio zijn schilderij in Rome maakte , stonden in deze hoofdstad veel aktiviteiten in het teken van de gewelddadige strijd tegen ‘ ketters ‘ .Het was de tijd van de contra-reformatie. De katholieke kerk probeerde de gebieden terug te veroveren ,die in de eerste helft van de 16e eeuw,afvallig waren geworden. Engeland ,Zweden en delen van de Nederlanden ,Frankrijk , Duitsland en Zwitserland ,hadden de ideeën van Luther en Calvijn overgenomen .Ze erkenden de pauselijke autoriteit niet langer en betaalden ook geen be-lastingen meer aan Rome . De verzamelde kerkvertegenwoodigers , slaagden er in geestelijke vernieuwingen door te voeren , en van de kerk een slagvaardige organisatie te maken .Het bestuur van de kerk werd in  Rome gecentraliseerd en de religieuze orden kregen meer macht,vooral de jezuïten die op militaire wijze , ketters ‘ simpelweg ‘ uitroeiden .Dit gebeurde ook in Parijs waar in 1572 duizenden hugenoten werden vermoord omdat ze het geloof van hun koning niet aannamen .De protestantse vorsten moesten er ook aan geloven , ze werden vogelvrij verklaard , en katholieke religieuze fanaten brachten hen om het leven , waaronder Willem van Oranje , en Hendrik IV van Frankrijk . Elizabeth I van Engeland  overleefde een aantal aanslagen .

Een bekoorlijke , rijke weduwe , had haar rouw afgelegd .Judith was voor veel godsdienstfanaten , het lichtend voorbeeld van de moordenares op ketters,waarbij ze gevoelloos en vastberaden te werk ging. Eén van haar slachtoffers , Holofernes , moest stervan , omdat hij " heiden " was ,die de joden wilde dwingen een Assyrische koning , in plaats van Jehova , te aanbidden . Op het ogenblik dat ze wist dat Holofernes zich bedronken had en weerloos op zijn bed lag uitgestrekt , drong ze zijn woonst (waarschijnlijk een tent) binnen , en met de woorden van " god van Israël , geef mij de kracht " , greep ze zijn zwaard en sneed hem de keel over . Daarna liet ze het zwaard nog tweemaal op zijn nek neerkomen tot ze het afge-slagen hoofd in haar handen hield en het overhandigde aan haar kamenier , zeggend " steek hem maar in de levensmiddelentas " .

Toen Caravaggio deze gebeurtenis in 1599 schilderde ,hield hij zich aan de beschrijving uit de bijbel , maar hij liet de kamenier niet buiten wachten,maar beeldde haar naast haar bazin af , omdat de gerimpelde huid van de helpster een welkom kontrast vormde met de perzikhuid van de executeerster .Caravaggio heeft als model voor deze laatste , zijn geliefde Lena gekozen , het meisje dat volgens een politieverslag uit 1605 ook wel als prostitué werkte op de Piazza Navona . Het is geweten dat veel geestelijken en pelgrims , met deze armoedige vrouwen het bed deelden in ruil voor wat " liefdadigheid " .In het ‘ heilige jaar 1600 ‘ telde Rome meer dan een miljoen bezoekers , waardoor de meisjes uiteindelijk toch een behoorlijk inkomen hadden ,overwegend dat er weinig andere mogelijkheden waren om geld te verdienen , want Rome kende geen handel of nijverheid.

Andere kunstenaars ,beeldden Judith af met het hoofd van Holofernes in de hand.Caravaggio toont echter het wrede ogenblik van de onthoofding zelf. Dit is niet ongewoon in die periode, waar elke kunstenaar op de markt hoofden kon kopen die vastgespijkerd tegen een houten wand , als souvenir aangeboden werden door de kerkelijke staat , die alle " bandieten " uitroeide , zo’n 27000 per jaar .Elke dag werden " verse " hoofden van pas onthoofden aangevoerd . Toen de 22-jarige Beatrice Cenci in 1599 onthoofd werd , wegens de moord op haar vader , stond Caravaggio erbij te kijken .Het hoofd werd daarna eerst voor het groot publiek tentoongesteld , liggend op een zwarte doek , en ‘s avonds verlicht door twee fakkels , vooraleer het te koop aangeboden werd . Dit verklaart waarom Caravaggio gefascineerd raakte door onthoofdingen , waarvan hij er nog talrijke schilderde , onder meer in 1603 en 1608 . Waarschijnlijk is de geschilderde Holofernes een zelfportret,waarin hij zich op masochistische wijze identificeert met een slachtoffer van bruut geweld . Sommigen zeggen dat Caravaggio een sadist was . Hij weigerde te schilderen naar het schoonheids-ideaal van de Renaissance . De maagd Maria schilderde hij als een opgezwollen lijk , opgevist uit een rivier.

Vrouwen werden met gerimpeld gezicht en verweerde handen geschilderd . Hij heeft nooit een mooi naakt model geschilderd ,enkel geweld , behalve dan als uitzondering ‘de Emmaüsgangers ".

Hij bracht twee personen om het leven door messteken en was steeds bereid om te duelleren en te vechten . Daardoor moest hij ,achtervolgd door de politie , Rome ontvluchten . Van toen af ,leed hij aan vervolgingswaanzin . In 1610 stierf hij in miserabele omstandigheden in ballingschap .

129 De dood van Marat 1793 door Jaques-Louis David

------------------------------------------------------------------------

De Parijse journalist Jean-Paul Marat lag in zijn bad , waar hij verlichting probeerde te vinden voor een huidaandoening , en tegelijkertijd drukproeven van zijn krant verbeterde . Charlotte Corday , een jonge aristocratische vrouw uit de provincie , was op aanwijzing van Marat zelf , nadat ze aangebeld had , het huis binnengedrongen tot in de badkamer ,en ze bracht de man om het leven met een messteek . Dit gebeurde op 13 juli 1793.

Daarmee had de Franse revolutie er een martelaar bij , want Jean-Paul Marat was een van de populairste revolutionairen en hij werd vereerd door de armen voor wie hij het in zijn blad " L’Ami du Peuple " = de Volksvriend , steeds weer opnam . De royalisten haatten hem echter , en iedereen wist dat hij verantwoordelijk was voor de septembermoorden , waarbij de gevangen tegenstanders van de revolutie massaal afgeslacht werden . In januari 1793 had hij ook een beslissende medestem uitgebracht over de executie van de koning . Jacques-Louis David had ook voor de executie van de koning gestemd . David was ook de regisseur van het feest van de revolutie , een groot propagandistisch spektakel waarbij de pracht en praal van de Renaissance tentoon gespreid werd . Al degenen die echter vroeger daartoe bijgedragen hadden ,waren er niet meer .De vorsten waren afgezet en onthoofd , de priesters waren verjaagd en alle kerken gesloten. David kreeg de officiële opdracht om van de moord op Marat een propaganda-schilderij te maken . Het werk van 165 cm x 128 cm is te bekijken in het Koninklijk Museum voor schone Kunsten te Brussel . De vermoorde journalist werd in een voormalige kerk opgebaard met ontbloot bovenlichaam , zodat iedereen de dodelijke wonde goed kon zien . De badkuip stond er , samen met de houten kist ,die hij als tafel gebruikt had , inclusief inktpot en ganzenpen. De voorwerpen werden als relikwieën behandeld en tijdens de rouwstoet weerklonk elke vijf minuten een kanonschot .

Veel schilderijen van David zijn bewaard gebleven . Hij werd zowel beïnvloed door de Renaissance als door de antieke kunst van de Romeinse oudheid .David had een voorkeur voor grote formaten en grootste gebaren.De compositie was monumentaal maar bijzaken liet hij weg .Door de grote afmetingen van zijn schilderijen kon het publiek ze ook van op afstand bekijken , en dat was in die periode ook wel de bedoeling om de volksmens artistiek gevoel bij te brengen en tegelijkertijd ,de propaganda - machine te dienen .

De moeder van de jonge Marat was een Zwitserse , en zijn vader was een monnik. Hijzelf studeerde medicijnen en natuurkunde ,en hij schreef een verhandeling over kleuren . Hij bleef ondanks hard werken , arm , en in 1774 , vijftien jaar vóór het uitbreken van de Franse revolutie , publiceerde hij in Engeland " de ketenen van de slavernij : over de gewetenloze uitbuiting van het volk door de vorsten " . In 1789 ,het eerste jaar van de revolutie , richtte hij de hierbovenvermelde Volkskrant op .Hierin schreef hij onder meer ‘ zeshonderd afgehakte hoofden zullen onze vrijheid en ons geluk garanderen ‘ , gericht tegen royalisten , profiteurs, bourgeoisie ,adel, en de rijken . Alhoewel Marat dus in de grond een fanatieke demagoog was geweest , schilderde David hem in de dood ‘ met de verheven gelaatstrekken van een deugdzame held ‘.David had Marat de dag voor de moord nog bezocht en hij had het papier en de inkt op de provisorische tafel , de kist die voor de badkuip stond , nog goed in het geheugen . In werkelijkheid stond de badkuip voor een muur waarop zuilen geschilderd waren , maar David heeft in plaats daarvan gekozen voor een sobere , donkere achtergrond , zijn stijl huldigend om details weg te laten , en vooral om de aandacht van de kijker te concentreren op de hoofdfiguur.

Op de kist ligt een bankbiljet en een brief ,waarop te lezen is : " geef dit biljet aan de moeder van vijf kinderen , van wie de echtgenoot voor de revolutie gestorven is ". David heeft met opzet de houding waarin Marat met bengelende arm op een wit laken over de badkuip naar beneden overhelt , vergeleken met die van Christus , zoals deze laatste door sommigen bij de kruisafdoening geschilderd werd , alhoewel David zelf een ongelovige was , die eraan meegeholpen had , priesters te helpen executeren .

Het geschilderde mes , vooraan links op het schilderij , werd door de 24-jarige moordenares Charlotte de Corday , de dag daarvoor gekocht . Ze stamde uit een verarmd adellijk geslacht ,en was afgestudeerd aan een van de duurste kloosterscholen van het land. Haar vader en oom die priester was ,waren het land uitgevlucht , en haar verloofde en zijn broer waren door de revolutionnairen terechtgesteld . Ze hekelde de ‘ huichelachtige demagogen die zich met geweld de macht over de Republiek hadden toegeëigend ‘ . Hiermee bedoelde ze onder meer Marat " die ze reeds vier jaren beu was ". Vier dagen na haar arrestatie , werd Charlotte op het schavot onthoofd .De beul wilde haar het aanzicht van de executie besparen door een zwart doek over haar ogen te leggen , maar ze duwde hem opzij , en legde zelf haar hoofd in het gat onder de valbijl van de guillotine .

147 148 151 Eugéne Delacroix (1798-1863) : 1827 : ‘ de dood van Sardanapalus ‘.

De Assyrische koning Sardanapalus had zijn hoofdstad drie jaar lang tegen de Aziatische vijand verdedigd , vertelt de Griekse schrijver Diodorus in de eerste eeuw voor Christus . Maar toen de Eufraat buiten haar oevers trad en de stadsmuur vernielde , gaf hij zich gewonnen .Hij liet in zijn paleis een reusachtige brandstapel oprichten , met de bedoeling al zijn goud en zilver te verbranden , alsook de complete koninklijke garderobe . Vervolgens sloot hij zijn concubines , eunuchen en zichzelf op in de ruimte die in het midden van de brandstapel was uitgespaard en leverde zichzelf en zijn paleis over aan de vlammen . Alles ,waaraan hij plezier had beleefd , moest verdwijnen . Hij was een onverantwoordelijke egoïst , die als übermensch besliste over het in de dood jagen van tientallen vrouwen en concubines , samen met hun kinderen , en op zijn grafsteen stond : " ik heb gegeten , gedronken , en mij met de vele vrouwen altijd goed vermaakt " . Hij overtrof al zijn voorgangers in luxe en luiheid , en smeerde zich dagelijks van kop tot teen in met cosmetica die zijn huidskleur lichter maakten. ( cfr . Michael Jackson ) .

De toen bijna 30-jarige Eugéne Delacroix , schilderde hem op een groot doek , 3,95 meter bij 4,95 meter , uitgestrekt op een reusachtig rood bed , dat van de linkerbovenhoek tot de rechter onderhoek van het schilderij loopt . Helemaal bovenaan links ligt Sardanapalus ,lui uitgestrekt op het bed , terwijl hij zich door een meisje met Indische of Turkse tulband laat bedienen , die op een schaal een karaf wijn draagt met bijbehorend glas waarin een vergiftigd poeder gestrooid is "om hem het sterven te verzachten " . Het draagtafeltje is versierd met de Egyptische gevleugelde zon .Het meisje weet dat ze in de vlammen zal tenonder gaan . Het schilderij werd gemaakt voor het Parijse Salon van 1827/1828 , met de kenmerken van de Romantiek , hier een combinatie van erotiek en dood . Een doodsorgie wordt afgebeeld , waarin een donkere Nubiër zijn zwaard tot aan het handvat ramt in het paard van een aanvaller . De naakte vrouwen zijn al dood of staan op het punt doodgestoken te worden . Rechts bovenaan brandt het aangestoken vuur en brengt grote rookpluimen voort . Sardanapalus kijkt ongeïnteresseerd naar het spektakel , wel beseffend dat het zijn laatste momenten zijn . Hij toont hiermee opnieuw een totaal gebrek aan sociale en ethische normen , als voormalig absoluut heerser .Men weet ook dat deze aristocraat zich overgaf aan incestueuze relaties met de vele meisjes onder zijn groot aantal kinderen "met onrembare wellust en zinnelijkheid ,ziek van genotzucht " .

Eugene Delacroix heeft als typische romantische schilder gevochten tegen een bekrompen en materialistische maatschappij ,van mensen die de roemrijke veldtochten van Napoleon hadden meegemaakt , en ‘ die zich tevreden stelden met het tellen van hun geld , maar die zich daarbuiten verveelden ‘ .Delacroix zelf was een emotioneel , en hij heeft deze nuchteren door elkaar geschud met zijn hartstochtelijke taferelen ,en zijn hernieuwde belangstelling voor het exotische Oosten , de Oriënt : een niet - Europees fabel-en dromenrijk . In deze gedachtengang , heeft zonder twijfel de veldtocht of expeditie van Napoleon naar Egypte , een rol gespeeld , waar deze in 1798 een zege behaalde , vlakbij de pyramiden van Cheops . Dit leidde tot een belangstelling van vele kunstenaars , niet alleen Delacroix , voor dit nauwelijks gekende deel van de wereld . Ze schilderden ook de wreedheden , begaan tijdens de oorlog van de Grieken tegen de Turken , als verlangen naar verandering , om te ontsnappen aan het verstikkend maatschappelijk klimaat in Europa . Delacroix had reeds als schooljongen , tekeningen van Turken en hun harems gemaakt. In 1832 reisde hij , als begeleider van een Frans diplomaat , naar Marokko en Algerije. Hij schreef : " door hetgeen ik gezien heb , ben ik overweldigd en gefascineerd ". Delacroix hield ook van paarden .Hij tekende ze al vanin zijn jeugd en beelde ze af in zijn schilderijen , zoals onderaan links in het Sardanapolis schilderij : het paard is met zijn in staartjes gevlochten manen en zijn gouden versieringen bijna zo mooi gemaakt als een vrouw . Hiermee wordt ook verwezen naar het feit dat Sardanapolis zich soms verkleedde en optuigde zoals een vrouw , met kostbare sieraden en in vrouwengewaden . Het geschilderde paard symboliseert ook de onstuimigheid van de Arabische volbloed .

153 156 Adolph Menzel : Het fluitconcert van Frederik de Grote in Sanssouci 1850

Frederik de Grote , of Frederik II van Pruisen , was tussen 1844 en 1852 , erg geliefd als muzikant . Als fluitspeler , werd hij zelfs het middelpunt van een opera , getiteld : ‘ een legerkamp in Silezië ‘ .Het stuk ging in 1844 in premiere ter gelegenheid van de opening van het nieuwe konink-lijke operagebouw in Berlijn .Toen hij nog niet zo lang koning was , bracht Federik II eens incognito een bezoek aan Nederland. Omdat hij niet herkend wilde worden , deed hij zich voor als rondreizende fluitist. In een Amsterdamse herberg bestelde hij pastijtjes .maar de eigenares twijfelde of hij wel in staat zou zijn te betalen . Zijn metgezellen verzekerden haar , dat hun vriend een vertreffelijk muzikant was , en hij in 1 uur spelen , het geld voor het bestelde , kon betalen .De herbergierster vroeg Frederik toen iets te spelen ,wat hij ook deed . Ze raakte helemaal in vervoering door het spel , en begon meteen het gevraagde te bakken...

In 1850 begon Menzel ‘het fluitconcert ‘ te schilderen . In 1852 was het voltooid en het hangt nu in de National Gallerie te Berlijn .De plaats van de handeling is het paleis Sanssouci te Potsdam , maar dan wel een honderdtal jaren vroeger ,rond 1750 . Om het schilderij te kunnen maken , heeft Menzel opzoekingswerk verricht in geschriften van adellijken , die Frederik II goed gekend hadden . Zolang de koning recht staat , mogen de gasten niet gaan zitten . Enkel de pianist zit neer aan de cembalo , een voorloper van de piano ,(zoals het clavecimbel ),en degene die de bladen van de partituur omkeert , of een quatre-main pianospeler . Alle anderen staan recht ,behalve enkele adellijke dames .Het zijn degenen ‘ die het geluk hadden , uitgenodigd te worden ‘ . Het was inderdaad een eer , voor een avondconcert in Sanssouci , uitgenodigd te worden . Iedereen kwam dan , ook degenen die zich niet voor muziek interesseerden , zoals de uiterst rechts geschilderde man ,die Pierre Louis Moreau de Maupertuis is, een wiskundige en geograaf die als eerste bewezen heeft , dat de polen van de aarde afgeplat zijn . Voltaire ( Frederik II sprak beter frans dan duits ! ) werd vroeger ook uitgenodigd , maar hij had de koning eens beledigd , en sedertdien mocht hij niet meer komen . Graaf Gustav Adolf von Gotter , die Pruisisch gezant te Wenen was , en daarna hofmaarschalk aan Frederik ‘s hof ,staat met een pruik afgebeeld .Hij was vaak op reis om bijzondere missies te volbrengen .Frederik nodigde geen ministers of officieren uit op zijn muziekavonden , maar oude bekenden en vrienden , die overconversatietalent beschikten . Van zijn drie broers , met wie hij in geen goede verstandhouding leefde , is er ook geen spoor te bekennen. Ook zijn echtgenote ontbreekt , met wie hij gedwongen werd in het huwelijk te treden , door zijn vader Frederik Willem I . In feite leefden ze gescheiden , hij te Potsdam en zij in Berlijn ,en ze hadden dan ook geen nakomelingen . De vrouw onder de kroonluchter , is Frederik’s zuster Wilhelmina die getrouwd was met de markgraaf van Bayreuth . In haar jeugd was ze een grote steun geweest voor haar drie jaar jongere broer , die erg leed onder de barbaarse strengheid van hun vader en de gevoelloze opleiding aan de militaire academie . Ze is de enige vrouw in zijn leven geweest voor wie hij een blijvende genegenheid koesterde . Wilhelmina had nog een zuster , Amalia die ongetrouwd bleef en overste werd van een protestants vrouwenklooster , dit door toedoen van Frederik II , die ze daardoor in feite van het hof verwijderde . Mendel schildert vier vrouwen ,waardoor de indruk ontstaat dat Frederik II op vrouwen gesteld was . Dit is onterecht , want de koning moest niet veel van hen hebben ,en had in tegenstelling tot de meeste vorsten in zijn tijd , geen minnaressen . Hij omringde zich bij voorkeur met intellektuele mannen. Over zijn hofdames sprak hij als over " akelige wijven die men van ver kon ruiken en waarvan de mooisten binnen de kortste tijd verdwenen door te trouwen " .

Tijdens het bespelen van de dwarsfluit , beheerste Frederik het instrument tot in de perfectie op gebied van toonvorming ,vingertechniek en voordracht . Hij componeerde zelf verschillende sonates . Zijn fluitleraar was Johann Joachim Quantz ,voor wie hij veel waardering had , en die voor hem driehonderd werken componeerde . Hetzelfde kon niet gezegd worden van Carl Philipp Emanuel Bach ,( één van zonen van Johan Sebastian Bach , in 1750 overleden) die hem begeleidde op de cembalo , een voorloper van de piano. Op het eerste zicht lijkt deze zich op de koninklijke solist te concentreren , maar de aandachtige toeschouwer kan zien dat zijn gelaatsuitdrukking afwijzend en neerbuigend is . Dit ligt aan de aard van Bach zelf , die in muzikaal opzicht geen andere mensen boven zich duldde , en dat ook liet merken . Alhoewel hij de koning 28 jaar begeleidde , werd hij veel minder betaald dan Quantz , of bijvoorbeeld een Italiaanse zangeres . Door een clausule in het kontrakt , verhinderde Frederik , dat Bach in een ander land een beter betaalde job zou zoeken. In 1767 lukte dat wel , en Bach mocht naar Hamburg reizen om daar Georg Philipp Telemann als muziekdirekteur op te volgen .

 

Vrouwen , die schilderden in de loop van de kunstgeschiedenis .
----------------------------------------------------------------------------

Als men zowel de schilderkunst , als de geschiedenis van de muziek overloopt gedurende de diverse decennia en eeuwen ,krijgt men de indruk dat enkel mannen schilderden.

