-2-
De yoga-vereniging.
Ik had een jaar of wat vroeger reeds een boek gelezen over
yoga. Toen ik probeerde enkele houdingen (âsana's) uit te
voeren viel dit echter wel tegen.Daaruit kon ik tot mijn scha-
de en schande opmaken dat een boek geen goede leermees-
ter is.Het kan u niet op uw fouten wijzen. Met de yoga-leraar
verliep dit anders.Ik kon mij wonderwel aanpassen en gelei-
lijk kwam ik op dreef. Ik begon mij echter ook te interesse-
ren aan de sanskrietnamen van de houdingen. Maar ik onder-
vond nogal vlug dat de leraar daar niet zo diep op inging. Zijn
uitspraak klonk mij vrij onnatuurlijk . Hij sprakover asâna's
met de klemtoon op de tweede in plaats van op de eerste a.
Over de betekenis en het doel van de yoga-beoefening wist
hij blijkbaar niet veel te vertellen. Hij sprak er gewoon niet
over .Voor hem was deyoga een soort gymnastische disci-
pline die zeker voor mensen met een zittend beroep deugd-
doend was. Ik leerde uit lectuur en zelfstudie dat de houdin-
gen slechts een onderdeel waren van een psychosomatische
discipline die Yoga-dârsana genoemd wordt,... maar daar
over later! Na de winter van 1967 stopte de leraar zijn we-
kelijkse âsana-lessen bij gebrek aan voldoende belangstel-
ling ...werd er gezegd. Hij had ons blijkbaar alles geleerd
wat wij aankonden of wat in zijn vermogen lag.
Enkele mensen vonden er wel iets voor om samen met mij
elke donderdagavond te blijven oefenen. De meerderheid
wees deze formule vande hand. Het was gewoonweg on-
denkbaar om zonder leraar te oefenen, laat staan dat iemand
van ter plaatse hem zou kunnen vervangen.Ik deed een voor-
stel en kon tenslotte enkele vrienden overtuigen om samen te
oefenen en de huurkosten  van het oefenlokaal onder elkaar
te verdelen. Uiteindelijk werd er yoga gedaan met een vijftal
mensen waarvan ik er later twee kon overtuigen om een
yoga-vereniging te stichten .Daarvan zou ik de leiding op mij
nemen. We schreven toen : 11 april 1968.
De naam die ik voor onze vereniging had bedacht, was de
naam van een yogahouding die vooral geduld en algehele
soepelheid van het lichaam uitstraalt HALÂSANA, d.w.z.
Ploeg-houding.
De beoefening van Yoga is niet alleen een individuele zaak
wat de uitvoering en het resultaat betreft. Er dient eveneens
zeer grote aandacht geschonken aan de manier waarop men
de beoefening aanpakt.Wie haastig te werk gaat met het ver-
langen snel resultaat te boeken, zal reeds na korte tijd de
lust om verder te werken zien verdwijnen. Met de stichting
Halâsana was het mij duidelijk dat er vooral met veel ge-
duld zou moeten gewerkt worden. Het kiezen van de naam
PLOEG in de ware betekenis van het woord , leek mij een
uitstekend symbool om dat geduld voor te stellen.
Heb je ooit aan de rand van een veld gestaan waarop de
boer aan het ploegen was? Snede voor snede en aan een ge-
stadig tempo scheurt de ploegde aarde open en keert ze om.
Deze bewerking gaat door tot de ganse akker omgeploegd is.
De bewerking gaat steeds rechtdoor a.h.w., met onverstoor-
baar geduld .Zo dient het ook met de yoga-beoefening te zijn.
Steeds voort-doen .Met geduld het stijve lichaam soepel ma-
ken tot het los en ongedwongen kan neerzitten om de verdere
treden van deyoga-beoefening te kunnen aanvatten.
Ook voor de yoga-beoefening geldt aldus het spreekwoord :
HAAST EN SPOED IS ZELDEN GOED.

In een volgende bijdrage zal ik het hebben overhet verder
verloop van de geschiedenis van Halâsana.

11-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-5-
   Verder verloop van de geschiedenis van Haläsana.

Vanaf de geboorte van Halâsana-Maldegem zat ik vooraan in
de oefenzaal.Alle verantwoordelijkheid kwam naar mij toe en
dat zou zo gedurende meer dan 25 jaar duren.Alle organisato-
rische en administratieve taken waren aanvankelijk ook voor
mij, maar daar zou spoedig verandering in komen.De me-
dewerkers die mij a.h.w. gunstig gezind waren en naar de oe-
fenstonden bleven komen, bleken even ijverig als ik zelf en op
deze manier werden de taken verdeeld. Het oefenlokaal in ge-
reedheid brengen, de ledenlijst opstellen, een beetje boekhou-
ding, andere suggesties voor de vlotte verloop van onze feite-
telijke vereniging , het was allemaal prima. De lessen werden
door mij opgesteld volgens het schema van de vertrokken les-
gever. Ik had tenslotte toch ook reeds twee jaar praktijk ach-
ter de rug. We kenden reeds de voornaamste âsana's. Ik had
ze trouwens zorgvuldig genoteerd in een klein notaboekje.
Dit boekjeblijft tot op heden een van mijn mooiste souveniers
Op de eerste bladzijde staat het jaartal 1968 !
Ik werd lid van de toen ongeveer 4 jaar oude BelgischeYoga -
federatie, verder B.Y.F. genoemd. Zo kwam ik in kontakt met
andereyoga-lerars. Ik wist ondertussen ook dat de yoga-prak-
tijk berustteop een filosofie die ik eerst wilde leren kennen al-
vorens er in mijn lessen gewag van te maken. Ik hoopte dit te
bereiken via deze kontakten, maar spijtig genoeg was dit niet
het geval. Het leverde niets dan verwarring op.
Vanaf 1970 begon de B.Y.F. zich in te laten met de opleiding
van de yoga-leraars. Er was sprake van een erkenning en een
bekwaamheidsattest. Daardoor zou er op deze maniereen
einde komen aan de losse bijeenkomsten met de doorelkaar
lopendegesprekken die van weinig nut bleken.
Wie aanvaard wilde wordenom de opleidingslessen te volgen,
diende met gunstig gevolg een controlebezoek te doorstaanvan
een afvaardiging van de B.Y.F. .Deze afvaardiging oordeelde
over het lesgeven, de toestand van het leslokaal, en andere om-
standigheden waarin ditalles gebeurdeVoor mij was dit slechts
een eenvoudige formaliteit. Ik werd voorlopig erkend als lesge-
ver en toegelaten tot de vormingsschool. De cursussen zouden
plaats hebben te Gent indeKinesieschool op de Drongense-
steenweg. De lessen zouden handelen over anatomie, fysiologie,
didaktiek, filosofie enâsana-praktijk. Destudie zou drie jaar
duren, twee zaterdagen op drie, behalve tijdens de verlofperio-
des. Er werd ernstig gedoceerd en soms ook wel fel gediscu-
tieerd, vooral tijdens de lessen filosofie. Er bleken duidelijke
verschillen te bestaan. Sommige cursisten die reeds een soort
opleiding ontvangen hadden van indiase Swami's, raakten het
onder elkaar soms niet eens over bepaalde aspecten van hun
zienswijzen. De verwarring was soms zeer groot. Ik zelf be-
hoorde toen nog niet tot een vast omlijnd filosofisch kamp,en
liet maar begaan. Het leek mij tenslotte alles bijeen toch
maar eendevote bedoening terwijl er steeds met klem be-
weerd werd datYoga zeker geen godsdienst was.
Driejaar later werd ik een gediplomeerd Yoga-leraar.

HET DIPLOMA.
BELGISCHE YOGAFEDERATIE.
Wij, directeur, secretaris , en leraars, aangezocht om de be-
kwaamheid voor het onderwijs van de yoga vast te leggen,
verklaren dat :INGELS Wilfried door onze zorgen een volle-
dige initiatie in de basistechnieken ter voorbereiding van het
yogalesgeven heeft gekregen.Verklaren bovendien dat HIJ
met succes de examenproeven over de hiernavolgendestof
heeft afgelegd : de anatomie van het bewegings- en zenuw-
stelsels , de algemene en op de yoga toegepaste fysiologie,
de filosofie en de psychologie van de yoga, de didaktiek en
de methodenleer van de yoga, dit overeenkomstig hetpro-
gramma, opgesteld door de belgische yogafederatie(vzwd
gesticht in 1964, erkend door het ministerie van nederlandse
cultuur onder het nummer :b.l.o.s.o. 33/212, lid van het
olympisch comitee en de europese yoga-unie).
Dientengevolge kennen wij HEM de titel van Yogacharya
toe en verlenen HEM dit bekwaamheidsdiploma.

De drager de voorzitterdesecretaris de leraars
w.ingels D.Jurgens;G.Janssens. Van Lysebeth
19/05/1974+ 3 onleesb.

12-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

4-
           VERKLARING EMBEEM HALÂSANA

In het midden van de sticker staat in het wit het item OM
(daarover zal er later nog uitleg gegeven worden).
OM is in sankrietschrift geschreven, op een rode (rijke)
ondergrond waarop in het zwart Halâsana staat afgebeeld
: de ploeg (houding ) die het geduld verzinnebeeldt waarme-
de men de yoga dient te benaderen.
In boogvorm worden daaronder de bijkomende resultaten
van de yoga-beoefening voorgesteld :
Evenwicht & Gezondheid -Harmonie & Vrede .
Tenslotte onderaan de naam van de vereniging Halâsana
Maldegem. Deze sticker heb ik zelf ontworpen zonder veel
studie of oefenwerk. Alles kwam vloeiend te voorschijn en
werd aanvaard zonder wijzigingen.

12-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

 -3-
                      Embleem van Hâlasana.

12-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-6--
                    WEL en WEE van HALÂSANA.
Los van mijn opleiding tot Yogacharya heeft Halâsana steeds
gestadig verdergeploegd op de yoga-akker. De bekendheid
van onze verenigng breidde zich langzaam uit naar de om-
liggende gemeenten en zelfs uit Zeeuws-Vlaanderen kwamen
de cursisten afgezakt.De zaal van het Jeugdhuis werd vlug te
druk door ons bezet.Aangezien de oefenzaal ook door ande-
re verenigingen en jeugdwerking werd bezet, was het al vlug
een ganse karwei om de oefenzaal voor ons bruikbaar te ma-
ken. Afhankelijk van de soort bijeenkomst of spelen die in de
zaal hadden plaats vonden, diende er bijna een ( grote ) op-
kuis te gebeuren.Het was tevens onmogelijk geworden om
iets, wat het ook zij, op te bergen. Er werd dus uitgekeken
naar een andere vestiging.De toenmalige K.O.O.(het huidige
O.C.M.W) werd onze redding . In de oude gebouwen van
de vroegere kloosterboerderij was er een open hooischelf.
Gezien de centrale ligging werd het aanbod aanvaard ... !
De stielmannen die toen lid waren van HALÂSANA  -
o.a. Remi Verstrynge (leraar houtbewerking aan het K.A.
(Koninklijk atheneum ) van Maldegem, die optrad als de
ontwerper en vakkundige leidsman tijdens de werken -
hebben op zijn aanwijzingen van die hooischelf een yoga-
zolder gemaakt , boven en onder geïsoleerd,en uitgerust met
met electrische verwarming.Ons geld was op, maar we had-
den een eigen vestiging die later nog zou verbeterd worden
naarmate de kas het aankon.Na ruim 140 werkuren was de
open schelf veranderd in een waardige oefenfenzaal die
stilaan bekendheid verwierf met de naam "yoga-zolder ".
De verhuis had plaats in het najaar van 1969. Het verlaten
van het vertrouwde Jeugdhuis heeft ons wel enkele leden ge-
kost. Er waren mensendie om een ofandere reden de over-
stap niet aandurfden . Een kleine politieke oprisping had on-
dertussen een duidelijke zuivering onder de leden veroorzaakt
maar Halâsana was er niet rouwig om.We bevonden ons a.
.h.w. op neutraal terrein en dat paste tenslottebeter bij het
doel van de vereniging.
De ploeg kon aldus ook rustiger verderploegen !
Op woensdagnamiddagen werden er zelfs door enkele jonge
medewerkers yoga-lessen georganiseerd voor kinderen.
Deze activiteit heeft slechts enkele jaren stand gehouden .
In het archief vinden we inschrijvingslijsten van 1970 tot 1975.
In 1975 was er een stop.Ik lees onderaan de ledenlijst :
Wegens zeer geringebelangstelling werden de lessen voor
de kinderen gestopt, de niet opgebruiktelessenkaarten
werden terugbetaald.De ware reden van deze stop hebben
we nooit kunnen achterhalen. Enkele van de oudste kinderen
werden toen toegelaten bij de volwassenen.
De lesavonden.
Er waren in het begin twee vaste avonden per week, maar
toen er nog twee lesgevers bijkwamen werd het aantal avon-
den uitgebreid tot vier. Niet iedereen kon aanvaard worden
om vooraan plaats te nemen en daardoor ontstond een moei-
lijke periode in 1974 en 1975. Tenslotte had niemand een
erkend diploma en toch was er een zekere selectie nodig.
We kregen daardoor in Maldegem een ander yoga-groepje
dat het neutrale terrein verliet. Lang heeft dit echter niet ge-
duurd, maar toch waren dit onaangename toestanden.
Ter gelegenheid van het vijfjarig bestaan van de vereniging
werd er feest gevierd. Dit ging gepaard met een opendeur-
dag van de zolder.Zo kon het grote publiek een kijkje nemen
op de yoga-zolder.We haddentoen reeds een bibliotheek met
130 boeken en een paar tijdschriften van andere verenigingen.
Nog was Haläsana niet mee opgestapt met de algemene trend
in de Federatie. Daar werd de yoga nog altijd op devotionele
wijze vooropgesteld.Er werd wel geproken over Patañjali
en zijn Sütra's, met -inderdaad- deyoga-dârsana(zienswijze
of filosofie ).Vele boeken zijn er geschreven en vele vertalin-
lingen werden er voorgesteld om deze sutra's uit te leggen.
Helaas met grote onderlingeverschillen in betekenis. Dit naar-
gelangdezienswijze van de Gurus-vertalers of uitleggers.
Naast de yoga-zienswijze (of filosofie) zijn er in India nog vijf
andere, die min of meer actief voortbestaan en oorzaak zijn
van vele verwarringen die de ronde doen. Halâsana bleef op
de vlakte in de vaste overtuiging weldra de ware Guru te le-
ren kennen .Wij hadden nochtans een reeks yoga-boeken
waarin de nodige uitleg stond over diverse houdingen, maar
geen duidelijke taal over de yoga-filosofie waar we ernstig
naar op zoek waren. In tegendeel, de verwarring werd nog
groter bij het lezen van het boek RAJA-YOGA van
Swami Vivekananda , waar de  vertaler de wens uitdrukt :
" Moge Raja-yoga bijdragen tot versterking van het reli-
gieus besef ,en tot een betere harmonie der verschillen-
de geestelijke stromingen". Een van deze godsdiensten of
religieuze stromingen bleek inderdaad de Vedanta-ziens-
wijze van de auteur, die in zijn voorwoord verklaarde :
" De aforismen van Patañjali zijn de hoogste autoriteit
over yogaen vormen haar handboek.De andere filosofen,
hoewel op enige filosofische punten afwijkend van Patañ-
jali, hebben als regel aan zijn methode van oefening de
voorkeur gegeven". De vraag bleef open :Waar is de Guru
die ons de Yoga-filosofie zal uitleggen ?
Uit mijn notaboekje 1968.
1° Het verschil tussen Yoga en gymnastiek.Vlg. Indra Devi.
"De yoga-äsana's zijn een kunst toegepast op de anatomie
van het levende lichaam terwijl gymnastiek een vorm van in-
genieurskunst is, toegepastopde spieren van het lichaam.
De yoga beoogt niet alleen oppervlakkige spierontwikkeling.
Haar houdingen zijn bedoeld om de functies van het gehele
lichaam en gans het organisme te normaliseren, om de wil-
lekeurige ademhalingsprocessen , de bloedsomloop, de ver-
tering, de stoelgang en de stofwisseling te regelen en om de
werkzaamheid van alle klieren en organen, zowel als het ze-
nuwstelsel en het denkvermogen te beinvloeden.Dit resul-
taat wordt bereikt met diepeademhalingterwijl het lichaam
verschillende houdingen (âsana's ) aanneemt".

2°Het belang van de ademhaling. Vlg. Selva Raya Yesudian.
"Uit aarde werden wij genomen, dus eten wij vaste spijs. Met
water werden wij gekneed, dus drinken wij vloeistof . De
geest echter maakt die samenstelling levend opdat de mens
kan worden.
Terwijl wij zonder vaste spijzenweken in leven blijven en zon-
der water enige dagen, duurt het leven zonder lucht slechts
weinige minuten.Wij zien daaruit, dat de samenhang tussen le-
leven en adem zeer nauw is en het ademen de belangsrijkste
biologische functie is van het organisme".

Een dagbladartikel van 24 januari 1975 .
RUIM 100 ENTOESIASTE YOGABEOEFENAARS
TE MALDEGEM .
" Wij hebben een van de groepstrainingen gevolgd van Halâ-
sana Maldegem, een vereniging voor het beoefenen van Yoga
die al meer dan vijf jaar bestaat en die les geeft aan 110 le-
den in het lokaal langs de Mevrouw Courtmanslaan achter
het rustoord te Maldegem. Wij woonden een training van
de meest gevorderden bij . Het bezoek aan hetlokaal gaat
gepaard met een soort ritueel dat doet denken aan het be-
treden van een Indische tempel. Bij de ingang nodigt een be-
richt de bezoekers uit de schoenen aan het trapportaal ach-
ter te laten.Op kousevoeten bereiken wij langs de trap, be-
dekt met een dikke loper, het lokaal afgeschermd met een
dik gordijn. Op de vloer liggen 7 gestalten roerloos. Voor-
aan de Yogaleraar Wilfried Ingels een baardloze guru de
benen kruiselings onderuit op een soort estrade. Het instel-
len van ons fototoestel op de figuren voor ons ging met een
bezwerende blik in onze richting gepaard zodat wij ademloos
het einde van de seance hebben afgewacht.Op bevel van de
monotone stem van de lesgever gaan 14 benende lucht in,
worden ademhalings- en koncentratie-oefeningen uitge-
voerd, en sluit de training meteen sonoor langgerekt OUM-
geluid uit zeven kelen.
De kursus voor beginners waarin de grondregels van yoga
zijn verwerkt, omvat 15 lessen en wordt gegeven op maan-
dag. De dinsdag worden de lessen opgevat als groepstrai-
ningen voor diegenen die de voorbereidende oefeningen heb-
ben gevolgd. De meergevorderden of aspirant-yoga-onder-
richters komen de woensdag aan de beurt . Naast de meest
diverse lichaamshoudingen (âsana's) energiebeheersing (pra-
nayama ) en koncentratie, omvatten de lessen anatomiege-
sprekken  en diskussieover yoga-onderwerpen. De donder-
dag is voorbehouden voor de meest gevorderdenen omvat-
ten groepstrainingen in âsana's en ademhalings- en koncen-
tratieoefeningen als inleiding tot meditatie, de hogere tre-
van de yoga".

De volgende bijdrage : De Guru ?

13-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

14-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

Deze eerste brief  van  G.M.Koelman was  in elk geval een
welkome aanmoediging om de ingeslagen weg op het yoga-
pad  voort  te zetten, zij het dan zonder rechtstreekse Guru.
De aanbevolen werken in  het boek  van J.H.Woods ,"The
Yoga system of  Patañjäli" , werden vlug  gevonden  in  de   
 boekenstand  waar  ik Koelman's boek had aangetroffen.
Wonderbaarlijk had  ik  minder moeite met het Engels van 
deze  auteur, dan  met  het 'Koelman- Engels' ! Ik heb dit
 trouwens aan G.M.Koelman  medegedeeld toen we later
zijn boek vertaalden . Hij  reageerde daarop reeds, in zijn
tweede brief , maar daarover straks.We hadden dus reeds
een klare en aanvaardbare uitleg  over de Sutra's, en geva-
rieerd commentaar  van twee vooraanstaande kenners die
naar ons gevoel ook objectieve uitleg gaven. Toch liet het
boek "Koelman" mij niet los en langzaam groeide opnieuw
een sterk verlangen naar een vertaling. Het zou toch tegen
het einde van  het jaar 1976 lopen  toen  mijn voorstel om
een vertaling van Het Boek te maken , aan mijn medewer-
 kers bekend maakte. Spontaan kreeg ik de medewerking
toegezegd van twee dames die trouwens later eveneens het
diploma  van Yogacharya  zouden bekomen via mijn oplei-
dingsschool. Het  waren : Karen  Plougheld , een  Deense, 
wonende in Aardenburg (Nederland)en Greny Van Rijssel 
uit Adegem , deelgemeente van Maldegem. Zij hebben gans
het verhaal van de vertaling en de verwikkelingen die er me-
de gepaard  gingen,  meegemaakt  tot aan de  uitgave in het
het voorjaar van 1985. Zonder  de toelating  echter van de
auteur zouden wij het boek niet kunnen vertalen noch uitge-
ven  en daarom vertrok er op 12 november 1976 een brief 
naar India , naar het aangegeven adres in het boek , met de
vraag en eventuele voorwaarden tot vertalen. 
Zonder antwoord  af  te wachten  gingen  wij aan  het werk.
Ik had daarbij het lumineus plan om gaandeweg de vertaling
een synthese  te maken met  genummerde zinnen per hoofd-
stuk ingedeeld. Het werd a.h.w.een beknopte weergave van
soms lange uiteenzettingen, eenvoudiger om er bij  het lesge-
ven naar te verwijzen.Later is gebleken dat dit een zeer goed
gedacht was toen we ook deYoga-sutra's uitgegeven hebben 
met Koelman.Het jaar was bijna ten einde en we hadden nog
geen antwoord gekregen uit India. Dit verontrustte ons enigs-
zins wel en  er werd  op 21 november 1977 beleefd weg om
een antwoord gevraagd. Lang bleef dit niet uit. Ik ontving een
een brief  (nr.2) gedateerd op 5 december 1977.
Koelman schrijft mij :
" Ik haast mij uw brief van 21 november te antwoorden. Uw
  vorige brief van 12 november 1976 heb ik goed  en op tijd
  ontvangen ; mijn antwoord daarop heb ik hier verstuurd op 
  12 januari .Ik zelf verwachtte een antwoord van uwen't we-
  ge aangaande de voorwaarden die ik in mijn brief had neer-
  gelegd. Langs beide kanten hebben wij dus gewacht  !
  Ik wil U en uw meewerkers hartelijk danken voor de verta-
  ling in't nederlands die nu omtrent voltooid is. Ik herhaal om-
  trent woord voor woord wat ik in de brief van 2 jan.'77 had
  geschreven.Mijn eerste reaktie op uw voorstel was natuurlijk
  een van verheugenis. 't Doet altijd deugd te vernemen dat an-
  deren ons werk waarderen, en wel zodanig dat zij een  verta-
  ling  verlangen en er aan aan 't werken zijn . U hebt goed ge-
 oordeeld: mijn Grieks-Latijnse vroegere opleiding is zeer blijk-
  baar. Indien ik dat werk nu ondernam, zou  ik  zelf  ,in plaats
  van onderdanige bijzinnen  in  een lange volzin te verwerken
  beknopte volzinnen aaneen schakelen. Dat U dus dikwijls de
  oorspronkelijke zinnen  moet opbreken in kortere zinnen, en 
  die  met  bijwoorden  moet  verbinden spreekt van zelfs.
  U  vermeldt een "samenvattende weergave, opgesteld op de
  nanier  zoals de sutras zijn geschreven ". Ik weet  niet of  het
  uw  bedoeling  is , die "weergave" te laten drukken  als aan-
  hangsel aan mijn werk.Dat kan nuttig zijn.Ook een vertaling
 van de eigen sutras  van Patañjali achteraan  aan het boek
 bijgevoegd heeft ook zijn voordelen .Maar ik dring erop aan
 dat  die twee aanhangsels duidelijk moeten vermeld worden
 als aanhangsels  van de vertaler. Die twee texten zou ik ook
 eerst willen  goedkeuren. Het kan immers gebeuren  dat de
 sutras fijne schakeringen vertonen die in sommige reeds be-
 staande vertalingen afwezig zijn; De sutras  moeten stipt ge-
 trouw blijven aan Patañjali's gedachtenstroom , en de tech-
 nische woorden  ervan moeten overeenkomen  met  de uit-
 drukkingen die ik , na lang en diep nadenken, in mijn werk
 heb gebruikt; zonder deze overeenstemming van technische
 woorden ontstaat er verwarring.
 Ik ga dus gans't akkoord met uw onderneming van een ver-
 taling. Maar  een vertaling  van een wetenschappelijk  werk
 moet natuurlijk een volledige weergave zijn van het oorspron-
 kelijk werk, zonder verkortingen en zonder bijvoegsels in de
 text (uitgezonderd een eventuele voetnota  met de vermelding
 vermelding dat  die  van de vertaler is). De Sanskriete texten
 zijn voor de specialisten zeer belangrijk ; die moeten dus ook 
 voorkomen  in  het  vertaalde werk. De vertaling die U voor-
bereid  zal ik dus hoegenaamd  niet afwijzen; in tegendeel, ik
wil U  flink aanmoedigen en  zal er  U zeer dankbaar om zijn.
Om de manuscripten mij te doen geworden zoudt U u in be-
trekking  moeten stellen  met onze Missie-Prokuur in Brussel.
Ik geef U dus de toelating mijn boek "Patañjala Yoga" in
't Nederlands te vertalen, onder de volgende voorwaarden  :
 1.   Getrouwe en ononderbroken  vertaling  van  het ganse 
       boek, met  het herdrukken van alle voetnotas, ook van
       de Sanskriete aangehaalde bron-texten.
 2.   U moogt natuurlijk een vertaler's inleiding geven. Ook
       moogt U er een of twee aanhangsels op't einde bijvoe-
       gen; met de vermelding dat dezede uwen zijn.
 3.   De ganse Nederlandse text moet mijn goedkeuring be-
       komen.
 4.   Een percent op de verkoopprijs  ( in 't Frans  "droits
       d'auteur ")  komt mij ook toe. Voor gespecializeerde 
       wetenschappelijke werken  is dat,geloof ik, 20 %. "

 Wij wisten aldus wat er ons te doen en te laten stond

16-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-8- 

                    10de verjaardag Halâsana.

