De stadssteden in Italie werden centra van geleerdheid. Vele oude
boeken werden uit het Grieks en het Latijn vertaald. Veel van de kennis
die beschikbaar kwam, was niet in overeenstemming met de leer
van de kerk. Zo vertoonde het Corpus Hermeticum dat door
Mauricio Ficino werd vertaald duidelijk heidense
trekken.
De belangrijkste organisatie van de kruistochten was in handen
van de orde van de tempeliers. Onder de bezielende leiding van
Bernard van Clairvaux groeiden de legers snel en werden enorme
fondsen verzameld voor de financiering. Binnen 100 jaar was de orde
de rijkste en de machtigste financiele organisatie in Europa. Op een
gegeven moment (begin l4e eeuw) werd het de gevestigde machten
te gortig en begon een fanatieke vervolging, die velen het leven kostte.
Nog steeds zijn er veel speculaties over wat er met de tempeliers is
verdwenen of ondergronds gegaan. Je kunt denken aan hun bezit in
materiele zin (nog altijd wordt er naar hun schatten gezocht), maar
hun geestelijke bagage was iets heel speciaals. Westers jeugdig
enthousiasme was bevrucht met oosterse rijpe beschaving. Welke
kennis hadden de tempeliers meegenomen uit het oosten? Al spoedig
verrezen de kathedralen: monumenten van fijnzinnige bouwkunst.
De ambachtelijke gildes bloeiden en brachten vele technische nieuwigheden.
Waar hadden ze die kennis vandaan? Velen zien in de orde
van de tempeliers en de gildes van de kathedralenbouwers de voorlopers
van de ordes van de vrijmetselaars. Ook nu nog baseren de vrijmetselaars
zich op de bouwkundige traditie van Hiram, de legendarische
bouwer van de tempel van Salomo.
Het was het ideaal van de kruisvaarders om de tempel van Salomo
te herbouwen, de Heilige Stad in haar oude glorie herstellen en het
Christendom een nieuw, verenigd centrum te geven. De mislukking
van de kruistochten wierp Europa terug op zichzelf. De aandacht verschoof
van de uiterlijke tempel naar de innerlijke tempel. Als een
tempel de uiterlijke verbeelding is van de aanwezigheid van God op
aarde, kan diezelfde tempel symbolisch in de mens zelf gebouwd worden.
Dit is een mystiek doel: jezelf z6 transformeren, dat God in je
kan wonen. In het christelijke Europa begon er een bloei van mystieke
zuiverheidsbewegingen: zie Franciscus van Assisi, Theresa van
Avila, Meester Eckhart, enzovoorts. De vertalingen van hermetische
en gnostische werken gaven eveneens krachtige impulsen aan de interesse
voor innerlijke scholing.
De kathedralen en domkerken van de late Middeleeuwen en de
Renaissance werden gebouwd volgens kosmische principes en verhoudingen.
Tot in de kleinste onderdelen weerspiegelden de kerken
de gangbare filosofie van de verhoudingen tussen hemel, mens en
aarde. De drie van pentagrammen in de tarot versie van Wake geeft
daar een beeld van. De priester is de denker, die kennis heeft van het
goddelijk plan (hemel). De architect is degene, die het plan weet om
te zetten in technisch haalbare constructies (de mens). De ambachtslieden
voeren het uit (aarde). De kunstenaar van toen werkte in
opdracht. Hij was meer een ambachtsman dan een vrije kunstenaar.
Deel 2 volgt volgende week! tot dan
|