Dit is te wijten aan de eeuwenlange achteruitstelling van de vrouw . Bedenken
we bijvoorbeeld ,dat in ons eigen land , België , de vrouw pas stemrecht
verworven heeft in 1952 . Ook nu nog wordt de vrouw 5% tot 15% minder
betaald dan de man voor een gelijkaardige job , en dit afhankelijk van de
leeftijd van de  vrouw .

Het is ook bekend dat niet Einstein de relativiteitstheorie uitgevonden heeft ,maar zijn eerste echtgenote , die een zeer bekwame licenciate in de wiskunde en in de natuurwetenschappen was .De rest van zijn idee heeft hij gepakt uit geschriften die binnenkwamen op het oktrooi-bureau in den Haag , toen hij daar werkzaam was .
Iedereen weet dat Einstein een minder dan middelmatig student was aan de universiteit , toen hij studeerde en regelmatig gebuisd was .     Hoe een dubbeltje rollen kan door de kortzichtigheid van degenen die verblind waren door de schijn ,en niet de vrouw achter hem gezien hebben .

De film-"thrillers" , met andere woorden , de "horror"-films  ,gemaakt door  Alfred Hitchcock , met   " a spoon of horror " , een lepel verschrikking , daarvan was het verhaal , het scenario , de gehele opvatting , niet door hem geschreven en tot in de details uitgewerkt , maar door zijn echtgenote .
Hij stak dus de pluimen op zijn hoed ,en ging met de eer en de roem lopen in de ogen van de gehele  wereld ,terwijl zijn vrouw alles uitgedacht had , en zij de werkelijke motor achter het hele opzet was .

De zuster van Mozart die 80 jaar oud geworden is , terwijl Mozart zelf geen
40 jaar oud geworden is door een geslachtsziekte , zei   "  ik speelde veel
beter viool dan hij ,maar bij onze optredens voor koningshuizen en andere
adellijke gezelschappen ,werd altijd over hem gesproken , hij werd in het
daglicht gesteld , en ik bleef in de schaduw ". Ze haatte de mannen en
heeft nooit willen trouwen . Gelukkig bestaan er van de familie Mozart
een aantal mooie schilderijen ,waar men de Mozart's  dochter/zuster onder
 meer clavicord ziet spelen ,een voorloper van de clavecimbel en van de
piano , in gezelschap van haar broer en haar vader .
 
De vrouwen zijn zich de voorbije jaren bewust geworden van hun waarde
als kunstenaressen , en ze zijn beginnen boeken daarover publiceren .
Tot nu toe heb ik er drie gevonden in onze bibliotheken maar ook op het
 internet komen nu talloze sites voor met schilderijen van vrouwen .

In een bibliografie zal ik alle geraadpleegde werken vermelden over alle hoofdstukken betreffende de schilderkunst , die ik op het ogenblik op de PaintingHistory- site aan het zetten ben . Dat zijn dan zowel de talloze
boeken over schilderkunst die men in bibliotheken als in Deurne en Schoten
kan vinden en in de centrale bibliotheek te Antwerpen-stad , alsook de
internet-sites , waar soms op 1 enkele site , duizenden schilderijen aangeboden
worden .

Willy Acke , december 2004

P.S.   Voor schilderijen door vrouwen , kijkt U ook naar :

http://www.mijnalbum.nl/Album=X8PT7GJT
http://www.mijnalbum.nl/Album=X8PT7GJT

04 Dansen in de schilderkunst .
-------------------------------------

De Zuid-Amerikanen zeggen : "bailar es synonimo de vivir " : dansen is synoniem met leven . Dat hebben een groot aantal schilders , niet alleen in Latijns-Amerika ,
maar door de eeuwen heen in alle landen , vertolkt in hun schilderijen ,waarvan er in de foto-map met dezelfde naam slechts een handvol afgebeeld zijn . Bij de hierbijgaande afbeeldingen van schilderijen , zitten er ook twee foto’s uit ‘musicals ‘ , de fameuse dansfilms met Fred Astaire en Gene Kelly en hun gracieuze partnerinnen zoals onder meer Cyd Carisse , die met beide vernoemden in verschillende films danste . Naar dergelijke foto’s of film-uittreksels kan men ook schilderijen maken . Dat is dan natuurlijk weer een andere stijl ,dan zelf een danspaar uit te denken en op doek te zetten ,of naar dansende paren als modellen te schilderen in een ballroom of danszaal .

 / W.A.

P.S. Deze schilderijen zijn niet genummerd , en ook de periode in de kunstgeschiedenis is niet vermeld , net zoals bij de rubriek "schilderende vrouwen door de  eeuwen heen ".

Schilderkunst van de Renaissance 15e en begin 16e eeuw

----------------------------------------------------------------------

De Renaissance is de uitloper van de Gothiek , die zelf volgde op de Romaanse kunst. Renaissance kunst betekent in feite " herboren kunst uit een nieuwe tijd ".

Het schilderij heeft niet langer een dienende funktie ,maar daagt de kijker uit met meer perspektief en gedurfde afmetingen , portret als de juiste weergave van het individu en beginnende landschapschilderkunst als juiste weerspiegeling van de natuur. In Italië gebeurt dit onder meer door Botticelli en in de Nederlanden door de gebroeders Van Eyck , Rogier van der Weyden , Memling en Jeroen Bosch ,deze laatste als schepper van spookachtige beelden en kreupele bedelaars .De duitsers worden zich van de nieuwe stijl bewust door de reizen van Albrecht Dürer (1471 -1528 ) naar Italië ,vooral naar het progressieve Florence . Het was de tijd dat oud duits en oud nederlands sterk op elkaar geleken .Ook de Italiaanse architectuur en beeldhouwkunst scheerden hoge toppen met mooie voorstellingen van het menselijk lichaam en daaromheen gedrapeerde gewaden en toga ‘s ,met krachtig gemodelleerde driemensionele massa ‘s .

Voor het eerst werd over de Rinascitá ,de wedergeboorte van de kunst gesproken , waaronder niet een verwijzing naar de klassieke oudheid werd bedoeld,maar een nieuwe ervaring van de werkelijkheid naar het model van de reeds in 1350 verschenen Decamerone van Giovanni Boccacio . Giotto sprak over de herontdekking van de wereld en de mens ,de ruimte en het landschap.Leonardo Da Vinci voegde er aan toe , dat de natuur niet alleen moest afgebeeld worden ,maar in volmaaktheid moest getoond worden ,perspektief inbegrepen ,d.w.z. niet ontoelaatbaar mocht vereenvoudigd worden,maar voorgesteld naar de juiste zintuigelijke waarneming .Ook met mensen , afgebeeld met hun echte afmetingen en met het zelfbesef dat ze unieke persoonlijkheden waren ,niet meer de vernederende dwerggestalten waarmee ze in de middeleeuwen geschilderd werden om hun landheren te plezieren die hen als ‘ bezit ‘ mochten beschouwen. De wereldlijke schilderkunst van de middeleeuwen bestond vooral uit muurschilderingen in burchten ,kastelen en voorname stadhuizen ,waarbij de verf ‘ a secco ‘ ,d.w.z. op een reeds gedroogde kalkpleisterlaag , werd aangebracht .

Venetië en Toscana ( met Rafaël :1483-1520 ) , volgden Florence , zoals vele andere steden ,in de ommezwaai van het theocentrisch wereldbeeld naar een anthropo-centrisch wereldbeeld ,met de mens als middelpunt .

Pierro della Francesca 01                   Giovanni Bellini 02  

Gent en Brugge waren nijverheids-en handels-centra met internationale faam . Rogier van der Weyden (1400 -1464 ) verwierf in die tijd bekendheid .

Het Gentse altaarstuk dat bij ons begonnen was door Hubert Van Eyck ,werd na zijn dood in 1426 , afgewerkt in 1432 door Jan van Eyck ( + 1441 ) .Volgens Vasari (1550) was het Jan van Eyck , die de olieverftechniek had "uitgevonden " . Deze bewering was onjuist , alhoewel er in die tijd meer geschilderd werd met verf op basis van eigeel dan van olie , als bindmiddel .

03           04            05             06            07            08

Terwijl de Italianen de details vaak ,zonder te veralgemenen ,ondergeschikt maakten aan de grote vorm van het geheel , gaven de ‘ Vlamingen uit die tijd ‘ een overvloed weer van nauwkeurig bestudeerde details .Dit geldt ook voor de 15e eeuwse noord-Nederlandse schilderkunst waarbij het schilderen op houten panelen zich in de 16e eeuw tot een zelfstandig genre zou ontwikkelen ,met naast de vele landschappen , het stilleven . Voor noord-Nederland klopt de stelling , dat de Renaissance de grote kulturele verdienste van de gegoede burgerij was .

Samengevat ,kan men stellen,dat de Renaissance zich kenmerkt door de overtuigende afbeelding van lichaam,ruimte en landschap met juiste detailleringen .

Renaissance en Manierisme .

______________________

De verandering van het wereldbeeld door de vooruitgang in de natuurwetenschappen en de grote ontdekkingsreizen ( ontdekking van Amerika ,Oost-Indische Compagnie,... ) ,de politieke en sociale onrust ,de profane meditatie tegenover het religieuze , de stellingen (protestantisme) verkondigd door Luther ( + 1546 ) ,roept spanningen op , die in de schilderkunst worden weerspiegeld . Leonardo da Vinci introduceert vloeiende kleurovergangen inplaats van afgelijnde kleuren . Michelangelo volgt zijn spoor. Titiaan,Tintoretto,Giorgione en Veronese in Venetië , verbinden in hun prachtige schilderijen ,mens en natuur zoals nooit tevoren. In duitsland munten Dürer ,Holbein ,Grünewald ,Cranach en Altdorfer uit door kwaliteit en diversiteit . Hetzelfde kan gezegd worden van El Greco in Spanje . In de Nederlanden excelleert Pieter Breughel . Met de hierboven vernoemde grootmeesters in de late renaissance tot het jaar 1600 ,is de Europese en in het bijzonder de Italiaanse kunst ,een nieuwe weg ingeslagen door detaillering van de compositie en de monumentale schaal van de figuren.

09      10      11      12

Voorlopers en voortrekkers waren Piero della Francesca ( + 1492 ) en Giovanni Bellini ( + 1516 ). Titiaan (1490 - 1576 ) bestudeerde het werk van Leonardo da Vinci en van Rafaël . Voordat de duitser Dürer naar Italië reisde in 1507 ,maakte hij vooral houtsneden en kopergravures .Daarna sloeg zijn voorkeur voor deze lijntechnieken om naar het oplossen van contouren , en het moduleren van kleur.

Er ontstond een uitwisseling tussen noord en zuid , waarbij schilders uit de Nederlanden ( ook Rogier van der Weyden ) naar Milaan , Venetië , Florence en Napels trokken ,hetgeen zich in hun schilderkunst weerspiegelt ,maar ook Italiaanse meesters , ofschoon in beperkter mate , noordwaarts trokken ,een verkeer van kunstenaars dus in beide richtingen.Ook de Franse koningen en hoven nodigden Italiaanse kunstenaars uit om daar een tijdje te komen werken.

Vasari spreekt over Michelangelo’s " maniera " ( = werken met goede manieren , ook bij de overweldigend tastbare schilderijen op het plafond van de Sixtijnse kapel) , een term , het "manierisme " die doorgewerkt heeft tot in de barok ,waarbij gelet werd op het niet overschrijden van bepaalde esthetische grenzen in de door de kunstenaar geschapen ruimtelijke voorstelling , bestemd voor het kritisch oog van de toeschouwer .Men maakte echter ook voor het eerst afbeeldingen met picturale middelen , die de voorstelling bedrieglijk deed lijken (bv. een trap die niet eindigt..) , de zogenaamde " trompe-l ‘oeil " .

Het ontstaan van een nieuw wereldbeeld was ook het gevolg van de ontdekkingen in 1409 door Christoforus Columbus,en van de vier ontdekkingsreizen naar  Honduras en Zuid-Amerika van de Florentijn Amerigo Vespucci (1451-1512).

Vasco da Gamma (1460-1624) slaagde er over zee in , Indië te bereiken.In het derde en vierde decennium van de 16e eeuw wordt het nieuwe continent Amerika nauwkeuriger onderzocht en vanaf 1528 dringen de Spanjaarden vanuit Mexico diep binnen in Noord Amerika.In 1534 bezetten de Fransen , Canada.

De Pool Nicolaus Copernicus (1473-1543 ) bewijst dat de aarde bolvormig is en rond de zon draait ,idee overgenomen door de Italiaan Galileo Galilei (1564-1642) die ervoor in de ban van de kerk geslagen wordt , welke blijft volhouden dat de aarde een platte schijf is en het centrum van het heelal .

Michelangelo da Caravaggio (1537-1610) kombineert beweging , vormgeving en kleur ,net zoals Michelangelo Buonarroti (-> " de schepping ",:fresco in de Sixtijnse kapel) en Rafaël (1483-1520) . Leonardo da Vinci (1452-1519) schildert het laatste avondmaal en vele andere figuratieve schilderijen ,zoals ook Giorgione en Andrea del Sarto :

13          14          15         16         17          18         19            20

Correggio (1489-1534) schildert taferelen met vrouwelijk naakt in een natuurlijke omgeving van bomen,struiken en landschappen,zoals Tintoretto (1518-1594).

Titiaan (1473-1576) doet hetzelfde ,maar schildert ook rijkelijk aangeklede " voorname " vrouwen ,zoals "la bella " (1536).

Vermeldenswaardige niet- Italianen ,zijn  Albrecht Dürer (1471-1528) die ook zelfportretten schilderde ,een uitzondering in  die tijd ,Hans Holbein de jonge (1497-1553),Quentin Massys (1465-1530) traditioneel volgens oud-Nederlandse invloeden schilderend ,Lucas Van Leyden (1494-1533) en Maerten Van Heemskerck (1498-1574).

Pieter Brueghel de oude (1525-1569) was een meester in de uitbeelding van de menselijke dwaasheden met schilderijen zoals " de blinde leidt de blinde " , zijn " spreekwoorden " ," luilekkerland ",maar ook zijn gekende panelen met ‘de toren van Babel ‘ , ‘de oogst ‘ en ‘ jagers in de sneeuw ‘ ,waarin we hem leren kennen als aanschouwelijk landschapschilder .

El Greco (1541-1614) schilderde eigenhandig levensgrote figuren met plastisch gemodelleerde gestalten en een verfijnd kleurengebruik , zoals Titiaan .

21

In 1600 vertrekt bij ons de 23-jarige Peter Paul Rubens (1577-1640) naar het zuiden om er een dynamische overgangsfiguur te worden tussen de late Renaissance en de Barok .

 

Lee de Forest  (1873-1961)               
Inleidende beschouwingen.
Strikt genomen , begint het tijdperk van de elektronica , in 1883 ,door de uitvindingen van Edison . Zich inspannend om de koolstofgloeidraad in zijn gloeilamp een langere levensduur te geven , sloot Edison dit filament binnenin een metalen omhulsel ,dat achteraf de plaat of anode zou worden in de diode van Fleming .Nog vóór Fleming ,had Edison ontdekt , dat wanneer er een positieve potentiaal werd toegepast op de plaat , en de negatieve pool van de batterij verbonden werd met de gloeidraad , er stroom vloeide doorheen deze keten , maar niet meer ,wanneer men deze polariteiten omkeerde. Maar verder deed Edison niets met de ontdekking van dit verschijnsel , "Edison-effect " genoemd , dat hij wel neerlegde in een patent .Verder had hij het te druk met andere ontwikkelingen op elektriciteitsgebied ,om zich nog verder in zijn "effect" te verdiepen.

Lee de Forest.

Hier :  Lee portret = collage van 4 foto’s

Lee de Forest werd geboren in Council Bluffs ( Iowa/USA) op 26 augustus 1873 . Zijn moeder , Anna Margaret Robbins , was de dochter van een Minister (zo genoemd: in feite een pastoor, hoog in aanzien) .
Toen hij nog maar zes jaar oud was , werd zijn vader , Henry Swift de Forest ,   van oorsprong een Hugenoot , benoemd tot direkteur van een school voor zwarten in Talladega , Alabama . Deze school werd toentertijd genoemd "Vereniging van Amerikaanse missionarissen die jonge negers opleiden tot geestelijke ".De ganse familie verhuisde naar Alabama .Daar groeide Lee op ,oorspronkelijk door zijn vader voorbestemd om dominee te worden ,zoals zijn grootvader.
De Secessie-oorlog was nog maar juist voorbij ,en het feit dat vader  deForest zich met "negers" bezighield was niet van die aard om de sympathie te winnen van grote delen van de Alabama-bevolking.Op school was ook Lee helemaal niet geliefd bij zijn medeleerlingen ,omdat hij altijd op een goed blaadje wilde staan bij zijn leraars , en alles deed opdat ze hem zouden loven en waarderen .Dit is een karaktertrek die hem zijn gehele leven zou bijblijven . Hij voelde zich " beter dan alle anderen",en daardoor werd hij weldra zonder vrienden  "de eenzaamste leerling van Alabama ".Hij stelde vroeg belangstelling in de wetenschappen en vertelde later aan iedereen die het wilde horen,dat hij zijn eerste dollar had verdiend  ,door het opnieuw verzilveren van de vorken en lepels van het keuken-couvert van een buurman . Op 13-jarige leeftijd bouwde hij als vervolg op deze ervaring , een apparaat om grotere voorwerpen te verzilveren. Tegelijkertijd ontwierp hij een stoom-locomotief , veel groter dan een speelgoed-trein , en een fornuis met blaasbalg , om er metalen mee te smelten op hoge temperatuur.
Lee mocht aan de Yale universiteit studeren voor werktuigkundig ingenieur , en hij verwierf dit diploma in 1896.In 1897 werd hij verplicht als soldaat zijn militaire dienst te vervullen,tijdens de Spaans-Amerikaanse oorlog .In 1898 behaalde hij een doctoraat (Ph.D.) met een proefschrift over de weerkaatsing van de electromagnetische (Hertze) golven , die de uiteinden verlieten van evenwijdig gespannen metalen draden .Dit onderwerp hield verband met de draadloze radio-telegrafie ,een onderwerp waarvoor hij reeds vanin zijn jeugd begeesterd was . Reeds op 16-jarige leeftijd had deForest aangekondigd dat hij uitvinder wou worden . Deze ambitie groeide nog na het verlaten van de universiteit , en weldra verwierf hij als uitvinder , faam en fortuin ,met Nikola Tesla als zijn idiool.Hij heeft ook steeds gezegd dat Marconi en Edison ,voor hem een bron van inspiratie waren .
Lee de Forest verwierf als uitvinder ,180 patenten op zijn naam .Zijn hoop op een Nobelprijs ging echter nooit in vervulling .
Wel heeft na de tweede wereldoorlog,de toenmalige president van de VSA ,Dwight D. Eisenhower,hem ter gelegenheid van de vijftigste verjaardig van de uitvinding van de triode, warme persoonlijke groeten gestuurd.Ze luidden : "door U als uitvinder ,zijn de moderne radio , televisie en radar , werkelijkheid geworden .Moge je nog vele jaren voor de boeg hebben ,om de vruchten van Uw werk en arbeid te plukken en er voldoening aan te beleven ".

Hier  figuur  1956

Loopbaan.
Als afgestudeerde van de Yale universiteit,kreeg Lee een baan bij Western Electric in Chicago ,met een aanvangswedde van 8 dollars per week.Het werk lag eigenlijk niet in de lijn van zijn universitair doctoraat,want hij moest opzoekingswerk verrichten op dynamo ‘s .
Omdat hij niet veel verdiende  ,en hij zijn huishuur moest betalen in Chicago waarnaar hij verhuisd was , probeerde hij wat geld bij te verdienen met de vertaling van technische artikels. Daarmee richtte hij thuis een klein laboratorium in , en om de kosten van het dagelijks leven te kunnen betalen kocht hij geen kleren en geen schoenen meer , en liep er steeds verwaarloosd bij.Een professor  van het "Armor Institute of Technology "  was dit te weten gekomen en bood hem aan ,drie uren les te geven aan dat instituut ,waarvoor hij dan de ganse week  mocht beschikken over het laboratorium van deze inrichting.
Omdat het hem niet beviel voor anderen te moeten werken,en omdat de radio-telegrafie hem boeide ,wou Lee een eigen radio-systeem ontwerpen dat losstond van de patenten die Marconi verworven had .Hij wou daarvoor een eigen bedrijf stichten ,maar had daarvoor in feite niet de nodige commerciële basis-opleiding .Bij Western-Electric vond zijn streven naar nieuwe radio-ontwikkelingen geen weerklank , en zijn oversten zegden " Luister eens ,  deForest ,nooit zult ge een goede telefoon-ingenieur worden ,want gij lijkt er niet geschikt voor.U kunt beter opstappen  , en doe dan maar uw eigen goesting , en alles wat u belieft  , maar dan niet meer op onze kosten ". Lee nam deze belediging letterlijk.Zijn volgende werkgever had een radio-telegraaf ontworpen en daarom voelde Lee zich daar beter thuis . De Wall-Street- financier Smythe die wel wat in hem zag , financierde hem , en in 1900 nam deForest een patent op een nieuwe hoogfrekwent detector die hij de "responder" noemde .Dit was een elektronische detector ,een soort relais waarin zeer kleine hoogfrekwente stromen ,een veel groter vermogen kontroleerden,afkomstig van een plaatselijke bron. De responder was het deForest ‘s eerste patent .Hij hoopte daarmee enkele Marconi-patenten te omzeilen .Hij startte een eigen bedrijfje met een genaamde Freeman als vennoot ,maar toen ze voor de Marconi Company een schip-naar-kust verbinding moesten verzorgen ,bleek hun zender niet verder te reiken dan 4 kilometers.
Na deze mislukking hielp (opnieuw) Smythe , hem een nieuw bedrijf te starten : " deForest Wireless Telegraph Company", alweer met Freeman .
In 1903 kreeg hij van een groot dagblad de opdracht een  telegrafie-bureau te installeren ,hetgeen een snelle overseining van het nieuws mogelijk maakte. In Engeland mocht hij om dezelfde reden een radiodienst oprichten om beter verslag te kunnen uitbrengen over de Russisch-Japanse oorlog .Ook  konden Lee en Freeman  hun produkten verkopen aan het Amerikaans leger en de zeemacht,en ze verdienden goed geld aan de bouw van een radio -verbinding tussen Costa-Rica en Panama .

hier  figuur 1904 en 1904a

Men schat dat deForest  aldus op 30-jarige leeftijd ,reeds een kapitaal had opgebouwd van 1 miljoen dollars .Nog 90 andere verbindingen stonden op het programma,maar deForest kon de problemen niet aan en verkocht het bedrijf in 1907 . Met dat geld richtte hij de  " deForest Radio Telephone Company " op ,met een startkapitaal van 2 miljoen dollars . Ondanks aankopen door de Zeemacht , reklame-uitzendingen in 1908 vanop de Eiffeltoren in Parijs , en het uitzenden van de Caruso Opera in januari 1910 , ging het bedrijf failliet in 1911.
Tot overmaat van ramp werden in mei 1912 , twee medewerkers van deForest , opgesloten in de gevangenis , wegens frauduleuze reklame -praktijken . 