Er doet zich een kortsluiting voor in de briefwisseling !
De brief van12 januari1977 waarin ons officieel de toelating
gegeven werd om het boek te vertalen heb ik nooit ontvan-.
gen.De brief van 5december 1977 waarin hij de toelating en
de voorwaarden woordelijk herhaalde was wel toegekomen,
maar wevonden het niet nodig daarop nog te antwoorden.
We zouden rustig verder vertalen en dan , zoals gevraagd
een gans pak opsturen per luchtpost. We hadden echter bui-
ten zijn zorgen gerekend want plots kwam er een brief van
20/02/78, waarin te lezen stond dat hij na twee maanden
wachten vreesde dat ook zijn brief van 5december1977 niet
zou zijn toegekomen. Hij gaf wat bedenkingen omtrent moge-
lijke diefstal :" Het gebeurt wel eens hier dat lagere postbe-
ambten de postzegels van een brief voor't buitenland afscheu-
ren om ze dan terug te verkopen (en de brief dan vernielen);
de waarde van die postzegels is de helft van hun dagelijkse
wedde !Om dit te vermijden schrijf ik U ditmaal ( en nadien
meestal) een gewoon " luchtblad "; ik moet dus tamelijk kort
zijn..." Ik heb op 1 maart daarop , onmiddellijk een gerusstel-
lende brief gestuurd zeggende dat zeer binnen kort alles wat
we gedurende die ongeveer 15 maanden vertaal- en synthe-
sewerk verwezenlijkt hadden,bij hem zou toekomen. Dit om-
vatte : het Voorwoord , de Bibliografie, De inleiding en de
hoofdstukken I tot en met VIII , in totaal 224 paginas zwaar
Koelman-Engels . Er bleven er nog 56 over waarvan een
zeer uitgebreide analytische woordenlijst van 20 bladzijden .
De voetnotas waren daar niet bij, aangezien de meeste daar-
van getranslitereerde teksten waren uit het Sanskriet of aan-
halingen uit Engelse en anderstalige werken uit de voornoem-
de bibliografie en wij niet wisten of dit ook voor vertaling in
aanmerking kwam. Ons plan was wel, alle voetnotas samen
te brengen op het einde van elk hoofdstuk ipv onderaan elke
bladzijde . Koelman vond dat prima, en beter dan in zijn oor-
spronkelijk werk, zeggende :" ...zo zal de gewone lezer die
de bewijskrachtvan sommige uiteenzettingen niet wenst te
lezen toch de ware inhoudkennen, waar de gespecialiseer-
de lezer deze afzonderlijk kan nagaan, en mijn beweringen
kan controleren met originele teksten".De door ons gemaakte
vertaling werd door pater Koelman grondig op kde korrel ge-
nomen.Hij verbeterde of verduidelijkte onze tekst waar nodig
Hij drukte er vooral op dat hij als auteur vooral de nadruk wil-
de leggen op het feit dat de taal van de filosofie, want dat is
het uiteindelijk , soms moeilijk te vatten is in gewone uitdruk-
kingen . Voor ons was dit van onschatbare waarde en het gaf
ons de zekerheid dat zijn correcties de nederlandstalige uitgave
voor 100%gelijkwaardig zou maken aan de originele engelsta-
lige tekst. De gedachtengang van deauteur issoms veelmeer
waard dan een woordelijke vertaling van zijn teks . Hij was
in zijn ijver om ons te helpen zelfs bereid alle voetnotas te her-
tijpen en zelf te vertalen indien nodig , omdat : " ... zeinde
Engelseuitgave toch zo klein(gedrukt) zijn, dat de letterzetters
velen ervan niet zouden zien." Een overbodig voorstel natuur-
lijk want letterzetters zouden er zeker niet aan te pas komen
aangzien alles fotografisch klaar en duidelijk zou overgenomen
worden .Het heen en weer sturen van de na- te- ziene teksten
duurde nog tot begin mei 1980. De volledige en goedgekeur-
de vertaling van HET BOEK was toen in onze handen. Er
diende uitgekeken naar een uitgever, maar daarzullen we het
in een volgende bijdrage over hebben.

DE VERJAARDAG - Halâsana 10 jaar !
Er werden allerlei schikkingen getroffen om deze verjaardag
op gepastewijze te vieren. Behalve de leden en hun familie
werden ookandereyogaleraars en het bestuur van de B.Y.
F. uitgenodigd. Ook de gemeentelijke overheid en een af-
vaardiging van de Nederlandse federatie waren op het offi-
cieel gedeelte van de viering aanwezig.
Hier de uitnodiging .
Op zaterdag 27 mei 1978 herdenkt de Yogavereniging
HALÂSANA de tiende verjaardag van haar stichting.
Te dezer gelegenheid wordt een akademische zitting ge-
houden in de raadzaal vanhet gemeenbtehuis Maldegem
Centrum. Aanvang 17.30 uur.De leden en het bestuur
van Halâsana zouden hetzeer op prijs stellen U persoon-
lijk op deze plechtigheid te mogen begroeten.
Programma :
- Verwelkoming.
- Toespraak"Tien jaar Haläsana"door de stichterW.Ingels.
-Toespraak "Yoga en Kultuur te Maldegem" door de
Voorzitter van de Kultuurraad. Dhr. R. Michiels.
- Toespraak "Uitwerking van de yoga-houdingen op de
gezondheids toestand van het lichaam" door gastspreker
Dr. J.W. Nijholt, fysio- en Yoga- therapeut, Stichting
Yoga-Nederland.
-Receptie.
's Avonds stond een verjaardag-dîner op het programma ,
opgediendin het gasthofDe Roode Leeuw, te Aardenburg.

Over deze viering werd erin de pers uitvoerig geschreven.
Op 31 mei 1978 verscheen volgend artikel:
YOGA HALASANA vierde haar tienjarig bestaan.
MALDEGEM. De Halâsana-leden uit Maldegem en omlig-
gende vierden met fierheid het 10-jarig bestaan van hun yoga-
club meteen academische zitting in raadzaal van het Malde-
gems gemeentehuis.Deze zitting werd bijgewoond door schepe-
nen en gemeenteraadsleden, de beheerraad van de gemeente-
lijke culturele raad , Het Halâsana bestuur met Wilfried Ingels,
Karen Plougheld, Pol de Bruycker, Ronny Mariman, Greny
Van Rijssel en Willy Verschoore. Eregasten waren Mevr.Van
Peteghem van de Belgische yoga-federatie en Dr. Nijholt J.W.
van de Stichting Yoga-Nederland .
Na het welkomstwoord van voorzitter Wilfried Ingels(Malde-
gem) hoorden we van de stichter van Yoga-Haläsana een
korte historische schets met anecdotes, geput uit de jaarver-
slagen van Halâsana.





BEGRIP.
Op 10 april 1968 werd van wal gestoken met yoga als even-
wichts gezondheidsharmonie-en vrede-oefeningen met 5 men-
sen, waarvan er nog twee op dit lustrum werden begroet. De
stichting ging gepaard met de nodige ruchtbaarheid door arti-
kels in het plaatselijk weekblad.Gestart in het jeugdhuis werd
gestreefd naar een eigen lokaal,dat men vond op een opgekal-
afaterdehooizolder van een gebouw van het rustoord. In1969
kwam de doorbraak met Yoga-lessen ook te Eeklo enover
de Nederlandse grens. Sedert 1974-1975 is Yoga-Halâsana
een begrip geworden . De H. Michiels, voorzitter van de cultu-
rele raad schetste het meeleven van Yoga Halâsana in het
Maldegemse volksleven en stelde Halâsana voor als het mid-
del om weer "zichzelf"te zijn. Schepen De Jaeger (jeugd en
cultuur)dankte om het gepresteerde gedurende die tien jaren
ten bate van de bevolkingen overhandigdeherinneringste-
gels aan de bestuursleden en eregasten. De feestrede kwam
van dr. NIJHOLT. Hij stelde Yoga universeel en populair,
waarbij de gespannen mens een punt zoekt om tot rust te
komen Een levenstechniek in lengte en breedte, maar ook in
de diepte Het schenken van de erewijn bracht hoopvolle
woorden in dezaal voor verdere groei en bloei vanYoga
Halâsana Maldegem

Op woensdag7 juni 1978.
Halâsana bracht 10 jaar Yoga mee voor Maldegem.
Maldegem. Halâsana vierde het 10-jarig bestaan van de
yoga-vereniging met een stijlvolle receptie in de raadzaal van
het gemeentehuis, een feestelijk banket en een wandeltocht
in het Drongengoed. Op de akademische zitting belichtte
Dr.Nijholt van de Nederlandse Yogastichting het universeel
karakter van Yoga.Richard Michiels, voorzitter van de
culturele raadlegde het aksent op de intensieve werkingvan
de vereniging in de afgelopen 10 jaar heeft geëxposeerd.
Hierbij wees Michiels op de medewerking van Halâsana aan
talrijke kulturele manifestaties in het raam van de jaarlijkse
kulturele week te Maldegem . Een flits uit het rijk arsenaal
dia- en filmavonden, yoga-demonstraties, gespreksavonden
over de eeuwenoude filosofie achter de yoga, laat vermoe-
den dat Halâsana ook op kultureel gebied heel wat te bieden
heeft. In het retrospektief beeld van 10 jaar Haläsana dat
Wilfried Ingels ,stichter en voorzitter van de yoga-vereniging
ophing, kon dit vermoeden enkel maar versterken.Halâsana
letterlijk vertaald "de ploeg" trok de eerste voren op de yoga
-akkerop 16 april1968 . Tot eind1969 vonden de yoga
-beoefenaars een onderkomen in de Doomzaal van het
Jeugdhuis. De stijgende belangstelling te Maldegem en de
groeiende toeloop uit de grensgemeenten leidde in 1969 tot
de definitieve doorbraak .Er kwam een tweede lesgever en
een grotere spreiding in de lessen...en een eigen lokaal. De
toenmalige KOO stelde een hooizolder beschikbaar in het
rustoord. Vrijwilligers timmerden 140 lange werkuren , er
ging een subsiedieaanvraag naar het gemeentebestuur en
" de fakirs van de zolder "kregen het voor mekaar.
Tijdens de open deur bij het eerste lustrum in 1973
prezenteerde Halâsana een volwaardig yogalokaal met ge-
luiddempende matten , frisgekalkte muren versierd met het
Halâsana-embleem en een bibiotheekmet 130 boeken
en tijdschriften over de filosofische achtergrond van de
yoga . Hetzelfde jaar sloot de vereniging aan bij de kultu-
rele raad.
EVOLUTIE.
In 1974 en 1975 ging het niet voor de wind. Depaarden
aan de ploeg begonnen in verschillende richtingen te trekken
en in minder dan twee jaar verlieten vier vaste medewerkers
het Halâsanateam . Van de vijf mensen die tien jaar geleden
aan de wieg stonden zijn er momenteel nog twee over .
Het ledenaantal daarentegengroeideboven de 100 en daar-
naast heeft Halâsana een bloeiende nevenafdeling in Biervliet
(N) met 60 aktieve yoga-beoefenaars.
Dr. Nijholt fysio- en yoga-terapeut ,belichtte in zijn gelegen-
heidstoespraak het universeel karakter van de yoga en de
funktie van deyogatechnieken op de harmonische opbouw
van lichaam en geest . Hierbijwees hij op de wisselwerking
die ontstaat tussen de leraar en de yoga-beoefenaar.Wie tien
jaar Halâsana intens heeft meegeleefd is geestelijk gegroeid
naar een diepmenselijke persoonlijkheidmeteen warm hart
en een helder hoofd, aldus Nijholt die besloot met het gedicht
" Als de ziele luistert " van ons aller Guido Gezelle.
Als dank aan de man die helemaal uit Amelo was gekomen
om de viering luister bij te zetten, overhandigde WilfriedIngels
een proefschrift overPatañjala-yoga door Ingels uit het Engels
vertaald , naareen werk van Koelman. SchepenDe Jaeger
zwaaide het wierookvat voor de fakirs van de hooizolder en
reikte herinneringstegels uit. En om het hoofd helder te houden
werd de receptieafgerondmet heerlijk koel tomatensap en
onschadelijk druivensap.

(moeilijkheden 1974-1975, zie -5-Wel en wee van Halâsana).

16-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

18-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

19-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-13-
             Yoga-sutra vervolg en publicatie.

In het bijzonder voor de meer geïnteresseerden houd ik er
aan, enkele van Koelmans's brieven, op de zeer persoonlijke
mededelingen na, integraal weer te geven. Ze tonen aan, dat
de vertaling van de Yoga-sutra door hem gemaakt , voor
altijd van uitzonderlijke waarde zal blijven .G.M.KOELMAN
verdient inderdaad in het pantheon van de Sanskriet-kenners
zeker een ereplaats naast hen die hij zelf" De grote zonnen "
heeft genoemd.
Brief nr.19 (2 mei 1980)
"U vraagt me om nog verdere hulp... , de Sanskriete text
van de sutra's samen, met een transliteratie,een vertaling
en een woord per woord vertaling, samen met een woordje
uitlleg en verwijzingen naar het basis-boek en naar de Syn-
these. Ik ben zo iets begonnen en ik omsluit de eerste twee
bladzijden hierin Ik zal natuurlijk getrouw blijven aan het for-
maat dat ge hebt aangeduid. De Sanskrieteletters zullen ge-
drukt worden hier in Puna, op de afstand die nodig is om de
aanhorende andere teksten er tussen te typen. Dat zou mins-
tens 50 bladzijden tellen voor de 195 sutra's... een boekje
op zichzelf dus! Is het zo iets dat U wenst ? Maar , ik vraag
mij af of dat voldoende is voor de drukkerij; die blaren met
gedrukte Sanskrietlettersen netjes getypte Nederlandse aan-
merkingen , zijn die genoeg voor een "offset-druk" ervan te
maken ? ik ken niets van die technieken.
Kan men van al die blaren een afdruk maken ?"
Brief Nr.21 (11 september 1980)
"Deze brief brengt U goed nieuws. Een pater van hier gaat
per vliegtuig naar Rome binnen enkele dagen. Vandaar zal
hij het pakje opsturen waar gij zo lang naar gewacht hebt.
De Sanskriete tekst is gedrukt door "Bhandakar Oriental
Research Institute" hier in Pune. Dit instituut doet niets an-
ders dan Sanskriete werken drukken, en is dus zeer gespe-
cialiseerd .Gewoonlijk nemen ze geen drukwerk aan van
iemand anders, enkel nieuwe wetenschappelijke herdruken
van oude teksten, of het drukken van werken voor het
doctoraat van hen die speciale studies maken omtrent de
Oosterse kultuur meestal het Induïsmus. Maar, omdat mijn
boek zo gewaardeerd werd door die bijzondere specialis-
ten, hebben ze voor mij een uitzondering gemaak ; De druk
is wonderschoon, buitengewoon klaar en op schoon papier
gedrukt ge zult het zelf bewonderen . Ik had hen gevraagd
tussen elke sutra een afstand van 25 mm te laten voor de
transliteratie die ik zelf zou typen. In het pakje zult gij ook
de nederlandse tekst vinden : eerstde woord voor woord
vertaling, dan de leesbare vertaling,en eindelijk een woordje
uitleg voor iedere sutra. De woord voor woord vertaling zal
"Barbaars" schijnen; iedereen kan niets anders verwachten
De "leesbare " vertaling moet gij zover mogelijk handhaven.
De vertaling van het Sanskriet die zeer dichtbijde oorspron-
kelijke tekst blijft, kan niet een literaire tekst zijn,dat begrijpt
iedereen.Maar de nota die elke sutra verklaart, mag wel ge-
wijzigd worden, mag ook verkort worden indien gij dat ver-
kiest .De Sanskriete tekst en de transliteratie zijn nooit lange-
re lijnen dan 12 cm , zoals gij mij hebt aangeduid. En zo is
het werk af , wat mij betreft. Het herzien van de korte uitleg
na elke sutra zal U ook niet zoveel werk vragen : er zijn 195
sutra's, en de korte uitleg is gewoonlijk niet meer dan 5-10
regels, die gij dan nog met grote vrijheid moogt verbete-
ren en verkorten terwijl gij toch trouw blijft aan de gedachten.
Dat boekje zal dan op mijn naam verschijnen , en met uw
medewerking. Alhoewel ik het zelf zeg, toch geloof ik dat
deze vertaling van de sutra's veel getrouwer is aan de oor-
spronkelijke sanskriete tekst. Al te dikwijls is de vertaling
zeer vrij. Soms heb ik enige woorden tussen haakjes gezet :
zeer dikwijls wordt het woord "is" of "zijn" niet uitgedrukt
in de Sanskriete tekst, soms ook is het werkwoord veron-
dersteld, en in de vorige sutra's uitgedrukt. Soms weer
wordt een voornaamwoord gebruikt , dan heb ik het naam-
woord waarnaar er verwijzing is , tussen haakjes gezet (In
't Sanskriet is dat dikwijls niet nodig omdat het voornaam-
woord verbuigd wordt en dus in getal en geslacht duidelijk
naar een voorgaand woord verwijst)."
Brief nr.26 (12 augustus 1981).
In deze brief drukt Koelman zijn verwondering uit over de
druktechniek die bij ons verder schijnt gevorderd te zijn dan
hij wilde geloven. Hij had vroeger reeds laten verstaan dat
men de Sanskrietteksten niet of moeilijk zou kunnen over-
brengen hebben in een definitieve drukvorm.
"Reeds lang had ik moeten schrijven en bedanken voor het
boekje "Yoga-sutra's van Patañjali ". Sinds haast drie we-
ken heb ik dat ontvangen ...en ik heb er U nog niet voor be-
dankt. Drang van werk is geen voldoende reden ten minste
had ik U moeten laten weten dat het boek mij toegekomen
was.Verontschuldig mij voor deze nalatigheid !! Proficiat
aan de drukker . De Sanskriettekst , zelf in de kleinste
strookjes komt er zeer klaar uit. De transliteratie is ook
prachtig ...ik versta maar niet hoe de letters van mijn
schrijfmachien dikker en zwarter schijnen in uw druk. Ik
heb het boek aan verschillende paters en anderen getoond,
en allen vindenhet zeer mooi gedrukt" .
Brief nr 44 (bijna 5 jaar later , de titel van het boek verge-
tend ? ) Op 1 augustus 1986 vraagt hij voor een pater die
wat Sanskriet kent een exemplaar van het groene boek op
te sturen..
Brief nr.45 (14 september 1986)
"Ik was zinnens u een van deze dagen te schrijven om U te
bedanken voor het groene boek Yoga sutra's van Patañjali
dat ge onlangs opstuurdet .Het is goed aangekomen. Har-
telijk dank. Nu twee dagen geleden kreeg ik uw brief met
de "Conclusion" van de Heer VARENNE uit Frankrijk
(prof. Univ .Sorbonne ) , de cursus van Yoga in 35 lessen,
voor de Franse Europese Unie.(in verband met deze cursus
werd mij gevraagd een Nederlandse vertaling te maken :
aangezien onze standpunten (die van Koelman natuurlijk)
te ver uit elkaar stonden op gebied van zienswijze over de
yoga, is er van een vertaling niets in huis gekomen en de
conclusie was : "Nos points de vue sont irréconciliables ",
dat was mijn mededeling aan Koelman in mijn brief ) zoals
ge schreeft, wordt dan toch ONS boek over de yoga-sutra
gekend, 't is waar dat enkel de vertaling van Patañjali's Su-
tra's daar wordt vermeld, maar door dat boekje zal wellicht
ook het grote boek , dat de basis is voor dat groen boekje,
stilaan bekend geraken. De Heer Varenne heeft het boekje
vooraan onder "de goede" vertalingen gerekend. Hij noemt
daar ook in zijn lijst van "goede" vertalingen, " The Yoga
Sütra's of Patañjali" uit Engeland, door G. FEUERSTEIN .
Weet ge dat ik omtrent tien jaar geleden een zeer elogieuze
brief van die Feuerstein kreeg ? Hij zegde me dat Mijn
boek ( de Engelse editie) hem zeer aanstond , en dat hij
erdoor vele dingen verstond die tot dan zeer duister waren,
en dat hij veel genoten had bij het lezen van dat boek Mis-
schien is er veel van mijn boek overgenomen geweest in
het boek boek dat hij later uitgaf.'t Is mij eender aan wie de
eer toekomt indien de echte zuivere Yoga-leer van Patañja-
li bekend wordt gemaakt. Ik schrijf een brief naar de Heer
Varenne. Hij had ook een Belgische medewerker ('k ben
zijn naam vergeten, het begon met een"B" indien ik me goed
herinner) die u eens wilde ontmoeten in Maldegem ( zo
schreef ge me lang geleden.(deze persoon was de Heer Blitz
waarover ik het in mijn verdere mededelingen nog zal heb-
ben, hij overleed in 1990) Indien de heer Varenne en zijn
medewerker het goed vinden , zullen ze misschien later een
lijst uitgevenvan de "goede" boeken omtrent de philosophi-
scheYoga en dan komt misschien ONS boek ook op de lijst.
In alle geval, het zal hen aangenaam zijn een een brief van
mij te ontvangen, en misschien ontstaat er dan een gedachten
-wisseling .De Heer Varenne heeft voorzeker mijn groot
boek in 't Engels gelezen. Indien hij aandachtig gelezen heeft
zal hij wel ingezien hebben dat ik mij beperkt heb aan de
oorspronkelijke klassieke Yoga zoals die in de Sutra's en de
voornaamste commentaren voorgesteld wordt".

Koelman was toen 78 jaar en doceerde nog altijd te Puna .
Aangezien hij geen voorwoord geschreven had bij de pu-
blicatie van de sutra-vertalingheb ik het zelf maar gedaan .
Het is in feite een bedanking aan zijn adres en ik wil het hier
nog laten volgen.

VOORWOORD bij de publikatie van de Sutra's.

Aansluitend bij de editie van "Patañjala-yoga, een synthese
van de Yogafilosofie" kan ik met grote vreugde de Yoga
-sutra's van Patañjali aanbieden aan alle oprechte yoga
-beoefenaars.De Guru waarvan sprake in de verantwoording
van mijn synthese over de yoga-filosofie, heeft in de persoon
van G.M. KOELMANs.j.  op zeer korte tijd deze verklaren-
de uitleg over de Yoga-sutra's van Patañjali mogelijk gemaakt.
Yoga-darsana betekent voor de yoga-beoefenaars een con-
crete zienswijze waarop ze zich tenvolle kunnen steunen om
de beoefening van de yoga integraal toe tepassen.Deze
zienswijze stuit weliswaar hier en daar op heel wat verzet van-
wege de voorstanders van een devotioneel gerichte zienswij-
ze waarin zij toch de bevrijdingsleer van Patañjali weten aan
te wenden.Het is inderdaad een van de grootste eigenschap-
pen van Patañjali dat zijn yoga-beoefening objectief bekeken
soepel genoeg is om als ascese gebruikt te worden indiverse
filosofische en zelfs godsdienstige strekkingen. Het ligt inder-
daad alleen aan de beoefenaar of hij zijn zuiver spirituele Zelf
als een volkomen onafhankelijke 'monade' wil aanzien of ver-
kiest het als een vergankelijk verschijnsel te beschouwen van
één opperste Zelf of godheid waarvan het volkomen afhankel-
ijk zou zijn.Het dualistisch systeem volgens hetwelk materie en
geest hun eigen reëel bestaan kunnen hebben , vormt voor de
yoga zoals ze door Patañjali werd gezien in de 195 sutra's ,
de basis van haar aanpassingsvermogen door de vele eeuwen
heen. De grootste verdienste van Patañjaliis ongetwijfeld deze,
dat hij op meesterlijke wijze en met een ongeëvenaarde objec-
tiviteit de yoga-beoefening een theoretische basisen, een ware
gestalte heeft gegeven die haarvoor altijd een vaste plaats be-
zorgde in de ortodoxe zienswijzen van India en de ganse mens-
heid. Haläsana-Maldegem wil met deze uitgave haar dank be-
tuigen voor de vele uren studie en opzoekingswerk door G.M.
KOELMAN gepresteerd voor de yoga in het algemeen
en voor Halâsana in het bijzonder.Het bestuurvan Halâsana
-Maldegem wil met deze uitgave ook een effectieve bijdrage
leveren naast alle andere pogingen die ondernomen worden ,
om de yoga-darsana zuiver te houden en verder door te ge-
ven zoals ze door Patañjali verklaard werd.

Wo.m. Ingels. Yogaleraar Halasana-Maldegem.

Gezien de talrijke verwijzingen naar de synthese waarvan
sprake, is het gebruik ervan noodzakelijk voor de studie
van de Sutra's. 

20-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

21-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

22-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

23-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

Koelman Overleden.
In de nieuwsbrief van de Federatie lezen we het volgende
bericht : Yoga-Instituut Halâsana.
In de voorstelling van het Instituut lezen wij dat het streven
om authentieke yoga te brengen Wilfried Ingels bij de we-
tenschappelijke studie bracht van G.Koelman s.j. :' From
related Ego to Absolute Self'. De grote diepgang van dit
werk maakte het tot het basisdocument voor de opleiding
tot Yoga-leraar.Uit de krantenaankondiging lezen wij dat
de auteuroverleden is .
Onze gevoelens van medeleven richten zich niet uitsluitend
tot de familieleden maar ook tot Wilfried en zijn medewer-
kers.Op het overlijdensbericht van pater Gaspar Koelman
staat o.a. vermeld : Zevenenveertig jaar heeft hij filosofie
gedoceerd en hij kon zelfs nog voor de laatste jaren van
zijn leven een vol klaslokaal krijgen voor zijn faculta tieve
cursussen.Hem viel de ongewone eer tebeurt vierentwintig
jaar dekaan van de faculteit te blijven : duidelijk bewijs van
zijn talenten voor organisatie en van zijn diplomatie en tact.
In de Heer ontslapen te Mandarop 16 september 1991.
Koelman werd geboren te Hove op 7 maart 1909.
Hij vertrok naar India in december 1932.

24-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-18- 
 
              uit    Tijdschrift voor Yoga.

DE START. - 1990 jaargang 1 - nr 1.
Het " Tijdschrift voor Yoga" is bedoeld voor
iedereen die belangstelling heeft voor yoga in de alge-
mene zin van het woord.
Drie yoga-organisaties, twee uit Nederland, de stichting
Yoga en Vedanta en de Vereniging voor yoga-leerkrachten
Nederland en de Yogafederatie voor Nederlandstaligen in
België, hebben gezamenlijk het initiatief genomen een nieuw
yoga-tijdschrift uit te brengen.Het is niet een geheel nieuw
tijdschrift , het komt in de plaats van het tijdschrift "Yoga"
dat ruim eenendertig jaargangen bestond. Het werd uitge-
geven door de Stichting Yoga en Vedanta. Dit nieuwe tijd-
schrift dat ondertussen in 2006 aan zijn zeventiende jaar-
gang is wil nog steeds de lezers inspireren in hun weg tot
Zelfkennis.De uitgevers hopen, dat de lezers hen ook zou-
den inspireren door vragen te stellen, kritiek te leveren, ar-
tikelen te schrijven of hen van bepaalde zaken op de
hoogte te houden .
MEDEWERKING aan de eerste aflevering: Jaargang 1
1990 -nr.1.
Op pag.18 onder de rubriek "ZIENSWIJZE",
had ik de eer mijn medewerking te verlenen met het artikel :
DE YOGA-DARSANA VAN PATAÑJALI.

Voorwoord van de redactie
Wilfried Ingels (geboren in 1931)houdt zich al meer
dan vijfentwintig jaar bezig met het bestuderen van de
yoga-sutra's van Patañjali. Hij heeft het levenswerk
van de Jezuïet Gaspar Koelman over deze sutra's ver-
taald onder de titel : "Van een relatief ego tot het Ab-
solute Zelf".Daarnaast schreef hij vele artikelen over
Yoga en de Sankhya-filosofie, en bracht een complete
schriftelijke Yogacursus uit.
Tekst van het artikel :
Sedert enkele decennia wordt het Westen letterlijk over-
spoeld door Oosterse wijsheid in het algemeen en door
yoga in het bijzonder.Yoga is een zienswijze die in India tot
ontwikkeling is gekomen naast vijf andere zienswijzen die tot
op vandaag hun stempel drukken op de levenswijze van de
Indiase bevolking.Wanneer men het woord "zienswijze" ver-
gelijkt met het woord filosofie uit onze Westerse wereld, dan
bestaat het grootste verschil hierin, dat de zienswijze van de
Indiase zieners geen louter theoretische uiteenzetting is over
de kosmos, of alleen maar antwoord geeft op de vragen om-
trent de zin van het leven. Een zienswijze omvat tevens een
concreet plan, volgens hetwelk de levenshouding van de zie-
ners wordt geleid. Bij een Westers filosoof kan er zonder
bezwaar een zeer ruime afstand of een groot onderscheid
bestaan tussen zijn filosofie en de wijze waarop hij leeft.
De zes zienswijzen of dârsana's die in India aldus bestaan
en als zodanig aan de universiteiten onderwezen worden
zijn: Mimansa en Vedanta - Sankhya en Yoga - Niyaya en
Vaicesika.
HISTORIE.
De yoga-darsana stamt uit het verre verleden, toen magie en
godsdienst nog niet goed van elkaar te onderscheiden waren
De bewoners van het oude India (+-5.000 VC)leefden toen
volgens de voorschriften van de Veda's. Het leven werd in
al zijn aspecten gedomineerd door de Brahmanen, een be-
voorrechte kaste, ook priesters genoemd.-de andere kasten
die heden ten dage in India nog bestaan zijn : de Ksatriya's
(krijgers) de Vaicya's (ambachtslieden en handelaars), de
Cudra's (boeren en slaven)en de Paria's (de kastelozen) -
Hun invloed en gezag zou pas onderbroken worden bij de
opkomst van het Boedhisme en het Jaïnisme dat ongeveer
500 VC revolutionaire ideeën op godsdienstig gebied zou
gaan verkondigen .Gedurende de lange voorperiode waarin
de Yoga groeide van een magisch-religieuse naar een pro-
fane betekenis, stonden eerst de goden en Brahman(het Al )
en laterde mens en het individuele leven centraal.Er werden
aanvankelijk offers geplengd en plechtigheden georgani-
seerd ter ere van de natuurverschijnselen die als goden aan-
gezien werden . De mens waande zich afkomstig van deze
goden . Men dacht dat de mens samengesteld was uit deel-
tjes van deze godheden (de zon, de maan, en andere hemel-
lichamen of de bliksem, het vuur, de wind enz...) Het leven
werd als een geschenk van deze goden aangezien. De dood
was een hereniging met deze goden .Het verlangen om ook
tijdens het aardse leven bewust deelachtig tezijn aan het le-
ven en de macht der goden, werd het levensdoel van de
mens. Hij spande zich in om door offers en gebeden de go-
den gunstig te stemmen , teneinde dit verlangen in vervulling
te zien gaan.Toen men echter later ondervond dat de smeek-
beden en de offers niet het gewenste resultaat opleverden,
ontstond er reactie.De wijzen zochten verklaringen voor de
gedragingen van de natuurelementen, en men kwam tot de
vaststelling dat deze vermeende goden eveneens onderwor-
pen waren aan bepaalde wetten waardoor ze slechts een
relatieve macht bezaten. De mens kwam ertoe deze macht
te verklaren .Hij legde ze uit als een geschenk of als een ui-
ting van één almachtige, die Brahman is, en uit wie alles
voorkwam of waarin alles opnieuw kon verdwijnen. Men
stelde dus vast, dat de mens niet afkomstig kon zijn van de
hemellichamen en de hem omringende natuurelementen. De
aandacht werd verlegd naar een allesomvattendeen alomte-
genwoordige bron die het leven en de materie op subtiele
wijze te voorschijn roept, in stand houdt, of weer vernietigt
en opslorpt. Men kwam aldus totde conclusiedat de hoog-
ste wijsheid erin moest bestaan het geheim van deze bron te
achterhalen.Brahman is de allesomvattende bron waarme-
de Atman, de individuele levensadem, één bestaan vormt en
waarbuiten al de rest Maya (schijn) is. Uit deze opvatting
zouden later deMimansa- en de Vedanta-zienswijzen ont-
staan .Bij verder kritisch onderzoek stelde men echterook
vast dat alle dingeneen eigen bestaan schenen te hebben en
los van elkaar opkwamen, vergingen of veranderden. Men
leidde daaruit af, dat er binnenin de dingen die deze veran-
deringen ondergingen en ook in de mens een individuele
kracht aanwezig moest zijn die dit alles mogelijk maakte.
Wat de mens betrof, volgde daaruit het besluit dat er in ie-
der individu een afzonderlijke ziel aanwezig moest zijn om
de bewuste individuele waarneming en bewuste handelin-
gen mogelijk te maken.Deze kracht bleek het leven in stand
te houden zonder zelf aangetast te worden . Men noemde
deze kracht het individuele"Zijn " dat een eigen bestaan had
naast de materie die eveneens op eigen kracht evolueerde ,
los van een gemeenschappelijk "Alles-Een "-princiepe.
De Prakriti (de materie) en Purüsha ( het Zijn )schenen met
elkaar een niet te verklaren relatie te hebben waardoorde
mens een ik-gevoel kreeg en waardoor het hem mogelijk
werd zich te vereenzelvigen met zijn stoffelijk lichaam en
zijn denkvermogen. In plaats van te beseffen dat hij in wer-
kelijkheid dit onveranderlijke Zelf is, blijft de mens zich
voortdurend vereenzelvigen met de materie. Deze verkeer-
de vereenzelviging doorbreken en zijn ware Zijn kennen
zou het hoogste doel worden en met deze stellingname zou-
den de Sankhya en de Yoga hun zienswijze opbouwen.
DE BEVRIJDINGSWEG VAN PATAÑJALI.
Omschreven als een weg ter bevrijding van het Zelf dat als
het ware op gesloten zit in het menselijk lichaam , wordt de
yoga een dualistische zienswijze omdat zij het bestaan én
van het Zijn, én van de materie, als afzonderlijke realiteiten
beschouwt.
Omstreeks 300 VC legde Patañjali deze bevrijdingsweg
vast in 195sutra's . Deze sutra's bieden ons zowel techni-
sche als filosofishe richtlijnen en voorschriften om deze voor-
opgestelde bevrijdingsweg toteen goedeinde te brengen.
Patañjali geeft ons niet alleen de bepaling van de Yoga en
haar zienswijze, maar beschrijft eveneens de middelen om
de bevrijdingsweg te vinden en geeft de resultaten aan die uit
de toepassing ervan zullen volgen. Hij doet dit onder de vol-
gende bewoordingen : Boek 1.
Sütra 1- Hier nu is de uiteenzetting aangaande de yoga-leer.
Sütra2 -Yoga is het stilleggen van de golvingen van het
             mentalecomplex.
Sütra 3 -Dan staat de Ziener vast in zijn eigen vorm.
Het stilleggen van de golvingen van het mentale complex is
hier letterlijk op te nemen. Er mag werklijk geen beweging
(= denken ) van het mentale complex meer plaats hebben .
Daardoor kan de yogi zich niet meer met iets anders(mate-
rie) vereenzelvigen, noch met de dingen die hem omringen
noch met zijn eigen denkvermogen of met zijn ik-gevoel,
dat het resultaat is van het Zijn dat op mysterieuze wijze ver-
bonden is met of gevangen zit in het lichaam .Wanneer deze
gedachtenloze toestand bereikt is, dan blijft alleen de Ziener
(het Zijn) over in zijn vaste onveranderlijke ware bestaan .
Zolang de mens denkt, is hij gebonden aan en door de
dingen waarover hij nadenkt. Het komt er dus volgens de
yoga van Patañjali op aan de golvingen of de bewegingen
van het mentale complex (dat materie is) te doen ophou-
den. Dit is op zich geen te onderschatten opgave.
Hoe dit proces van stillegging op gang komt wordt eveneens
door Patañjali uitgelegd. In het tweede boek van de yoga
-sutra's,waarin we een beschrijving vinden van de yoga zo-
als wij deze nu beoefenen, staat de uitleg.
Men kan de yoga-beoefening indelen in vier treden of stadia :
1. De lichamelijke trede , waarin men de nodige technieken
aantreft die het lichaam en zijn biologische functies tot rust
zullen brengen.
2. De etische trede , waarin dedenkfunctie gezuiverd wordt
van haar gehechtheid aan de materie.
Deze twee treden worden samen door Patañjali als de uit-
wendige middelen voorgeschreven. Ze zijn in hoofdzaak ge-
baseerd op geweldloosheid en onthechting, lichaamstraining,
regeling van de ademhalingsenergie en het naar binnen ke-
ren van de zintuigen.
3. De psychologische trede, waarin het systematischeleeg-
maken van degeest en het stilleggen van de denkactiviteit
voorkomt, eerst  met de nodige onderbrekingen (van li-
haam en geest die tegenwerken), om dan geleidelijk over
tegaan naar langere perioden van geestelijke rust die zal
eindigen in het wegzinken in het voorwerp van de concen-
tratie.
4. De metafysische trede, waarin de lichamelijke en psycho-
logische activiteiten volledig stilvallen en waarin de toe
stand van bevrijding optreedt
De derde en vierde trede worden door Patañjali de inwen-
dige middelen genoemd. Ze bestaan in feite uit drie elkaar
opvolgende oefeningen, nl : het vastzetten vande aandacht
op één concentratieobject, het vast houden van de aandacht
op dit object (ook meditatie genoemd )en tenslotte de vol-
volledige opslorping van de aandacht in dit objectzonder
gedachten of beweging van het denkvermogen.
Samen worden deze drie oefeningen Samyama genoemd
(concentratie), d.w.z. het verinwendigen van de aandacht
die getemd wordt en verzinkt in het object van de concen-
tratie : dan staat de Ziener vast in zijn eigen vorm.
Dit is de samenvatting van deYoga-dârsana van Patañjali.
Ze is een volledige zienswijze die kortweg yoga 'genoemd
wordt .De yoga van Patañjali kan zich als ascese aanpassen
aan diverse filosofische strekkingen en kan een grote hulp
zijn voor het bereiken van een zeker einddoel, ook al is dit
verschillend van de bevrijding zoals ze doorde yoga wordt
uitgelegd.
WEES JE EIGEN ZELF, EN DAT ALLEEN,
EN NIETS ANDERS.
wilfried ingels. 

25-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

19--

              De laatste jaren van Halâsana.

Tijdens het jaar 1989, toen de laatste door mij opgeleidde
yoga-leraars hun herkenningsgetuigschrift ontvangen hadden
van de Federatie, nam ik het besluit de yoga-school in jon-
gere handen te laten verder werken Op 2 januari1992 zou
ik op pensioen gaan . Ik had dus nog ruim de tijd om uit te
kijken en de rondvraag toe doen voor een eventuele over-
nemer . Voor mij zou het een langzame overgang kunnen
betekenen van het zeer aktieve en drukke vereningingsle-
ven naar een rustig en ontspannen pensioenleven waarin ik
de toepassing van de yoga-beoefening beter zou kunnen
beleven. Na enige afwijzinigen en aarzelingen om de zeer
intense organisatie op zich te nemen, kwam er in de per-
soon van Johan De Backer uit Sleidinge toch een positieve
toezegging en konden de nodige schikkingen getroffen wor-
den .De zolder zou verdwijnen en een nieuwe vestiging; zij
het voorlopig in een school in Evergem-Sleidinge, zou de
oplossing zijn. We hadden dus een jaartje de tijd om alles
af te handelen . Er werden geen nieuwe activiteiten gepland
te Maldegem.De meeste lessen (behalve die van de school
zelf)werden trouwens reeds gegeven doorde 18 yogalera-
ren :te Aardenburg, Breskens, Oostburg, Yzendijke,
Aalter , Eeklo, Sleidinge, De Pinte, Wondelgem, Serskamp,
Melle ,en iets later te Assenede, Moerkerke, Zomergem en
Eede (Nederland).Ik zelf had daardoor de gelegenheid zelf
plaats te nemen in het leslokaal tussen de andere leerlingen
en dat was een welkome ervaring. De laatste avond op de
zolder werd een aangenaam wederzien niettegenstaande het
ook een afscheid betekende. Niet iedereen kon aanwezig
zijn maar de sfeer straalde dankbaarheid uit naar iedereen
van het bestuur om de lange jaren van inzet die trouwens to-
taal zonder vergoeding had plaats gehad; Hoe zouden wij
anders alle uitgaven voor de lesboekjes de nieuwsbrieven
het drukkenvan de grotere werken zoals de handleiding
voor de leraars en het boek van de bezieler Koelman kun-
nen verwezenlijkt hebben ?
Ik heb in mijn bezit twee geschreven verontschuldigingen
van leraren die deze avond niet hebben kunnen bijwonen.
Hun woorden vertolken zeker de algemene waardering, niet
enkel voor mij, maar ook voor de andere medewerkers die
Halâsana groot gemaakt hebben.
Ik deel ze hier mede in alle oprechtheid met allen.

1-Karen Plougheld . Aardenburg (Nederland)

Beste Wilfried. Yoga, Maldegem, Wilfried Ingels
en alles wat hieruit voortvloeide heeft grote invloed gehad
op mijn leven en ik ben er dankbaar voor.
U,Wilfried heeft de bodem gelegd waarop ik zoveel wanke-
le stappen gezet heb, gelukkig was het niet altijd 2 stappen
vooruit en 3 stappen terug ! !
Zo ik verneem zal u nu een punt zetten achter uw yogalessen.
Ik dank U voor alle uren die ik er bij was.
Een goed en gelukkig 1992 voor u en alle yoga-vriendenop
de zolder.

2-Adry van Peperstraetensp; Breskens (Nederland)

"Wilfried,
Vanavond was ik graag aanwezig geweest bij
bij uw afscheid , maar het is voor mij niet mogelijk gebleken
te komen.Met de kerstdagen heb ik teveel familieverplich-
tingen en ik kan me daar onmogelijk aan onttrekken.
Toch wil ik U, dan maar schriftelijk, graag het beste wensen
voor de toekomst en u heel hartelijk danken voor de lessen
die ik van u ontvangen heb.Mede daardoor heeft de yoga in
mijn leven zo'n grote plaats ingenomen. Verder gaan zonder
yoga zou voor mij ondenkbaar zijn.Vooral de opleiding tot
lesgever is voor mij van grote waarde geweest ( en is nog
steeds van grote waarde). De yoga-filosofie wordt hierin zo
duidelijk en zonder allerlei omwegen behandeld, dat men er
in het dagelijks leven een grote houvast aan heeft .Ik denk,
dat dit (deze cursus) het belangrijkste is geweest in de tijd
dat ik de yoga beoefen.
Nogmaals mijn welgemeende dank en tot ziens. Adry".

Deze avond was inderdaad een prachtige avond die voor
mij niet het einde van al mijn inspanningen betekende, maar
een nieuw begin van mijn begonnen pionierswerk waarvan
ik kon hopen dat het zou voortgezet worden; zij het dan on-
der een enigzins gewijzigde,(of) terecht aangepaste naam :
"Instituut voor Patañjala Yoga" .
Halâsana heeft ruim 23 jaar bestaan onder haar pioniers-
naam. Ik ben in yoga gebleven en heb nog tot 1998 mee de
lessen helpen geven met Greny die dan wekelijkse bijeen-
komsten en nieuwe cursussen begonnen is te Eede (Neder-
land), te Zomergem , Assenede en Moerkerke.Deze lessen
sen gaan nog steeds verder. In 1999 ben ik  wel uit de fede-
ratie gestapt om persoonlijke redenen, maar tot op vandaag
blijft de yoga in mijn leven een vaste waarde. Nog altijd be-
gint elke dag om 6.00 uur met ruim een half uur yoga :
äsana's, pranayama en concentratie. Hopelijk tot het einde !

vzw Yoga Prasada Aalter viert 20 jarig bestaan.
Op 24 juni 2001 heb ik samen met Paula Vermeire het
twintig jarig bestaan mogen meevieren van haar yogavere-
niging. Haar dankwoord op mijn aanwezigheid was zeer op-
recht. Ik kan niet nalaten het hier te vermelden omdat het
zovele herinneringen opriep die voor mij van uitzonderlijke
waarde blijven :
"Beste Wilfried,
Vanwege mezelf en de yoga-vereniging onze oprechte
dank voor Uw aanwezigheid op onze 20jarige yoga-viering.
U als onze eregast te mogen verwelkomen en U tehoren
spreken ,was een waar genoegen
Paula.
                                      -oOoo-
Dit moet dan het einde betekenen van mijn
"Belevenissen en Ervaringengenop het yoga-pad".

In de nog komende afleveringen zal ik voor de echt geïnte-
resseerden verder gaan met theoretische uiteenzettingen
over de betekenis van de yoga zoals ze door Patañjali in de
sutras wordt uitgelegd en verduidelijkt door G.M. Koelman .
Yoga omsluit het leven in zijn algeheelheid, en de relatie van
de mens tot het leven in het bijzonder.
Het woord 'Yoga' betekent Verenigen of Samenbrengen
.Men vindt het terug in het nederlandse woord JUK , dat
verbindt en tezelfder tijd draagt. Yoga is de vereniging met
het leven in zijn totaliteit.De mens, het hoogst ontwikkelde
schepsel op aarde, heeft door zijn ontwikkeling tot 'individu',
het contact verloren met de totaliteit van het leven. De po-
gingen die hij sedert eeuwen onderneemt om dit contact te
herstellen, verschillen naargelang de tijd en de omstandighe-
den waarin hij leeft.Daardoor komt het, dat de yoga aange-
past werd aan de omstandigheden of het mensentype .( zie
de soorten yoga !). Waar de mens vroeger meer bekom-
merd was om zijn fysisch bestaan zien we nu dat deze be-
kommernis grotendeels is weggevallen omwille van de
vooruitgang van de beschaving op technisch gebied.
Het nog niet, of te weinig gekende domein van de geest is
nu aan de orde . De verwaarlozing ervan gedurende de
laatste eeuwen is er nu oorzaak van dat de mens voor zich-
zelf een probleem geworden is.De verschillende technieken
van Yoga werden door Patañjali samen gebracht in zijn
achttredig pad , om de mens in staat te stellen zichzelf op
nieuw te leren kennen en te doorgronden.De interrelatie tus-
sen lichaam en geest is zodanig, dat het mogelijk is langs het
lichaam de geest tot kalmte te brengen en meester te wor-
den van emotionele toestanden. Vanuit deze beheersing
wordt het mogelijk het verloren contact met het leven in
zijn totaliteit opnieuw te realiseren... in Zelfrealisatie.

Dit wens ik allen die zich werkelijk aan Yoga interesseren. 

26-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-20-
                     De Indiase zienswijzen.

Hier begint het wetenschappelijk gedeelte
van mijn blog.

Alvorens de studie aan te vatten van de Yoga-dârsana was
ik van oordeel dat een voorafgaand overzicht van de India-
ase Dârsana's (zienswijzen) van zeer groot nut kon zijn als
inleiding bij de cursus Opleiding tot Yogaleraar en natuurlijk
ook voor alle andere belangstellenden. Dit overzicht of voor-
studie, omvat na een korte verantwoording en een biblio-
grafie waaruit ik de fundamentele basisgegevens heb geput,
de volgende indeling,en overzicht van de dârsana's.
I   Dârsana en Filosofie.
II  Het Indiase filosofisch denken.
III De zes orthodoxe Darsana's.