De triode.
In 1849 had W.R. Grove , ge-experimenteerd met twee in een glazen buis ingesloten platina-electroden,die verhit werden , terwijl hij een hoeveelheid gas doorheen  de buis joeg.Hij wou met deze proef de elektrische geleidbaarheid van verschillende soorten gassen meten .In 1853 vond de Fransman Becquerel ,dat in een dergelijke opstelling ,een elektrische stroom beter geleidt in de ene zin door het gas in de buis ,dan in de andere zin. De Duitser Wehnelt ontdekte in 1902 dat bepaalde alkalische oxiden , electronen konden uitzenden wanneer ze verhit werden.( cfr. ook : de "wehnelt" in de latere kathodestraalbuizen) .
Verder bordurend op deze opzoekingen ,was Lee deForest  er van overtuigd ,dat twee metalen elektroden ,verhit in een bunsen-brander,konden gebruikt worden als radio-detector.Hij speelde met het idee van een  " lichtboog-detector ".Hij onderzocht de invloed van een hete vlam op  twee platina-electroden. Ze werden in de antennekring van een radio-ontvanger (voor zover men daarover reeds kon spreken) geplaatst.Eén der plaatjes was bedekt met een stukje chloorkalk. Parallel met deze kring schakelde hij een stroombron of  een "B" (= booster-) batterij ,in serie met een hoofdtelefoon.Hij stelde een gelijkrichting vast , en een geringe versterking. Hij besefte echter snel , dat het gebruik van een vlam,een praktische uitvoering van deze schakeling  in de weg stond .    
                          Figuur   Vlam   met daarnaast  fig.     Vlam1

Nadat Fleming in 1904 de diode had uitgevonden,dacht De Forest ,dat binnenin een glazen omhulsel , een geïoniseerd gas moest ingesloten worden om de werking van de diode te verbeteren .Hij dacht daarbij ,dat een voldoende grote hoogfrekwente spanning , de gasontlading in gang zou zetten,zodat het systeem dan zou werken als een detector ,op dezelfde wijze als de gekende Branly coherer,waarvan de weerstand zeer sterk veranderde op het ogenblik dat er aanstotende electromagnetische golven op vielen. O.W.Richardson had echter reeds in 1903 verklaard ,dat een gasontlading in een twee-electroden-opstelling ,niet nodig was ,wegens de thermionische emissie door de gloeidraad in een diode.Koppig als hij was , hield De Forest vol , dat hij toch een gasontlading wou veroorzaken in een diode , door een derde electrode aan te brengen binnen het glasomhulsel , die de gasontlading in gang zou zetten of "triggeren".Hij wou daartoe een ingangsspanning toepassen tussen deze nieuwe electrode en de gloeidraad .
Het plaatsen van hetgeen later een stuurrooster zou genoemd worden , binnenin de lamp , verliep in stappen.Eerst had De Forest een stuk zilverpapier rond de diodelamp gewikkeld , en probeerde daarmee  de electronenstroom te sturen.Daarna plaatste hij binnenin de lamp ,tegenover de gloeidraad , een tweede plaat ,rechttegenover de reeds bestaande anode :

Figuur                     begin

Vervolgens zocht hij de beste plaats voor dat nieuw element , en kwam tot het besluit dat deze electrode het best zou opgesteld worden in de electronenstroom tussen de gloeidraad en de oorspronkelijke anode ,maar dan wel in geperforeerde vorm , dus voorzien van gaatjes , om ,zoals hij zei : " de ionen door te laten en te kontroleren ". Hij nam kontakt op met een lampen-vervaardiger ,een genaamde mijnheer Condless , die deze derde electrode uitvoerde onder de vorm van een in zigzag-vorm gewikkelde metalen draad ,met een totale oppervlakte van 15 vierkante centimeters . De eerste aldus vervaardigde triode-lampen sneuvelden reeds na 3 minuten , maar dit was lang genoeg om aan te tonen ,dat een geheel nieuwe , revolutionaire buis was tot stand  gekomen ,die als veel gevoeliger hoogfrekwent -detector kon dienen , dan de Fleming-diode en de kristal-detectoren.Deze buis was geen eenvoudige gelijkrichter meer ,maar een demodulator (begrip dat toen nog niet bestond) voor radiogolven.Candless zou er in de periode tussen 1907 en 1913 , meer dan 800 exemplaren  van verkopen aan allerlei experimenteerders en radio-amateurs.

Hier                      figuur    vroeg  met  daarnaast figuur 1906

Toen bleek dat de nieuwe buis , eerst "audion" en later "triode" genoemd , interessante eigenschappen vertoonde,ook zonder gasvulling ,groeide  de aandacht daarvoor , zelfs door David Sarnov ,eerst medewerker , daarna direkteur  van RCA (Radio-Corporation of America).  Sarnov (1891-1971) was geboren in Rusland .In 1900 waren zijn ouders geëmigreerd naar de Verenigde Staten en daar was hun zoon kranten beginnen verkopen in de straten van New York . Op 15-jarige leeftijd bracht hij het tot telegrafist in een postkantoor.Met het verdiende geld begon hij elektriciteit te studeren en hij zou zich later ontpoppen tot elektronen-buis specialist in een "vacuum tube department " en "sound-engineer ", en na de opkomst van de halfgeleiders , als " solid state physicist "  in de elektronica-afdeling van het sterkstroom-bedrijf General Electric . In 1931 zou hij daar meehelpen aan het bouwen van radio-ontvangers met trioden. Van 1946 tot 1948 was hij vice-president van RCA en in 1960 werd hij General Manager van dit bedrijf ,dat in 1986 zou opgekocht worden door General Electric (G.E.) .

Hier  foto   Sarnoff1 en  daarnaast  gedenkplaat

De Forest had voortdurend op zijn hoede moeten zijn , om geen inbreuk
te maken op het Fleming patent dat in het bezit was van de Marconi Company . Fleming had trouwens vanaf de bekendmaking van de uitvinding door De Forest , de uitvinding van deze laatste aangevochten onder het motto " deze charlatan is een plagiaat-pleger, en een bedrieger " . Hij verloor echter het proces voor de Rechtbank . De Forest zei : "deze man probeert mij de uitvinding van de eerste interessante vacuum-buis af te nemen , en op zijn naam te doen plaatsen . Als dat niet overdreven is " . Wij moeten toegeven dat beiden zeer verdienstelijken  waren  ,waaraan de gehele audio-visuele -en telecommunicatie -wereld bijna alles  te danken heeft , en die beiden op hoge leeftijd ,als pioniers de geschiedenis zijn ingegaan.

Hier figuur  buizen

De versterking , een geheel nieuw verschijnsel.
De triode werd in 1906 uitgevonden (octrooi aangevraagd in oktober 1906) en gepatenteerd op 15 januari 1907 (U.S. patent 841387,toegekend voor het "device for amplifying feeble electric currents "). De Forest voegde er nog aan toe ,dat "de uitgangsstroom wordt gekontroleerd door een electrode die zelf geen merkbare stroom trekt ".

Hier fig original   met daarnaast  1907patent

Een ander patent " deForest Nr 879532 , een jaar later neergelegd , toont de sturende electrode in de vorm van een rooster tussen de kathode en de plaat . Dit patent beschrijft de schakeling  echter slechts als een detector . De vroege geschiedenis van de elektronenbuis-versterker zit dus vol verrassingen en onduidelijkheden. Merkwaardig genoeg , publiceerde Ambrose Fleming , de grote tegenstander van Lee , op het einde van 1907  , een foto van het deForest audion ,met de volgende korte beschrijving : " deForest oorspronkelijke audion-lamp uit begin 1907.
De volledige hoogte van de lamp,de basis waarin ze vastgeschroefd wordt inbegrepen , bedraagt 3,75 duim " .

hier figuur    1907  met daarnaast of daaronder  figuur 1908 brevet  en figuur audio 1 of audion2 of audion3 naar keuze voor
beste afdrukresultaat .

Op 22 januari 1908 werd de triode in Frankrijk gebreveteerd onder de benaming " triode-detector-en versterker van Lee de Forest , brevet 386.426 ".
Dat deForest in die periode de triode had uitgevonden,werd in die tijd door niemand gewaardeerd . Men noemde ze "een waardeloos ding , dat bovendien voor minstens de helft was afgekeken van Reginald Fessenden ,die daarop reeds een patent genomen had ".     Ze werd aanvankelijk beschouwd als een ander soort hoogfrekwent detector dan de kristal-detector,en de diode van Fleming , en niet meer of niet minder.
Op 30 oktober 1912 gaf De Forest in de Western Electric Co. Labs te New York ,samen met zijn vriend John Stone ,een demonstratie over zijn audion . Hij deed het zelfde , eveneens in 1912 , voor de toenmalige Bell Telephone Labs . In 1912 werkte Lee , zijn "cascade -idee " uit , hetgeen inhield dat hij verschillende trioden in serie boven elkaar plaatste ,en de ganse reeks met een hogere kathode-anode-spanning voedde. Bij een andere opstelling koppelde hij de uitgangswisselspanning van een vorige triode , aan de stuurrooster-kathode ruimte  van de volgende triode via een transformator ,enz. tot hij een grote versterking bereikt had van de ingangs-wisselspanning van de eerste buis .Een dergelijke versterkers-keten  bleek essentieel te zijn voor lange afstands-communicatie op telefoonlijnen .
De Forest deed  verder niets met zijn "audion" , en concentreerde zijn inspanningen op radio-telefonie. Hij was inderdaad in de jaarwisseling van 1909 tot 1910 benoemd tot hoofd van de "Radio Telephone Company" in New York .

hier figuren  1910Opera  en 1913 naast elkaar

Het is slechts nadat opzoekingen vanuit de industrie in 1912 en 1913 aantoonden dat de triode ook kon gebruikt worden als versterker en oscillator,dat ze opgang maakte .Zodra de industriële produktie van de triode aanving , volgden de brevetten elkaar op ,zoals een brevet ,in 1912 neergelegd door Western Electric , het engels brevet 1.113.149 van 25 oktober 1913, het frans brevet 467.747 van 27 januari 1914 (dus op het einde van de eerste wereldoorlog) overgenomen door het Deutsche Gesellschaft für drahtlose Telegrafie mbH .

Hier figuur  1914 brevet  met daar naast figuur  eerste

Aanvankelijk had de triode een zo geringe versterking ,dat ze slechts weinig verschilde van de diode.De versterking vergrootte echter merkelijk toen 5 jaar na 1906 , Edwin Howard Armstrong een regeneratieve-of terugkoppelings-schakeling uitwerkte.De positieve terugkoppeling maakte het mogelijk een gevoelige ontvanger voor radio-golven te bouwen ,alsook een niet-mechanische signaalgenerator voor telegrafie-signalen.De hoogfrekwente spanning werd in faze teruggekoppeld van de anodekring naar de roosterketen van de triode,waardoor haar versterking enorm toenam,en Armstrong er zelfs een oscillator mee kon maken (patent van 22 september 1912 , ook neergelegd in Engeland ).
Alhoewel Edwin Armstrong de uitvinder was van deze eerste oscillator met triode , en van de positieve terugkoppeling ,eiste De Forest , dat de patenten daarvan op zijn naam zouden overgeschreven worden ,een zaak die hij in hogere aanleg won voor de Rechtbank ,en die hij met de steun en de hulp van de machtige AT&T in 1917 nog eens extra liet bevestigen door de Rechtbank , dit tot  groot  ongenoegen van alle radio-ingenieurs in Amerika , die terecht vonden dat Armstrong zeer groot onrecht was aangedaan. Slechts in het begin van de eerste wereldoorlog 1914-1917 ,kwam op de deuren van de radio-cabines op de Amerikaanse schepen , de benaming "radio" voor . In het nu nog steeds zeer conservatieve Engeland , bleef men tegen alles in , het woord "wireless" gebruiken.

De gerechtszaak tegen Armstrong had de Forest veel geld  gekost , omdat ze door de traagheid van het gerecht aansleepte van 1914 tot 1917 met nog in-beroep-procedures tot in 1934 . De Forest verloor er al zijn (weinige) vrienden door ,die er hem van beschuldigden ,reeds gedurende  vorige jaren , op een oneerlijke manier ,de originele ideeen van anderen gestolen te hebben ,om ze dan voor te stellen als nieuwe uitvindingen , zoals hij reeds in 1902 gedaan had met de "electrolytische detector " die hij gezien had tijdens een bezoek aan het atelier van de uitvinder Reginald Fessenden. (zie Fessenden hierboven onder : "de versterking,een geheel nieuw verschijnsel ".)
Om al de gerechtskosten te kunnen betalen , verkocht de Forest een riante villa die hij gebouwd had op de oever van de Hudson rivier in New-York . Armstrong was zodanig teleurgesteld door het verlies van het proces , dat hij er nog twintig jaar onder leed ,en tenslotte zelfmoord pleegde in 1954 .

Hier  figuren  1916 of 1916a  met daarnaast figuur vroeg1

Na Armstrong werden andere veel gebruikte oscillatoren ontwikkeld (de Colpitts en de Hartley oscillator bv.) door E.H. Colpitts die  werkte bij de Bell Labs en L.Hartley  ,tewerkgesteld bij  Summit . P.H.Pierce had reeds op 16 november 1912 ,nadat hij Edwin Armstrong’s oscillator had bestudeerd , de kristal-oscillator uitgevonden. Ondertussen had Lee de Forest  als eerste in de radio-geschiedenis "honingraat "-spoelen gemaakt met Litze-draad , spoelen met grote zelfinductie en geringe eigen-kapaciteit , die ook konden gebruikt worden als gekoppeld spoelenpaar in terugkoppel-schakelingen .
In 1916 deed Lee mee aan de verkiezingscampagne in de strijd tussen Wilson en Hughes. Hij zond daarbij uit met een radio-zender die geïnstalleerd was  op High Bridge te New York .In 1920 deed hij hetzelfde met de zender KDKA en WWJ ( the  Detroit- News-station) . En in 1920 mocht Lee een andere versie van zijn zenders opbouwen in een radio-station te San Francisco .

Hier figuur 1919 ,1920 ,1920tijdens radio-uitzendingen en
lee de forest (=1929)                 naast of onder elkaar

Lee de Forest werd op 8 januari 1930 verkozen tot president-voorzitter van de IRE (Institution of Radio-Engineers).
In 1932 ,zou  Harry Nyquist van de Bell Telephone een verder gevorderde theorie over de terugkoppeling (feedback) ontwikkelen , die ruime navolging vond (met Nijquist diagramma’s).

Hier figuur 1920a  met daarnaast figuur 1930

Verdere ontwikkelingen.
Dat de triode kon versterken ,was van grote betekenis voor de telefonie ,
waarvan de lijnen en kabels slechts telefoongesprekken ( cfr. Graham Bell , uitvinder van de telefoon) konden overbrengen over een beperkte afstand , en daarna verzwakt , gedempt en onverstaanbaar werden .
  AT&T (American Telephone and Telegraph Company) kocht van deForest , voor 50000 dollars alle rechten op voor het gebruik van de triode in radio-telegrafie,in repeaters en in radio-telefonie (voor deze laatste rechten  kreeg De Forest nog eens 250000 dollars).Ook Western Electric sprong op de triode-kar en bracht  in 1915 een triode HF- versterker uit voor radio-uitzendingen over lange afstand.Western Electric bracht tegelijkertijd twee laagvermogen ontvangst - trioden uit .Tijdens het vervaardigingsproces werd de anode , die twee uitwendige aansluitingen had ,elektrisch opgewarmd gedurende het luchtledig  pompen ,zodat door de warmte ,de gassen  verdreven werden en een beter vacuum bereikt werd. Voor toepassingen in zenders ,plaatste men soms 18 buizen in parallel teneinde een groter vermogen te bereiken .

figuren  demonstratie  en verscheidene en various naast elkaar of onder elkaar .

Met de triode-technologie werd op 18 oktober 1913 de eerste telefoon-repeater geïnstalleerd tussen Baltimore en New York. De eerste trans-oceanische radio-telefonie kwam in juli 1914 tot stand , "transcontinentale telefonie " genoemd .
De eerste telefoonlijn tussen New York en San Francisco werd geopend op 15 januari 1915. Er werd daarbij gebruik gemaakt van deForest ‘s audion als eerste grootschalige toepassing van de electronika.

Hier figuren naast of onder elkaar   1916c ,1916d

Wanneer de triode van deForest als detector gebruikt werd , werkte ze met 22,5 volt batterijen , en ze kostte 18 dollars.
Aan diverse toepassingen van het gebruik van de triode ,werden verbeteringen aangebracht door Irving Langmuir van General Electric en Ph.D. Herald Arnold van Western Electric . Deze laatste had in november 1912 , in alle toepassingen van de triode , de blocking-kondensator laten verwijderen die Lee deForest voor sommige schakelingen  had aangebracht tussen het stuurrooster en de kathode.Een veel betere werking van de versterker was daarvan het gevolg .Arnold had reeds daarvoor opgemerkt , dat een eventuele gasvulling van de triode (oorspronkelijk idee van Lee ) er de werking alleen maar kon van verslechten .Hij had tijdens de werking van de triode, een blauwe schijn van een gas-ionisatie opgemerkt ,en was daar niet gelukkig over .Hij toonde de juistheid van zijn opvatting aan , door de triode extra goed leeg te pompen met een vacuum pomp die hij daarvoor speciaal uit Duitsland  had laten overkomen ,en er bijkomend , een "getter"  in aan te brengen.Dit was een nieuw idee van hem , om de laatste restjes gas en lucht  binnen het glazen omhulsel te laten opslorpen door een stof die  tenslotte als een glanzende metaalfilm neersloeg op de binnenkant van de glazen ballon. Een veel betere triode was het gevolg van zijn ingrepen .
De meeste volwaardige triode-buizen ,werden gefabriceerd tussen 1950 en 1960. Als uitzondering geldt de 300B -triode , die reeds in 1935 op de markt gebracht werd door Western Electric.

Hier figuur 1920a met daarnaast  figuur koptelefoon

Tot besluit   : het privé-en huwelijksleven , en Lee’s  latere jaren.
1)Lee was een grote opera-liefhebber,maar bovendien een gedreven schrijver .Vooral in het begin van zijn wetenschappelijke loopbaan schreef hij veel geïllustreerde poëzie zoals "Moonlight on the Hudson ",maar ook honderden brieven naar zakenlui,naar de uitgevers van populaire  tijdschriften aan wie hij technische artikels zond over de beginnende elektronica,zoals ook wetenschappelijke artikels naar wetenschappelijke tijdschriften ,persoonlijke brieven (vooral naar het andere geslacht ), film-scripts , en hij hield een dagboek bij. In 1950 publiceerde hij een auto-biografie , getiteld : "De vader van de Radio ".
De meeste van deze schrijvens en publicaties kan men vandaag bekijken in het  ‘Perham Foundation Electronics History Museum ‘.

Hier figuur boeken over Lee

2)  Lee was niet alleen opera-liefhebber,maar ook muziekliefhebber.Hij
  schreef naar wie het wilde lezen , dat de radio-telefonie , en de radio-omroep uitstekende middelen waren , om muzikale ontspanning binnen te brengen bij de families thuis en  muziek daar te leren waarderen.
In 1907 zette hij deze ideeën kracht bij door de stichting en oprichting van  de " deForest Radio-Telephone Company " . Hij schreef daarover : " weldra zal het mogelijk zijn , op grote schaal naar opera-muziek te luisteren ,verspreid door radio-zenders , die door mijn Radio-Company zullen kunnen geplaatst worden in het Metropolitan Opera House ,en op de hoogste verdieping van andere culturele plaatsen ,met een antenne op het dak daarvan . Hetzelfde geldt voor andere steden dan New York , waar men niet alleen naar gewone muziek , maar ook naar kerkmuziek en voor de microfoon gegeven voordrachten zal kunnen luisteren ". In 1910 zond hij vanuit de Metropolitan Opera ,het  rechtstreeks opgenomen opera-gezang uit van Enrico Caruso , teneinde dit audio-medium te populariseren.