Maldegem 24 september 1983.
Verantwoording.
                       Deze beknopte samenvattende beschrijving
van de Indiase zienswijzen is verre van volledig. Het ligt niet
in de bedoeling een allesomvattende synthese te maken van
de gekende dârsasa's.We willen enkel een poging onderne-
men om :
1e. een duidelijk onderscheid voorop te stellen tussen de
     Oosterse en Westerse manier van denken.
2e.aan te tonen datalle zienswijzen , niettegenstaande onder-
     linge verschillen voortbouwen op zekere, soms schaarse
    geschriften die tot op heden hun waarde en gezag in de
    Indiase denkwereld laten gelden.
3e.een zekere belangstelling op te wekken bij de yogabeoe-
    fenaars in het algemeen, maar vooral bij de yogaleraars
    in het bijzonder, opdat zij zoudenweten dat de yoga-
   dârsana een werkelijk bestaande en volwaardigezienswij-
   ze is.De yoga-dârsana wordt evenwel door velen aanbe-
   volen maar door andere zienswijzen verangen. Ze wordt 
    in vele gevallen echter zeer devotioneel naar voorgebracht
    en aldus krijgen velen de indruk dat haar bevrijdings-
    leer er zou in bestaan,eenuni versele godsdienst te propa-
   geren om van de yoga-beoefenaars brave heiligen te ma -
   ken.
4e.duidelijk voorop te stellen dat alle zienswijzenslechts po-
    gingen zijn om het onverklaarbare te willen uitleggen met
    zeer ontoereikende beelden, en dat ze elkaar in feite on-
   derling aanvullen in plaats van een radikale scheiding in
   het Indiase denken na te streven (toch staan enkele zaken 
   op bepaalde punten met elkaar in oppositie).

BIBLIOGRAFIE.

-"La philosophie indienne, Initiation à son histoire et à ses
  doctrines"Prof..H. GLASENAPP;
-"An introduction to indian philosophy"SATISCHANDRA
   CHATTERJEE M.A.- Universiteyof Calcutta.
-  "Pâtañjala Yoga, from related Ego to Absolute Self" :
   G.M. KOELMAN s.j. Puna India.
- "Quelques aspects de la philosophie védantique"
   Swami SIDDHESWARANANDA
-"Westerse wetenschap en Oosterse wijsheid" :
   Prof. U. LIBBRECHT.

I. DARSANA EN FILOSOFIE.

Doorvelen wordt de Indiase filosofie en het Oosterse den-
ken dat reductief is , verworpen als fantasie en sprookjes.
(reductief denken is het benaderen van de dingen als een be-
levenis waarvan men zich een beeld tracht te vormen, een
model waarvan men hoopt dat het later door iemand anders
zal bijgewerkt of verbeterd worden).
DeWesterse mens benadert de dingen als te ontleden gestal-
ten en tracht door wetenschappelijke proeven voor alles een
verklaring te vinden. Hij zal eveneens rond de gedane vast-
stellingen andere gestalten opbouwen.Daarover zal hij dan
macht uitoefenen en ze gebruiken volgens zijn eigen inzichten.
"Het fundamenteleverschil tussen het Oosters en het Wes-
ters denken, aldus dr.U Libbrecht, kunnen we het best illus-
treren met het volgende voorbeeld. Op de vraag : "Wat is
het leven" zal de oosterse denker antwoorden dat het leven
een machtige onophoudende stroom van kracht is die zich-
zelf uitdrukt en belichaamt in de materie.De Westerling ech-
ter zal antwoorden dat het leven een eigenschap is van één
of andere soort materie ( eiwitten? ...), waarvan de weten-
schap éénmaal het geheim zal onthullen... Beide manieren
van denken en filosoferen verklaren dus hoe het komt dat
Oost en West gescheiden zijn door een bijna niet te over-
bruggen afgrond. Nochtans kunnen we, gebruik makend
van de Oosterse wijsheid, een poging doen om evenwicht
in ons eigen denken te brengen.Van oudsher heeft de India-
se filosofie nooit een zuiver theoretische verklaring gegeven
over de wereld en de zin van het leven.Steeds nam elke uit-
eenzetting de vorm aan van een levenswijze die door de
denkers zelf werd toegepast.Zij hielden zich daardoor meer
bezig met hun eigen "zijn".Deze onderzoekmethode leverde
méér op voor de psychologische kennis , dan de zuivere
wetenschappelijke onderzoeken die het Westen meestal
leidden tot een systeem waarin de economische doelstellin-
gen overheersend waren en de psychische verdrukt werden
"De mens werd er wel verstandiger door, maar niet wijzer",
aldus prof. Libbrecht.Het woord "därsana" betekent: ziens-
wijze , manier van zien of manier om het uit te leggen
Filosofie en filosoferen betekent voor ons Westerlingen ,
het streven naar wijsheid (liefde voorde wijsheid is filosofie
- filos= vriend,- sofia= wijsheid ).
Filosoferen is eveneens de activiteit en het resultaat van be-
zinning over de betekenis, de structuur en de ontwikkeling
van het "bestaan".De Indiase dârsana legt zich echter meer
toe op het vinden van de kennis, van de weg om de kring-
loop te doorbreken van geboorte en dood, en verlost te
worden van het werelds bestaan.De Indiäse därsana wil ten-
slotte het ware "ZELF",de kern van het bestaan realiseren.
Daartoe bestaan er verschillende wegen die echter naar het
zelfde doel leiden , maar kennelijk allemaal zeer sterk beïn-
vloed worden door de yoga-därsana.

In de volgende bijdrage zal er dieper ingegaan worden
op het Indiase filosofisch denken. 

27-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-21-      De Indiase zienswijzen - vervolg 1.

II. HET INDIASE FILOSOFISCH DENKEN.
Alvorens de zes orthodoxe zienswijzen (filosofieën ) van
India te bestuderen is het nodig een beknopt overzicht te ge-
ven van de basis van het Indiase denken. De studie van de
yoga-filosofie die ons in het bijzonder aanbelangt, wordt op
een grondige wijze uiteengezet in onze uitgave "Patañjala
-yoga, een synthese van de yoga-filosofie". (dit voor later in
de studie). De eerste werkelijke sporen van de zoektocht
naar de verlossingsweg vinden we terug in de Veda's, waar-
van de oudste, volgens hun inhoud te oordelen, dateren van
vôôr 2.000 V.C (jaartallen worden met de grootste reserve
vermeld, want er zijn nergens met zekerheid preciese data
gekend in de Indiase dârsana ).Volgens de commentatoren
werden de Veda's onder goddelijke ingeving opgetekend
door de "Risi's" (zieners ). De eerste Veda's waren hymnen
of uit mantra's bestaande huldigingen aan de goden. Ze be-
vatten eveneens voorschriften voor het houden van offer-
plechtigheden en aanroepingen .Het mytho-magisch karak-
ter van deze hymnen klasseert ze als behorende tot de "pri-
mitieven" van het Indiase denken. Van de ruim 100.000
hymnen die zouden bestaan hebben, zijn er slechts 1.017
overgebleven.Ze behoren voor het grootste gedeelte tot de
Rg-Veda (de oudste ) en omvatten dus vooral aanroepin-
gen en lofzangen aan het adres van de goden.Daarnaast be-
stonden nog : De YAJUR - VEDA , die offerhandelingen
voorschrijft, en de ATHAR-VEDA, waarin eveneens hand-
leidingen voor de offerpriesters beschreven staan. De jong-
ste Veda's, de SAMA-VEDA , werden onder de invloed
van de daaropvolgende Brahmaanse periode (+/-1.000
V.C.) ingedeeld in drie delen nl : de Samhita's of de zuivere
hymnen aan Brahman, de Brahmana's of de offerritualen
en de Aranyakas of de woudboeken die vooral dienden
voor de opleiding van de offeraars.De goden werden in de
vedische tijd beschouwd als belichamers van de natuur-
krachten . Men moest deze gunstig stemmen. De mensbe-
vond zich toen nog in een immanente toestand (leven in
een geborgen sfeer van volheid en levensvreugde). Dit
moet waarschijnlijk een soort paradijslijk bestaan geweest
zijn.De goden die vooral aanbeden werden waren :
INDRA, de god van de regen.
VARUNA, de god van de nacht en de duisternis.
MITRA, de god van het licht.
SURYA, de god van de zon.
VISNU, de god van de schepping.
De periode van de Veda's duurde tot omstreeks 1.000 jaar
V.C. Er werden dus nog Veda's geschreven na de inval der
Ariërs (1.500 VC). Merkwaardig is hier dat in een van de
lofhymnen de mythe wordt verhaald van de god YMIR,
de reus uit de scheppingsvoorstelling van deNoorse Edda's
en Sagen, uit wiens ledematen de wereld en de andere go-
den voortgekomen zijn.Terwijl drievierden van Purusa
(= de primordiale manneklijke ..-Prakriti is het vrouwelijke
beginsel-), in de hemel verbleef als onsterfelijk, werd één-
vierde naar de wereld gezonden. Men zag in deze periode
de kosmos als een veelheid van levende substanties die el-
kaar wederzijds beinvloedden. De mens stond daarin cen-
traal, en zolang hij op aarde leefde, werd hij nu eens door
de ene, dan door de andere substantie overvallen.De ziekte
drong zijn lichaam binnen als een afzonderlijk wezen .
De ogen waren een deel van de zonnegod,het verstand een
deel van de maan, de stem een deel van het knetterendge-
luid van de vuurgod enz...Bij zijn dood gingen al deze delen
terug naar hun oerbron. De aardse bewoners werden inge-
deeld in "Kasten" .Waarshijnlijk is deze indeling afkomstig
van de Ariërs .De BRAHMANEN waren a.h.w.de voor-
lopers van de metafysische denkers. De periode van hun
macht strekte zich uit tot ongeveer 750 V.C. . Alleen de
Brahmanen hadden toelating om de hymnen van de Veda's
te reciteren. De andere kasten niet. Het waren :
de KSATRIYA'S , de krijgers.
de WAISYA'S, de handelaars en de kooplieden.
de CUDRA'S, de grondbezitters en de boeren.
de PARIA'S, de landlopers of de kastelozen.
De theorie van de Brahmanen was in hoofdzaak gebaseerd
op "Brahman",de kracht die zich openbaart in alles wat
bestaat. Daaronder staat"Atman" (de adem) die de kern
is van elke persoonlijkheid (mens).
.In werkelijkheid was "atman" gelijk aan "Brahman",
en op dit thema groeide de basis van een volgende perio-
de : "Brahman is Atman", deUPANISHAD-periode .Tij-
dens deze periode blijven de brahmanen ongeveer alle ge-
zag uitoefenen tot aan de opkomst van het Boeddhisme en
het Jaïnisme. Upanishad " betekent: onderricht gezeten aan
de voeten van de meester. Het was het geheim onderricht
of de verklaring van de Veda's op een kritische wijze . Het
aantal Upanishaden is zeer groot .Ter illustratie van de
hoofdgedachte "Brahman isAtman" volgt hier de beroem-
de parabel van Svetaketu. Evenmin als Brahman kan ook
Atman niet gedefinieerd worden .Uit Brahman komt het le-
ven voort , maar men kan het niet identificeren.
Deze gedachte wordt weergegeven in deze parabel.:
"-Reik mij de vrucht van de Waringin, zei Svetaketu's vader
tot zijn zoon.
-Als 't U belieft mijnheer, zegt Svetaketu.
-Maak hem open, zegt de vader.
-Ik heb hem opengemaakt mijnheer...
-Wat zie je ?...
-Heel kleine zaadjes mijnheer...
-Maak er een open...
-Ik heb er een opengemaakt mijnheer...
-Wat zie je nu ? ...
-Niets mijnheer ...
-Goede zoon, wat je niet ziet, is het wezen van de Waringin.
De machtige Waringin bestaat in dat wezen. Het wezen
mijn beste, is de onzichtbare geest die alles vult. Het is het
"Zelf" van alle dingen. En jij bent dat "Zelf", Svetaketu ".
(Uit "Het monisme in de Upanishaden", vertaald door Mevr.
Dr.C.Keus).
De Upanishaden vormen tevens de basis voor latere zienswij-
zen zoals de Vedanta met het "Alles is Eén" : de éénheid van
de ziel in afzonderlijkestaat met de ziel in algehele staat.
" Brahman is Atman " blijft het hoofdthema .
De Indo-Ariërs geloofdendat de mens na zijn dood in een
hogere wereld kon opklimmen om daar in een subtielere
vorm verder te leven , genietend van alle geneugten van de
wereld.
vervolg in de volgende aflevering . 

31-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-22-
De Indiase zienswijzen - vervolg 2.

Ontstaan van een nieuw thema: KARMA
Aantasting van het gezag der Brahmanen.
Tijdens de Upanishadperiode ontstond er echter een nieuw
thema.Men geloofde nog wel in het hemelse geluk hierna,
maar dit geluk zou slechts van korte duur zijn.Inderdaad,
na de hemelse vreugde genoten te hebben, moet de mens
ingevolge zijn daden , "Karma", terug naar de aarde, naar
ongeluk en lijden . Karma wordt de etische wet van oor-
zaak en gevolg. Het is geen menselijke wet, en ook geen
goddelijke wet, maar een natuurwet die onpersoonlijk en
onverbiddelijk neutraal zal oordelen of de mens onder de-
ze of een andere vorm op de aarde zal terugkomen om zijn
lijdensweg voor te zetten.Het is niet met zekerheid geweten
waar deze wet vandaan komt.Soms wordt beweerd dat de-
ze wet het gevolg isvan de jaloersheid der goden die niet
duldden dat de mens zich bij hen kwam voegen en aldus hun
geheimen kende . Er ontstaat dus ingevolge deze Karma-
wet , een kringloop van leven en dood, want elke daad,
goed of kwaad, vormt Karma voor een nieuw leven .
Deze wet bracht grote verandering mee, want in plaats ven
een blijvend voortbestaan van de mens onder een subtiele
vorm na de dood, was er dus een niet sterfelijk gedeelde in
hem, dat onder een andere vorm naar de wereld zou terug-
komen , dus : reïncarneren . Dit niet sterfelijk gedeelte zou
dus als zaad voor een nieuw leven dienen .Het begrip "ziel"
doet dus zijn intrede, alhoewel het hier nog niet gezien wordt
als een spiritiuele monade. De ziel blijft nog het samenspel
van de vijf godheden nl.:
-de adem ,afkomstig van de wind,
- de gedachten , afkomstig van de maan,
- het zien, afkomstig van de zon ,
- stem , afkomstig van het geluid en het vuur,
- het "Ik" , afkomstig van Purusha ( de onsterfelijke"Ene")
Geleidelijk aan evolueert het begrip ziel naar een afzonderlijk
deel van de mens, maar met een volledig gescheiden leven
daarvan. Deze stelling vormt de stelling van de latere ziens-
wijzen waarin het begrip ziel ofwel als een zelfredenerende
en met een wil begaafde monade is, ofwel niets te maken
heeft met de wil en de andere activiteiten die op hun
beurt slechts emanaties zijn van afzonderlijkbestaande
krachten van Prakriti. De goden slorpen dus na de dood
niet meer elk hun deel op. Ze werden als afzonderlijke we-
zens beschouwd met een terzijde levend bestaan, en waren
afhankelijk van eigen karma. De upanishad-periode leidde
dan ook tot de ontdekking van een kosmische evolutie .
Met de reïncarnatie werd het voorafgaandelijk bestaan van
deziel in een oneindige reeks , waaraan er geen eerste be-
staan is. Wanneer dit met de zielen zo is dan moet dit ook
zo zijn met de kosmos , want er is steeds voor elke terugke-
rende ziel een belichaming nodig. Aangezien er goed en
slecht Karma is, ontwikkelt zich dan ook de idee van ver-
schillende werelden nl. :
- de hogere wereld voor de goede zielen (Dyuloka),
- de tussenwereld waar de mensen leven (Antariksialoka),
- de onderwereld(Bhuloka)voor de zielen met slechtkarma.
Men begon zich echter wel af te vragen welk doel de opeen-
volgende levens hadden . Elke daad bracht nieuwe Samska-
ra's (verzonken indrukken) voort die bij het volgende leven
zouden uitgewerkt worden . Het leven bleek dus een onon-
derbroken ellende zonder waarde of belang voor de mens.
Indien men echter geen daden meer zou stellen, dan zouden
er geen Samskara's meer zijn voor den volgend leven . Het
hoogste doel bleek dus het doorbreken van de kringloop
van leven en dood door niette handelen , door niet gehecht
te zijn aan daden of de vruchten ervan. Doorniet-handelen
kon men dus bevrijd worden van leven en dood. Het verza-
ken aan de wereldse dingen en daden , werd toen gehuldigd
als wet ter bevrijding. De "Kennis"om zich te kunnen verlos-
sen uit de kringloop of het rad der wedergeboorte wordt
de zaligmakende kracht. Deze kennis wordt eveneens on-
derwezen in de Upanishden via het vrij onderzoek van de
natuur en het universum. Er werd dus een gedragscode op-
gesteld die de mens zou leiden naar de algehele bevrijding .
Dergelijke code kunnen we gedeeldtelijk terugvinden in het
achttredig pad van Patañjali .Men vindt er immers, zij het
niet in de zelfde volgorde de acht treden van Patañjali terug
( we komen er later op terug). De leer was echter geheim
en de Brahmanen waren heer en meester . Dit duurde tot
aan de openlijke doorbraak van nog kritischer zienswijzen
dan deze waarmede het onderzoek van de Veda's destijds
werd uitgevoerd . Deze zienswijzen waren onorthodoks en
weigerden het gezag van de Veda's nog langer te erkennen
Ze stoorden zich ook niet aan de Brahmanen alhoewel zij
toch gezag opeisten via de Upanishaden. Dit gebeurde om-
streeks 500 V.C., toen er bijna gelijktijdig twee godsdien-
sten gesticht werden die zeer vergaande invloed zouden
blijven uitoefenen nl .: het Jaïnisme en het Boeddhisme.
Hun stichters behoorden beide tot de kaste der Ksatriyas
(de krijgers).De leer die zij verkondigden werd in de volks-
talen geschreven in tegenstelling met de vroegere "Kennis"
die geschreven was in het oude Sanskriet en van meester tot
leerling werd doorgegeven aan één bevoorrechte kaste nl.
de Brahmanen.
1° Het Jaïnisme.
Mahavira, bijgenaamd " De grote held " was de stichter
van het Jaïnisme (afgeleid van het woord Jina =overwinnaar).
Hij werd geboren rond 540 VC.als zoon van een stamhoofd
van de Jnatrika's in het zuiden van Nepal. Op 30jarige leef-
tijd , na de dood van zijn ouders, liet hij alles achter en be-
reikte, na 12 jaar, verlichting door volledige ascese. De Jaï-
nisten leren dat de hemel en de onderwereld onveranderlijk
zijn .Het wereldse leven is een samenspel van stoffelijke en
geestelijke substanties of individuiele zielen die in wezen al-
wetend en zalig zijn. Ze zijn door stof aangetast (d.w.z.om-
huld door het lichaam) wegens Karma. Vooral door goede
daden , ascese en vasten , kan de ziel na de dood aan de
kringloop van leven en dood onttrokken worden . Ahimsa
(geweldloosheid) speelt een zeer grote rol , zowel tegen-
over mens als tegenoverdier .Om geen insecten in te ade-
men, en aldus niet te doden, lopen sommige Jaïnistische
monikken met een lapje voor de mond.Mahavira vastte op
72 jarige leeftijd , tot de dood erop volgde.

2° Het Boeddhisme.
Siddharta Gautama (Boeddha), was de zoon van een
stamhoofd uit het voorgebergte van de Himalaya. Volgens
de legende ovespoelde bij zijn geboorte (567 V.C.) een
wonderbaar licht de wereld. Deze geboorte was volgens
zijn eigen verklaring de laatste die hij meemaakte. Rijk op-
gevoed in het paleis van zijn ouders, laat hij alles achter op
29 jarige leeftijd , en gaat bij een Guru die hem in de Upa-
nishaden onderwees. Ontevreden over de lessen, ging hij
ook daar weg en leidde met enkele vrienden een ascetisch
leven dat hem bijna fataal werd. Toen hij uitgemergeld
dreigde te sterven , werd hij gevoed door een dorpsmeisje
en van toen af zag hij in , dat hij zijn lichaam nodig had wil-
de hij zijn geest verlicht zien. Hij legde zich vooral toe op
meditatie en bereikte, gezeten onder een vijgeboom nabij
Benares, verlichting na 49 dagen meditatie.
De leer van Boeddha omvat de 4 volgende hoofdgedachten :
1. Het leven is een onvoldaanheid wegens de manier waarop
de mens leeft.Daardoor is er "Dukka" d.w.z. lijden .
2. De reden van het lijdenis het verlangen naar zelfvoldaan-
heid" Tanka".
3. De hunkering naar individualiteit moet overwonnen wor-
den in "Nirwana" d.w.z. ophouden (zelf ) te denken.
4. Er is een bevrijdingsweg via het vermijden van de uitersten,
en het bewandelen van de middenweg "Hara".
Er is een achtvoudig pad, gelijkend op dat van de yoga.
Boeddha deed niet aan metafysische beschouwingen over
het universum.Hij verwierp het kastenstelsel en beschouw-
dede verlossing niet als opgaan in Brahman , maar als er-
varen van het Nirwana. Hij erkende geen god.Na zijn dood
op 80 jarige leeftijd(na het eten van een bedorven stuk vlees)
zal zijn leer in twee grote stromingen uiteenvallen :
De Mahayana (het grote voertuig naar de bevrijding), en
de Hinayana (kleine voertuig ), soms ook wel "boot" ge-
noemd i.p.v. voertuig. De Mahayana-boeddhisten vergod-
delijken Boeddha en voeren een metafysisch stelsen in
hun leer, met als hoofddoel : verlossing van 'alle'levende
wezens.De Hinayana Boeddhisten hebben de oude leer met
het onderricht van Boeddha behouden, met het nastreven
van de 'eigen' verlossing als hoofddoel.

In de volgende bijdrage : nog meer tegenstand
voorde Brahmanen. 

31-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-23-
             De Indiase zienswijzen -vervolg 3.

Nog méér verzet tegen de Brahmanen.
Niet alleen Mahavira en Boeddha hebben de macht der
Brahmanen genegeerd en een eigen bevrijdingsleer opge-
steld .Andere zieners verwierpen eveneens het gezag van
de oude leer en werden dus ook bij de orde van de niet-
orthodoxen ingedeeld. Het waren :
Sanjayin, de stichter van het Agnosticisme .Dit is de leer die
de onwetendheid huldigt, (alle menselijke uitleg is sterk ge-
subjectiveerd , de vrede des harten kan slechts ontstaan in
het zich onthouden van elke stellingname), en de metafysica
verwierp.
Wat is juist ? Wat is goed ? Wat is niet juist ?. ??
Carvaka, de stichter van het materialisme:(alleen de materie
is de enige werkelijkheid).
Gosala, de stichter van het fatalisme:(alle dingen verlopen
volgens het plan van het noodlot waartegen niets of niemand
iets kan ondernemen ).

DE ORTHODOXE ZIENSWIJZEN .
Naast deze anti-Brahmaanse beweging van deJaïnisten, de
Boeddhistenen de filosofen die elke moraal verwerpen zul-
len evenwel een zestal orthodoxe zienswijzen het gezag en
de invloed van de Veda's en deUpanishaden blijvend er-
kennen tot in de moderne tijden. Deze zienswijzen hebben ,
in tegenstelling met de Westerse filosofie , geen afgebakend
terrein of een historische periode .Daar waar de Westerse
filosofie ingedeeld wordt in drie fasen ( nl : deChristelijke
filosofie van de middeleeuwen die de pretentie had alle
waarheid te bezitten en de oude filosofie van de Grieken op-
volgde , om zelf verdrongen te worden vanaf de renaissance
door de moderne denkers), die telkens iets nieuws brengen,
heeft de Indiase filosofie nooit verzaakt aan de oude waar-
den van de Veda's en de Upanishaden. Er wordt wel een
classificatie opgesteld door Deussen (Duitsfilosoof° 1845
+ 1919), maar deze is weinig betrouwbaar aangezien hij
de oude systemen die ruim 1.000 jaar of méér V.C. ont-
stonden , op het achterplan zet, aldusH. De Glasenapp,
professor Indialogie-1951- Universiteit Tubingen, ende
Vedanta metafysica vooruitschuift , niettegenstaande ze
slechts onder Sankara (8ste eeuw N.C.) haar werkelijke
vormgeving krijgt als zienswijze.

VAN WAAR KOMT DE YOGA ?