Hier figuur  1921 met daarnaast  of  daaronder 1915 piano

3)Lee was viermaal getrouwd. Dat hij deze toestand  met zijn uitvindingen kon kombineren , was volgens zijn omgeving te danken aan het feit dat hij een " gezonde , sterke, robuuste man " was .De vraag kan  gesteld worden ,  waarom een vrouw ervoor kiest ,mee te gaan met een man die dag en nacht werkt als industrieel en free-lance werker , met nadenken ,vorsen en experimenteren bezig is,en die zelfs meerdere huwelijken achter de rug kan hebben.Het eerste huwelijk vond plaats in 1906 en de gelukkige (?) heette Lucille Sheardown.Dit huwelijk eindigde in een scheiding na minder dan een jaar. De tweede verbintenis kwam er in 1907 met als bruid Nora Blatch , die notabene de schoondochter was van een gekende voorvechtster van meer rechten voor de vrouwen:Elisabeth Cady Stanton . Lee verwekte een kind bij Nora ,die  ingenieur was , en zich door de overname van de ideeen van Cady Stanton tot vrijgevochten vrouw verklaarde. Ze zei : als ingenieur kan en wil ik niet leven in de schaduw van een andere ingenieur ,al is het  mijn echtgenoot Lee .In 1911  gescheidden ze.In 1912 hertrouwde Lee met de zangeres Mary Mayo , en dat is niet verwonderlijk wanneer men  vaststelt dat Lee via zijn radio-uitzendingen vaak in kontakt kwam met vrouwelijke artisten.Uit dit huwelijk dat 15 jaar standhield , werden twee kinderen geboren.

Hier figuren familie 1  en familie 2  naast elkaar of onder elkaar

De vierde en laatste echtgenote heette Marie Mosqu . Ze was een Hollywood-ster uit de tijd van de stomme film .Deze films werden nu  dankzij de Forest  voorzien van klank . Lee was op deze leeftijd reeds een rijke man door de miljoenen dollars die zijn uitvinding van de triode en al zijn initiatieven van gestichte  "company‘s " , hem hadden opgebracht , en hij verhuisde naar Hollywood .Hij zou daar de laatste 30 jaren van zijn leven doorbrengen ,zich toeleggend op technische vindingen , die ogenschijnlijk weinig met radiotechniek te maken hadden,zoals de ontwikkeling van geleidingssystemen voor precisie-bommen ,en het toevoegen van  een gesynchroniseerde geluidsband aan bioscoop-films , een procedé dat hij reeds in 1920 uitvond ,en dat gedemonstreerd werd in theaters tussen 1923 en 1927,maar waar hij slechts in 1959 een Oscar voor kreeg van de ‘Academy of Motion Picture Arts and Sciences ‘. Het opschrift luidde : "Academy Honorary Award to Lee de Forest for his Pioneer Invention ,which brought Sound to the Motion Picture ‘.

Hier figuur  oscar met daarnaast  film  en film1

In de bioscoop-projector bracht hij een sterk geconcentreerde lichtbron aan , die een lichtstraal zond doorheen een geluidsband van heldere en donkere strepen op de beeldjesfilm. Dit gemoduleerd licht viel op een fotocel ,gevolgd door een geluidsversterker,waardoor de lichtvariaties werden omgezet in klankveranderingen.Hij noemde dit : conversie van licht in audio .Hij ontwikkelde Audion-diathermy apparaten voor medische toepassingen ( genezing door warmte-bestraling) ,en tijdens de tweede wereld-oorlog 1940-1945 deed hij militaire research  voor de Bell Telephone Laboratoria .

hier figuur 1944  met daarnaast  diathermie

Van Marie Mosqu  (hij was reeds grijs in gezelschap van deze jongere echtgenote ) zei hij , dat dit het gelukkigste van zijn vier huwelijken was.
Hij stierf op 87-jarige leeftijd te Hollywood op 30 juni 1961. Marie overleefde hem en liet hem  begraven op het San Fernando kerkhof te Mission Hills , Californië .
hier figuur graf

Naschrift .
In 1947 werd door de Bell Labs bekend gemaakt , dat Brattain , Bardeen en  Shockley , drie fysici , de transistor  uitgevonden hadden. Het is duidelijk dat aan deze uitvinding hard gewerkt was tijdens de jaren 1940-1945 van de tweede wereldoorlog , om elektronische uitrustingen , te dragen door soldaten,en mee te voeren met vliegtuigen ,lichter te maken .
William Shockley (1910-1989) was bij de Bell Labs beginnen werken in 1936 . Er bestaan foto ‘s van hem , gefotografeerd met Lee de Forest .

hier   foto   Shockley

Geraadpleegde werken :
1)  Some Beginnings of Applied Electronics, uit  The Microwave Journal ,april 1946
2)  Pioneers / Lee De Forest , last of the great inventors ? ,door W.A.Atherton ,in Electronics World-Wireless World , november 1989
3)  The American President hails doctor Lee de Forest , uit Radio-and Television News , juni 1956 .
4)  Electronics History before 1930 , uit Radio-and High Frequency,1957.
5)  Lee de Forest , uit Straling , veertiende jaargang ,nummer 10 ,blz 249.
6)  Birth of the Electron Tube Amplifier , door F.B.  Llewellyn van Bell Telephone Laboratories , in Radio&Television News , maart 1957 .
7)  A propos de l ‘histoire des telecommunications , door Jean Baudot ,
   in Revue des Ingénieurs Belges , 1985 : 7(3) .
8)  Lee de Forest ,van bunzenbrander naar Audion-buizen ,uit Geschiedenis van de Wetenschap voor de Timmerman ,mei 1961 .
9)   Elektrische geleiding in gassen , Revue des Ingénieurs Belges ,1985:7(3) .
10)  Electron (tijdschrift van de Veron) , tweede jaargang , nummer 4 ,
      april 1949  : Lee de Forest
11)  Lee de Forest , in Radio & Television News , juni 1956

Willy Acke , 25 december 2006

Ambrose Fleming ( 1849 - 18 april 1945 : werd 95 jaar oud  )

Klik op de foto hiernaast om alle in de tekst aangeduide afbeeldingen te bekijken

Hier foto ‘s     Fleming1  naast ofwel Fleming2 of Fleming3

Fleming is de engelse ingenieur , die de diode uitgevonden heeft , de eerste radiolamp ooit , die de weg heeft geopend naar het ontstaan van de radio-ontvangers -en zenders. Gepatenteerd in 1904 , werd ze toen  "thermionische lamp" genoemd , of "vacuum diode" , de "kenotron " ,of  de "twee-elektrode-gelijkrichter ".

Hier naast elkaar :            1888   ,                    1889 ,                        lamp1


Fleming droeg bij tot de foto-metrie (meten van de licht-intensiteit), de draadloze telegrafie , elektrische meetmethoden ,de ontwikkeling van de elektronica .Hij is de auteur van meer dan 100 wetenschappelijke publicaties  en boeken . Daaronder : " The alternate current transformer " (1889,1892) [ de oorspronkelijke studie voor de IEE ,is bewaard in  ‘the Institute for Electrical Engineers ’ te Londen ], " The principles of electric wave telegraphy " (1906)  , " The propagation of electric currents in telephone and telegraph conduction " (1911), " Memoirs of a scientific life "  (1934) .Op het gebied van elektrische (sterkstroom-) machines ,kennen we van hem de linkerhandregel voor motoren en de rechterhandregel voor generatoren ,waarbij de middelvinger ,de wijsvinger en de duim onder rechte hoeken gespreid gehouden , de richting (en zin) van het veld ,de stroom en de kracht aanduiden.

Hier figuur  "handregels "

Hij was raadgever van de  Edison Electric Light Company ,van de Marconi Wireless Telegraph Company ,Swan , Ferranti , Edison Telephone  Co.,en een populaire universiteits-professor zoals Lecturer aan de universiteiten van Cambridge en Nottingham (‘ professor of physics and mathematics ‘  ) en U.C.L.
(University College London) .
In 1929 werd hij voor zijn talloze verdiensten tot ridder geslagen , zodat hij zich van dan afaan "Sir ..." mocht noemen .

Het interessante  leven van John Ambrose Fleming .
Hij werd geboren te Lancaster , Engeland ,op 29 november 1849 , als oudste zoon van zeven kinderen , uit het gezin van de " congregatie-pastoor " James Fleming
en zijn echtgenote Mary-Anne .( Deze familie-eigenschap zou tot gevolg hebben dat Fleming later in verschillende katholieke kerken , zoals in Sint Martin in the Fields ,preken mocht houden , en dit tot na zijn gepensioneerde leeftijd .) De familie van zijn moeder was afkomstig van Swanscombe in Kent  , en was pionier op het gebied van de vervaardiging van Portland cement .In 1854 verhuisde de familie naar het noorden van Londen , waar Fleming het grootste deel van zijn jeugd doorbracht en ook de overige 70 jaar van zijn aktief leven zou doorbrengen .
 Zijn vader stamde af van een lange lijn Schotse voorvaderen van Vlaamse (Flemish  -> Fleming ) oorsprong , en had enige moeite hem in toom te houden en op een klassieke manier op te voeden .Reeds op jeugdige leeftijd vertoonde Fleming tekenen van grote intelligentie. Op 10-jarige leeftijd ging hij naar een private school ,waar hij bijzonder geinteresseerd was in meetkunde.Hij was de laatste van de klas in Latijn,en koos daarna , wegens zijn belangstelling voor wiskunde, voor universitaire studies.Reeds op 11-jarige leeftijd , had hij gezegd dat hij ingenieur wilde worden en hij had thuis een eigen werkplaatsje , waar hij modelschepen bouwde, motoren, en een zelfontworpen fototoestel , waardoor ook een levenslang durende  belangstelling voor fotografie ontstond. Op zijn dertiende verjaardag gaf hij aan de University-College-School , te West End , Londen , een voordracht over elektromagnetische verschijnselen . Aan dit zelfde  University college,studeerde hij wiskunde onder de leiding van A.de Morgan en G.Carey Foster.Na twee jaren studie ,verliet hij deze inrichting wegens geldgebrek , en hij aanvaardde een job bij een scheepsbouwer in Dublin .Dit werk beviel hem echter niet ,en reeds na enkele maanden gaf hij het op en vond een andere baan bij de Londen Stock Exchange ,waar hij gedurende twee jaren werkte . Als gevolg daarvan zou hij later ,  als leraar ,aan zijn studenten zeggen ," dat ze toch tenminste een elementaire kennis moesten opdoen over hetgeen zich afspeelt in de financiële wereld,teneinde geld te verdienen ,samen met een optimistisch en vertrouwend publiek . ".In 1870 behaalde hij het diploma van Bachelor of Science aan UCL.Daarna studeerde hij chemie aan de Koninklijke Mijnschool . Terwijl hij werkte , volgde hij in 1870 avondlessen om zich te vervolmaken en vanaf januari 1871 kreeg hij gedurende 18 maanden een baan als leraar aan de Rossall school , waarna hij met het verdiende geld , terugkeerde als student chemie aan het Royal College of Science in Kensington .Daar schreef hij een wetenschappelijke verhandeling over "de voltaïsche batterij " ,gepubliceerd in de Proceedings van de Physical Society of London , hetgeen in die tijd een grote eer was die hem tebeurt viel .In 1874 gaf hij les aan het Cheltenham College , opnieuw uit geldnood.Hij correspondeerde met James Clerk Maxwell , professor aan de Cambridge Universiteit . In 1877 kreeg hij een studiebeurs van het Sint John’s College te Cambridge ,en studeerde hij  elektriciteit en magnetisme bij professor James Clerk Maxwell aan de Universiteit te Cambridge, waar hij zijn doctoraat in de wetenschappen behaalde (D.Sc.). Op dat ogenblik was hij al 28 jaar oud .Hij had de lessen van Maxwell gevolgd, die vaak zo hoogstaand en moeilijk waren , dat Fleming soms als enige student in de klas zat.Hij mocht daarna gedurende een jaar ,in Cambridge werken als demonstrator van experimenten , voor ingenieursstudenten in de mechanica .In 1881 werd hij gedurende een jaar  als professor in de wis-en natuurkunde aangesteld aan de hogeschool-faculteit te Nottingham . Op dat ogenblik , dat de  elektrische verlichting voor het eerst in de belangstelling  kwam te staan van het groot publiek ,werd hij ook nog in dienst genomen door de Edison Electric Light Company te Londen,een betrekking waarin hij de daaropvolgende tien jaren zou blijven werken.Als raadgevend ingenieur , werkte hij plannen uit voor de elektrische verlichting van een groot aantal steden , en loste samen met de stadsbesturen de problemen op , die  daaromtrent ontstonden. Hij ontwierp als eerste , de elektrische verlichting aan boord van schepen , en installeerde er elektrische machines. Aan de wal bouwde hij hoogspannings-onderstations , die voor het eerst werkten met wisselstroom .Fleming voelde zich sterk aangetrokken door de fysica en werd door het University College London (UCL) uitgenodigd daarover en over elektrische ingenieurs-praktijken , een lessenreeks te komen geven .In 1885 vroeg men hem daar een departement voor electrical-engineering (in een eerste faze: "departement van elektrische technologie " genoemd) uit de grond te stampen en hij werd daarin aangesteld als professor , een taak  die hij de volgende 40 jaar zou vervullen .Dit departement was op dat ogenblik enig in zijn soort , en hij schreef er een veel gelezen boek ,over "telegrafie met elektrische golven ".Hij was bekend door zijn grondige kennis van wisselstroom-metingen , en van het ontwerpen van transformatoren .In 1899 werd hem , bovenop zijn professoraat aan de universiteit, aangeboden , raadgever te worden bij de Marconi Company. Marconi realiseerde in 1899 de eerste radio-uitzending met Morse signalen (draadloze telegrafie) over het Kanaal  tussen de engelse en de franse kust. Marconi noemde van dan-afaan zijn bedrijf ," de Marconi Wireless Telegraph Co Ltd ".De draadloze telegrafie stond toen nog in haar kinderschoenen ,alhoewel Marconi er vanuit het Marconi zendstation te Poldhu in 1901 in slaagde een eerste radio-bericht over de Atlantische oceaan tussen Engeland en de Verenigde Staten van Amerika  over te zenden . Hiervoor maakte hij gebruik van de radiozender die voor hem door Fleming ontworpen was .

Hier figuur  "poldu "

Vóór hem/hen hadden sommigen geprobeerd hoge frekwenties op te  wekken met speciaal daarvoor ontworpen wisselstroom-generatoren ,maar met deze alternatoren bereikte men zelden frekwenties boven de 10 kHz .De radiolamp was toen nog niet uitgevonden en een vonkenzender werd gevoed  door een 25 paardenkracht generator , aangedreven door een dieselmotor .De antenne was 60 meter hoog opgehangen en werd in serie gevoed met de sekundaire spoel van een transformator die Fleming voor dat doel berekend had. Daarvoor had hij twee hoogfrekwente spoelen evenwijdig met elkaar geplaatst,zodat ze magnetisch gekoppeld waren. De uitzending gebeurde op een frekwentie die door Fleming (te hoog ) geschat werd op 500 kHz (hetgeen hij pas in 1935 bekend maakte ) , dus op de grens van hetgeen we nu de overgang tussen de middengolf en de lange golf noemen .Ook alle schepen zouden daarna uitgerust worden met zenders-ontvangers ,werkend rond dit frekwentiegebied. Het is pas later dat men de frekwenties zou verhogen.Merken we op dat er in 1901 nog geen ontvangers bestonden , om de uitgezonden signalen op een behoorlijke wijze te decoderen .De door de Fransman Branly in 1890 uitgevonden coherer die eerst de veranderlijke weerstand van ijzervijlsel gebruikte , onder de invloed van aanstotende Hertze golven ,was de enige , zeer ongevoelige detector voor hoogfrekwente signalen,waarmee men nog wel enkele punten en strepen kon waarnemen van het opgepikte telegrafie-signaal.(enkele jaren later ook op de hoogste verdieping van de eiffeltoren in Parijs door ingenieurs van de toenmalige Bell-Telefoon ) . Achteraf zou hij vervangen worden door een soort punt-kontakt halfgeleider -diode , waarbij de punt van een wolfram-of-tungsteen-draad drukte op een galénesteen,dit is galliumsulfide.

Hier figuur  "detector "

Meer over Poldu :
Marconi was reeds in 1894 begonnen , de experimenten van Heinrich Hertz te herhalen .Hij was gefascineerd door de Hertze golven en door de uitvinding van de dipool-antenne door Hertz. Natuurlijk interesseerde hem ook de commerciele kant van het eventueel draadloos uitzenden en ontvangen van telegrafie-signalen met de toen pas uitgevonden Morse-code. In 1896 slaagde hij erin een afstand van 2,5 kilometer te overbruggen door boven de aarde een vertikale kwart -golflengte-antenne op te stellen , die  nu nog altijd   " de Marconi -antenne " 
 genoemd wordt.

Hier figuur  "1896 "

In Engeland werd toen op zijn aanwijzingen , een dergelijke vaste verbinding geïnstalleerd tussen het eiland van Wight , en Bournemouth (1897) die op 22 kilometer van elkaar verwijderd lagen. Hij werkte daarbij op een lage frekwentie in de HF-band , rond de 300 kHz.

 Hier figuur    "zender1"

 In 1900 vatte hij het idee op om een transatlantische overzending te proberen te verwezenlijken .In 1901 dacht hij daarbij aan  frekwenties tussen de 182 kHz en  500 kHz. Tenslotte koos hij in Poldu voor 272 kHz en in oktober 1902 begon hij daarvoor een groot antenne-systeem te bouwen,met reusachtige houten masten ,61 meter hoog .Daaronder groef hij radiale metalen draden in de grond ,als tegengewicht , die elk 305 meter lang waren . In 1904 experimenteerde hij met een pyramidale ( soort regenscherm-discone-) antenne , die bestond uit 400 metalen geleiders.In 1905 bouwde hij te Glace Bay in Canada,een 55 meter hoge vertikale antenne met topcapaciteit die bestond uit 200 horizontaal gespannen metalen draden. De uitzendingen in telegrafie werden verwezenlijkt met een door hem gebouwde vonkenzender.

De diode : de eerste radiolamp ooit .
We kunnen hier beter spreken over "lamp", dan over het later gebruikte woord "buis ".In 1883 maakte Edison zich zorgen over een zwarte koolstoflaag die zich aan de binnenkant van zijn gloeilampen afzette .Teneinde deze neergeslagen film te minimaliseren , had hij een metalen plaat ingesmolten tussen de gloeidraad en het glazen omhulsel . Daarop verder zoekend , had hij de positieve klem van de batterij die het filament voedde , aangesloten op de uitgangsklem van de plaat , en opgemerkt dat er een kleine stroom vloeide doorheen de plaatkring ,gemeten met een galvanometer .Hij stelde ook vast , dat wanneer hij de plaat met de negatieve pool van de gloeidraad-batterij verbond , er geen stroom vloeide in de plaatkring.

Hier figuur  "diode " met onder andere de stroom-spanningskarakteristiek

Dit verschijnsel wekte ,eveneens in 1883 , de belangstelling van Fleming .In 1884 reisde hij naar de Verenigde Staten en ontmoette daar Edison en bezocht de Edison laboratoria . In een verhandeling die hij in 1890 publiceerde bij de Royal Society , merkte hij op , dat wanneer hij de Edison-lamp voedde met een wisselstroom in plaats van met gelijkstroom , de wisselstroom werd omgezet in gelijkstroom. Hij noemde dit : "gelijkrichting " (rectification) .Het is slechts 14 jaar later , dat hij deze vinding publiek maakte , door er in 1904 een patent op te nemen ,   waarin hij de aldus gebruikte lamp , de " oscillating valve "  noemde , later bekendgemaakt onder de benaming  " thermionic valve " of "thermionic diode ".De serieproduktie daarvan werd door de Marconi - maatschappij aangevat.

Hier figuur  "lamp" , met daarnaast figuur "dioden"

Hij stelde vast dat de gelijkrichting ook plaats vond op hoge frekwenties , en daarmee was de radio-detector geboren , die de coherer van Branly zou vervangen.
Zijn opzoekingswerk concentreerde hij in 1896 op kathodestralen , en drie jaar later werd hij aangesteld als wetenschappelijke raadgever aan de Marconi Wireless Telegraph Company.Daar duidde hij aan , welk materiaal en welke opstelling men moest gebruiken voor de eerste overzending van telegrafie-signalen over de atlantische oceaan in 1901 .Als Marconi-raadgever had hij  ook nog tijd genoeg om parallel daarmee te werken bij de National Telephone Company en de Ediswan Electric Light Company , betrekkingen waarin hij andere ervaringen opdeed .

De uitvinding van de diode.
----------------------------------
Fleming vertelde hoe hij de diode had uitgevonden : "In 1882 , kwam ik als raadgever van de Edison  Electric Light Company te Londen , in aanraking met de vele problemen die de toenmalige gloeilampen opleverden , en ik begon de fysische verschijnselen die daarmee gepaard gingen te bestuderen met al de middelen die in die tijd ter beschikking stonden. Het viel mij op , dat de gloeidraden braken bij de geringste schok , en dat het glas van uitgebrande lampen ,verkleurd was.Daarbij viel mij op dat er telkens een lijn over het zwart uitgeslagen of met een metaalfilm bedekt glas liep , die niet verkleurd was, net alsof iemand er met een vingernagel inwendig zou op gekrast hebben . De niet verkleurde figuur had de vorm van de speld-vormige gloeidraad,waarbij opviel dat het niet gebroken gedeelte van de gloeidraad gewerkt had als een scherm tegen het bombardement van het inwendige van het glas door de koolstofmoleculen of door verdampt metaal van de gloeidraad. Ik besloot daaruit dat de verkleuring van het glas ( die het lichtrendement van de lamp verminderde) zou kunnen tegengaan worden door op de plaats waar het glas het meest gebombardeerd werd , een metalen plaat op te stellen tussen glas en gloeidraad .Deze plaat bracht ik met een afzonderlijke verbinding naar buiten het glas van de lamp en ik begon proeven uit te voeren door een potentiaalverschil toe te passen tussen de (metalen) gloeidraad en de plaat.Ik stelde daarbij tot mijn verbazing vast dat een milliamperemeter enkel een stroom aanduidde , wanneer de negatieve klem van de gebruikte batterij aan de gloeidraad lag en de positieve klem aan de plaat, maar niet omgekeerd. Daaruit besloot ik dat het mogelijk moest zijn met deze "thermionic valve" een wisselstroom gelijk te richten , een begrip dat in die tijd nog niet bestond ."
 Hij schreef hierover een brief naar Marconi,omdat hij sedert 1899 ook als raadgever in dienst was bij de Marconi Company , zonder zijn professoraat aan de UCL ( University College London) te moeten opgeven .
Wanneer hij een wisselspanning tussen gloeidraad en plaat  toegepaste , duidde de amperemeter een kontinue stroom aan,doordat er telkens slechts een halve golf ,(steeds aan de zelfde zijde van de tijdsas=enkelvoudige of één-alternans-gelijkrichting ) , van de aangelegde wisselspanning werd doorgelaten. Het open-blijvend gedeelte in de tijd , kon hij opvullen door een kondensator parallel te schakelen met zijn buis , die achteraf de diode genoemd werd met een kathode (in het begin de gloeidraad , later een afzonderlijke cilinder rond de gloeidraad) en een anode , de toegevoegde plaat .
In het geval van een metalen filament of metalen kathode , gaf deze een elektronen-stroom af , die aangetrokken werd door de positieve plaat .Hij patenteerde zijn vondst op 16 november 1904 .

hier figuur "patent "

Het was in oktober 1904 dat Fleming ,zoals hij zelf zei , "een goede inval "had.Hij wist dat meters en telefoons te traag waren om hoogfrekwente spanningen en stromen te registreren en als gemiddelde waarde , nul aanduidden. Denkend dat een gloeilamp met warme gloeidraad (die elektronen uitzendt door verstoring van de molekulaire struktuur,vooral als de gloeidraad of kathode,aangesloten wordt op de negatieve pool van een batterij=teveel aan elektronen , en de plaat of anode aan de positieve pool=tekort aan elektronen), stroom in slechts 1 richting en zin zou doorlaten ,speculeerde hij er op dat dit ook wel zou gelden voor hoogfrekwente stromen en hij vroeg aan zijn assistent G.B. Dyke , dit idee uit te testen . Het werkte, en een maand later schreef Fleming naar Marconi ( in wiens dienst hij toen als raadgever werkte) "ik heb hoogfrekwente trillingen kunnen ontvangen op een antenne , met niets meer dan een spiegelgalvanometer (die de gelijkgerichte hoogfrekwente stroom aanduidde ,  met een zich verplaatsend lichtpunt op een muur ,namelijk de punten en strepen , die hij met een kleine boogzender ,met morse-sleutel uitzond) en mijn gewijzigde gloeilamp ". Deze vinding bracht hem financieel geen voordeel , want Marconi nam het patent (Fleming patent 803684 van 13 november 1905) over en vervaardigde enkele dioden.

Hier  figuur  1905

Enkele jaren later , produceerde H.H. Dunwoody van de Lee De Forest Wireless Co ,in de V.S.A. ,de kristal detektor , een belangrijke rivaal voor de Fleming/Marconi diode.Er werd van toen af ,onderzoekingswerk verricht op de gelijkrichtende eigenschappen van kristal-strukturen zoals carborundum,galena ( = lood-sulfide) en silicium , die superieure detektoren bleken te zijn .
 De kristal-detektor was een zet van Lee De Forest tegen Marconi’s dominantie van het radio-gebeuren in die tijd.

Hier figuur  "radio"  met daarnaast figuur "1910"

Fleming kreeg voor zijn uitvinding pas in 1921 de grootste onderscheiding , de "Goud-Medaille", hem toegekend door de Royal Society of Arts , in Londen .Dat dit zo laat gebeurde , is toe te schrijven aan het feit dat de uitvinding van Fleming een gelijkenis vertoonde met een patent dat reeds in 1883 door Edison was genomen voor een gloeilamp met metalen plaat , die een gelijkenis vertoonde met die van Fleming , maar waar een rechtbank in 1920 Fleming gelijk gaf op het gebied van de oorspronkelijkheid van zijn uitvinding.Vroeger had hij reeds de Kelvin Medaille gekregen,de Faraday Medaille van de Institution of Electrical Engineers , en de Franklin Medaille van het Franklin Institute in Philadelphia , USA. Hij ging slechts op 77-jarige leeftijd met pensioen .In 1929 , twee jaar na zijn pensionering (hij ging in Devon wonen in 1926 in het rustig stadje Sidmouth, waar hij nog bijna 20 jaar doorbracht in de kuststreek met een rustgevend zicht op water en zee ) werd hij tot ridder geslagen voor zijn bijdragen aan de elektriciteit en de elektronika. Tijdens zijn pensionering hield hij van lange wandelingen en fotograferen ,maar wist hij ook nog niet van ophouden en hij werd president van de toen gestichte "Television Society", waar in die tijd de eerste schreden werden gezet op het gebied van de ontwikkeling van de televisie .
Fleming werd 95 jaar oud , maar was op het einde van zijn leven stokdoof ,een familietrek , waaronder ook zijn zuster leed . Hij stierf op 18 april 1945 , dus op het einde van de tweede wereldoorlog .Hij kreeg een memorial in de Saint John‘s -College kapel .Hij was tweemaal getrouwd , maar zonder afstammelingen.Zijn eerste vrouw ,Clara Ripley , stierf in 1917 , maar zijn tweede,Olive Franks ,met wie hij huwde op 84-jarige leeftijd, overleefde hem.

Enkele beschouwingen over licht , door Ambrose Fleming.
In het midden van de 19e eeuw wist men dat licht een bron was van energie , doordat men een stuk papier of sprokkelhout in brand kon steken , door daarop zonnestralen  te concentreren met een convergerende lens.Bovendien wisten Fresnel,Thomas Young , Brewster , Hamilton , Stokes , en later Kelvin ,dat licht een periodische trilling was , en dat lichtstralen konden afgebogen en gebroken worden .Ze kenden ook het begrip interferentie , dat ons leert ,dat twee lichtstralen die met een gepast fazeverschil worden samengesteld (bv. in tegenfaze), elkaar kunnen opheffen en duisternis produceren .Bovendien wisten ze dat licht gepolariseerd is .Men nam aan dat licht een weerstand ondervindt ,wanneer het de ruimte , die voorgesteld werd als een mechanisch-elastische materie , doorstraalt .
Dit laatste bleek onjuist te zijn , toen in 1865 het wetenschappelijk genie James Clerk Maxwell ten tonele verscheen met geheel andere hypothesen . Maxwell stelde , dat licht een "diëlectriciteits-koëfficient " had , met waarde 1 ( = er ) , een begrip , waar nog nooit iemand van gehoord had , en dat deze ook bestond tussen de twee metalen platen van een kondensator , met waarden ,verschillend van 1 , afhankelijk van de aard van de isolatie tussen die platen .Hij stelde dat de aanwezigheid van dit diëlectricum , een " verschuivingsstroom " veroorzaakte , wanneer men een potentiaal-verschil tussen die platen toepaste .Die verschuivingsstroom , die gepaard ging met elektrostatische veldlijnen  , bestond zelfs in het luchtledige, dus ook in de hogere luchtlagen boven de aarde .Op dezelfde wijze als hij een diëlectriciteitskonstante definieerde , bepaalde Maxwell ook  de ( magnetische ) permeabiliteit , een andere konstante , niet meer in verband met elektrische , maar met magnetische veldlijnen ,en ook gelijk aan 1 ( = mr  ) in het luchtledige . Maxwell bewees wiskundig ,  dat licht bestaat uit twee loodrecht op elkaar staande trillingen , die een "vlakke golf "  vormen , die zich volgens een vektor loodrecht op dat vlak , voortplant in de ruimte ,met een snelheid gelijk aan   1/Öer. mr  (  1 , gedeeld door de vierkantswortel uit het produkt epsilon r , maal mu r ) , waarin aan  er  en  mr  zodanige waarden werden toegekend , dat deze berekening een lichtsnelheid van iets minder dan 300000 kilometers per sekonde opleverde . Hij was dus de eerste in de wereldgeschiedenis , die draadloze golven beschreef , die zich in de ruimte konden voortplanten , de basis , zoals later zou blijken , voor alle radio - en televisie - zend- en ontvangst- technieken .
In 1864 stuurde Maxwell deze beschouwingen naar de "Royal Society of Londen ", getiteld "Dynamical Theory of the Electro-Magnetic Field ". Men moest daarna nog 23 jaar wachten , tot Heinrich Hertz in Duitsland , experimenteel electromagnetische golven opwekte , met een lagere frekwentie , dus een grotere golflengte dan het licht .Merken we terloops op , dat al het pionierswerk , dat in die periode plaatsvond , steeds gebeurde op  de zogenaamde korte golven of meter-tot-centimeter-golven: door Hertz in 1888, door Morse in 1894 , door Marconi in 1896,door Braun in 1899 . In de tijd van Hertz , Kirchoff , Bunsen , Faraday , had men ook reeds vastgesteld dat ultraviolet licht , licht is met een hogere frekwentie ,dus een kleinere golflengte , dan violet licht , en dat het bepaalde gassen ioniseert , waardoorheen het gestraald wordt . Dit ioniseren , bestaat er in , dat elektronen losgeslagen worden uit de atomen . Men stelde vast dat dit ook gebeurde ,wanneer lichtenergie viel op de in die tijd juist ontdekte alkali - metalen ,cesium en rubidium , alsook op kalium en zink .Dit vergde in het toen gangbaar cgs-stelsel een energie van 3 billi-ergs , dat is  3.10-12  ergs per sekonde .Dit foto - elektrisch effekt zou weinige tijd later gebruikt worden voor de vervaardiging van fotocellen , en nog later voor de fabricage van televisie-opnamebuizen .Het feit , dat men sprak over de beïnvloeding van atomen door licht , deed een tweede interpretatie van de lichtstroom ontstaan , namelijk de "corpusculaire " versie , die licht beschouwde als een stroom van kleine met energie geladen deeltjes , de fotonen , ook "quanta" van energie genoemd , die insloegen op de bestraalde materialen .Met verschillende afmetingen , kunnen de quanta verschillende hoeveelheden energie bevatten . Zo bevatten de fotonen van rood licht , minder energie dan de fotonen van violet en ultraviolet licht , maar de rode fotonen zijn talrijker dan de violette. Deze laatsten veroorzaken foto-elektriciteit , hetgeen de rode fotonen niet kunnen , namelijk vrijmaking van elektronen uit fotografische platen en films ( die in het licht van rode lampen ontwikkeld en bekeken worden ! ). Ultra-violet licht vernietigt door zijn sterke straling ook schadelijke bacterieën , een eigenschap waarvan men gebruik maakt in de biologie .
Er bestaat een betrekking tussen de energie E en de frekwentie f van het licht:
E = f.h waarin h de konstante is van Planck met waarde 6,55.1027. Geel licht heeft
een frekwentie van 5. 1014 en een geel foton  heeft een energie van 32,5/1013 of 3,25 billi-ergs ,zoals Fleming nog in het vroegere cgs - stelsel berekende .Een violet foton  bezit tweemaal zoveel energie als een rood foton.De energie van een X-straal foton is 25000 maal groter dan van een geel foton ,zodat de blootstelling van het menselijk lichaam aan X_stralen , uiterst gevaarlijk is . Deze krachtige stralen vernietigen de menselijke huid .
Alle fotonen planten zich met dezelfde (licht-)snelheid van 300000 km/sek. voort doorheen de ruimte .Een foton heeft een zekere massa of gewicht,dat bekomen wordt door zijn energie te delen door het kwadraat van de lichtsnelheid .Indien e de foton-energie is ,uitgedrukt in ergs ,dan is e/9. 1020  de massa in gram .Indien een geel foton een energie heeft van 3,25 billi-ergs ,dan is zijn massa in gram (3,25/1012).(1/9.1027)= 3,61/1033. Daaruit kan men berekenen hoeveel fotonen er voorkomen in 1 kubieke centimeter ruimte ,gevuld met helder geel licht. Overwegend dat de energie van een geel foton 3,25/1012 erg is ,moeten er in 1 kubieke centimeter ruimte , 14 miljoen fotonen voorkomen ,die zich in deze ruimte voortbewegen met de lichtsnelheid.Omdat een lichtstraal een elektromagnetische golf is met maksima en minima ,komen de meeste fotonen voor op plaatsen waar de elektrische en magnetische veldsterkte het grootst zijn .De golf zelf bevat weinig energie ,omdat deze in de fotonen zit.In de nul-doorgangen van de golf zitten er geen fotonen en geen elektrisch en magnetisch veld.
Men kan een vergelijking maken tussen het licht en fysische stoffen.Deze laatsten zijn opgebouwd uit chemische atomen die bestaan uit een proton en er in banen ronddraaiende electronen. In een waterstofatoom is het proton  1840 maal zwaarder dan het elektron. Onze zon verbrandt elke minuut 240 miljoen ton waterstof om licht en warmte te produceren ,en ze doet dat reeds 3,5 miljard jaar lang .(Hoelang nog ?).Zoals reeds opgemerkt wordt het zonlicht uitgestraald onder de vorm van kleine pakketten energie , licht-quanta genoemd. Een tungsteen-atoom van het tungsteen-metaal dat in elektrische gloeilampen gebruikt wordt ,is 184 maal zo zwaar als een waterstof-atoom en zijn gewicht is 338540 maal dat van een waterstof-electron . Een foton van geel licht weegt slechts 1/300000-ste deel van een waterstof-electron.Bijgevolg heeft een licht-foton bijna geen massa in vergelijking met waterstof en zeker niet in vergelijking met tungsteen .Wanneer een atoom straling uitzendt ,gebeurt dit met een geheel aantal fotonen of quanta.Wanneer een atoom straling opslorpt , neemt het daarentegen slechts 1 enkel foton op. Wanneer de energie van het foton onvoldoende is om het atoom te ionizeren,dan zal het atoom dat foton niet absorberen .
( ziedaar de overwegingen , gemaakt door Fleming , tijdens de eeuwwisseling 1800-1900).

Naschrift.
Het volgend artikel over pioniers,in dit tijdschrift , beschrijft de prestaties  van Lee De Forest , die de triode uitvond.Hierdoor kwam  een kettingreaktie op electronica- gebied op gang , onder meer door de uitvinding van een reeks oscillatoren .
In 1905 patenteerde De Forest zijn twee elektroden-buis .Hij noemde deze diode , een "audion".Fleming vond dat zijn idee gestolen was en beschuldigde De Forest van plagiaat,waarna een bitter  gevecht volgde voor de rechtbank. Fleming verloor het proces .In oktober 1906 voegde Lee De Forest een derde elektrode toe aan zijn diode,waardoor de eerste triode geboren was , die hij patenteerde in 1907 . Er waren drie batterijen op aangesloten  in plaats van één of  twee (gloeidraad-batterij en plaatkring-batterij , ofwel in plaats van deze laatste , een wisselspanningsbron) , zoals bij Fleming het geval was.Hij noemde ze nog steeds "audion", waardoor verwarring ontstond met zijn audion-diode.

Hier figuur  "Philips "

Tien jaar later waren tal van schepen met een niet te kleine tonnemaat , uitgerust met radio zend-en ontvangstapparatuur.( de Marconi-Fleming radio-ontvanger met buizen , waaronder speciaal ontworpen lampen , door Fleming besteld bij  de Edison fabriek,en door hem gepatenteerd op 25 januari 1908)
Na 1918 werden in de lampen , thorium-gloeidraden gebruikt, die , ofschoon ze op een lagere temperatuur verwarmd werden , een vijfmaal hoger rendement hadden dan wolfram-draden  of met ferro-alkalisch-metaaloxide , bedekte gloeidraden .
In 1913 werden de oscillatoren uitgevonden als opwekkers van ongedempte trillingen,en wel op drie plaatsen tegelijkertijd : in Engeland door Franklin, in Duitsland door Meissner , en in de V.S, door Armstrong.Kort daarna zouden de modulatoren van deze trillingen het daglicht zien , onder meer ook (FM) door Armstrong,waardoor het hele radio-gebeuren nog meer op gang getrokken werd.
In 1915 verschenen de superheterodyne en de enkele-zijband transmissie op het toneel .

Geraadpleegde werken :

1)On the nature of light , door Sir Ambrose Fleming , D.Sc. , F.R.S. , in
Television , November 1931 en tweede deel idem in Television for december 1931.
2)John Ambrose Fleming: The Birth of Electronics, door W.A.Atherton,in Electronics World + Wireless World , Aug.1990
3)  J.A.Flemimg: "The Thermionic Valve and it ‘s developments in Radiotelegraphy and Telephony ",uit  The Wireless Press Ltd.,1919
4)  Department of Electronic & Electrical Engineering-University College London ,Torrington Place ,Londen.
5)  De electronenbuis : tachtig jaar , uit Philips/MBLE publicatie ,1990
6)  De vijftigste verjaardag van de uitvinding van de electronenbuis door
    Sir. Ambrose Fleming , uit de Radio Revue , 1960 .
7)  On the nature of light , part I + Part II , door Sir.Ambrose Fleming,
   D.Sc. , F.R.S ., Electronics World + Wireless World , 1985
8)  Internet : electronic concepts door Jerrold H. Krenz.
9)  Internet :Science and Society Picture-Library (Science Museum)
10)  Internet : Antentop , door John.S.Belrose
11)  Internet : From coherer to DSP , door M.Lemme  en R.Menicucci.
12)  Fleming : uit  EBU Technical Review ,spring 1995 , door Lemme &
      Menicucci .

Joseph Henry (17 december 1797-13 mei 1878)

( Klik met de muis op het hiernaaststaand schilderij, om de afbeeldingen te bekijken , die behoren bij de hierondervolgende tekst ) .

Henry wordt beschouwd als de voornaamste  Amerikaanse natuurkundige van de 19e eeuw . Zijn brede belangstelling ging uit naar elektriciteit , magnetisme en scheikunde.Hij heeft belangrijke bijdragen geleverd aan de elektriciteits-theorie. De eerste was de ontdekking van de zelfinductie , de tweede de bouw van een praktische , goed werkende elektrische telegraaf , en de derde de bepaling van de trillende natuur van bliksemschichten , in het
kader van sterrekundig opzoekingswerk .Hij ontwierp ook een elektrische
motor .
            afbeelding   Henry1    ( 2 portretten naast elkaar)

Henry werd geboren op een kleine boerderij te Albany ,in de staat New York, als zoon van Ann Alexander Henry (1760-1835) en William Henry (1764-1811) ,die beiden vanuit Schotland naar Amerika waren geëmigreerd op 16 juni 1775.
Zijn grootvader ,Joseph Hendrie , heeft er zich altijd tegen verzet , dat hun Schotse achternaam Hendrie , veranderd werd in Henry .
Zijn vader , die een onvermogende en straatarme dagloner  was , stierf , toen Henry nog een jong kind was. Door de armoede van het gezin , was er van
naar school gaan geen sprake , en het kind  moest werken op de boerderij .
Zijn moeder stuurde hem op dertienjarige leeftijd in de leer  bij een uurwerk-maker , en een zilversmid .Hij deed dit werk zeven jaar lang.Hij werkte ook als hulp-bediende in een winkel.In die tijd verbleef hij , als de vrije ogenblikken  het hem toelieten  ,  bij zijn grootmoeder , die in een dorp (Galway) woonde , op 50 kilometer van Albany .Als huisdier , had hij een konijn , dat hij goed verzorgde.
Niets onderscheidde de jonge Henry ,van de kinderen van dezelfde leeftijd in zijn omgeving, die zoals hij , een opleiding en opvoeding ondergingen , door aanraking met de praktijk , waarin ze tewerkgesteld waren .Henry was sterk geïnteresseerd in theater-opvoeringen , en hij overwoog gedurende een zeke-
re tijd , om professioneel acteur te worden. Hij schreef theater-stukken en
speelde daarin zelf een rol , in het kader van een aktieve groep theater -
amateurs .Hij had zichzelf leren lezen en schrijven , en de avonduren besteedde hij aan het verslinden van romans , en het lezen van boeken over de populaire toepassingen van experimentele scheikunde , sterrekunde , weerkunde en filosofie .Over scheikunde , had hij ook een boek gekregen van een genaamde Robert Boyle , die eens bij zijn moeder op bezoek geweest was en die later faam zou verwerven als  beroemd scheikundige . Hier bestaan gelijkenissen met het leven van Michael Faraday , die eveneens uit een zeer arme familie stamde , en als kind tewerkgesteld was bij een boekbinder, waar hij las in een in te binden boek over scheikunde , hetgeen de verdere loop van zijn leven zou bepalen , door zijn  interesse voor wetenschap op te wekken .