Wanneer we op zoek gaan naar de oorsprong van de
Yoga, dan zien we dat de Upanishaden de weg openden
naar de vaste yoga-code.We zien eveneens het gebruik
van "OM" , de mystische klank van ISWARA, die door de
brahmanen gebruikt werd om de bovennatuurlijke kennis te
verwerven . Ook in deMähabarätha zien we de yoga opda-
gen als een vaste weg naar bevrijding (vooral in de Bagavad
-Gita,een onderdeel van deze Mähabarätha -VIde boek, ge-
zangen 25 tot 42). De Mähabarätha is een oorlogsverhaal
waarin twee verwante families tegenover elkaar ten strijde
trekken . Ze zijn de verzinnebeelding van het goede in de
strijd tegen het kwade .Hier heeft de Yoga die in de Baga-
vad-Gita beschreven wordt , de betekenis van aanbidden-
de godsvrucht en opoffering van alle daden aanKrisna ,
de mens geworden god Visnu die aan Arjuna, de aanvoer-
der van de goeden (Pandava's ) onderrichtingen geeft ( de
yoga-leer), ten einde hem te overtuigen dat de kwaden
(Kurava's) moeten bestreden worden , ook al vallen er in
de strijd enkele bloedverwanten. De Sankhya -zienswijze
die in deze onderrichtingen vernoemd wordt , is niet de
Sankhya -zienswijze van Kapila, maar de letterlijke bete-
kenis van het woord zelf nl.: 'aantal ..'. of de methode om
de kosmische principes te tellen , en er aldus een evolutie-
proces van op te stellen. Er werd nl. uitgegaan van het AL
dat spiritueel is, om door telling te komen tot de grove
elementen waaruit de voorwerpen gemaakt zijn. Het is
dus een onderzoeksmethode om de Alles-Eén-theorie van
deUpanishaden uit te leggen.De Yoga echter en haar filoso-
fie waarover we later grondig zullen handelen, werd reeds in
300 V.C.door Patañjali als volwaardige zienswijze uitgelegd
in de Yoga-sutra's. Tenslotte zouden we de zes orthodoxe
zienswijzen (Dârsana's) kunnen indelen in twee groepen nl.:
1° Deze welke hun leerstellingen uitsluitend baseren op de
Veda's en deUpanishaden, tw. :
MIMANSA en VEDANTA .
2° Deze welke hun leerstellingen baseren op ondervinding
en menselijke redenering, met inachtneming van het
gezag van de Veda's, tw.:
SANKHYA, YOGA, NYAYA, VAISESIKA .
De mimansa en de Vedanta zijn aldus dogmatische filoso-
fieën ( hun methoden doen denken aan de Westerse sco-
lastische filosofie die gebaseerd is op de bijbel, en even-
eens een dogmatische filosofie is .De Sankhya, de Yoga,
de Nyaya en de Vaisesika , zijn pragmatische zienswijzen
die de kritische weg van onderzoek en vergelijking volgen.

III. DE ZES ORTHODOXE DARSANA'S
De korte beschrijving die hierna volgt is slechts een inlei-
ding op de latere en meer uitgebreide uiteenzetting .
1. Deze welke hun leerstelling uitsluitend baseren op de
Veda's.
a) MIMANSA.
Naar alle waarschijnlijkheid werd de Mimansa
opgesteld tussen 300 en 200 V.C. door Jaïmini .Haar
filosofische vormgeving en waarde werden voltooid door
twee latere commentatoren nl. Prabhakara (VIIe eeuw
N.C.)enKumarila (VIIe eeuw N.C.).Het aanvankelijke
doel van Jaïmini bestond erin, de teksten vande Veda's te
onderzoeken en uit te leggen. In werkelijkheid isMimansa
dus een rituele wetenschap. Zij verklaart wat de Veda is,
zowel wat de voorschriften der offerplechtigheden en ritu-
alen aangaat, als de mantra's en namen der aanbeden go-
den. Een mantra is een religieuze spreuk waarover later
meer uitlegzal gegeven worden . Men kan ze zien als een
geestesbeschermer die door voortdurende herhaling geen
andere gedachten binnen laat. Ze wordt ook voor aanbid-
ding of aanoeping van de goden gebruikt.)
Om de Vedische teksten , die nietdoor de mensen noch
door de goden , maar door en uit zichzelf ontstaan zijn,
uit te leggen werd ereen onderzoeksprocedure ontwor-
pen, bestaande uit vijf fasen.
1° Visayn : het bepalen van de te behandelende tekst.
2° Samsaya : het naar voor brengen van de twijfels die te-
gen deze tekst zouden kunnen ingebracht worden.
3° Purvapaksa : het uitdrukken van meningen die deze
twijfels kunnen weerleggen.
4° Uttara-praksa-siddhanta: het formuleren van een defini-
tieve mening over deze tekst.
5° Sangati : het aldus bekomen resultaat toepassen op an-
dere teksten.
Mimansa aanvaardt het bestaan vaneeuwige individuele zie-
len en isdus in zekere zin pluralistisch (duaal) . Ze gelooft
echter niet in eenschepper en vernietiger van de wereld.
De theorie van Karma wordt als een onaanvechtbaar dog-
ma vooropgesteld . De uitvoering van de werken die door
de Veda's wordenvoorgeschreven doet een kracht ontstaan
(welke vooraf niet bestond)die in deze wereld haar uitwer-
king zal hebben .Het hoogste doel van Mimansa bestaat in
de hemelse vreugde die zal verworven worden door hen die
de rituele daden zullen uitvoeren volgens de voorschriften.
Zij dienen eveneens rekening te houden met devoorge-
schreven verbodsbepalingen zoals de bedoeling zelf voor-
deel te halen uit de uitwerking ervan.Eenmaal de ziel bevrijd
van haar lichamelijk omhulsel , vallen alle kennis, genot en
pijnen weg, en kunnen zich niet meer opnieuw manifesteren.
Later werden, naast het onderricht en de uitleg van deVeda's
ook filosofische beschouwingen opgenomen in de leer van
Mimansa. Deze waren vooral van religieuze en dogmatische
aard, want de hoogste autoriteit bleven natuurlijk de Veda's
die volgens de Mimansa de absolute waarheid inhouden .
Om te bewijzen dat de Veda's eeuwig en zonder begin
waren en niet van menselijke of goddelijke oorsprong, had
men drie hypothesen :
1° Het woord is eeuwig zonder begin ; elke klank bestaat,
en er wordt dus niets nieuws geschapen wanneer iemand
een woord (klanken) uitspreekt. De spreker plaatst de
klanken alleen in het actuele tijdsbeeld van "nu-bestaan".
2° Er bestaat een eeuwige band tussen het woord en datge-
ne wat het betekent; deze band heeft geen begin,en hangt
dus niet af vanmens of god... hij bestaat !
3° Het woord duidt de soort aan, en geen specifiek object
of individu ; daardoor staat het woord boven de dingen
en de individuën en is transcendentaal (bovenzinnelijk...
niet op ervaring berustend ). Daaruit volgt dat de Veda's
die uit deze woorden bestaan, een originele en objectieve
betekennis hebben. Ze zijn dus zuivere waarheid , zonder
bijkomstigheden . Zij alleen vormen alle autoriteit die de
weg aangeeft naar de bevrijding. Door de Vedantijnen
wordt de Mimansa echter aangezien als een lager stadium
van hun eigen zienswijze.Het grootste verschil bestaathier-
in ,dat de Mimansa geen god of schepper of vernietiger
aanvaardt, terwijl de Vedanta , die eveneens de Veda's
als basis heeft, wel gelooft in een schepper - vernietiger.
Wil dit zeggen dat de Mimansa - zienswijze atheïstisch is ?
Neen, zij gelooft in een soort pantheïsme , evenals de
Vedanta van de filosoof Sankara trouwens, zoals we la-
ter zullen zien. De goden die in de Vedische teksten met
mantra's bezongen worden ,zijn volgens de Mimansa on-
sterfelijke entiteiten , los van de zielen .Het Vedisch con-
cept God bestaat niet in de Mimansa zoals dit in de
Vedanta-zienswijze het geval is. Er wordt meer aandacht
besteed aande vedische geschriften dan aan een god.
Deze laatste wordt dus op de tweede plaats verschoven
terwijl hij in de Vedanta absoluut op de voorgrond zal
treden
.Dit zal inmijn volgende bijdrage besproken worden. 

31-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-24-
                      De Indiase zienswijzen vervolg 4.

b) VEDANTA.
Vedanta betekent oorspronkelijk en letterlijk "Einde van
de Veda's". Daarmee worden ook de Upanishaden aange-
duid. Later werd "Vedanta " gebruikt om het systeem (of-
zienswijze) aan te duiden dat één opperste kosmisch princi-
pe aanvaardt als oorsprong van alle bestaan , of van alles
wat er gebeurt .Sedert de tweede helft van de eerste dui-
zend jaar van onze tijdrekening is de naam " Vedanta " ge-
groeid tot haar vaste betekenis. Deze groei verliep echter
niet zonder contestatie en onderlinge strijd van de vele Ve-
dantijnse systemen.De doctrine van de filosoofSANKARA
haalde echter de bovenhand op alle concurenten en zo komt
het dat zijn zienswijze gewoonlijk als "DE VEDANTA" aan-
gezien wordt .De naam "Vedanta" vertegenwoordigt dus niet
onmiddellijk een geordend systeem,maar globaliseert een ze-
ker aantal opinies die echter allemaal het éne opperwezen
aanvaarden en zich allen baseren op de teksten van deUpa-
nishaden. De leer van de Upanishaden is gebaseerd op het
"Alles-Eén " of "BRAHMAN ". Sommigen zien Brahman
als een werkende god (aanwezig in de zon,de maan, de aar-
de , de stem, de wil , de liefde .).Anderen zien Brahman als-
de ruimte, of de levensadem die alles doordringt .Van daar-
uit gaat men dan verder naar "HET ZIJN " in ieders hart
onder de naam"ATMAN" . Deze zienswijze evolueert wel
in zekere zin mee met de opvattingen van de Upanishaden
waarin ook het monisme als grondthema geldt.Het individu-
eel bestaan,d.w.z. de empirische persoonlijkheid , is dus
niets anders dan "Atman" , dat tezelfdertijd "Alles-Eén" is ,
en dat in zijn zuiverste vorm"Kennis" is.Terwijl de mens zich
in waaktoestand gebonden voelt aan de grofstoffelijke vor-
men van het"Absolute- Alles- Eén ", ontstaat er tijdens zijn
droomtoestand een subtiele wereld . Wanneer hijechter in
een droomlozeslaap verkeert, is hij bevrijd van alle lagere
vormen, en geniet hij de hoogste gelukzaligheid. Hij ziet en
ondervindt geen onderscheid meer tussen zichzelf en al de
dingen ... hij 'ïs' alles, want elke dualiteit is verdwenen .
Wanneer hij echter ontwaakt uit deze slaaptoestand, wordt
hij opnieuw geconfronteerd met de dualiteit en het gevangen
zijn door de dingen . Dit alles gebeurt ook wanneer de mens
sterft in plaats van slaapt.Zijn Atman zal zich een zekere tijd
verenigen met het kosmish bestaan.Maar de Karma-wet zal
hem terugbrengen naar de dualiteit (de wereld ).Dit zal zo
dikwijls en zo lang herhaald worden tot alle verlangen naar
de dingen (gehechtheid) zal uitgestorven zijn . Dan pas zal
hij voor goed verenigd worden in blijvende gelukzaligheid .
Hij zal de "kennis"van Atman ervaren als eeuwig genot.Tij-
dens de Upanishaden van de midden-oudheid die de basis
zullen vormen der latere Vedantijnse leerstellingen , werden
de uiteenzettingen zoals deze van Aruni en Yajnavalkhya
niet meer gevolgd. Zij behoorden tot de vroege Upanishad
-periode . Daarover later meer uitleg ! Sommige Upanisha-
den werden sterk beinvloed door het Boeddhisme .
De geest en de materie worden er als twee tegenoverelkaar
staande realiteiten gezien.Men erkent Purusha als de univer-
sele geest en Prakriti als de basissubstantie.Elk individu heeft
niet enkel een "IK" dat ontstaat uit Prakritiwerking (voedsel
- prana (energie) -verstand ), maar ook een Atman die de
basis is van gelukzaligheid.Het lichaam is als een voertuig
dat getrokken wordt door vijf paarden (de zintuigen), naar
een doel buiten de wereld. De teugels zijn de rede, en de
koetsier is Atman, de meester van het span. Hij werkt niet
effectief mede aan de voortbeweging van de wagen zelf ,
maar wel met alles wat met die voortbeweging te maken
heeft ,d.w.z : het bewustzijnsproces van hetgeen er gebeurt.
Atman in het individu is gelijk aan Atman in de kosmos,
maar lijkt gebonden aan de natuur (Prakriti) en haar ontwik-
keling. Brahman wordt gezien als heer en meester en is in
elk individu aanwezig . Hij gebruikt elk individu volgens zijn
wil .Hij is de Purusha die zijn zaad uitstort in Prakriti,waar-
uit alles ontstaat.Gezien vanuit het standpunt van het "Abso-
lute" , is alles een spel van Brahman met zichzelf , zich mani-
festerend onder alle vormen.Brahman is dus in alles aanwe-
zig en is meester van alles .Hij doet de mensen goede en
slechte daden stellen. De zielen die in de individuën incar-
neren , zijn delen van de grote Purusha = de eerste of Bra-
hman yoni (vrouwelijk gesl.orgaan) die als een baarmoeder
gebruikt wordt om de wereld te maken.Deze wereld is ech-
ter "Maya" d.w.z. "Niet bestaande".De individuele zielen
worden echter door Maya gevangen genomen en vereen-
zelvigen zich met dit niet bestaande ( de wereld die slechts
schiijn is), want alleen Brahman is werkelijk bestaande sa-
men met Atman (de ziel),die in wezen hetzelfde is als Brah-
man. De rest isillusie. Behalve in de Upanishaden vindt de
Vedanta ook steun in de teksten van de Bagavad-Gitaen
de Brahma-Sutra's die als leiddraad dienen voor alle heilige
teksten.In dezesutra's zijn er 555aforismen waaroverVa-
caspati-misjra in 850 N.C. , samen met nog anderen zoals
Sankara(stichter van deVedanta-zienswijze), uitleg verstrekt .
.
SANKARA
Rond 800 N.C. schrijft Sankara zijn eigen "Bhasya"en ver-
dringt daarmede vele commentatoren. Hij wordt de kam-
pioen van de Brahmaanse orthodoxie genoemd en door
velen als de grootste filosoof van Indiabeschouwd(°788-
+820 n.C.). Sommigen aanzien hem zelfs als een incarnatie
van Siva .Hij leefde slechts 32 jaar, en dit houdt verband
met een belofte aan zijn ouders die door toedoen van Siva
één kind kregen dat kort zou leven in plaats van vele kinde-
ren die lang zouden leven, maar dwaas zouden blijven .
De naam Sankara betekent redder , één der namen van Siva.
Sankara werd leerling van Govina die zelf door de Vedantijn
Gaupada was opgeleid . De Boeddhisten werden door San-
kara zeer hardnekkig bestreden om hun afkeer tegenover de
Veda's.De heiligeteksten van deVeda's staan volgens San-
kara , ter ondersteuning van twee zienswijzen :
- De eerste houdt verband met het ontstaan der dingen door
emanatie(uitwaseming).
- De tweede houdt verband met het "Alleen-Bestaan " van
Brahman, terwijl al het andere Maya is.
Uit de twee hierboven genoemde zienswijzen ontstaat de ver-
klaring van de waarheid in twee gradaties :
1° Ontstaan uit Brahman : dit is een lagere zienswijze.
2°Niets bestaat buiten Brahman: dit is een hogere zienswijze.

TEGENWIND VOOR SANKRA. RAMANUYA.
Onder de grote meesters die het absolute monisme van San-
kara aanvochten , was Ramanuya voorstander van een rea-
listische Vedanta waarin een afzonderlijke god bestaat, los
van de kosmos. Ramanuya heeft zeer grote invloed gehad
op de Indiase filosofie. Zijn commentaren op de Brahmana's
(de Brahma-Sutra's) zijn niet alleen zeer degelijk spiritueel
werk, maar hebben ook als model gediend voor de filosofen
van andere scholen.Ramanuya betekent : jonge broeder van
Rama.Hij werd geboren rond 1017, en zou120 jaar geleefd
hebben .Zijn invloed was zeer groot op veleVedantijnen die
hem eerst bestreden maar later bijtraden.Volgens de overle-
veringen zou hij van de god Visnu bevestiging gekregen heb-
ben van zijn zienswijze betreffende het verschil tussen de
godheiden de individuele zielendie als eeuwige monaden op
zichzelf zouden bestaan Ook volgens Ramanuya bestaat ver-
der de Prakriti met de drie guna's, niet als werkelijk bestaan-
de entiteiten, maar als eigenschappen . Ze zijn niet van de
Prakriti te scheiden , maar werken erin. "Kennis" is eveneens
het middel tot zaligmaking. Behalve Ramanuya zijn er nog te-
genstanders van Sankara opgestaan.

Madva (°1199 + 1278)
Na eerst voorstander te zijn geweest van Sankara's theorie
keert Madva zich tegen hem, omdat hij de drieledigheid in
plaats van het Vedantijns non-dualisme voorstond nl. :
1° Visnu de Alomtegenwoordige.
2° De veelheid van de individuele zielen.
3° Het niet-spirituele of de ( levenloze ) dingen.

NIMBARKA ( geen data gekend)
Hij was een devoot Krisna-vereerder. Zijn theorie bestond
in de dualiteit van het niet-duale. Hij poogde evenals Rama-
nuya uit te leggen dat de pluraliteit van de vele spirituele mo-
naden kon verenigd zijn in de absolute éénheid , waarin dan
ook plaats bleef voor de niet spirituele dingen die allen sa-
men een geheel vormen..Er was dus volgens Nimbarka één
éénheid met twee eigenschappen die niet ondergeschikt wa-
ren aan elkaar, maar naast elkaar bestonden.Hij identificeert
Brahman als Krisna, de geincarneerde godheid die evenwel
op zichzelf bestond en samen met Radha, zijn geliefde, en
door de hulp van de god Visnu, alle krachtenen deKosmos
voortbrengt.

VEDANTA' S DUBBELE STREKKING.
Uit alles wat voorafgaat kunnen we besluiten dat de Vedan-
ta uit twee grote stromingen bestaat : nl.
1° Het radikaal monisme : Het Advaït -Vedanta, dat voor
Westerlingen overkomt als een soort Pantheïsme.
2° Het gematigd monisme : dat een zekere dualiteit toelaat
binnen het opperwezen waarin de individuele zieleneen
een afzonderlijk bestaan behouden en ook werkelijkbe-
staande zijn.
Het monisme was een poging om de vele goden van de
Upanishaden niet te verstoren . Men trachtte een eenheid te
vinden in de veelvuldig heid , nl.: een allesomvattende, een
alomtegenwoordige , en toch alle goden behoudende een-
heid , naast alle zielen (mensen) en alle verschijnselen die
samen verschillende manifestaties zijn van één geest die het
universum is. In werkelijkheid geen echt pantheïsme, maar
een  " Alles-is-God "-visie.

In een volgende aflevering komen de pragmatische zienswij-
zen aan de beurt. 

31-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-25-
                 De Indiase zienswijzen vervolg 5.

2.Zienswijzen die het gezag van de Veda's wel aanvaarden
maar gebaseerd zijn op ondervinding en menselijke rede-
nering ... en niet op de Vedische teksten zelf.Men zou ze
PRAGMATISCHE ZIENSWIJZEN kunnen noemen.
a) SANKHYA.
Sankhya betekent"Aantal". De Sankhya is een zienswijze
die de kosmische principes opsomt, en hun bestaan of sys-
tematisch ontstaan verklaart.
Het woord Sankhya verschijnt reeds in de Upanishadenen
in de Bagavad-Gita. Daar duidt ze een andere filosofische
methode aan volgens dewelke alle kosmische verschijnse-
len voortkomen uit één bestaan , of "Zijn",via de evolutie-
theorie.Gedurende de eerste eeuwen van onze tijdrekening
ontstaat er een groep systemen die zich allen Sankhya
noemen omdatze eveneens een ontwikkeling van kosmi-
sche principes onderwijzen welke de ene nade andere e-
volueren , maar allen voortkomen uit één oerbasis( Prakri-
ti -Avyakta ), die als begin van de materiële wereld wordt
beschouwd.De zielen zijn geen onderdelen van een alles-
omvattende geest, maarzijn autonome spirituele monaden
die eeuwig zijn en die in principe geen binding hebben met
hetgeen door Prakriti voortgebracht wordt.Deze Sankhya
onderwijst dus een dualisme: PRAKRITI en PURUSHA.
Ze bekommert zich verder niet om een universele geest om
als basis van deze twee te fungeren. Vandaar dat deze leer
op een atheïstische zienswijze is ingesteld. Er is gewoonweg
geen plaats voor een god , want zowel de spirituele mona-
den als de oerbasis zijn : .."eeuwig-zonder-begin" . Enkel
de Karma-wet fungeert nog als kosmische ordeschepper
en moraal-code. De Sankhya heeft onder deze vorm zeer
grote invloed gekregen en zou volgens de overleveringen
ontstaan zijn via de ziener Kapila , die sedert legendarische
oorsprong het systeem zou ontworpen hebben , meer dan
1.000jaarV.C.Naar alle waarschijnlijkheid moet deze ziens-
wijze ontstaan zijn vöör het Boeddhisme aangezien daaruit
menige zaken ontleend  werden, zoals de naam van de
geboorteplaats van Boeddha, Kapilavasta genoemd.Ook de
Yoga van Patañjali steunt op deze zienswijze voor wat de
kosmische entiteiten betreft. Kapila behoort ook tot de le-
gendarische figuren die als zonen van Brahman medegehol-
pen zouden hebben aan de schepping van de wereld.
De leerlingen van Kapila , Asuri en Pancashikha , staan be-
kend als pan-en-theïsten .Uit het voornaamste werk van de
klassieke Sankhya nl." Sankhya-Karika" blijkt dat Kapila
de "kennis" heeft aangeduid als verlossing. Deze"kennis" be-
bestaat in het zien van het onderscheid tussen Prakriti en
Purusha, zonder zich verder uit te spreken over de kosmi-
sche eeuwigheid van deze twee .De commentatoren van de
Karika zeggen dat het bestaan van Iswara niet mogelijk is
en bevestigen aldus dat de Sankhya een atheïstisch systeem
is .Sankara erkent dat Kapila niet geloofde in Atman als
alleen-bestaande-Brahman, maar wel in de pluraliteit van
de zielen.Hij bevestigt echter ook dat de gerenomeerde Ka-
pila iemand anders zou zijn dan de stichter van de Sankhya
-filosofie. De oudste vorm van Sankhya zou ook als een ge-
perfectioneerde Vedanta kunnen gezien worden in de zin
van ontleding of nummering van de Kosmische verschijn-
selen.De naam Vedanta wordt echter niet gebruiktin de
Upanishaden of in de andere andere geschriftenwaarop ze
haarzienswijze steunt. Men vindt echter wel in de Maha-
bharata sporen terug van het bestaan van Prakriti als een
autonoom kosmisch principe dat tegenover een veelheid
van Purusha staat,met los daarvan een goddelijke Puru-
sha.In ieder geval is de Sankhya-Karika van Iswara-kris-
na (+/-560 N.C.) het oudste Sanskrietwerk dat over de
Sankhya bestaat. Het handelt over de beginnende natuur
en de pluraliteit van de spirituele monaden die niet afhanke-
lijk zijn van een gezamenlijk kosmisch principe Het onder-
wijst ontegensprekelijk een dualistische metafysika en is
atheïstisch van strekking , niettegenstaande latere commen-
tatoren zoals Gaudapada en vooral Vacaspati-misra (9°
eeuw) er Vedantijnse invloeden zullen inbrengen .
Sankhya-Karika aanvaardt twee principes die volkomen
los van een derde , elk hun eigen eeuwig-niet-beginnend
bestaan hebben nl.:
1° PRAKRITI : De oermaterie of Pradhana .Ze is niet
spiritueel, onbewust, maar wel actief.
2° PURUSHA ' S :De vele individuele spirituele monaden .
Ze zijn bewust maar niet actief .
Alles wat uit zichzelf niet bewust is, komt voort uit Prakriti.
Daaruit volgt,dat Prakriti niet enkel de basis is van de mate-
riële dingen , maar ook van de door ons als geestelijk be-
stempelde mogelijkheden in levende wezens zoals : de mo-
gelijkheid om te denken, het waarnemingsvermogen,de mo-
gelijkheid om pijn of vreugde te voelen enz..; zij komen
niet voort uit de spirituele monaden. De oermaterie bevindt
zich in een voortdurend proces vanverandering, dat noch
begin, noch einde kent. Nu eens in volle expantie als een
kosmos vol dingen. Dan weer als een opgeslorpte oerklomp
(Pradhana).Ze bestaat uit drie GUNA'S of constituanten, nl:
1° SATVAM: De substantie van het licht, lichtheid en
vreugde.
2° RAJAS : De substantie van onstandvastigheid, pas-
sie, beweging.
3° TAMAS: De substantie van duisternis, smart en af-
remming.
De Sankhya distantiëert zichdus, als zienswijze, van de U-
panishadgedachte omdat zij Iswara (De Heer) verwerpt als
gemeenschappelijk fundament van de Prakriti en de spirituele
monaden ( Purusha's).Alhoewel de auteurs van de Sankhya
wel op dehoogte moeten zijn geweest van het bestaan der
goden zoals men deze in de Veda's en in de andere heilige
geschriften aantreft,toch wordt over de goden niet gesproken
omdat zij geen inbreng kunnen hebben in de kosmische evo-
lutie zoals dezevooropgeteld wordt in hun zienswijze.De go-
den zijn dus in ieder geval niet de makers van de dingen waar
aan zij uit zichzelf geen behoefte of verlangen kunnen hebben
aangezien zij volmaakt zijn en niets kunnen verlangen. Men
zou dus kunnen aannemen dat de Sankhya de goden aanziet
als spirituele monaden die voor altijd bevrijd zijn van de Kar-
ma-wet, en zich verder niet inlatenmet de andere spirituele
zelven of de evolutie van de kosmos. Alleen wanneer er een
niet bevrijd Zelf beroep op hen zou doen om ter hulp te ko-
men, zoals dit het geval is met de verschijningen van de mens-
geworden goden, dan kan men vast stellen dat deze goden
bestaan.Deze uitleg toont aan, dat het atheïsme van de San-
khya niet op dezelfde wijze op te vatten is als het westerse
standpunt over atheïsme. (H.De Glasenapp "La filosofie In-
dienne " pag.169 ) .Als voornaamste werk uit de post-klas-
sieke periode dient vermeld : de "Sankhya-sutra. ( volgens
Garbe geschreven tussen 1380 en 1450).Door deze wordt
de Sankhya opnieuw heropgezet tegen diverse commentato-
ren waaronder niet in het minst Vijnanabhiksu, die de San-
khya in haar klassieke vorm trachtten aan te tasten en uit te
leggen als een afgeleide van de Vedanta.
b).YOGA.
Aangezien de yoga-zienswijze uitvoerig wordt behandeld in
de latere toevoegingen aan mijn blog, wordt hier geen ver-
dereuitleg verstrekt over haar zienswijze die eveneens prag-
matisch mag genoemd worden. Men dient nochtans te besef-
fen dat de Yoga-zienswijze de enige is die een zo uitgebreide
praktische handleiding bezit om de bevrijding te bereiken
waar alle andere dârsana's slechts over spreken. Ook kan
men vast stellen dat de yoga-beoefening zeer uiteenlopende
praktische uitwerkingen kent zoals Kriya-yoga (de yoga van
de daad), Mantra-Yoga (de yoga van het reciteren van man-
tra's of gebedsformules), Hatha-yoga(de yoga van de inspan-
ning of lichamelijke yoga), en nog andere die echter in de yo-
ga-sutra van Patañjali terug te vinden zijn. Een soort echter ,
de kundalini-yoga blijkt niet door Patañjali te zijn opgenomen.
Deze soort yoga gaat ervan uit dat er in het lichaam zes ener-
giepunten of Shakra's aanwezig zijn, waarvan de laagst gele-
gene bezet wordt door de slapende Kundalinislang (slangen-
kracht of energiekern) die Prakriti vertegenwoordigt.
Door de beoefening van de yoga die haar naam (Kundalini)
draagt , kan deze kracht gewekt worden en achtereenvol-
gens door de andere Chakra's naar boven stijgen , waar ze
zich verenigt met Siva-shakti ( Purusha ) en nadien weer
terug keert naar de laagste Chakra. Slechts na langdurige
en intensieve oefeningen slaagt men erin de Kundalini in ver-
eniging te houden met de Siva-shakti, wat dan de bevrijding
als resultaat geeft.