Tijdens zijn zelfstudie,las Henry ook een boek over het leven van Ampére en over een rudimentaire elektro-magneet , die gebouwd was in Europa . Daardoor gefascineerd , vatte hij in 1819 (tot 1822) [hij was toen 22 jaar , dus een veel oudere leerling dan zijn klasgenoten waar hij bijzat ] studies aan in een private secundaire school , en hij volgde ook avondlessen over het gebruik van de Engelse woordenschat,over meetkunde en mechanica.
Tussen 1823 en 1826 , mocht hij als assistent , een professor  in de natuurkunde en de scheikunde aan de Albany Academie ( New York ), helpen bij het uitvoeren van proeven in zijn natuurkundig laboratorium. Dit gaf hem de gelegenheid , verder te studeren op het gebied van de wetenschappen en de wiskunde, en hij volgde daarover alle mogelijke kursussen aan deze Academie waar hij ook een tijdje mocht werken als bibliothecaris .
afbeelding                  Henry2 (glasraam)
Hij mocht natuurkundige demonstraties voorbereiden , alles daarvoor klaar zetten in het laboratorium ,de demonstraties soms zelf uitvoeren en aan de studenten daarover uitleg geven .Hij vond dit een fantastische job . Zijn vroegere interesse voor theater-optredens , droeg bij tot zijn populariteit als gewaardeerde demonstrator , door het vleugje dramatiek dat hij in zijn uiteenzettingen verwerkte .In feite wou hij verder studeren voor geneesheer,
maar geldgebrek noopte hem ertoe ,gedurende een korte tijd te werken  in de
openbare diensten van New York-stad ,als hetgeen men in Amerika ‘ingenieur’ noemt , en daarvoor hoeft men niet noodzakelijk een ingenieurs-diploma behaald te hebben .In dat kader nam hij deel aan een project voor het aanleggen van een nieuwe weg tussen de Hudson-rivier , en het Erie-meer .

In 1826 , hij was toen 29 jaar oud ,kon hij kiezen tussen drie werkaan-biedingen:het helpen aanleggen van een kanaal in Ohio, beheerder van een mijn in Mexico of een loopbaan in het onderwijs .Hij koos voor het laatste , vooral omdat hem in die periode een baan werd aangeboden als professor in de wetenschappen en in de wiskunde , aan de Albany Academie die hij dus reeds goed kende . Men noemde deze funktie in die tijd ook professor in de filosofie.Het is daar (tussen 1826 en 1832), dat Henry , zonder op de hoogte te zijn van de experimentele ontdekkingen van Faraday , en na het bijwonen van een demonstratie over Oersted’s ontdekking van de invloed van een elektrische stroom op de afwijking van een magneetnaald , zijn proeven uitvoerde over  elektromagnetische inductie. Daarbij maakte hij gebruik van elektro-magneten  waarover de legende zegt , dat hij daarbij geïsoleerde geleiders gebruikte , van elkaar  gescheiden ,door de isolerende droge haren van zijn toekomstige echtgenote . Hij zou , als mooie man met blonde haren en blauwe ogen ,  met deze Harriet huwen en bij haar drie dochters krijgen , Mary , Helen en Louisa .(drie andere kinderen stierven in het kraambed , wegens de onvolmaaktheid van de verloskunde in die tijd) .

Oersted had  de magnetische uitwerking van elektrische stromen  waar-
genomen , maar hij had er nooit een praktische toepassing mee gemaakt .
William Sturgeon had in 1825 , te Londen  , de eenvoudige magneet van
Ampere verbeterd , door een stroomvoerende draad te wikkelen rond een
hoefijzer-achtige staaf , nadat hij deze laatste bedekt had met een isolerende
vernis .In 1827 toonde Henry een magneet , die 14 kilo ijzer kon opheffen.
In 1829 demonstreerde hij  aan de Albany Academie , een verbeterde hoefijzermagneet , waarbij een spoel uit geïsoleerde draad op een metalen drager gewikkeld was . Door de geleider te isoleren , in plaats van (enkel) de magnetische kern ,kon  hij de windingen van de wikkeling veel dichter ( en in groter aantal ) tegen elkaar leggen . Bovendien polijstte hij de twee polen van de magneet , en voegde een armatuur toe aan de luchtspleet , om de magnetische kring te sluiten . Een verdere verbetering werd aangebracht , door de magneetspoel met meerdere lagen te wikkelen .
                            afbeelding Henry3 (magneet)
Hij eksperimenteerde  zowel met magneten , gewikkeld met weinig windin-
gen draad van grote diameter , doorvloeid door een grote stroom , als met
een groot aantal windingen dunne draad , die een kleine stroom voerden.
In een andere proefneming , wikkelde Henry twee afzonderlijke spoelen
op dezelfde magnetische kern . Hij had aldus een eerste transformator
ontworpen . Eén spoel bestond uit slechts enkele windingen dikke geïso-
leerde koperdraad , waarboven een laag isolerend linnen , gedrenkt in de
olie , werd aangebracht. Daarboven wikkelde hij de tweede spoel , die
bestond uit een groot aantal windingen dunne draad . Op deze wikkeling,
werkend als primaire ,kon hij een hoge wisselspanning toepassen ,waarbij
de sekundaire dan een lage spanning bij grote stroomsterkte afleverde aan
een weerstand-belasting .De gloeilamp was op dat ogenblik nog niet uitge-
vonden ,anders had hij kooldraadlampen als belasting kunnen gebruiken.
Hij kon de transformator ook omgekeerd gebruiken , een lage spanning
bij grote stroom toepassend op de ene wikkeling als primaire , en een hoge
spanning bij lage stroomsterkte doorheen een verbruiker ,afnemend over de
spoel met het groot aantal windingen dunne draad .

In Albany bouwde hij een grote elektromagnetische hoefijzermagneet ,waar-
bij acht spoelen , gewikkeld met elk 18 meter draad , in serie of in parallel
konden geschakeld worden , en waarmee hij een gewicht van 325 kilo kon
opheffen , een merkwaardige prestatie voor die tijd .Hij werd toen ook gevraagd door Penfield Iron Works , om voor hen elektrische magneten
te bouwen en te ontwerpen .Deze industrie-reus ,legde toen een haven aan
voor goederen-transport en noemde deze als eerbetoon aan de toen reeds
befaamde Henry , "Port Henry ".  Uit die tijd stammen ook  proeven ,waarbij
hij elektrische energie omzette  in mechanische , b.m.v. een elektrisch motortje van eigen ontwerp .
                afbeelding         Henry_motor

In 1832 ( tot 1846) , hij was toen 35 jaar oud ,werd Henry aan de Princeton Universiteit (deze was vroeger het College of New Jersey ) aangesteld als professor in de  "Natuurlijke Filosofie ", dit is een term die vroeger gebruikt werd voor professoren in de wetenschap en in het bijzonder in de fysica .
Hij verdiende 1000 dollars per jaar en kreeg een huis ter beschikking om gratis in te wonen .Hier heeft Henry een tijdlang samengewerkt met zijn schoonbroer Stephen Alexander , die professor Sterrekunde was , bij het observeren van zonnevlekken .
In die tijd publiceerde hij artikels over capillariteit , fosforescentie , de warmte van zonnevlekken ,de aurora ,geologie , mineralogie , architektuur, geluid , ballistiek ,sterrekunde ,elektriciteit en magnetisme , waaronder het aardmagnetisme .Hij gaf over deze onderwerpen ook lessen .
Hier konstrueerde hij zijn grootste elektro-magneet , die na bekrachtiging , een gewicht van 1800 kilo kon opheffen . ( hij zou dit eksperiment later herhalen aan de Yale Universiteit ) .Met deze zelfde grote magneet , toonde hij het verschijnsel van de elektro-magnetische induktie aan . Hij wikkelde er een spoel op van geïsoleerde koperdraad , 15 meter lang , en daarnaast een kleinere spoel ,waar over de klemmen ,een galvanometer aangesloten werd. De klemmen van de grote spoel werden aangesloten aan de twee droge platen van een Volta-batterij .Op het ogenblik dat Henry dit stel platen onderdompelde in een bokaal met verdund zuur , sloeg de naald van de galvanometer zo’n 30 graden uit , aanduidend ,dat er een e.m.k.  geïnduceerd was in de secundaire wikkeling.Na een korte tijd , keerde de naald terug naar uitslag nul .Op het ogenblik dat het stel platen uit het verdund zuur geheven werd , sloeg de naald van de galvanometer uit in de tegenovergestelde zin . Henry noemde dit nieuw ontdekt verschijnsel : zelf-inductie.Het deed zich voor , wanneer in een magnetische spoelkring , de stroom plots onderbroken werd , en was in staat , in een secundaire wikkeling een zodanig hoge e.m.k. te verwekken , dat tussen de klemmen ervan , uitgevoerd als stiften , een vonk oversprong ( principe van de klos van Rhumkorf) . Hij definieerde de zelfinductie van een spoel als L = n. dF/di   waarin n het aantal windingen is van de spoel , en dF de fluxverandering rond de spoel , ontstaan door de stroomverandering di in de windingen van de spoel . De elektromotorische kracht , die geïnduceerd werd in een sekundaire spoel met zelfinductie L , definieerde hij als  e = - L.di/dt  , dus groter wordend ,als de stroomver-andering di in een kortere tijd dt  gebeurde . Het min-teken wijst op een tegen-elektromotorische kracht , die zich verzet tegen het snel opkomen van de stroom in een inductieve keten , en ook tegen het snel verdwijnen ervan .
Deze proeven bezorgden Henry internationale faam vanaf 1831. Deze zou nog groter geweest zijn ,indien Henry zijn vindingen in een wetenschap-pelijke verhandeling zou gepubliceerd hebben , hetgeen hij uit bescheiden-heid niet deed .Henry heeft aldus een aantal resultaten van zijn opzoekingen niet openbaar gemaakt en daardoor de prioriteit over zijn ontdekkingen verloren . Hij patenteerde zijn uitvindingen ( die hij nog vóór Faraday gedaan had ) niet , omdat hij niet op winstbejag uit was. Hij wou enkel  " de voor-uitgang van de wetenschap , en het plezier dat nieuwe ontdekkingen hem bezorgden ".( "the most prominent idea in my mind , is that of stimulating the talent of our country to original research , and thus to enlarge its base " ).
                    Afbeelding       Henry_2 (proefopstellingen)

Daardoor wordt een deel van zijn opzoekingswerk  toegeschreven aan Michael Faraday ,die in Engeland op gelijkaardige gebieden research  deed , en de resultaten daarvan wel publiceerde en octrooieerde , vanaf 1832 ,
 in het bijzonder over het verschijnsel " inductie" . ( geen zelf-inductie ) .
Henry breidde de proeven van Faraday uit , door te eksperimenteren met twee spoelen ,die op een zekere afstand van elkaar geplaatst ,elkaar beïnvloedden . Deze wederwerking noemde hij " wederzijdse inductie " , niet wetend  dat Faraday die term reeds gebruikt had in een publicatie , waardoor deze "mutual inductance " -vinding toegeschreven wordt aan Faraday en niet aan Henry. In 1838 publiceerde Henry daarover dan toch een studie , getiteld : "over de inductie van een secundaire stroom ,op een afstand ". Hij had twee spoelen gebruikt met een grote diameter ,namelijk 1,20 meter , waarbij een secundaire spoel in dunne draad gewikkeld ,zich op meer dan een meter afstand bevond van de primaire . De spoelen bevatten geen ijzeren kern , en dit eksperiment bewees , dat men ook op afstand een e.m.k. kan induceren in een secundaire . Deze proef werd uitgebreid ,door een helper als waarnemer , metingen te laten verrichten aan de klemmen van de secundaire spoel , deze keer opgesteld in de aanpalende kamer. Men kan hier dus reeds spreken over een elementaire vorm van een telecommunicatie-systeem , vijftig jaar vóór de uitvinding van de draadloze straling en ontvangst van elektromagnetische golven , met de halve golf dipool van  de Duitser Heinrich Hertz .
Veel later , in 1851, zou Henry aantonen , dat het overslaan van een twee centimeter lange vonk tussen twee metalen stiften , op 10 meter afstand daarvan , een magneetnaald deed uitwijken .Hij trok de vonken met een elektriseermachine die opgesteld stond in de hall van de universiteit , nadat een van zijn studenten , reeds in 1844 , hem gesuggereerd had , dat een dergelijk "vonkenverschijnsel " wel eens een voortgeplante golf zou kunnen veroorzaken "op een verwonderlijk grote afstand ".

Op een geheel ander gebied , had Henry in Albany , een telegraaf gebouwd, die werkte op het einde van meer dan een kilometer draad .Op het ene uiteinde was een batterij geplaatst , en op het ander  , een anker ,dat zich kon bewegen tussen de polen van een hoefijzer-magneet. Op het ogenblik dat deze bekrachtigd werd , draaide het anker in een horizontaal vlak , zoals in  één der uitvoeringen van hetgeen men nu een elektromagnetisch relais noemt ,en raakte in deze stand een bel , in feite ene der eerste goed werkende elektrische bellen. (en  de uitvinding van het relais is dus in zekere zin ook aan Henry toe te schrijven ).
Dit was het prototype van deze opstelling . Een later gewijzigde uitvoering , liet toe , punten en strepen te trekken op een papierlint dat afrollend voort-bewogen werd . De punten-en streepjes-kode , maakte van deze opstelling , een eerste praktische telegraaf .In 1836 bouwde hij een telegraaf , waarmee
hij van de campus van de Princeton Universiteit , informatie kon zenden naar
zijn huis , en omgekeerd .  Gelijkaardige proeven werden  uitgevoerd
door Samuel Morse , de uitvinder van het morse-alfabet voor de telegrafie,
die Henry geraadpleegd had , en diens wetenschappelijke publicaties gelezen had . Morse bouwde toen veel ingewikkelder telegraaf-mechanismen en
wordt internationaal erkend als de ware uitvinder van de moderne telegraaf.
Henry heeft toen nog getuigd ten gunste van Morse , in een proces dat deze laatste  voerde voor de rechtbank , tegen een genaamde O’Reilly , toen beiden op hetzelfde ogenblik poogden de uitvinding van de telegraaf te patenteren.
Ook de Engelse  professor Wheatstone ( gekend voor "de brug van Wheatstone ") had op deze verdienste  aanspraak gemaakt , en probeerde de claim  van Morse , op de originaliteit van de vinding , te ondermijnen.
( Wheatstone wordt beschouwd als de opbouwer van het Brits telegraaf -
netwerk ) .
Nochtans had Henry van de Universiteit , de toelating gekregen om , met
behoud van zijn volle wedde , studiereizen te maken in het buitenland , en
hij had daarbij in 1837  Wheatstone  ontmoet . Ook Faraday , had met
hem over zijn telegraaf gesproken ,en hij had bij die gelegenheid in Engeland ook een ganse reeks inkopen gedaan van wetenschappelijke instrumenten die hij meenam naar Amerika , waar deze klaarblijkelijk niet verkrijgbaar waren .

In 1842 magnetiseerde Henry stalen naalden , door een batterij van Leydse
flessen doorheen een spoel rond de naalden , te ontladen . Hij bestudeerde de invloed van bliksemschicht-ontladingen op de uitwijking van de gemagne-tiseerde stalen naalden , en ontdekte dat bliksemschichten ,zelfs op verre afstand , de naalden verder magnetiseerden , soms met een tegengestelde polariteit . Dit deed hem tot het besluit komen , dat een bliksemschicht-ontlading , een trillend verschijnsel is. Bij deze opzoekingen gebruikte hij het stalen dak van zijn laboratorium , waaraan hij een geleidende draad had vastgesoldeerd ,als antenne , en ontvangstplaats op de campus van de Princeton Universiteit .

James Smithson , een Engelse chemist en mineralogist , die nooit de Verenig-
de Staten bezocht had , liet nochtans als nalatenschap , aan de toenmalige
regering van de USA , een half miljoen dollars na , voor het oprichten van
een wetenschappelijk instituut . Dit geld werd door het Congres aanvaard in
1846 , en het Smithsonian Instituut werd daarmee in Washington D.C. op-gericht ,met die benaming ,  om hulde te brengen aan de milde schenker Smithson.
In 1846 aanvaardde Henry , de betrekking van   eerste sekretaris van het pas
opgericht Smithsonian Instituut , in feite een direkteurs-post die hij tot aan zijn dood in 1878 , bekleedde  met het instellen van een praktijk ,waarbij metereologische veranderingen , dus weersvoorspellingen , doorheen het ganse land verspreid werden via de telegraaf . Dit leidde ,later , in 1891 tot de oprichting van het U.S. Weather Bureau .Hij gaf ook wetenschappelijk advies aan tal van goevernementele diensten , en aan de technische adviseurs van de
toenmalige president Lincoln . Er bestaat zelfs een schilderij , waarop hij
in het gezelschap van president Lincoln , samen met andere wetenschappers,
afgebeeld staat . Onder zijn leiderschap , werd een traditie van continue
research gestimuleerd , in het bijzonder aangemoedigd op het gebied van
de sterrekunde , de plantenkunde   , de anthropologie ,metereologie en geo-
fysica .
        afbeelding    Henry 4  ( schilderij met Lincoln)
In 1867 werd hij president van de Nationale Academie voor Wetenschappen
en van de Amerikaanse Associatie voor de vooruitgang van de wetenschap-pen.
Het Smithsonian Museum is nog steeds een aantrekkingspool voor vele bezoekers , een aanrader om dit te gaan bekijken , en de schrijver van dit artikel bezocht het ook , en zag er onder meer , de moon-lander capsule waarmee Armstrong op de maan landde en ervan terugkeerde . Ook de raket die hem lanceerde staat voor de ingang van het Museum .Een  brand die in 1865 uitbrak in het Smithsonian Instituut , vernielde al Henry’s  vroegere studies.
   2 afbeeldingen (schilderijen) naast elkaar :  Henry5 (1872)  en  Henry (1873)

Toen hij in 1878 stierf , werd zijn begrafenis bijgewoond door de president
van de Verenigde Staten en al zijn belangrijkste medewerkers , door talrijke
leden van het Congres , en door talloze wetenschappers uit alle windstreken.

In 1893 werd op een bijeenkomst van het Internationaal Congres der
Elektrotechnici in Chicago , als eerbetoon , de henry ( geschreven met
kleine letter , omdat het hier niet gaat over een persoonsnaam) vastgelegd
als internationale eenheid van magnetische inductie .

Willy Acke

Geraadpleegde werken  :

1)  Founding Fathers of the Electrical Science :  Joseph Henry , door Bern
   Dibner , in Proceedings of the I.R.E.E of Australia , November 1968 .
2)  The Joseph Henry Papers Project , Smithsonian Institutional History
    Division  , op  internet .
3)  Joseph Henry , op internet (geen auteur vermeld ) .
4)   Henry  , op internet (geen auteur vermeld )
5)  Adventures in Cybersound : Henry , Joseph   , op internet .(geen auteur vermeld).
6)  Pioneers : Joseph Henry , door Tony Atherton , in : Electronics and
    Wireless World , september 1989 .

 

Gustav Robert Kirchoff   ( 1824 - 1887 )                     

  Klik met Uw muis op de foto , om de afbeeldingen
   te bekijken die behoren bij deze tekst .                                                                                                                                                                    Fig.1 (Kirchoff1)

Kirchoff wordt gerangschikt onder de meest vooraanstaande fysici van de 19e eeuw ,en als een van de  uitvinders van de spectroscopie.
Bij de electrotechnici is hij vooral bekend door zijn twee wetten van Kirchoff
die hij reeds in 1845 formuleerde , toen hij nog student was ,en die betrekking hebben op de stromen en de electromotorische krachten in elektrische
netwerken . Hij was ook student van Gauss.

Gustav Kirchoff werd als zoon van een Rechter geboren op 12 maart 1824 in Königsberg ,Pruisen , hetgeen  nu Kalingrad heet in Rusland .Zijn moeder heette Johanna Henriette Wittke , en de familie was welstellend en vermogend genoeg om Gustav te laten studeren. Hij was eerder klein voor zijn
leeftijd , tenger van gestalte ,en  in zichzelf gesloten ,zonder veel te praten .
Zijn ouders wilden hem laten studeren aan de Albertus Universiteit te
Königsberg , in 1544 gesticht door Albert , de eerste Hertog van Pruisen.

Zoals zijn twee oudere broers doorliep Kirchoff eerst de klassen van het Kneiphoofse Gymnasium , dat hij met een eindgetuigschrift verliet in 1842 om chemie te studeren aan de Albertus Universiteit . Onder meer Franz Neumann en Jacobi , gaven er les . Neumann legde zich als een der eerste vorsers , toe op het verschijnsel van de magnetische inductie ,zoals de Engelse Joseph Henry , geboren in 1797 .

Kirchoff publiceerde een verhandeling over rechte en cirkelvormige geleiders. In dit  werk , vinden we een studie over het doorstromen van een vlak ,
door een elektrische stroom, in het bijzonder een cirkelvormige.Deze studie
werd ondernomen op aansporing van Neumann , en mondde uit in een doctoraats-thesis .Ze bevat (1845 toen hij nog student was te Königsberg) reeds de twee vergelijkingen , die nu gekend zijn als de twee wetten van Kirchoff , namelijk :
n                                                        n                    n
Som Ik  = 0                en               Som Ui  =      Som   Rk .Ik 
k=1                                                   i =1                k=1 
De eerste regel of stroomwet , stipuleert dat de som van de stromen in een knooppunt van een elektrisch netwerk gelijk is aan nul , of anders uitgedrukt ,dat de som van de stromen die het knooppunt verlaten , gelijk is aan de som van de stromen die naar het knooppunt toevloeien .Dit is tevens de wet van het behoud van de elektrische lading : ze verschijnt niet plots en ze verdwijnt
niet plots , en er is geen blijvende opstapeling in een bepaald (knoop-)punt
van een netwerk . Deze wet geldt ook voor vloeistoffen in de hydraulica.