In de volgende aflevering komen de Nyaya en Vaisessika
aan de beurt. 

31-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-26-
        De Indiase zienswijzen vervolg 6.

c) & d) NYAYA en VAISESIKA
Aangezien Nyaya en Vaisesika elkaar onderling aanvullen
in die zin dat Nyaya de kosmische uitleg van de Vaisesika
verklaart, terwijl de Vaisesika de logische gedachtengang
van de Nyaya uitlegt, worden beide zienswijzen samen be-
sproken. Het woord Nyaya betekent reglement, principe of
voorbeeld .De leer van de wetenschappelijke bewijsvoering
en haar principes wordt aldus NYAYA genoemd, m.a.w.
het systeeem dat de regels opstelt over denkmethode, be-
sluitvorming en degelijke discutie, noemt men Nyaya.
Het woord Vaisesika , afgeleid van 'vesesa ' = onder-
scheid, geeft de naam aan van de leerstelling die hetspeci-
fieke onderscheid weergeeft tussen de dingen dieons om-
ringen in de uitwendige zichtbare wereld , en de dingen die
intern bestaan. DeVaisesika poogt het probleem van de
metafysica op te lossen door het onderscheid van externe
en interne wereld. Vandaar dat de Nyaya soms wel be-
schouwd wordt als een logische filosofie, terwijl de Vaise-
sika bestempeld wordt als een filosofisch ontleden vande
natuur .Beide zienswijzen waren een poging om elk afzon-
derlijk een aanvaardbare uitleg te verschaffen over de we-
reld terwijl zein feite elkaars aanvulling werden ; de ene
door logisch te redeneren , en de andere door te filoso-
feren. Beide zienswijzen zijn eveneens orthodox. Zij aan-
vaarden dus het gezag van de Veda's alhoewel zij deze
niet als basisleer gebruiken om hun systeem op te bou-
wen .Ze blijven beiden buiten de stroom van de specula-
tieve theorie over het theologisch concept dat in de
hymnen van de Veda's wordt vooropgesteld , als ver-
trekpunt van hun hypothesen. De grote verdienste echter
waardoor deze twee zienswijzen zich onderscheiden van
de andere traditionele därsana's is wel, dat zij voor het
eerst de leer van de onderverdeling van'al-het-gekende' in
categoriën invoerden.Deze verdeling was: substantie, kwa-
liteit en aktiviteit. Ze maakt het mogelijk de relaties tussen
de afzonderlijke dingen vast te omlijnen in algemeenheden,
specialiteiten en inherenties(onafscheidelijk samengaan met).

-1) NYAYA (geschiedenis en betekenis)
De Nyaya-sutra zou opgesteld zijn door de brahmaanGota-
ma, bijgnaamd Aksapada (= wier ogen voeten zijn ). Deze
naam heeft hij waarschijnlijk te danken aan het feit dat hij
steeds de blikken op de aarde richtte wanneer hij de draad
kwijt raakte in zijn gedachtengang. Zijn werk is van onge-
kende datum, omvat vijf hoofdstukken , elk verdeeld in
twee delen die elk tussen de 20 en de 71 aforismen bevat-
ten. De eerste sutra' zeggen : "Het recht op de kennis van
de 16 categoriën resulteert in het verwerven van het "Op-
perste Geluk".De 16 categoriën zijn : - middelen tot ken-
nis - objecten van kennis - de twijfel - het motief - het
voorbeeld - het voorstel - de delen van de redenering -
de reflexen - de beslissing - het onderhouden - de tegen-
spraak - de disputen - de wijsheden - de fraude - de
waardeloze antwoorden - de verwarring van de tegen-
stander .Elk van deze categoriën wordt dan verder uitge-
diept en verklaard hoe ze tot Geluk leiden .De Nyaya
- sutra bevat dus een soort logisch denken . De opvatting
over de ziel als object van kennis , waardoor men kennis
kan verwerven (zie categorie2 : objectenvan kennis)even-
als de organen,de kennis enz...zijn nagenoeg dezelfde als
deze van deVaisesika .De activiteiten van de andere cate-
goriën , conditioneren de overgang van de zielen naar de
Bevrijding .Geen ware idee over een god, tenzij daar
waar de karmawet als oorzaak fungeert van de verschij-
ning van alles wat bestaat, en er gezegd wordt dat Karma
geenactiviteit zou kunnen ontplooiën wanneer god ze niet
zou toekennen. De oudste commentaren over de Nyaya
-sutra komt van Vatsyayana (Vde eeuw N.C.), en werd
fel bestreden door de Boeddhist Dignaga.Latere commen-
taren hebben Nyaya weer in ere hersteld . Vooral deze van
Jayanta (IX de eeuw) , de "Nyayamanjari" heeft de Nyaya
-leer opnieuw in zijn oorspronkelijke vorm gezet.Een ver-
nieuwing kwam eveneens tot stand in de XII de eeuw, met
Gangesa die zich met grote ijver bezig gehouden heeft met
de studie van de logica en opbouwen van het systeem dat
syllogisme genoemd wordt in het jargon van het redene-
ren ( syllogisme = sluitrede)- een voorbeeld ter verduidelij-
king : " Alle mensen zijn sterfelijk , alle koningen zijn men-
sen , dus : alle koningen zijn sterfelijk".

-2) VAISESIKA (geschiedenis en betekenis)
Zonder met zekerheid het tijdstip van ontstaan te kunnen
bewijzen(171 N.C., of als afgescheurde van de school van
Mimansa +/200 V.C.) wordt de Brahmaan Kanäda aan-
gezien als de stichter .Hij kreeg verlichting van de god Siva
onder vorm van een uil ( vandaar de naam Aulukyadadär-
sana = filosofie van de uil ). Kanäda betekent graanvreter ,
dit houdt verband met het feit dat Kanädasteeds met klei-
ne dingen (atomen) bezig was ... graantjes .De vorm waar-
in de leer van Kanäda ot ons gekomen is bestaat uit zes
hoofdstukken die elk in twee delen onderverdeeld zijn. Elk
deel omvat 7 tot 37 lakonieke spreuken . Het boek vangt
aan met de definitie van DHARMA = datgene waardoor
men geluk verwerft op aarde of in de hemel , nl. door
deugd en verdiensten .Het opperste geluk is de bevrijding
die men verkrijgt door de waarheid te kennen van de zes
categoriën tw.: de substantie - de kwaliteit - de activiteit -
de algemeenheid -de specialiteit en de inherentie . Deze
categoriën worden uitgelegd via een filosofische gedach-
tengang die alle dingen tracht te verklaren , bv. de ziel -de
donder - het opstijgende sap in de twijgen van de bomen
enz..., men geeft verklaringen over handelingen en werken
die moeten uitgevoerd worden volgens de voorschriften
van de Veda's.,( zoals het baden, vasten, enz..., om verlos-
sing te kunnen verwerven.Volgens Kanäda werd de morele
orde van de wereld geregeld door de mensen zelf. Zijdus
konden oordelen over het al dan niet aanvaarden van een
religieuze code of over de natuurlijke kracht van de Kos-
mische evolutie . Geen enkele oude Bhasya (uitleg) over de
Vaisesidka is tot hiertoe ontdekt.

3) DE UNIE "NYAYA-VAISESIKA"
.Aangezien Nyaya en Vaisesika steeds dicht met elkaar in
verband stonden moet het ons niet verwonderen dat er een
fusie van deze twee zienswijzen ontstaan is. Deze fusie is
grotelijks toe te schrijven aan de commentaren en samen-
vattingen daarvan , waarin men deze twee systemen door
elkaar besprak en uitlegde. Dergelijke werken kennen he-
den in India nog bijval als inleiding op de filosofie, zoals het
boek "Sapta padarthi" ( de zeven categoriën ) uit deXIde
eeuw , van Sivaditya . Naast de zes bestaande categoriën
van Kanända werd een zevende categorie toegevoegd, nl.
de categorie "Niet -bestaan".
De zeven categoriën zijn:
1° Substantie = DRAVYA ( de elementen de ether en
de zielen)
2° Kwaliteit = GUNA en MANAS de 3 kwaliteiten
-de kleur-het aantal - de smaak enz...
3° Activiteit = KARMA (elke handeling of beweging)
4° Algemeenheid = SAMANYA (de innerlijke kenmerken
van de gewone dingen)
5° Specialiteit = VISESA ( de kenmerken van de sub-
stantiële dingen)
6° Inherentie= SAMAVAYA ( de innerlijke band
van niet te scheidendingen)
7° Niet-bestaan= ABHAVA ( het verleden - de toe-
komst- dingen waartussen geen verband bestaat ).
God is zoals ISWARA in de Yoga: een individueel "Zelf"
enig in zijn soort en met eigen kwaliteiten. die hem onder-
scheiden van de andere Zelven.Hij bezit de macht over de
atomen en de werking van de Karmawet.Zijn werken heb-
ben als reden en oorzaak, zich te manifesteren en zijn sou-
vereiniteit te proclameren .Nyaya-Vaisesika aanvaardt dus
ook de schepping zoals ze in de Veda's staat.De zielen zijn
ontelbaaren individuele Zelven . Ze bezitten veertien eigen-
schappen : -aantal - afmeting - onafhankelijkheid - binding-
scheiding -kennis - vreugde - smart - inspanning - afkeer-
verlangen - verdienste - schuldgevoel - ontvankelijkheid.
Die eigenschappen zijn slechts potentieel en worden enkel
werkelijk indiende ziel in een lichaam verblijven.Aangezien
Nyaya-Vaisesika ervan overtuigd is -zoals trouwens alle
orthodoxe systemen - dat elk levend wezen in een pijnlijke
toestand verkeert, is ook zij ervan overtuigd dat bevrijding
nodig is.Deze bevrijdingkan zeker benaderd worden door
goede werken te doen, maar men verkrijgt ze alleen door
het verwerven van de kennis, de kennis van de categoriën
waardoor de Karmawet zal doorbroken worden.

OVERZICHT VAN DE DARSANA'S
I De niet -orthodoxe zienswijzen (geen erkenningVeda's)
1° Twee godsdiensten : +/- 500 V.C.
- Het Jaïnisme- gesticht door Mahavira, geen schepper
geen vernietiger. -vele goden en individuele zielen ge-
weldloosheid en ascese.
-Het Boeddhisme - gesticht door Siddharta,geen erken-
ning van een opperwezen, het leven is een aaneenscha-
keling van momenten, de gulden middenweg geeft ver-
lossing.
2° Andere zienswijzen :
- Agnosticisme - Materialisme - Fatalisme.

II. De orthodoxe zienswijzen ( erkennen de Veda's )
1° Dogmatische zienswijze (leer volgens de Veda's)
-Mimansa: De Veda's zijn de hoogste leer ,
aanvaardt het bestaan van individuele zielen,
Geen schepper of Vernietiger
Monistisch - Veda's als hoogste waarheid.,
Radikaal monisme volgens Sankara.
Gematigd monisme volgens Ramanuya e.a..
- Vedanta : De Veda's zijn de hoogste waarheid.
RadikaalMonisme volgens Sankara of gematigd
monisme volgens Ramanuya

2° Pragmatische zienswijzen(met erkenning van deVeda's)
Sankhya: Dualistisch - Purusha (met individuele zielen)
Prakriti (de materie)
Yoga Dualistisch -Purusha ( met individueel ZIJN)
Prakriti (de materie :wording)
Nyaya: Wetenschapelijke bewijsvoering met bestaan
van de schepper volgens de Veda's
Vaisesika :Filosofische bewijsvoering.
De orde in de wereld is door de mens geregeld.
____________________

Hier eindigt de beknope uiteenzetting over de Indiase
zienswijzen.
In volgende afleveringen wordt dieper ingegaan op de
opleidingslessen tot Yogacharya door mij samengesteld 

31-05-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-27-
          Uit de opleidingslessen tot Yogacharya.

De nu volgende afleveringen zijn uittrekseksels uit de schrif-
telijke cursus die ik na ruim17 jaar verzamelen van aanteke-
ningen uit het talrijke boeken- en lessenaanbod heb geor-
denden gebundeld tot 61 schriftelijke lessen die bestemd
waren voor de opleiding tot Yogacharya. De cursisten die
aan de in1982 erkende op leidingsschool Halâsana- Mal-
degem deze lessen gevolgd hebben zijn allen in het bezit van
een door de Europese-unie erkend diploma vanYogacharya .
Hun namen zijn vermeld in de aflevering Halâsana VZW&
Vormingsschool (zie aflevering 13 dd. 03/04/2006).

INDELING.

Vooraf komen enkele artikelen ter illustratie of verduidelij-
king van het hiervoor gepubliceerde overzicht van de India-
se därsana's .Daarna volgt als voornaamste deel de integra-
le bespreking en uitleg over deYOGA-DARSANA  geba-
seerd op deYOGA-SUTRA van Patañjali en op het levens-
werk van G.M. KOELMAN, uitgegeven onder de engelse
titel : "FROM RELATED EGO TO ABSOLUTE SELF"
(in vertaling met de titel : "Van een relatief ego tot het ab-
solute Zelf " uitgegeven bij Halâsana ).

BENADERING VAN DE STUDIE-OOST-WEST.
1.Ex Oriente lux ... ?
Zoals de zon op natuurlijke wijze opkomt in het Oosten ,
zo is ook de zon van de hoogste kennis, de opperste wijs
heid, opgekomen in de oostelijke zone van de wereld,
waarvan BHARAT (India) in het centrum ligt" .
Deze merkwaardige uitspraak komt van Srimat Swami
Shivananda Saraswati te Gaughati in de provincie Assam
in India.(uit het boek:Yogic therapy-2°uitgave 29/07/1969)
"En als men dan vraagt of het licht uit het Oosten komt en
of wij nu Boeddhist of Taoïst moeten worden , dan kan ik
alleen antwoorden: "Het Oosten heeft bewezen dat het even
eenzijdig is als het Westen .Wat heeft India bereikt met zijn
eenzijdig accent op het religieuze ? Armoede , honger, ziek-
ten, fatalisme, .. ook dat is geen evenwichtige levensbe-
schouwing ..."  Dit krasse wederwoord van Professor
U. Librecht ,K.U.Leuven ,is een uitdaging zowel voor
het Oosten als voor het Westen. Het wil voor iedereen
een waarschuwing zijn , "... dat het licht alleen kan komen
uit het hart van hen die het evenwicht gevonden hebben
tussen wetenschap, religie en natuur." ( uit: Wijsheid uit
het Oosten - 1976 prof. U. Librecht - ) 

2. Het aanvaarden van verschillen.
Aan het begin van een studie die gericht is op het leren
berijpen en in praktijk brengen van de wijsheid uit een we-
reld die in vele opzichten van de onze verschilt, past het
enkele van deze vershillen voorop te stellen. Het aanvaar-
den van deze verschillen is inderdaad een van de voor-
naamste voorwaarden om de zienswijzen die eruitvoort-
vloeïen te kunnen begrijpen. Ze werden op duidelijke wij-
ze geïlustreerd en uitgelegd in het boek " Wijsheid uit het
Oosten " (reeds vermeld) :
1° Het fundamentele verschil tussen hetOosten en het
Westen kunnen we best illustreren met het antwoord
op de vraag : Wat is het leven? (zie Därsana en Filoso-
fie mijn aflevering 19 dd.15/05/2006)
2°Het oosterse denken kan niet benaderd worden door
er op een westerse manier op los te stormen, want het
is reductief.
3° De westerse mens benadert de wereld als een gestalte
en zijn manier van denken is productief.
4° Het schizoïde karakter van de westerse beschaving
komt vooral tot uiting in het feit dat de economische en
op uitbuiting steunende doel stellingen naast de hoogste
principes op religieus en cultureel gebiedgehuldigd wor-
den.
5°Verstandige en geleerde mensen zijn daarom nog geen
wijze mensen.
6° De nieuwe mens moet niet uit het Oosten noch uit het
Westen komen, maar ... uit ons zelf ! .

3. De drie fasen die ons zullen leren het doel te bereiken.
1° Weten of niet-weten ?
In "Speurtocht naar de werkelijkheid " door E.Jordan
-uitgeverij Servire/ Wassenaar 1971- wordt eveneens
de benaderingswijze van Oost en West t.a.v. het leven
en de waarheid zeer sterk benadrukt in de volgende
bewering :"De westerse en oosterse standpunten staan
lijnrecht tegenover elkaar.Waar het Westen het mense-
lijk denken verheft tot een tiran die alleen regeert, gaat
het Oosten van het stanpunt uit dat de mens ondanks
al zijn denken niets weet. De oosterse mens die de
waarheid zoekt heeft geen belangstelling voor de gedach-
ten van andere mensen. Hij neemt geen deel aan rumoe-
rige debatten en vergaderingen. Hij doet niets anders
dan zich in alle stilte neerzeten naast hem die de waarheid
kent . Het denken wordt uitgeschakeld.De leerling schept
een vacuum dat opgevuld moet worden"
2° Maakjekopleeg .
Met dit beeld en benaderingswijze tot de oosterse wijs-
heid voor ogen wordt deze cursus aangeboden aan allen
die oprecht en zonder sektarisme de wetenschap van de
yoga en de praktische uitvoering ervan willen leren ken-
nen. Een mooi verhaal uit Zen Boeddhisme illustreert
eveneens op klare wijze hoe iedereen de wijsheid en de
waarheid dient te benaderen .
Een heel geleerde professor ging eens naar een Zen
-meester en vroeg : "Meester, leer mij de absolute wer-
kelijkheid kennen . Niets anders begeer ik te weten .
Leer me over Tao . Zonder op zijn verzoek in te gaan
begon de leraar een kom thee in te schenken . Depro-
fessor dacht dat de meester hem eerst een kopje  thee
wou aanbieden, om dan met de discutie over Tao van
startte gaan. De leraar bleef maar thee inschenken, tot-
dat de professor uitriep :"Stop, meester! Als u zo door-
gaat loop het kopje over !" De Zen-meester hield op en
keek de professor aan en zei : " Professor, dit is nu juist
het probleem waar u me voor stelt: je bent met je kop vol
meningen, oordelen, ideeën enz...naar me toegekomen ;
je kop is vol ! Entoch vraag je me er wat inte gieten.
Ook jouw kop zal overlopen.Wat moet ik doen ? Daar-
om ...ledig eerst je kop, en kom dan terug om te discutïë-
ren over wat je maar wilt" .
3° Men moet geen bijzonder mens zijn.
Tenslotte nog dit over de benadering van deze studie .
Men moet geen bijzonder mens zijn om Yoga te beoefe-
nen . Uit het boek"Kundalini " van Gopi Krishna (1977)
"Het waarheidsgetrouwe en onopgesmukte relaas van een
heel normaal leven zoals ik dit in deze bladzijden gegeven
heb voor wat de periode vôôr het optreden van de uitzon-
derliijke toestand betreft, moge voldoende bewijs zijn dat
ik aanvankelijk niet beter en niet slechter was dan andere
mensen en geen buitengewone kenmerken vertoonde.Ook
hoop ik met mijn relaas te hebben laten zien dat de uitein-
delijke bewustzijnstoestand die ik nog steeds bezit, niet
plotseling opgetreden is , maar het hoogtepunt vormde van
een biologische reconstructieproces dat meer dan vijftien
jaar had geduurd vooraleer dat zich de eerste tekenen van
een nieuwe ontwikkeling aandienden . Dit proces gaat nog
steeds voort in mij, en doet mij zelfs na meer dan vijftien
jaar nog altijd versteld staan . Anders dan met materiële
verschijnselen meestal het geval is, is dit proces van steeds
grotere intensiteit . Ik heb zodoende geleerd dat, in tegen-
stelling tot de opvattingen die spitrituele groei uitsluitend
aan psychische oorzaken , zoals extreme zelfverzaking of
buitengewone godsdienstigheid toeschrijft, men van het
normale tot een hoger bewustzijn kan opstijgen door een
continu biologisch proces dat evensystematisch verloopt
als iedere andere activiteit in het lichaam.In geen enkel
stadium van dit proces moeten ja wellicht mogen, het vlees
en de gevoelens van het menslijk hart veronachtzaamd wor-
den . Een hoger bewustzijn dat niet de slaaf der zinnen is ,
lijkt onverenigbaar met eenfysiek bestaan waarin de harts-
tochten en verlangens en dierlijke behoeften van het lic-
haam, zij het in beperkte mate , aan bod komen, tenzij we
de biologische factoren in aanmerking nemen. Ik kan hier
met stelligheid verklaren dat een redelijke mate van beheer-
sing der lusten, gepaard met enige kennis van het machtige
mechanisme alsook een goede constitutie een zekerder en
veiliger weg tot de spirituele ontwikkeling is dan mortificatie
of overdreven godsdienstigheid."
Uit deze tekst onthouden we in hoofdzaak twee punten :
1° Men moet geen bijzonder mens zijn, maar veel geduld
hebben
2° Spitituele groei wordt niet alleen aan psychische oorza-
ken toegeschreven zoals extreme zelfverzaking en bui-
tengewone godsddientigheid, ook het lichaam en zijn
gevoellens moeten voldoende aanbod komen zonder
er nochtans slaaf van te worden.

Hier eindigt de benaderingswijze van de cursus .
In de volgende aflevering komt er enige toelichting over
de ontwikkelingsgronden van de indiase därsana's. 