De tweede regel of spanningswet , zegt dat de som van de spanningsvervallen
in een lus van een netwerk (spanningsvervallen over weerstanden , konden-satoren en spoelen ,veroorzaakt door de stroom die erdoorheen vloeit ) gelijk
is aan de som van de elektromotorische krachten of spanningen (= e.m.k.’s
in serie met hun inwendige weerstand) , die in die lus werken .

Deze twee wetten gelden zowel op gelijkspannings- als op wisselspannings-
gebied ,zowel wat de generatoren betreft (gelijkspannings-en wisselspan-nings-generatoren , zelfs gemengd door elkaar voorkomend in hetzelfde netwerk ),als de weerstanden , of in het geval van aanwezige kondensatoren en spoelen , de reaktanties van deze laatsten op de werkfrekwentie , d.w.z. de kapacitanties en de inductanties. Deze wet betekent ook dat de energiebronnen die werken in het netwerk ,hun energie zien omzetten in dissipatie , door opwarming van de weerstanden van het netwerk ,aangezien de reaktieve elementen enkel een blindvermogen opleveren .Met enige aanpassing kan men de wetten van Kirchoff ook toepassen op magnetische kringen en ketens .

Sommigen zeggen dat hier enige bescheidenheid geboden is , en dat men
beter zou spreken over de wetten van Ohm-Kirchoff ,omdat ook George-
Simon Ohm (1787-1854) op deze materie gewerkt had , zodat men de
wetten van Kirchoff kan beschouwen als een uitbreiding of een veralge-
mening van de wet van Ohm . Deze laatste had zelfs aangetoond , dat
de snelheid van een elektrische stroom die doorheen een koperen draad vloeit ,  de lichtsnelheid benadert . Hij had ook de topologie van netwerken bestudeerd , in verband met de in die tijd , aangelegde telegrafie-netten .

Fig2  (Kirchoff2 (Ohm)

George Ohm was in 1787 te Erlangen in Duitsland geboren ,en deed eerst
opzoekingswerk op de door de Italiaan (graaf) Alessandro Volta , uitgevonden elektrische cel .Hij legde daarbij de belangrijke betrekkingen vast tussen stroom , spanning en weerstand ,en over de analogie tussen  elektriciteits-
stromen en warmtestromen ,en publiceerde zijn opvattingen daarover reeds in 1827 . Levend in armoede, werden zijn verdiensten tenslotte in 1849 erkend , toen hij als professor werd aangesteld aan de Universiteit te München .

1847 was een belangrijk jaar voor Kirchoff. Hij studeerde af te Königsberg
en trad als gediplomeerde onmiddellijk in het huwelijk met Clara Richelot ,
4 jaar jonger dan hem .Ze was de dochter van Friedrich Richelot , zijn professor in de wiskunde. Het paar verhuisde nog hetzelfde jaar naar Berlijn .Het was een woelige tijd , waar in verschillende deelstaten van de Duitse Confederatie gevochten werd, ook in andere landen , bijvoorbeeld in Frankrijk , waar te Parijs , Louis-Philippe afgezet werd , tijdens een bloedig oproer in 1848 . Met Clara , had Kirchoff twee zonen en twee dochters , en hij stond in voor een groot gedeelte van hun opvoeding , nadat Clara in 1869 stierf . Hij hertrouwde in 1872 met Luise Brömmel  uit Goslar in Heidelberg.

De invloed van Franz Neumann , toen prof. in de  Wiskundige Natuurkunde , maakte  , dat de jonge Kirchoff zich volledig op fysica toelegde , en  in 1848 , als privaat docent in Berlijn aan de slag kon (van 1848 tot 1850 , zeer slecht betaald , praktisch onbezoldigd).
Kirchoff publiceerde in 1848 een verhandeling over " Systemen die gedeel-telijk uit niet-lineaire geleiders bestaan " , en een jaar later in 1849 : "het
afleiden van de Ohmse wetten, toegepast op de theorie van de Electrostatica".
Het is waarschijnlijk geen toeval , dat deze publicatie in 1849 verscheen ,het
jaar dat de verdiensten van George Ohm erkend werden door zijn benoeming
aan de Universiteit . In hetzelfde jaar schreef Kirchoff nog een verhandeling
over "het bepalen van de konstanten , waarvan de sterkte van elektrische stromen afhangt ".
Later , in 1857 publiceerde hij een geschrift over "de beweging van de elektriciteit in geleidende draden ". Daarin stelde hij , zoals Ohm , "dat de elektriciteit zich in draden voortplant , op een gelijkaardige manier zoals een lichtgolf zich in de ledige ruimte voortplant , en dat de weerstand van een draad vergelijkbaar is met de weerstand die warmte-geleiding ondervindt " . In diezelfde periode , hadden ook Poggendorf en Wilhelm Weber , studies gedaan over de voortplanting van licht in de ruimte en ze waren tot dezelfde besluiten gekomen .( in de huidige stand van zaken , weten we dat golven zich in elektrische kabels voortplanten met een snelheid van ongeveer 200000 kilometer per sekonde , terwijl de lichtsnelheid iets minder dan 300000 km/s  bedraagt ) .
In 1850 vertrok Kirchoff als buitengewoon professor in de fysica naar Breslau .Daar deed hij opzoekingen over de vervorming van elastische platen ,verder bordurend op een theorie die daarover door Poisson ontwikkeld was , en op de differentiaal-vergelijkingen van Navier .Tijdens zijn verblijf te Breslau , ontmoette Kirchoff , Robert Wilhelm Bunsen (1811-1899) ,die daar tijdens het academie- jaar 1851-1852 was aangesteld als professor in de scheikunde .

Fig3 (Kirchoff3)

Bunsen was de zoon van een professor moderne talen aan de Universiteit van
Göttingen , en hij studeerde in 1830 aan diezelfde universiteit af met een
doctoraat in de chemie .Hij kreeg nog een studiebeurs om gedurende drie
jaren rond te reizen , en bezocht daarbij zoveel mogelijk fabrieken en onder-
zoeks-laboratoria , zoals dat van Gay-Lussac in Parijs . Hij deed onderzoek
op het gebied van  de organische scheikunde , dat hem een oog kostte , wan-
neer een afgeleide van arsenic , cadocyl cyanide ,ontplofte .Hij bleef zijn
gehele leven geinteresseerd in geologie , en reisde daarvoor naar IJsland
om de temperatuurveranderingen in het water van IJsland’s grootste
geyser te bestuderen .Bunsen verbeterde ook de samenstelling en werking
van een aantal chemische cellen , die in die tijd ontwikkeld waren .Vanuit
die periode stamt de ontdekking van de ‘Bunsen batterij ‘ en de in al onze
chemische laboratoria gekende ‘ Bunsen brander ‘.Daarmee verhitte hij
verschillende metalen  en zouten tot ze een gekleurde vlam afgaven .

Beiden werden goede vrienden ,en in 1854 overhaalde Bunsen ,die vanaf
einde 1852 weer doceerde aan de Heidelberg Universiteit , Kirchoff , om naar Heidelberg te verhuizen .Meer dan twee decaden werkte Kirchoff daar als professor in de fysica ,en researcher aan de Universiteit .
Hij begon ook een vruchtbare samenwerking met Bunsen , en deelde diens
sociaal leven in een kring van vrienden , verzameld rond  Helmholtz .In die
tijd onderzochten  ook Wilhelm Weber en Rudolf Kohlrausch het gedrag
van elektrische stromen , en in Engeland maakte Maxwell bekend ,dat
licht een elektromagnetisch verschijnsel was .Kirchoff zou trouwens later
in Engeland verkozen worden tot ‘Fellow of the Royal Society of Edinburgh ‘ (1868) en  tot ‘Fellow of the Royal Society’ (1875) in het kader van ‘honours
awarded to important mathematicians , and excellent teachers of theoretical physics in a period of expanding scientific horizons ‘.

De aanleiding tot het gemeenschappelijk onderzoek , ging van Bunsen uit.
Bunsen en Kirchoff samen , zijn de vaders van de spectrum-analyse . Bunsen
was begonnen de kleuren te ontleden ,die ontstonden bij het verhitten en ver-
branden van chemische stoffen in de gasvlam van zijn Bunsen brander.
 Hij gebruikte daarbij eerst filters uit gekleurd glas ,maar op aandringen van Kirchoff daarna een prisma , dat de lichtstralen in spectraallijnen op een wit vlak projecteerde. Ze bestudeerden ook de lichtstraling en de chemische samenstelling van de zon , en stelden vast , dat natrium voorkwam in de sterren .Kirchoff was de eerste die uitlegde dat de donkere lijnen die voorkomen in het zonne-spectrum , veroorzaakt worden door de opslorping van bepaalde golflengten op het ogenblik dat het licht doorheen een gas passeert .Wanneer het gas verhit werd , zond het licht met diezelfde golflengte uit . In 1859 publiceerde Kirchoff ook een verklaring voor de donkere lijnen in het zonne-spectrum , die toen ook opgemerkt waren door Josef von Fraunhofer ( de zogenaamde Fraunhofer lijnen) , weer door ze toe te schrijven aan absorptie .Hij schreef in de maandelijkse mededelingen van de Berlijnse Akademie : "ter gelegenheid van het door Bunsen en mijzelf uitgevoerd onderzoek op  een spectrum van gekleurde vlammen,en een studie over Fraunhofer lijnen in de zonne-atmosfeer en in flikkerende sterren ,menen wij een bijdrage te hebben geleverd aan de oplossing van astrophysische vragen .." .Bunsen was specialist in het scheiden , identificeren , en meten van scheikundige substanties .Beiden kwamen tot de vaststelling dat elke chemische substantie haar eigen uniek patroon van spectraal-lijnen vertoont , een belangrijke ontdekking voor de chemische analyse . In 1860 ontdekten ze daardoor een nieuw element dat nog niet voorkwam in de tabel van Mendeliev (Dimitri Mendeliev was op dat ogenblik een jonge , beginnende scheikundige ), namelijk het alkali-metaal cesium en het jaar daarop in 1861 , nog een ander nieuw element , rubidium . Ze ontwierpen ook een prima werkende spektroscoop ,gebaseerd op de prismatische ontleding van lichtgolven :
fig4 ( Kirchoff4)
Daardoor werd een nieuw tijdperk ingehuldigd voor het vinden van
nieuwe chemische elementen. De eerste vijftig waren gevonden door chemi-sche reakties of door elektrolyse .

Kirchoff interesseerde zich ook voor de thermodynamica en de elasticiteits-
theorie , en zoals dat vaak het geval is , bij veelzijdige vorsers , wekte dit
enige naijver op bij tijdgenoten .Zo had Stephan Boltzmann enige kritiek op
Kirchoff’s opvattingen over de opslorping en uitzending  van straling door  lichamen , toegepast op de mechanica en de hydrodynamica . In 1862 publiceerde Kirchoff een studie over " de straling van zwarte lichamen ", een belangrijke stap in de ontwikkeling van de quantum mechanica .Hij gebruikte daarbij ‘zo  zuiver mogelijke substanties ‘ .

In 1870 schreef hij een verhandeling  "over de theorie van het in een ijzeren
lichaam geïnduceerd magnetisme , in het bijzonder door de elektrische stroom in de windingen van een spoel uit geisoleerde draad , rond een ijzeren ring " .
Aansluitend daarop schreef hij in het kader van hydrodynamisch onderzoek : "over de krachten , welke twee oneindig dunne lichamen in een vloeistof , op
elkaar uitoefenen ".

In 1875 werd Kirchoff kreupel door een ongeval .Hij moest al zijn experi-menteel werk stopzetten , en bracht de volgende jaren door in een rolstoel.
In 1877 publiceerde hij nog een studie over " de theorie van de kondensator " in het maandblad van de Berlijnse Akademie voor Wetenschappen , tegelijkertijd met William Thomson’s studie over  "de theorie van de bewe-ging der elektriciteit in telegraaf-draden onder de zee en onder de aarde " .

Hij vestigde  zich opnieuw in Berlijn, waar hij in 1875 nog een leerstoel was aangeboden in de Wiskundige Natuurkunde , en  bekleedde deze tot het jaar dat hij stierf , namelijk op 17.10.1887 . Tijdens  de drie jaren tussen 1875 en
1887 , gaf hij een vierdelig werk uit , waarvan hij de kopij binnenbracht in
1876 , die gedrukt werd onder de benaming :"Vorlesungen über mathematische Physik " .In 1882 waren van zijn hand reeds de "Gesammelte
Abhandlungen " ( = verzamelde werken)  verschenen , nadat hij in Parijs , in
1881 , als afgevaardigde van Duitsland , het ‘Elektrisch Congres ‘ had bijge-
woond .

Willy  Acke

Referenties :
1)  Gustav Robert Kirchoff , zum Gedächtnis .Elektrotechnische Zeitschrift 58
 -Jahrgang , Heft 44   , 4 November 1937 .
2)  Gustav Robert Kirchoff , Wikipedia encyclopedie , op internet .
3)  The chemical archievers : Robert Wilhelm Eberhard Bunsen and Gustav
     Robert Kirchoff  , op internet .  ( geen auteur vermeld ) .
4) A little History about  Ohm  , op internet .( geen auteur vermeld ) .
             -

Oliver Heaviside (1850 - 1925 ) 
Klik op deze foto van Heaviside ,om de andere afbeeldingen te zien.
     Heaviside
-----------------
Oliver Heaviside wordt "a magnificent spirit "  genoemd in de literatuur , en is een van de bijzonderste figuren uit de geschiedenis van de Britse wetenschap . Zijn  critici noemden hem   een sarcastische , excentrieke man , een genie die geen vat had op de alledaagse dingen in het leven . Volgens hem "was de ontwikkeling van de wiskunde , te wijten aan de vooruitgang van de fysica ".Hij was een wiskundige-natuurkundige door zelfstudie , van wie de ontdekkingen , telefonie op grote afstand mogelijk maakte . Hij verzette zich tegen het gebruik van 4p  in tal van  uitdrukkingen in het CGS-stelsel. ( nu niet meer gebruikt en vervangen door het MKS - of Giorgi -stelsel ) .
Hij paste als eerste ,  de complexe getallen toe , op de studie van elektrische ketens.Hij was een der eersten (1880) die het begrip "negatieve weerstand "  ( belangrijk voor het verklaren van de werking van oscillatoren )  gebruikte , en vektor-wiskunde, onder meer  voor het vereenvoudigen van de vergelijkingen in de elektromagnetische theorie van Maxwell . Samen met de vektor-algebra , zegt men dat de begrippen "reactantie ", "impedantie ", "inductantie " ,"capacitantie " ," admittantie","permittiviteit ",
"susceptantie ", "resistiviteit ", en "attenuatie " of verzwakking , in de wisselstroom-theorie , van hem afkomstig zijn . Hij was de eerste die het begrip huid- ( skin-) effekt  op hoge frekwenties in metalen geleiders vaststelde en verklaarde .Hij ontwikkelde een eigen  "operational calculus " , revolutionair voor de 19e eeuw , die ook vandaag nog suksesvol toepasbaar is , voor het op eenvoudige wijze oplossen van moeilijke ,  zuiver wiskundige problemen ,en op lineaire natuurkundige problemen , waarin discontinuïteiten voorkomen .Hij bestudeerde ferro-elektrische polarisatie .Hij paste de Laplace-transformatie en de Fourier- transformatie toe op de analyse en oplossing van elektrische schakelingen , de oplossing van differentiaal-vergelijkingen , en op  de berekening van elektromagnetische ketens , alsook op de banen , die planeten aan het firmament beschrijven .Een van zijn belangrijkste ontdekkingen ,was het bestaan van een radiogolven-weerkaatsende laag in de hogere atmosfeer boven de aarde . Hij voorspelde de toename van de massa van ladingen die zich met grote snelheid  voortbewogen , vooraleer Einstein juist hetzelfde deed met zijn relativiteitstheorie . Velen twijfelen trouwens aan de genialiteit en de zogezegde  vindingen van Einstein , die waarschijnlijk afkomstig zijn van zijn echtgenote , die licenciate in de fysica was , en van de ideeën , die  hij gelezen en ietwat gewijzigd , " meegenomen " heeft , toen hij op het octrooi-bureau werkte in den Haag , Nederland.

Heaviside , of een leven , vol zelfstudie .

Oliver Heaviside werd op 18 mei 1850 geboren  te Camden , een randstad van Londen , als vierde zoon van Thomas Heaviside en Rachel Elisabeth West . Zijn moeder was afkomstig uit Taunton .De familie aan de kant van de vader ,was oorspronkelijk afkomstig uit Stockton-on-Tees .Zijn vader , diens broers en twee nonkels , waren hout-graveerders . Zijn vader was bovendien aquarellist : hij schilderde met waterverf . Van deze kunstenaars had Oliver enig artistiek talent geërfd  , en vanaf de leeftijd van elf jaar , maakte hij tekeningen , die helemaal niet onverdienstelijk zijn  , zoals blijkt uit de weinige teruggevonden , zoals de hieronderstaande afbeelding met paarden :
zie  tekening  1861
Zijn familie behoorde tot de lagere sociale klasse uit het Victoriaanse Engeland , en wie het boek over Oliver Twist , door Charles Dickens , en de gelijknamige film gezien heeft ,begrijpt hoe moeilijk de gewone mensen het in die tijd hadden . De vooruitgang op het gebied van de toen pas uitgevonden fotografie ,bemoeilijkte  het leven van de houtgraveerders , en dit kan verklaren dat de familie naar Londen verhuisde in 1849 . Oliver ging naar de "Camden House School " en op zijn 15e levensjaar won hij , na het afleggen van een eksamen , de " Natural Science " prijs .
Als  kind , kreeg Oliver  de rode koorts , die een gedeeltelijke doofheid veroorzaakte , en deze handicap zou hem zijn leven lang blijven achtervolgen .Daardoor  voelde hij zich in zijn  jeugd ongelukkig ,ook door de moeilijke relaties met andere kinderen .Zijn schoolresultaten waren nochtans goed .Zo was hij  in 1865 , de vijfde van alle klassen van de school ,met samen 500 leerlingen .Gedesillusioneerd door zijn moeilijke omgang met anderen , verliet hij nochtans op 16-jarige leeftijd de school , en hij begon aan zelfstudie .Later zou hij schrijven : " het is schokkend te moeten vaststellen met welke onnozele en nutteloze begrippen , bewijzen en zogezegde preciese logica , de scholen , de hoofden van de leerlingen volproppen . Dit alles is verloren tijd .De jongeren moet men  gewoonweg leren  logisch te redeneren , en ze mogen niet verplicht worden al deze onzin  van buiten te leren ".
 Zijn ouders waren niet vermogend genoeg om hem aan een universiteit verder te laten studeren , en tot hij midden in de 20-jaren oud was , studeerde hij , daarin door hen gesteund  en aangemoedigd , ‘s nachts bij het licht van een petroleumlamp in zijn kamer , waarvan overdag de luiken gesloten waren , om geconcentreerder te kunnen werken . Omdat hij niet wilde gestoord worden , werden zijn maaltijden voor de deur van zijn kamer neergezet .  Als ontspanning fietste en wandelde hij graag , rookte pijpen met sterke tabak , en luisterde naar muziek , voor zover zijn gehoor dit toeliet . Hij was  geheel-onthouder van alcoholische dranken . Hij studeerde elektriciteit , andere talen zoals Deens en Duits , en hij leerde de Morse-code . Daaruit besloot zijn oom (door te trouwen met de zuster van zijn moeder ) Charles Wheatstone ( gekend voor zijn "brug van Wheatstone ")  die hem hielp en bijstond met raad , dat hij er goed zou aan doen ,telegrafist te worden . Oliver volgde die raad op , en zocht  een betrekking in Denemarken als telegrafist. Van 1866 tot 1871  vond hij werk bij de Deense  "Cable and Great Northern Telegraph Company " ,waar hij snel vooruitgang boekte . In 1871 keerde hij terug naar Engeland  om er te gaan werken bij  de " Newcastle-Jutland submarine cable " en de "Great Northern Telegraph Company " die gespecialiseerd waren  in onderzeese traffiek .Zijn broer Arthur werkte bij de Post in Newcastle ,en samen eksperimenteerden ze met duplex-telegrafie . Zijn eerste gepubliceerd artikel , verscheen in  ‘the English Mechanic ‘ , in 1872 ,wanneer hij 22 jaar was . Hij werkte nog steeds als chief-operator in Newcastle .Een jaar later publiceerde een bekend wetenschappelijk tijdschrift , "the Philosophical Magazine ", een artikel van hem ,  over hoe men  de brug van Wheatstone het best kon gebruiken , om metingen op elektrische schakelingen uit te voeren . Hij werd toen opgemerkt door Maxwell , die Oliver’s  bijdragen aan de vooruitgang van de elektriciteit , vermeldde in de tweede oplage van zijn "Treatise on Electricity and Magnetism " . Toen Heaviside dit werk las , werd hij er zodanig door gefascineerd , dat hij zijn job als telegrafist opgaf , om Maxwell ‘s theorie grondig  te kunnen bestuderen , alhoewel hij toegaf dat hij er niet alles van verstond . Hij vereenvoudigde de 20 vergelijkingen met 20 veranderlijken van Maxwell , en verving ze door vier vergelijkingen met twee veranderlijken . Vandaag noemt men deze nog steeds "de vergelijkingen van Maxwell ", waarbij niemand schijnt te weten , dat men ze beter  "de vergelijkingen van Heaviside " of van "Maxwell-Heaviside " zou noemen , hetgeen een eerlijke vorm van erkentelijkheid zou zijn . Heaviside heeft daarmee een niet te onderschatten dienst bewezen aan degenen die , op een nog begrijpelijke manier , het elektromagnetisme proberen te doorgronden .
tabel : Maxwell
 In de tabel staan de  vergelijkingen van Maxwell in zogenaamde Gaussiaanse eenheden ,die gebaseerd zijn op het vroeger  gebruikt CGS -stelsel .   E is de elektrische veldsterkte en B de magnetische induktie . H is de magnetische veldsterkte en c de lichtsnelheid , ongeveer gelijk aan 299790 km/sek . De konstante 4p kan men uit de uitdrukkingen laten verdwijnen door een schaalverandering . Ze komen in feite voort uit de beschrijving van een bol waar in het midden een  puntbron staat , van waaruit een elektromagnetisch veld vertrekt met de loodrecht op elkaar staande komponenten E en H . Het laten verdwijnen van de 4p , noemt men rationalisatie . Heaviside-Lorentz eenheden zijn gerationaliseerde Gaussiaanse eenheden , net zoals de Giorgi - of MKSA eenheden , die de CGS eenheden , die nu niet meer gebruikt worden , vervangen hebben . De tabel met de formules wordt uitvoeriger verklaard in een afzonderlijk hoofdstuk over Maxwell .