01-06-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

28-

ONTWIKKELINGSGRONDEN VAN DE INDIASE
DÄRSANA'S.
Zoals ik hier boven reeds heb vermeld bij de voorstelling
van de indiase därsana's en hun indeling in orthodoxe en
niet orthodoxe zienswijzen, vinden wij vooral de eerste
sporen en opvattingen over wat als KENNIS moet ver-
worven worden om de kringloop van leven te kunnen
doorbreken, in de Veda's. Het woord Veda betekent
"Kennis". De vedische teksten worden door de indiase be-
volking over 't algemeen erkend als oorspronkelijke ken-
nis die van buiten het universum komt .Vandaar het grote
gezag en de buitengewone invloed die ervan uitgaat.Wan-
neer in India bv.iemand tot een ander zegt dat hij dit of dat
moet doen, dan mag men meestaal verwachten dat de an-
dere vraagt : "Hoe zo ? is dit soms een vedisch gebod ? "
Zo beweert men in India ook dat koemest in de Veda's
als zuiver wordt aangezien en dat een onreine plek zuiver
wordt door er koemest op aan te brengen. Het schijnt in
elk geval vast te staan dat een wetenschhappelijke analy-
se de antiseptische eigenschappen van koemest heeft be-
vestigd. Datums vooropstellen i.v.b. met het ontstaan der
Veda's is zeer gewaagd, maar toch wordt aangenomen
dat de oudste Veda's +/- 5.000 jaar geleden opgete-
kend werden. Tijdens deze periode werd het leven en
vooral de godsdienst in het bijzonder door de Veda's
overheerst. De Brachmanen alleen waren toen gemach-
tigd als priesters, om de Veda's te verklaren. De vraag
kan meteen gesteld worden of er tijdens deze periode
reeds sprake was van yoga.
Men onderscheidt twee soorten getuigenisen .
1° Deze van een vedische proto-yoga activiteit lijkend
op een godsdienst of een vorm van mystiek die men later
terug zal vinden in het hindoeisme en in de vedantijnsge-
richte yogascholen.
2° Deze van de niet brahmaanse proto-yoga activiteit uit
de Vratya-kanda, eenvedische hymne behorend tot de
Arthava-Veda. De Vratya's waren nomaden die niet be-
hoorden tot de orthodoxe kern van de vedische samenle-
ving. Zij werden door de orthodoxen als een soort paria's
aanzien. In het " Handboek voor yoga" geeft Feuerstein
enkele voorbeelden van vedische teksten die voor de stu-
die van de Yoga van belang kunnen zijn. Uit de Arthava-
veda (een hymne met diepzinnige mystieke raadselen)
komt de in vers 6 gestelde vraag naar de aard van de
EEN die ongeboren is en de oorzaak van het gemanifes-
teerde universum.Eveneens uit de Arthavaveda komen de
welgekende verzen die vertellen over twee vogels die in
dezelfde boom zitten .De ene eet van de vruchten terwijl
de andere alleen maar toekijkt. De boom verzinnebeeldt
de boom der kennis,wiens vruchten de wijze eet en de
niet ingewijdde alleen maar toekijkt. Volgens zekere uit-
leg van Vedanta -zienswijze zou de toekijkende vogel
deze zijn die niet op deze wereld ingesteld is terwijl de
etende vogel zich tegoed doet aan de goederen van de
geconditioneerde wereld. Dit toont aan dat bepaalde
commentatoren de teksten uitleggen naargelang de strek-
king van hun eigen därsana. Bij de verklaring en vertaling
der Sutra's van Patañjali komen dergelijke verdraaïngen
meermaals voor. De veel aangehaalde uitlating "De waar-
heid is één, de wijzen geven haar ververschilllende na-
men" komt eveneens voort uit een vers van de Arthava-
veda. De oorsprong van de Yoga moet dus ook naar alle
waarschijnlijkheid eveneens gezocht worden in niet-vedi-
sche en niet brahmaanse middens.Later wordt daardieper
op ingegaangaan .Ook in het kastenstelsel vinden we
twee mogelijke aanwijzingen die naar de dubbele oor-
sprong van de zienswijzen en dus ook naar de yoga
verwijzen. Aan de ene kant de Brahmaanse kaste, en
aan de andere kant deze van de krijgers en van de Pa-
ria's (zie de bv. Vratya-kanda uit de Arthavaveda.)
Hoe zwaar wordt aan het kastenstelsel getild ?
(hier volgt een uittreksel uit het tijdschrift PRANA -
voorjaar 1981 -Nr.23 -door prof. H.van Praag)
Hindoeïsme.
"Wat tot in het recente verleden bleef , is het feit , dat een
grote groep Indiërs door geboorte onrein was : de Paria's.
Als een Paria slechts naar de maaltijd van een Brahmaan
keek, werden degerechten daardoor onrein .Een verlicht
man als Gandhi weigerde het kastensysteem af te schaffen.
Welwees hij alle opvattingen over onreine kasten af (hij
nam bv. Paria's in dienst )Wanneer Ambedkar, de leider
van de Paria's, volledige opheffing van het kasten systeem
eist, antwoordt Gandhi : "Dan trek ik mij terug, want dat
zou het einde van India betekenen". Als J.D., de auteur
van'The peoplesof India' aan de Bengaalse Dichter Chan-
dra Sen, een definitie vraagt van een Hindou vraagt ant-
woordt deze"Een Hindou is iemand die in India geboren is
uit Indische ouders aan beide kanten , en die de regel van
zijn kaste aanvaardt en nakomt".
Ondank alle voorspellingen , dat het kastensysteeem zich
niet zou handhaven in een verwesterd gedemokratiseerd
India, blijkt het in de praktijk nog zeer sterk gehandhaafd,
al wordt geen kaste meer als zodanig als onrein beschouwd.
Intieme betrekkingen tussen leden van een hogere en lagere
stand worden echter nog veelal als onrein beleefd.
Gemengde huwelijken, samen reizen en zelfs samen eten
worden nog steeds zoveel mogelijk vermeden. De absolute
reinheid is dus aan het verdwijnen, de relatieve onreinheid
blijkt sterke wortels in de sociale en culturele bodem van
India geslagen te hebben . "

De Brahmanen en hun filosofie.
De Brahmanen waren de bevoorrechte kaste. Zij oefenden
het gezag uit want zij alleen hadden de toelating om de vedi-
sche hymnen en mantra's te reciteren. Zij hebben dus een
doorslaggevende rol gespeeld in de religieuze en sociale
ontwikkeling van India.
In een boekje 'De landen en volken van Azië" verhaalt een
duits antropoloog over zijn ontmoetingen met India in een
beschrijving van wat hij noemt 'De godsdienst vanBrahma
en Boeddha':  "Het Brahmanismus is ontstaan toen onze
stamvaders , de Oostelijke Ariërs, anderhalf duizend jaar
voor de geboorte van Cristus van den Oxus eerst naarde
Indus en later naar de Ganges veroverend waren doorge-
drongen, aldaar de zwarte oorspronkelijke bewoners van
Indië, die slangen en geesten aanbaden, aan zich hadden
onderworpen, en eindelijk door den ontzenuwden invloed
van een zuidelijken hemel, slappe droomers geworden
waren en aan hun priesters uitsluitend den omgang met hun
goden hadden overgelaten. Die oude Ariërs waren een
dichterlijk en godsdienstig volk.Tot bewijs hiervan dienen
hun lofgezangen, de Veda's. In dezen heerst nog geloof in
de natuurgoden, den hemel Varunas,Indra, den god des
lichts, den donderaar en wolkenverzamelaar, in Agnis het
vuur, namelijk offervuur, de middelaar tussen menschen
en goden. Nog ene ontelbare menigte andere goden vorm-
den zich die vrome zielen, steeds vasthoudende aan de on-
uitgesproken gedachte dat er eigenlijk één hoogste God-
heid was, vanwaar de als goden vereerlijkte natuurkrach-
ten waren uitgegaan en afhankelijk bleven .De begeerte
om deze hoogste god te leren kennen , werd zeer opge-
wekt en aangekweekt door de priesters, die na de ver-
overing van het Gangesdal eene erfelijke waardigheid
verkregen en de meest bevoorrechtestand geworden wa-
ren . De priesters schiepen uit de macht van het gebed
welke den wil der goden aan banden legt en overwint, uit
de heilige instellingen en uit het heilige woord dat hen al-
leen ten dienste stond, een God des gebeds , een priester-
god Brahman die voortaan alle andere goden zou beheer-
sen. De priesters verklaarden ook dat de vermenging van
kasten tot de afschuwelijkste zonden behoorden en dat
zij die uit zulke eene vermenging geboren waren,voor
onreine schepselen moesten gehouden worden".
Tot slot van deze aflevering volgt een artikel door mij ge-
publiceerd in 1981.

DE BRAHMANEN EN HET BRAHMANISME
IN DE YOGA.

Sedert de vedische tijd wordt de bevolking van India in-
gedeeld in kasten. De Brahmanen (priesters) waren als
leidende kaste en als niet arbeidenden; in een bevoor-
rechte positie. Zij hadden de leiding van de offerplechtig-
heden in handen en hun gespecialiseerde voorschriften
of Brahmana's dienden zeer stipt gevolgd te worden op-
dat de offers hun juiste uitwerking zouden hebben.
Vanaf de Vedische periode oefenden de Brahmanen een
zeer diepgaandeinvloed uit op het spiritiuele leven van
de Indiërs.Ook op socio-cultureel vlak en zelfs in het po-
litieke leven waren zij met het hoogste gezag bekleed.
Tijdens de vroege Upanishadperiode nemen ze de volle-
dige leiding van het godsdienstig leven in handen. Hun
onderricht, voorgesteld als de geheime leer die aan de
voeten van de meester (guru) werd gegeven, toont aan
hoe letterlijk hun gezag diende te worden opgevat.
Het Brahmanisme dat aldus het sociale godsdienstig le-
ven overheerste, uitte zich vooral in de opvattingen over
het bestaan van Brahman en de visie op de kosmos.
Van doorslaggevende betekenis zou het onderricht blij-
ven van Yajnavalkya over Atman. Tijdens de latere
Upanishadperiode komt vooral de tendens naar voor
van éénwording tussen Atman en Brahman, langs de
weg van aanbidding en zelfdiscipline, hoofdzakelijk af-
komstig uit de MAHABARATHA.
De vanuit deze periode bekende Yoga wordt door
Mircea Eliade bestempeld als een Vishnuïstische reli-
gieuze methode van éénwording. Ook Koelman om-
schrijft de yoga van de Bagavad-gita als een aanbid-
dende godsvrucht (Bhakti-yoga) tot Krisna, de mens-
lievende manifestatievan God (zie onze uitgave "Patañ-
jala-yoga" ,een lgesynthese van de Yoga-filosofie).
Deze toestand duurde ongestoord voort tot aan de
doorbraak van het Jaïnisme en Boeddhisme,ingevolge
de reactie van haar leiders, die behoorden tot de kaste
van de Ksatriya's( krijgers). De dwang der kasten werd
doorbroken .Vardhamana en Sidharta werden als ket-
ters beschouwd, maar hun opvattingen hadden enorme
weerklank en zeer grote invloed in Oost en West.
Zelfs tot op onze dagen kennen beide (godsdiensten), die
zonder geweld op enorme overwinningen konden reke-
nen, een zeer ruime aanhang.Ook toen lieten de Brah-
manen zich niet onbetuigd en spanden een contrarefor-
matie in. Teruggrijpend naar het einde van de Veda's,
de aldus genoemde Upanishadenleer, wordt de Brah-
maanse zienswijze opnieuw geleidelijk in ere hersteld
en deBrahmanen zullen hun ereplaats behouden door-
heen de verdere geschiedenis van India.
De Veda's en de Upanishaden blijven de gezaghebben-
de bronnen van de Indiase godsdienst die toch onder
invloed van het Jaïnisme en het Boeddhisme zekere aan-
passingen onderging. Vooral de geweldloosheid en de
reactie tegen de discriminatie van het kastenonderscheid,
werd in de latere vormen van het Hindoeïsme ingelast.
Filosofen zoals Sankara en Ramanuya getuigen in hun
leerstellingen, die ze zelf als Vedanta aanduiden (de leer
van de Veda's), van Jainistische en Boeddhissche invloe-
den, niettegenstaande de Vedanta-zienswijze toch rigou-
reus vasthoudt aan het vedisch concept van 'Atman-Brah-
man' endeVishnuïstische aanbidding die we in de Bagavad
-gita aantreffen. Brahmanen zijn ongetwijfeld ook delate-
re opvolgers van de Vedantijnse school die hun ziens-
wijze vooropstellen en ze met ingredienten van de Islaam
het Christendomen Humanisme, geschikt maken voor de
opvattingen van de moderne tijd en vooral voor de ex-
port naar het Westen.Hier kunnen we vermelden : Rama-
krishna , Tagore, Gandhi, Vivekananda ,Aurobindo e.a.
De voorgestelde socio-religieuzeleer die men neo-Hin-
doeïsme zou kunnen noemen, heeft het leven van de In-
diase bevolking zeer ingrijpend en blijvend beinvloed.
Ramakrishna , een eenvoudige priester en Brahmaan ,
spoorde de bevolking aan tot de praktische naastenlief-
de naar het voorbeeld van de Christenen en hij  combi-
neerde daartoe de Karma-yoga (de yoga van het opdra-
gen zijner daden aan Brahman) met de Bhaktiyoga (de
yoga van de liefde tot het opperwezen ) ten aanzien van
alle schepselen. Het Hindoeïstische "Tat-vam-Asi" ("Dat
zijt gij") lag aan de basis van van een onbeperkte liefde
en devotie tot Atman-Brahman.Ramakrishna's bekend-
ste leerling Vivekananda , tevens Brahmaan en monnik,
die de Vedanta-zienswijze van Sankara in daden omzet-
te,en de orde van Ramakrishna stichtte.
Deze orde stelt zich voornamelijk als doel :
1° Komen tot de geestelijke verlichting (in éénwording).
2° Wederzijds begrip tussen de mensen van alle volke-
ren en rassen(geen onderscheid tussen de kasten) :
een invloed uit het Jaïnisme.
3° Lenigen van de sociale nood : het doen van goede
werken e.d.
Door al deze vrome mensen waarvan de laatsten slechts
enkele tientallen jaren overleden zijn, werd de beoefening
van Yoga zeer op prijs gesteld, zij het met de noodzake-
lijke aanpassingen , die ingevolge hun eigen opvattingen
van Brahmaanse oorsprong, noodzakelijk waren.
De vraag dient dan gesteld of het nodig is voor ons Wes-
terlingen, onvoorwaardelijk deze brahmanistische zienswij-
zen en godsdienstovertuigingen te volgen bij de beoefening
van de Yoga. Wij zijn van mening dat alle respect en eer-
bied dient opgebracht te worden voor deze grote pioniers
van het spirituele leven. Hun levenshouding , die in vele ge-
vallen nobeler blijkt dan deze van vele ons bekende wes-
terse groten uit de religieuze en sociale wereld , mag zeker
geen aanleiding zijn tot onenigheid in het benaderen van de
yoga-beoefening .Wij geven echter de voorkeur aan een
yoga-beoefening gezien vanuit de yoga-dârsana van
Patañjali , zonder al te veel beïnvloeding van deze brahma-
nistische meesters, d.w.z. aan een onvermengde zienswijze.

w.o.m. ingels
Halâsana- Maldegem


 

01-06-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

29-
WAT IS ER VAN DE VEDA'S OVERGEBLEVEN ?

Het oorspronkelijk totaal aantal hymnen wordt op
100.000 geschat.Daarvan zijn er slechts 1.017 overgeble-
ven. Volgens Swami Siddeswarananda behoren drie vier-
den ervan tot de Rigveda die ook als de oudste aanzien
wordt. (hier wordt de tijd +/- 1.500 v.c. aangegeven ;
wanneer we dit even vergelijken met de bijbel dan zien
we dat reeds 4.000 v.c. het Jahwistische scheppingsver-
haal ontstaat en dat Toetmozes III, tijdgenoot van Mozes
en Jozua , in Egypte regeerde in 1.500-1.400 v.c. ... alle
wijsheid schijnt dus niet uit het oosten van India te komen!
In het "Handboek voor Yoga " geeft Feuerstein enkele
voorbeelden die voor de studie van de yoga van belang
zijn .Uit de Arthava Veda heb ik hier boven reeds het
mystieke raadsel weergegeven van de twee vogels in de-
zelfde boom zittend zich elk afzonderlijk gedragen t.a.van
van de vruchten van de boom.Ook de opmerkelijke en
vaak aangehaalde uitlating i.v.m. het éne Zijn dat door de
wijzen met verschillende namen aangeduid wordt.
Ook in de Rigveda staan voorbeelden vermeld zoals "de
hymne van de mens , de Purusha-sukta waarin wordt ge-
zegd dat de zeer oude mens purusha de hele schepping
omsloot en er aan alle kanten tien duim uitstak. Er wordt
eveneens een hymne van de schepping vermeld die als
de voorloper van de Sankya-school en dus ook van de
yoga-dârsana mag gezien worden.
HOE STAAT HET MET DE UPANISHADEN ?

Er dient het onderscheid gemaakt te worden tussen de
Upanishaden ontstaan als deel van de Veda's , en deze
ontstaan buiten de Veda's.
1° Over 't algemeen zijn de Upanishaden een deel van
de Aranyakaswoudboeken ) die zelf een onderdeel zijn
van de Brahmana's, het verklarende gedeelte van de Ve-
da's , door de Brahmanen geschreven.Vandaar dat ze
soms ook de naam Vedanta , d.w.z. einde van de Veda's,
krijgen.Volgens prof. H. van Praag mogen we aannemen
dat het liturgisch gedeelte van de Veda's, de Upanishaden,
door de Brahmanen geconcipieerd werd. Naarmate we in
de tijd verder schrijden zien we de oude vedische goden
vervangen woren door brahmaanse concepties.Brahman
(de schepper), Visnu (de onderhouder)en Siva (de vernie-
tiger) verschijnen, in de plaats van het vroegere trio uit de
vedische hemel t.w: Indra, Varunaen en Usha .
Aanvankelijk wordt nog wel de lof gezongen maar gelei-
delijk aan wordt een kritische fase ingeluid .Het leven lijkt
niet meer zo mooi, men begint zich af te vragen tot wat
al de smeekbeden en de offers uiteindlijk dienen.
Een nieuw thema verschijnt in de heilsleer t.w.: de idee dat
de mensna zijn dood opnieuw op de aarde zal vershijnen
onder een andere gedaante, afhankelijk van de manier van
leven tijdens zijn vorig bestaan. (over dit thema nl.de Kar-
mawet zal gesproken worden in een volgende aflevering).
2° De Upanishaden die ontstaan zijn buiten de Veda's,wer-
den door deKsatriyas geschreven zoals hierboven vermeld.
3° Indeling van de Upanishaden
VolgensFeuerstein wordt er een indeling gemaakt in Primai-
re of eersteUpanishaden ( tussen 1.500 en 500 v.c.)
en Secundaire Upanishaden (van 500tot 200 V.C.). Zie
"Handboek voor Yoga.
Hier een korte opsomming van de voornaamste Upanisha-
den, die naar Yoga verwijzen :
PrimaireUpanishaden
1.Brhadaranyaka-Upanishad(Arthavaveda) :Hier worden
instructies gegeven van het paardenoffer (asvamedha),be-
spiegelingen overhet ontstaan van de wereld uit het éne Zijn
dat als het ware doel van de mens wordt omschreven.
2.Chandogya-Upanishad.(Samaveda) In deze Upanishad
is er sprake van de mantra OM , de intrigerende "honing-
leer "die de nektar der onsterfelijkheid voorstelt..Er is even-
eens een uiteenzetting over de levenskracht Prana en de
verinnerlijking van het offer.
3.Taitiriya-Upanishad (Samaveda)Het woord yoga wordt
voor het eerst gebezigd en wel in de betekenis van de be-
heersing van de grillige zinnen van de mens.
4. Aitreya- Upanishad (Arthavaveda)In deze wordt een
voorstelling gegeven omtrent het bestaan van de individu-
ele zielen, de universele ziel en het ontstaan van de wereld.
5. Kaushitaki - Upani-shad (Arthavaveda )Indeze Upani-
shad komt een gedetailleerde uiteenzettng voor over de
reïncarnatieleer.
6.Kena-Upanishad (artava)Door wie (kena) is het den-
ken, de spraak, het gezichtsvermogen ontstaan? Het is de
upanishad die vragen stelt naar de achtergrond van alle er-
varingen.
Minor- Upanishads .
Tot deze aldus genoemde Upanishaden behoren :Para-
mahamsopanishad (Yajur-Veda) :tekent een portret van
de paramahamsa yogi (hij die de waarheid kent).
Uit de Arthava-Veda ;
Atmopanishad: Toont hoe "Atman" bevrijd kan worden
voor altijd. -Aritabinupanishad: Een druppel nectar doet
het radder wedergeboorte stoppen.-Tejabinupanishad
Maakt het onmogelijke mogelijk.-Sarvopanishad: Bevat
de Vedantaleer in een notendop.-Brahmopanishad:Geeft
een klare omschrijvingvan de natuur van Atman.
Aruneyi-Upanishad:geeft een verdere omschrijvingvan de
hoogste klasse der sanyasins.(paramahamsa-yogi)
Kaivalyopanishad.: Beschrijft de ongeconditioneerde en
glorievolle Brahmanen, tegenover de persoonlijke god Siva.
Ze werden door Sankara bekommentarieerd en zijn van
grote waarde voor de Vedanta-studie die de basis is van
de Indiase religieuze gedachte van :"Alles-één".

SecundaireUpanishadennishaden.
De Upanishaden welke behoren tot
de periodevan500-300 v.c., treffen we voor het eerst
duidelijke richtlijnen aan over de beoefening van Yoga .
Tijdens deze periode werd eveneens de Bhagavad-Gita op
schrift gesteld(zie Handboek voor Yoga blz. 94 ).
Hier enkele voorbeelden van de secundaire Upanishaden.:
- Katha-Upanishad.: Via het verhaal van Naciketas, wiens
vader Usan, zijn ganse bezitweggaf (een bepaald offer),
wordt een bepaalde vorm van yoga voorgesteld,nl de
Adhyatma-yoga = de yoga van de verzinking in het Zelf.
In dezelfde Upanishad wordt eveneens de definitie weerge-
geven van de Epische yoga , Sthiram-Indriya-Dharanam
= het vastbinden der zinnen Vergelijk deze definitie met het
beheersen van de grillige zinnen van de mens, aangehaald in
de Taitiriya-Upanishad (primaire Up. 3) .
- Svetasvatara-Upanishad.: In deze Upanishad vindt men de
eerste systhematische beschrijving van de yoga-beoefening.
Uitgaande van de lichaamsbeheersing komt de yoga-prana-
yama (adem- of eneregiebeheersing) en het beteuggelen der
zinnen. De resultaten op lichamelijk vlak worden eveneens
beschreven naast de uiteindelijke doelstelling , nl "De dat-
heid van het Zelf zien"waardoor de yogivrij komtvan smart.
In de Bhagvad-Gita treft men een dergelijke passage aan:
Hoofdst.IV-11-14.
-Maitrayaniya-Upanishad.: Hier worden gedetailleerde on-
derrichtingen verstrekt die leiden tot een zekere hogere vorm
van yoga. Door het reciteren van OM en de bespiegelingen
(Tarka), bereikt de yogi een vorm van enstase die tevergelij-
ken is met de Samprajnata-samadhi van de latere Patañjala
-yoga. Er blijft nog een object dat de geest van de volledige
stillegging afhoudt.
- Isa-Upanishad. DezeUpanishad beschrijft de wereld als
één van de vele uitingen van god . Alles wat we zien is god.
Er wordt een soort Karma- yoga verkondigd door innerlijke
verzaking (later volgt uitleg over de soorten yoga).
- Mundaka-Upanishad.Hier vinden we een uiteenzetting over
' OM' als a+u+m, waar a +u= staat voor waaktoestand en
 m =staat voor diepe slaaptoestand.
Wanneer men boven deze drie uitstijgt bekomt menuriya =
de absolute toestand. (zie bij de uiteenzetting overVedanta).
Als lectuur bij de studie over de Upanishaden wordt de lec-
tuur van de teksten zeerste aanbevolen omdatzij de verlos-
singsleer van de Upanishaden op meesterlijke wijze voor-
stellen.Lees indien mogelijk in "Geschiedenis van de filoso-
fie " (Prisma 409 Het tijdperk van de Upanishaden " :
blz. 28, 29, 30, 31 en 32.van de auteur Hans Joa.Störig.