Tussen 1880 en 1887 ontwikkelde Heaviside de operationele  vektor-algebra ,met de bedoeling  differentiaal-vergelijkingen die voorkwamen in de theorie van de elektrische schakelingen , op een eenvoudige  manier op te lossen . Hij verving de differentiaal - operator  d/dx  door p (soms D , gelijk aan de s in de Laplace - transformaties )  , hetgeen hem toeliet  een differentiaal - vergelijking om te vormen tot een gewone algebraische vergelijking . Later hebben Gibbs en Bromwich , deze werkwijze overgenomen en bekend gemaakt , onder meer in "the Proceedings of the Royal Society "

Heaviside’s Methode
Bekijken we  een typisch voorbeeld van de Heaviside methode  voor het oplossen van  een vergelijking met de Laplace transformatie :
2s__________  =   L(f(t))
(s + 1)(s2 + 1)    
                
voor een  uitdrukking in funktie van de tijd : f(t) = -e-t  +cos t + sin t.

Via een aantal eenvoudige , gemakkelijk te leren algebraïsche stappen , zet
de Heaviside’s methode ,  systematisch  een quotient van veeltermen

a0 + a1s + · · · + ansn                                                                                        
b0 + b1s + · · · + bmsm                                      (waarin s ook p kan genoemd worden )

om in  de Laplace getransformeerde L(f(t)) van een  f(t)  funktie . Hierbij wordt verondersteld dat  a0, .., an, b0, . . . , bm  konstanten zijn en dat het quotient der veeltermen een limiet heeft , die streeft naar nul , wanneer   s = 1.

De Heaviside Stap Functie H(x)
   
 figuur step1
De Heaviside stap functie H(x) (soms  theta(x) of u(x) genoemd ) is een  discontinue functie , eveneens bekend onder de benaming  " eenheid  stap functie"  en bepaald in het interval           H(x)= 0  voor x<0;   ½ voor  x=0   en  1  voor  x>0   
Ze wordt onder meer gebruikt in kontrole-systemen in de regeltechniek .
In de wiskunde definieert men de UnitStep[x]   soms  uitzonderlijk met H(0) = 1   in  plaats van de  conventionele   definitie   H(0) = 1/2.
Soms treft  men ook een  afgekorte voorstelling    aan :    H_c(x)=H(x-c)
De Heaviside stap-funktie is de integraal van de Dirac delta funktie .
De Fourier transformatie  van de  Heaviside stap functie is  gegeven  door  de Kronecker
 delta functie   :    delta(k) .

Heaviside’s  opladen van telefoonlijnen en telegraafkabels met spoelen ,een revolutionaire vooruitgang .
Een van de belangrijkste verdiensten van Heaviside , is het op regelmatige afstanden in serie plaatsen met elektrische  lijnen en kabels , gebruikt voor telefonie en telegrafie op grote afstand, van "oplaad-spoelen ". Op 3 juni 1887 verscheen van hem in "the Electrician " (een wetenschappelijk tijdschrift , dat van hem 500 bladzijden artikels publiceerde tussen 1882 en 1887) een artikel over "Electromagnetic Induction and its Propagation "  .. Hij benadrukte dat inductantie een belangrijk concept is , bij het gebruik van telefoonlijnen en kabels , en dat men door het inductief opladen van deze kabels ,door er spoelen mee in serie te plaatsen , de werking sterk zou  verbeteren, en de golfvorm van de overgestuurde telefoon-signalen , niet meer zou vervormd worden , en ook minder verzwakt . Over lange lijnen overgezonden , werden inderdaad de verschillende frekwenties die in een telefoongesprek voorkomen , op een verschillende manier verzwakt , en ze kwamen op verschillende tijdstippen aan op het punt van bestemming , waar ze weer samengesteld werden tot een onverstaanbaar geheel.Met spoelen kon met het kapacitief verzwakkend effekt van de eigen kapaciteit van de lijn compenseren .Dit was een mijlpaal in de ontwikkeling en de vooruitgang op gebied van telefoon-netwerken .Heaviside had alle ontwikkelingen op dit gebied  op de voet gevolgd , en zo schreef hij in The Electrician :   " Sir William Thomson ‘s theorie over onderzeese kabels , is prachtig geformuleerd , en ik feliciteer hem voor  zijn eksperimenten waarop hij zijn theorie baseerde " . In deze publicatie van 1887 gaf Heaviside voor het eerst aan , onder  welke voorwaarden men volgens hem ,met in serie geplaatste spoelen , informatie , zonder signaal-vervorming kon overzenden op elektrische kabels . Hij heeft dit idee nooit gepatenteerd , waardoor het op naam gekomen is van de Amerikaan  Prof. Michael Pupin  van de Columbia Universiteit , die Heaviside gelezen had en het idee wel octrooieerde in 1904 . Men spreekt daarom over "de pupinisatie van telefoonlijnen " , waarbij Heaviside  groot onrecht wordt aangedaan , want het idee was van hem . Ook George Campbell van AT&T (American Telephone and Telegraph ) paste die techniek toe , na de papers van Heaviside gelezen te hebben , zonder dat deze laatste daarvoor van deze machtige telefoonmaatschappij ooit een vergoeding gekregen heeft . In 1888 en 1889 publiceerde Heaviside twee artikels over de vervorming die elektrische en magnetische velden ondergaan , rond een lading die zich beweegt doorheen  een midden met grote dichtheid.In 1889 was Thomson ,alias Lord Kelvin ,  president geworden van het Institute of Electrical Engineers , en hij heeft Heaviside in zijn openings-speech  beschreven als " een autoriteit op het gebied van de telecommunicaties , een man die met zijn  opzoekingswerk op het gebied van kabels en van electromagnetische golven , het verste van ons allen is doorgedrongen  in de ontrafeling van deze materies ". Deze zelfde Thomson ,was vermaard door zijn welgekende "telegraaf vergelijkingen " uit de transmissie-lijn theorie ,maar in zijn speech gaf hij toe ,dat hij daarbij helemaal geen rekening gehouden had met zelfinductie en inductantie .
In 1891 werd Heaviside verkozen  tot "Fellow of the Royal Society ", een grote eer in die tijd , en erkend als eminent specialist van lange-afstand telegraaf - en telefoon-systemen  .
Zijn werk in  Paignton en Bradley.
In 1889 verhuisden zijn ouders naar Paignton in Devon , en Oliver ging met hen mee en bleef bij hen wonen . Men weet dat hij zich rond 1892 verder interesseerde voor
wiskunde , operationele vektor-algebra  , en elektromagnetisme . In 1892 verschenen van zijn hand  twee boeken  "Electrical Papers ", in de jaren 1893 tot 1912 gevolgd door nog eens drie volumes  over "Electromagnetic Theory ".Heaviside heeft altijd de indruk gehad , dat de werkelijke waarde van zijn werk(en) niet gewaardeerd werd door degenen die mooie algebraïsche oplossingen verkozen boven zijn revolutionaire opvattingen over elektriciteit en  elektromagnetisme.

Charles Heaviside , zijn vader , bezat na de verhuis , een muziekwinkel , die uitgebaat werd door Oliver’ s broers Frank en Charles junior . De ganse familie was muzikaal , en Oliver speelde  aeoleaanse harp , en ocarina , dat is een klein , porseleinen langwerpig ei-vormig blaasinstrument .

De twee ouders van Oliver steunden hem tot hij rond de 45 jaar oud was , en tot zijn moeder stierf in 1894 en zijn vader in 1896 . Na de dood van zijn ouders , verhuisde hij in 1897 naar Bradley View in Newton Abbot .Hij was ongehuwd en woonde van 1897 tot 1909  in , als betalende gast , bij een genaamde Miss Way . De weinige keren dat hij buiten kwam ,vooral om te fietsen naar het Pomeroy kasteel , maakte hij sarcastische opmerkingen tegen de jongeren , hetgeen  hem geen vriend maakte van die jeugd , die daarna soms stenen en rotte appels gooiden naar de gesloten luiken van zijn studeerkamer .In die periode kreeg hij vaak bezoek van G.F. Fitzgerald , een natuurkundige , die vond dat Oliver briljante ideeën had , maar die reeds overleed in 1901 . "Oliver bewonderde de schoonheid van de zuivere wiskundige theorema’s , toegepast op de fysica en de mechanica ", volgens Fitzgerald .

De voor radiogolven weerkaatsende E -laag in de ionosfeer
Op 12 december  1901 had de italiaan Guglielmo Marconi , voor het eerst radio-seinen over de Atlantische oceaan gestuurd , zonder te kunnen verklaren waarom ze , zich in rechte lijn voortplantend , niet verloren gingen in de atmosfeer, door de ronde vorm van de aarde . Nochtans had de Austro-Hongaar Nikola Tesla , op 3 juli 1899 , aangekondigd, dat hij een weerkaatsende laag op 100 kilometer hoogte vermoedde , waardoor in feite de propagatie van Marconi ‘s signalen kon verklaard worden .
In 1902 kondigden de Amerikaanse elektrotechnische ingenieur Arthur Edwin Kennely
(1861-1949) en Oliver W. Heaviside , onafhankelijk van elkaar ( Heaviside twee maanden na Kennely ) het bestaan aan van een laag geioniseerd gas ( waar ionen en elektronen in voldoende hoeveelheid voorkomen ) , hoog in de atmosfeer , die radiogolven toelaat de ronding van de aardoppervlakte te volgen . Door deze Heaviside-Kennely ( of Kennely-Heaviside) -laag , ook E -laag genoemd , worden radio-signalen weerkaatst , en kunnen  ze zich rond de aardbol  verplaatsen en voortbewegen , zonder verloren te gaan in de hogere luchtlagen van de atmosfeer . De vraag kan hier objektief  gesteld worden  , wie de eerste was , als verdienstelijk vorser , om deze E-laag te vinden : Tesla , Kennely of Heaviside , en of ze werkelijk niet van elkaar geweten hebben , en  geen enkele publicatie van de andere , daarover gelezen hadden .

 Nikola Tesla (1856-1943)

Zoals men daarna ook F1 (200 km)  en F2 (300 tot 400 km) lagen zou vinden en benoemen , maakt de E laag deel uit van de zogenaamde ionosfeer op een hoogte tussen de 100 kilometer en de 400 kilometer boven de aardoppervlakte , en ze weerkaatst en buigt straling op langere golflengten af , terwijl ze de zeer korte golven doorlaat die dus verloren gaan in de hogere luchtlagen . Door meervoudige weerkaatsingen tussen de aarde (of de zee) en de E , F1 en F2 lagen in de ionosfeer,kunnen radiogolven zich ver voorbij de zichtbare horizon voortbewegen  . Deze voortplanting of propagatie is sterk afhankelijk van het uur van de dag en nacht , de seizoenen  en de zonnevlekken-aktiviteit . Hierdoor kan  de kwaliteit en de sterkte van de ontvangst op grote afstand , DX genoemd , op vrij korte tijd veranderen . Deze weerkaatsing door een ionosfeer , die werkt als een spiegel , maakt ook , dat men als het ware over het hoofd springt ( "skip") van ontvangst-stations , die dichtbij de zender liggen , maar niets ontvangen van de uitzending op een bepaalde frekwentie door deze zender . Dit verschijnsel treedt op wanneer de  zogenaamde grondgolf of rechtstreekse golf , uitgezonden door de zender , opgeslorpt wordt door een aardoppervlakte met een slechte bodemgesteldheid ,en de weerkaatsing op de ionosfeerlaag gebeurt onder een vrij grote hoek ,zodat de weerkaatste golven niet steil genoeg terug naar beneden komen om nog de ontvangstantenne van een dichtbijgelegen ontvangststation te treffen . De juistheid van de vooropstellingen door Heaviside en Kennely , werd bevestigd door metingen van de Britse wetenschappers Edward Appleton (in 1924 , 1 jaar voordat Heaviside overleed in Torquay) en M.A.F. Barnett in 1925 .Appleton had reeds in 1923,radio-impulsen , vanop de aarde , vertikaal naar boven gestuurd , en de tijd gemeten tussen de naar boven gaande en de teruggekaatste impulsen . Uit de natuurkundige uitdrukking  afstand = snelheid maal tijd , werd de hoogte van de weerkaatsende laag gemeten .In Amerika werd in 1926 een andere bewijs-methode toegepast door de Amerikanen Gregory Breit  en Antony Tuve.De Breit-Tuve recorders , worden  vandaag nog wereldwijd gebruikt voor het meten en registreren van de toestand van de weerkaatsende lagen in de ionosfeer . De stralings-theorie van de duitser Max Planck ( zie : Max Planck Institut , Dortmund , in Duitsland) heeft dan samen met de studie van die hogere luchtlagen , geleid tot het ontstaan van de radio-astronomie in 1932 .Heaviside had ook  een verband gelegd tussen elektromagnetische straling , uitgaande van de zon , en de aantrekkingskracht van de zon op de aarde. De invloed van de zon op radio-propagatie verandert , door zonne-uitbarstingen van plasma , en  doordat de zon een  cyclus vertoont , waarbij de noord-en de zuidpool van de zonnebol , om de 11 jaar van plaats verwisselen , een verschijnsel dat men nog niet heeft kunnen verklaren .

De latere jaren .
Het zou een vergissing zijn , te denken dat Heaviside gelukkiger werd door de erkenning die hij op het einde van zijn leven , uit verschillende wetenschappelijke kringen ontving . In 1905 , bijvoorbeeld , kende de Universiteit te Göttingen , Duitsland , hem een ere-doctoraat toe , voor het geheel van zijn opzoekingen .Integendeel werd hij , met het verstrijken der jaren ,steeds verbitterder . Vanaf 1908 was hij beginnen sukkelen  met zijn gezondheid , en stond hij er ook financieel zeer slecht voor , zodat hij geld moest lenen dat hij niet kon terugbetalen .  In 1913 was hij lid geworden van "the British Association for the Advancement of Science ". In dat jaar was hij pas hersteld van een ernstige ziekte . In 1920 was Heaviside nog steeds zo arm , dat een aantal Amerikaanse ingenieurs en natuurkundigen , geld inzamelden , om hem van een inkomen te voorzien . Er werd toen beslag gelegd op het huis van zijn ouders en op dat in Torquay  ,waar hij naar verhuisd was in 1909 , na een armoedig leven  vol tegenslag en  dat hij ondertussen met een lening gekocht had, maar vanaf 1921 wou geen enkele bank hem nog geld lenen . " The Institute of Electrical Engineers " zond hem van dan afaan , regelmatig cheques van 100 engelse ponden . De "Institution of Electrical Engineers " (IEE) , kende hem de bronzen  "Faraday-medaille "  toe , "voor het herschrijven van de theorie der telecommunicaties ".Dit laatste gebeurde in 1922 , toen hij reeds 72 jaar oud was .Deze medaille is bewaard en kan nu nog bekeken worden in het gebouw waar de Londense afdeling van de IEE gevestigd is .

De woonst in Torquay , was hem in 1909 aangeboden geweest door een vriend , en hij leefde daar in de volledige afzondering , zijn dagen slijtend met theoretisch opzoekingswerk . De muren van de kamers in het huis , hingen vol met reproducties van wetenschappelijke artikels . Vanuit dat huis heeft hij gecorrespondeerd met researchers uit verschillende landen , waaronder ook met Heinrich Hertz , en met professoren van de Oxford universiteit , die hem  "de kluizenaar  in een caviteit (=hol[te]) "  noemden , omdat hij zich opsloot in een verwaarloosd  huis dat geen enkel normaal comfort bood .De buren vonden hem een zonderling , omdat ze , de weinige keren dat hij buiten kwam om een wandeling te maken , zijn rood haar zagen , en zijn stekende ogen die volgens hen de kinderen bang maakten , en opmerkten  dat zijn vingernagels met zorg gemanicuurd waren , en geverfd met een roze , glanzende lak .Noodzakelijke boodschappen werden voor hem gedaan door de plaatselijke politieman , die met zijn fluitje door de klep van de brievenbus blies om zijn komst aan te kondigen.Olivier leed de laatste jaren aan een steeds erger wordende  doofheid , waarbij ook zijn reukzin niet meer werkte .Einde 1924 vond  de politieman -boodschapper , hem  bewusteloos op de grond van zijn kamer , en hij stierf op 75-jarige leeftijd , op 3 februari 1925 . Hij werd in Paignton begraven bij zijn ouders .

Zijn voornaamste publicatie , is het vierdelig werk over " Electromagnetic Theory "
 waarvan het vierde volume onafgewerkt bleef door zijn onvoorziene dood .In deze boeken staan de  theoretische beschouwingen vermengd met een vleugje humor en filosofie .

Willy Acke

figuur Tesla ( 4 foto's)

Tesla- naschrift .
Nikola Tesla  ( 9 november 1856 - 7 januari 1943 ) was een tijdgenoot van Marconi . Hij heeft  meer dan 100 uitvinders-patenten en 900 brevetten op zijn naam staan. Er bestaan foto’s , waarop men Tesla samen ziet met Edison ,de voormalige koning van Joegoslavië , Einstein ,de schrijver Marc Twain  en de stichter-direkteur van de Amerikaanse sterkstroom-industrie-reus , Westinghouse .
Nikola Tesla is in de loop van de geschiedenis , de enige werkelijke rivaal geweest van Thomas Alva Edison , met wie hij trouwens een korte tijd heeft samengewerkt . Edison kon echter geen echte uitvinders naast zich  verdragen en het is vooral wanneer Tesla zich op wisselstroom -vindingen begon toe te leggen , dat Tesla afhaakte en Edison , die een fervente aanhanger  van gelijkstroom was , verliet .

Tesla werd in 1856  in het toenmalig Oostenrijk-Hongaars gebied , te Smiljan , Kroatië geboren ,uit een familie waarvan de vader een orthodoxe priester was , afkomstig uit Servië . Hij studeerde voor ingenieur aan de Technische Universiteit van Graz ,Oostenrijk en aan de Universiteit van Praag in Czecoslowakije . Zijn belangrijkste uitvinding is de inductiemotor of asynchrone motor . Het is een feit dat hij daarvoor inspiratie gezocht heeft bij de gelijkstroom-dynamo ,( uitgevonden door de belg Gramme ) , die hij eerst liet draaien als motor , en daarna omvormde tot wisselstroom-motor. Dit gebeurde toen hij slechts 16 jaar oud was , maar de eigenlijke industriële produktie van zijn inductiemotor , vond slechts plaats vanaf 1888 .In 1891 werd hij staatsburger van de Verenigde Staten .Het was de periode , waarin de  duitser Wilhelm Roentgen , de X- stralen ontdekte.(1895).De Amerikaan Alexanderson had juist de wisselstroom-generator uitgevonden , maar Tesla ontwikkelde van deze alternator  een geheel eigen versie .In de loop van zijn leven vol geniale ontdekkingen , waaronder ook het bestaan van de weerkaatsende E-laag in de ionosfeer , kreeg hij drie Nobel-prijzen , waarvan één samen met Edison .Hij is bijna 75 jaar oud geworden
.
Referenties , geraadpleegde werken :
1)  Pioniers , door W.A. Atherton , in Electronics & Wireless World , 1947 : Oliver Heaviside , the champion of inductance .
2)  Oliver Heaviside -the man , door M.K. Hobden , in Electronics & Wireless World , augustus 1987 .
3)Heaviside , een onbegrepen genie , door J.J. O ‘ Connor en E.F. Robertson , op  internet .
4) Alan Heather : Oliver Heaviside  ( op internet ).
5)  Oliver Heaviside , door Willem  Van Der Bijl , in the new Grolier multimedia Encyclopedia .
6)  Eric W. Weisstein. "Heaviside Step Function." uit   MathWorld ,
1999 CRC Press LLC, Wolfram Research, Inc.
7) Heaviside-Lorentz -units in the Maxwell  equations ,
door  J. B. Calvert , 9 oktober 2002 , in Physics
8) Tesla -Wardencliffe project archives .