DE LEER VAN DE UPANISHADEN.
Als slotbeschouwing een samenvattend overzicht van de
waarde en invloed der Upanishaden in het Indiasegods-
dienstig leven, geschreven in het kader van de opleiding
Yogacharya (1981).
De leer van de Upanishaden is een shakel in de ononder-
broken godsdiensttraditie waarvan de invloed zich vanaf
de vedische tijd tot op heden zeer sterk laat voelen in
de Indiase samenleving en haar cultuur. Aangezien de In-
diase godsdienst niet te scheiden is van wat wij de India-
se filosofie noemen , zien we hoe de vroegste vorm van
deze filosofie die in de Upaninishaden voorkomt, zich
vooral richt op het offer en het volbrengenvan de offer-
plechtigheden . Het 'weten' d.w.z. weten hoe de rituele
voorschriften moesten uitgevoerd worden , werd aanzien
als de heilsweg ; niet zozeer om in de gunst te komen van
de goden , maar veeleer om deelachtig te worden aan de
mystieke krachtdie in het offer aanwezig was. Deze mys-
tieke kracht verpersoonlijkte het abstracte en onzijdige
Brahman, het 'absolute eeuwige' aan de basis van alles.
Het individuele 'Atman' in elk individu aanwezig geacht ,
was aanvankelijk een rivaal van dit Brahman, maar spoe-
dig werd het beschouwd als een deel ervan, zodat de ge-
dachte dat alles één was, nl. Brahman-Atman , uiteinde-
lijkals triomf van 'weten' werd gezien. Dit nieuwe weten,
'Alles één', werd de heilsweg naar de verlossing uit de
kringloop van leven en dood.Onsterfelijkheid betekende
opgaan in Brahman na de dood en niet meer herboren
worden.Tijdens de latere Upanishaden, welke onder de
invloed van de Sankhya van Kapila en van de yoga ge-
schreven worden , zal de heilsweg meer bestaan in het
zich losmaken van de zintuiglijke wereld , door de be-
heersing van delichaamsfuncties . De verering van Siva
wordt in de jongere Upanishaden ingevoerd ... Aan de
wereld der verschijnselen wordt een beperkte realiteit toe-
gekend .. .Dit alles leidt tot het beschouwen van Brahman
als een drie-éénheid bestaande uit : de materie, de zielen
en god. In dit alles blijft toch steeds het 'Alles één' over-
heersen, wegens de sterke invloed en het gezag van
de Brahmanen. De Upanishaden zijn een aanhangsel van
de Brahmana's ( de meer tehnische verklaring van de Ve-
dische offerplechtigheden ) De oudere Upanishaden ba-
seerden zich vooral op het 'weten' , terwijl de jongere
meer een geest van aanbidding en opgaan in het eeuwige
weergeven. Beiden echter wortelen in de uitzonderlijke
angst voor de wedergeboorte, zodat ze uiteindelijk moe-
ten gezien worden als een verlossingsleer met een sterk
verlangen opgenomen te worden in het eeuwige.
                                      -oOo-

De volgende aflevering handelt over hetbegrip KARMA. 

02-06-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-30-

KARMA - (DOGMA VAN HET HINDOEISME ?)
EN  ZIJN GEVOLGEN.
Ten tijde van de Brahmana's begon de vraag te rijzen
waarom zelfs het mooiste leven op aarde afgebroken werd
door de dood.Het probleem werd nog complexer toe men
zich ook begon af te vragen of het leven hiernamaals ook
zou eindigen met een dood. Men geloofde dus wel in een
leven hierna, maar de onzekerheid van een mogelijk einde
aan dit hemels leven, vertroebelde de geesten.Het onstaan
van de leer der wedergeboorte , geregeld door de karma-
wet ,verklaart elk individueel bestaan dat slechts een scha-
kel is van de ketting die zonder begin is en zal eindigen
wanneer de kracht van alle daden (goede of slechte) die
er de oorzaak van zijn, uitgeput zal zijn.

DEFINITIE.
De karmawet is de wet van OORZAAK en GEVOLG ,
noch door de goden noch door de mensen ingesteld,
maar een NATUURLIJKE wet die onverbiddelijk neu-
traal de gevolgen van om het even welk verlangen tot uit-
groei laat komen .GEVOLGEN (eerste beschouwingen)
1° Wedergeboorte . (kringloop van leven en dood ).
Ten gevolge van de karmawet ontstaat er een kringloop
van leven en dood .. .steeds opnieuw geboren worden en
sterven, tot er... geen gevolgen meer uit te werken zullen
zijn van daden of verlangens die bindend zijn.
2° Begrip ZIEL.
Een niet sterfelijk gedeelte in de mens, dat na de dood van
van het lichaam blijft voortleven, wachtend op een nieuwe
geboorte ..., m.a.w. , het begrip ziel doet zijn intrede .
3° Bevrijding.
Het hoogste na te streven doel bleek vanaf toen de bevrij-
vrijding te zijn uit deze kringloop van leven en dood. De
"Kennis" om deze bevrijding te kunnen realiseren werd de
zaligmakende verlossingsleer genoemd en werd geheim
gehouden (? ) door de Brahmanen . We zien aldus dat
het begrip Karma samengaat met het begrip 'Opniew
geboren worden'.Men kan zich echter wel de vraag stel-
len of dit werkelijk zo is ...wordt men wedergeboren ?
Heeft men vroeger reeds geleefd ?

REINCARNATIE en METEMPSYCHOSE .
1° De vroegste aanwijzingen .
Alhoewel heel vaag, zijn er reeds vroeg aanwijzingen waar
op een overleving van de ziel en haar weg die ze gaat en te-
rugkeert, gezinspeeld wordt.Volgens Feuerstein vinden we
in de Rig-Veda aanwijzingen zoals :
... overleving van de ziel na de dood. (het verblijf der zielen )
...de hemelwereld der vaderen en der goden.( leven der va-
deren)
... een staat van algehele duisternis (er is niets van gekend )
Wel van heengaan , maar van terugkeer is er geen sprake.
Aanwijzingen in de Upanishaden.
In de Satopatha-Brahmana wordt er op ondubbelzinnige
wijze gesproken over een hernieuwde dood die volgt op
een periode in de toestand-na-het-overlijden.
In de Chandogya-Upanishad is sprake van twee wegen in
het hiernamaals :
-Pitrayana , het pad der vaderen (pitra) dat voert naarde
wereld van het voorgeslacht, en van daar naar de aarde
met een nieuwe geboorte .
-Devayana, het pad dat leidt naar het rijk der goden (deva)
en van daarnaar het abslolute Brahman..vanwaar men niet
terugkeert.
Opmerking : in zijn "Handboek voor Yoga" betwijfelt Feu-
erstein de oorsprong van de wedergeboorte in de vedische
kringen- blz.47 en 48.
2° Onderscheid Reïncarnatie en Metempsychose.
Volgens het Thibetaanse Dodenboek kent de leer van de
reïncarnatie twee interpretaties. Zie het Tibetaanse doden-
boek vlg.Lama Kazi Dawa-Samdup vertaald door Edzina
Rutgers (uitg.Hankh-Hermes).
1.- De letterlijke, exoterische of populaire interpretatie
die zich beroept op het gezag van de heilige boeken.Deze
exoterische interpretatie houdt in dat de stroom van het
menselijk bewustzijn ook in een 'niet- menselijk 'schepel
kan overgaan.In dit geval spreekt men van 'zielsverhuizing'
of metemspychose
2.- De symbolische of esoterische interpretatie wordt door
de ingewijden als de juiste beschouwd.
Hier volgt men Boeddha's aanwijzingen die geen enkel
heilig boek als onfeilbaar beschouwt . Deze esoterische in-
terpretatie beweert dat de levensstroom van de mens alleen
kan overgaan gaan in de lichaamsvormvan de mens . Het
menselijkbewustzijn kan dus onmogelijk overgaan in een
ander schepsel dan in de mens :-incarnatie =opnieuw vlees
worden. (carnem)
3° Opvattingen volgens diverse bronnen..
1. Volgens de Upanishaden heeft alles wat leeft, reeds vroe-
ger bestaan ,en wordt de huidige toestand bepaald door de
daden 'akte- en wilsdaden ) in dit vorig bestaan. Er kan
slechts een einde komen aan de kringloop van sterven en
bestaan, door een verlossingsweg te volgen.
2. Volgens het Boeddhisme is er geen sprake van reïncarna-
tie of metempsychose, maar wel van 'wedergeboorte'. Een
dualisme,volgens hetwelk een geestelijk wezen zich verenigt
met een menselijk wezen, alsof het een woning zou betrek-
ken, bestaat niet. Het Boeddhisme kent geen afzonderlijk
lichaam of afzonderlijke ziel .De persoon 'mens' ontstaat
telkens opnieuw ingevolge het samenspel van de vijf com-
ponenten die hem samenstellen tw.: het lichaam, de wil,
het gevoel, het waarnemen en het bewustzijn. De ziel, al-
dus Boeddha, is niet te vinden.Hij ontkent dus haar bestaan
niet ... Het karma wordt centraal gesteld en is van superi-
eure waarde;het is niet 'iets' dat wordt meegedragen of dat
men bezit , maar het is zelf 'wezen' en 'verschijning tesa-
men. Het karma is datgene wat "doener" wordt genoemd .
Sommigen zien het als een andere naam voor 'ziel'.Steeds
veranderend: iets 'samengestelds', iets 'voorwaardelijks
'of 'afhankelijks'. Wanneer het lichaamsterft trekt het im-
materiële zich samen, en vormt een nieuwe persoon, m.a.w.
het leven gaat door ... er is geen dood.
3. Volgens de Griekse filosofen :
1) Pythagoras geloofde in de 'zielsverhuizing'.
2) Plato geloofde dat de ziel vele malen geboren wordt,
en zich alle vorigelevens herinnert.
3) Platinos geloofde in een zieleleer die kan vergeleken
worden met de theorie rie Atman-Brahman.
4. In de moderne Theosofie wordt de reïncarnatie als volgt
gezien : Eerst is er een verheven wezen, 'LOGOS'. Uit Lo-
gos emaneren de zielen als onbewuste monaden . - Door
trillingen van de materie worden de zielen gewekt en ver-
schijnen als bewuste monaden in het menselijk lichaam.;
- Door onderwijs leert de ziel haar ware oorsprong kennen.
Na verscheidene levens worden de zielen onder de vol-
maaktenopgenomen. De volmaakten leiden de andere le-
vens in hun evolutie.

ZIJN ER BEWIJZEN ?
Er is een beroemd verhaal uit de middeleeuwen.Het vertelt
van twee monikken die hadden afgesproken dat, wanneer
een van beiden zou sterven , hij terug zou terugkomen om
aan de andere te zeggen hoe het daar is. Toen een van hen
gestorven was, verschijnt hij aan de andere in een visioen.
Deze vraagt in het latijn: "Qualiter" ?(hoe is't ?) waarop de
de verschijnende antwoordt :"Totâliter âliter"(gans anders!)
Vergelijk dit verhaal even met de uitspraken van Yajnaval-
kya en Boeddha-" Neti ". "Neti"... "Niet dit... Niet dit" .
Het is niet te omschrijven. Evenzeer als er geen afdoende
bewijzen zijn om het bestaan van het "gans andere" te be-
zwijzen, bestaan er geen afdoende bewijzen om de weder-
wedergeboorte en de karmawet te bewijzen.

MOTIEVEN OM ER IN TE GELOVEN ?
1.Het geloof dat de mens iets in zich heeft dat niet aan de
dood en vergankelijkheid onderhevig is.
2.Het cyclische karakter van het gebeuren in de wereld.
3.Het besef dat de mens in zekere mate deel heeft aan de
hem omringende wereld.
4.De behoefte om de uiteenlopende omstandigheden waar-
in de mens terwereld komt, te verklaren.
5.De evolutiegedachte.
6.De indruk die bepaalde mensen hebben dat ze zekere
ervaringen hebben of gehad hebben met betrekking tot
een vorig bestaan.

GEVOLGEN VAN DE KARMAWET
( tweede beschouwing ).
1° De mens zit dus gevangen in de kringloop van leven en
dood, en er is maar één middel om eraan te ontsnap-
pen nl.: door KENNIS.
2° De ontsnapping of bevrijding zal het voorwerp uitma-
ken van diversestelsels die daarover elk hun eigen visie
hebben tw. : een afzonderlijk Zelf (ziel ?) in hetdualis-
tisch stelsel van de Sankhya en de Yoga of een deel van
deel van... of gelijk aan het Zelf, in de Vedanta-leer.
3° Grote veranderingen in de begrippen: mens , ziel en
doel van het leven : Een mens blijft niet eeuwig leven .
Het niet sterfelijke deel keert terug naarde aarde voor
wedergeboorte. Bij de dood van de mens gaan de deel-
tjes vande mens terug naar hun oorsprong : de gedach-
ten naar de maan - het zien naar de zon- Atman = Brah-
man. Het begrip "ziel" evolueert naar een afzonderlijke
eenheid , los van het materiele leven. Van deze verande-
ringen is de Svetasvatara-Upanishad een voorbeeld.
(men vindt ze terug inDe Oosterse Bibliotheek deel 5
"Vier Upanishaden" uit het Sanskriet vertaald door dr.Ali
Beth - Uitgeverij Meulenhof Nederland.)
De Oosterse bibliotheek is een samenwerkingsproject
tussen: De stichting ter bevordering van literaire verta-
lingen uit moeilijke toegankelijke talen. De oosterse biblio-
theek te Leiden , en de uitgeverij Meulenhof.
Meulenhof Nederland te Amsterdam.

De volgende bijdrage zal handelen over: Yoga -Betekenis
en Essentie. 

03-06-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-31-

VRAGEN VOORAF OMTRENT DE BETEKENIS
                                  VAN YOGA
1° Het woord.
Het woord yoga is een getranslitereerd sanskrietwoord
dat niet rechtstreeks te vertalen is in één van onze europese
talen.
Wanneer men zich toch aan een vertaling wil wagen dan
kan men dit niet anders dan met een omschrijving, want het
woord yoga is als een code-woord .Om het te decoderen
moet men een sleutel toepassen, en dan krijgt men een be-
grip waarvan de beschrijving vatbaar is voor vele interpre-
taties.Veel hangt af van de persoon-vertaler die, met een
bepaald doel voor ogen, de nadruk wenst te leggen op een
of andere contekst waarin het woordYoga gebruikt werd.
Hij kan dan in het woordYoga de bevestiging of de verza-
melnaam zien van de zienswijze die in deze contekst wordt
voorgesteld. Soms verwijst de vertaler naar een letterlijke
vertaling in europese talen, zoals de auteur G. Feuerstein
dit doet in de inleidende opmerkingen van zijn "Hand-
boek voor Yoga" , maar ik ben van oordeel dat men deze
letterlijke woordvertaling niet als doorslaggevende verkla-
ring kan gezien worden om de term Yoga definitief uit te
leggen. Naargelang de tot hiertoe gekende geschriften over
YOGA en de afleidingen die men daaruit opmaakt, meen
ik dat de betekenis onderverdeeld kan worden in twee
grote betekenissen die desnoods nog kunnen aangvuld
worden met een derde betekenis, voortvloeiënd uit het
dualisme dat de "Bevrijding" voorstelt, als het volledig ge-
scheiden-zijn (viyoga) tussen het Zelf en het Niet-Zelf.
2° Betekenissen.
Eerste betekenis. YOGA IS VERENIGEN.
Wanneer men, zoals Feuerstein het voorstelt in zijn hand-
boek , de wortel van Yoga etimologisch afleidt van het
werkwoord "YUJI", dan bekomt men inderdaad de bete-
kenis van 'samenbinden', en onder één juk brengen.Dit juk
is fonetisch verwant met het in alle europese talen gebruikte
woord waarmede men ofwel het alomgekende draaghout
aanduidt, waarmede men twee lasten kan dragen (tot één-
verbinden), ofwel het koppelgareel van een ossespan voor-
stelt. Daarbij vergeet men soms wel eens dat het juk der
Romeinen van een gans andere aard was. Deze laatste be-
tekenis leidt ons immers naar "onderwerping", "vernedering
of duidt op onze de nietigheid t.o.v. het Verhevene of van
het Opperwezen of van de Werkelijkheid .De interpretatie
van Yoga als "verenigen" of "éénwording" is zeker geldig
voor wat de yoga betreft in de archaïsche betekenis zoals
deze voorkomt in de Bagavad-gita en de andere heilige Hin-
dou-geschriften, waar de betekenis van Yoga dan ook wel
gezien moet worden in het licht van een sacraal of in ieder
geval als de basis van een religieuze kultuur die kenmerkend
is voor het grootste deel van de Indiase samenleving. Deze
betekenis van Yoga wordt dan ook als de ene ware aanzien
door alle aanhangers van een of andere Vedanta-school en
door praktisch alle monniken van alle indiase- of hindoeïs-
tische kloosterorden.
Tweede betekenis:  YOGA IS CONCENTRATIE .
Wanneer men de Yoga-sutra van Patañjali leest en de ge-
zaghebbende commentatoren raadspleegt, dan komt het
woord "juk" er helemaal niet aan te pas ( tenzij men daar-
mede het onderdrukken of het stilleggenvan de golvingen
van het mentaal complex -een term die later wordt uitge-
legd- zou bedoelen.). Het verbinden van twee dingen of
geesten, vroeger of voordien gescheiden zijnde, wordt
niet behandeld in de Yoga-sutra . Wel het onderdrukken
van de rusteloze geest. Patañjali geef t in zijn sutra vooraf
de definitie over Yoga. Hij wil als het ware afspreken met
de lezer of de beoefenaar van zijn bevrijdingssysteem, door
vooraf te stellen wat hij bedoelt , en waarover het ganse
werk zal handelen.
De eerste en de meest gerenomeerde commentatoren
 komen tot de conclusie dat Patañjali van mening is dat
 de Yoga niet moet geïnterpreteerd worden als"verenigen",
maar als "ZIJN" = (zich in een bepaalde staat bevinden).
Yoga komt hier niet van "YUJI" = verenigen, maar wel van
"YUJA"=concentreren. In een afzonderlijke tekst zal de be-
tekenis van Yoga, gezien vanuit het standpunt vanPatañjali
verder verklaard worden.
Derde betekenis :  YOGA IS SCHEIDEN .
Volgens de uitleg die G.Feuerstein geeft in zijn handboek ,
kunnen we een derde betekenis aan het woord Yoga ver-
binden , nl.: Viyoga of gescheidenheid. De fundamentele
betekenis van de Yoga-sutra is inderdaad deze,dat men
men uiteindelijk tot het besef dient te komen dat er een ra-
dikaal onderscheid bestaat tussen het " Zelf" en het "Niet
-Zelf". Deze gescheidenheid realiseren of maw het onder-
scheidmakend inzicht daarover bereiken, betekent dus:
"in yoga zijn" .Indien je in het bezit bent van "Geschiedenis
van de Filosofie"deel 1 Prismareeks 409 doorH.J.Störig,
lees dan eens op pag.64 : De naam yoga...!

3° Essentie
YOGA t.o.v. RELIGIE EN MYSTIEK.
Tengevolge van de brahmaanse invloeden uithet neo-
indoeïsme, waarover ik reeds uitvoerig gehandeld heb, blijkt
de Yoga in overdreven zin gekleurd door de kloosterorden
en aldus meer weg te hebben van een (supra) godsdienst
dan van een verlossingstechniek die , los van elkegods-
dienstovertuiging, haar bestaansrecht krijgt in de yoga-sutra
van Patanjali. Ongetwijfeld hebben de grote religieuze stro-
mingen van het Sivaïsme en het. Vishnoeïsme hun stempel
nagelaten op de godsdienstige voorstelling vanYoga, gezien
in het kader van het Monisme-à-la-Sankara
Wanneer men deYoga echter ervaart als een potentiële basis
onderaan alle overtuigingen, of als een bakermat van waaruit
alle geloofsovertuigingen zich kunnen oprichten..., en niet als
een allesoverkoepelend syncretisme waarvan Swami Vive-
kananda en de religieuze Ramakrishna-orde de propagandis-
en zijn, dan kan men ook aannemen dat het besef van het be-
staan van het "Gans Andere" niet ipso facto gelijk te stellen
is met "geloof-in", of met relieuze mystiek. De metafysika
van deYoga stelt  de westerse mensen voor grote problemen
indien men het begrip "Samadhi" gelijk stelt met de mystieke
ervaring van de mystieker J. Ruysbroek , waar het wegzin-
ken of het opgaan in God niet gebeurt op basis van gelijk-
heid van Atman -Brahman (zoals bij deVedanta-leer) maar
op basis van de geloofsovertuiging dat de éénwording van
de ziel met God gezien moet worden als de hoogste verbon-
denheid van het kind met de Vader.
Het schepsel is, noch wordt identiek aan zijn schepper zo-
als in de Vedante-leer wel wordt voorgesteld. De voorstel-
ling van "verheven gevoelens" , als zou deYoga mystieke
ervaringen oproepepn die extatische toestanden meebren-
gen zoals in de westerse diensten worden aangegehaald,
berust dus enkel op "Slecht ingelicht zijn" wat betreft de
metafysika van deYoga.

YOGA EEN WETENSCHAP ?
Indien men aan Yoga de status van wetenschap zou toe-
kennen, dan begaat men volgens Feuerstein de grote ver-
gissing, de op een 'object' gerichte benadering van de we-
tenschap gelijk te stellen met de op een 'subject' gerichte
benadering van de Yoga. Het gaat inderdaad om het indivi-
duele Zelf, en dat is geen object, maar 'Zuiver Bewustzijn'.
Een tweede groot verschil ligt in het feit dat de wetenschap
streeft naar kennisen verrijking van geest en verstand, ter-
wijl Yoga eerder gericht is op het uitdoven van hetverstand,
en zeker niet op het verrijken van de geest met profane
kennis, zoals we in mijn verdere uiteenzetting zullen zien.
Het is dan ook volkomen gewaagd deYoga te propageren
als de allerbeste psychotherapie, alsof dit haar doel zou zijn.
Ook al kan de Yoga aanspraak maken op therapeutische
invloeden en geestesgesteldheid, toch schiet haar doel veel
verder boven deze praktijken uit. Het woord counter-tech-
nologie zou in dit opzicht een betere verklaring zijn voor het
woord Yoga, omdat daarin het psychische en niet het tech-
nisch-wetenschappelijk karakter onderlijnd wordt.

Laat ons echter terugkeren naar minder wetenschappelijke
definities die in mijn volgende aflevering aan bod komen. 

04-06-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-32-
                DEFINITIES van YOGA.

Het is de bedoeling enkele definities of bepalingen van
Yoga voor te stellen om aan te tonen hoe uiteenlopend de
meningen kunnen zijn als de vraag wordt gesteld "Wat is
Yoga ?" .De volgorde waarin deze definities worden voor-
gesteld heeft geen enkele betekekenis of waardegraad. De
naam van het boek of van de auteur kunnen voor sommige
lezers de aanzet zijn om verder onderzoek in te stellen naar
de betekenis of de oorsprong van het gezegde : "Yoga is
geen bezigheidstherapie voor wereldvreemde alternatieve-
lingen, vandaag is yoga voor iedereen . Maar de echte yo-
is veel méér dan veredelde gymnastiek of een reeks relaxa-
tietechnieken.Voor de yogi zijn dit nog maar de eerste stap-
pen op een pad dat veel verder kan leiden ".(uitspraak van
een collega yogaleraar uit de pionierstijd van yoga bij ons).

Uit de BHAGAVAD-GITA.
"Wees verstandig in yoga, Arjuna. Doe je plicht en laat alle
gehechtheid aan slagen varen. Zo 'n evenwichtigheid van
geest wordt Yoga genoemd" . (vers 48 Hoofdstuk II ).
"Wie toegewijde dienst verricht, bevrijdt zich tijdens dit le-
ven van de terugslagen, zowel van goede als van slechte
daden, Arjuna. Tracht dus te handelen in Yoga":vers 50
Hoofdstuk II ).
"Wie zoals een schildpad zijn ledematen intrekt onder zijn
schild, in staat zijn zinnen af te wenden van wat ze prik-
kelt, wordt geacht zich waarlijk in staat van kennis te be-
vinden".( vers 58 Hoofdstuk II).
"Daarom doet de twijfel , die uit onwetendheid je hart be-
kropen heeft,worden vernietigd met het wapen der ken-
nis. Bharata wapen je met yoga,sta op en strijd"
(vers 42 Hoofdstuk IV).

Wat is Yoga ?- Antwoord van auteurMIRCEA ELIADE.
"De term yoga heeft als wortel yuj wat betekent :samenbin-
den, bij elkaar houden , onder het juk brengen. Hij wordt in
het algemeen gebruikt om een ascesetechniek of een metho-
de van meditatie aan te duiden. Elke andere omschrijving
heeft immers betrekking op een bepaalde soort yoga.
Als men bevoorbeeld zegt: "Een ascesetechtniek of een me-
thode van meditatie teneinde het Zelf te bevrijden dat in de
mens gevangen is", zou men een definitie geven van de zuive-
re klassieke yoga , de yoga-filosofie zoals Patañjali ze heeft
uiteengezet in zijn bekende geschrift Yoga-Sutra. En als
men men zegt dat deze ascesetechniek en methode van me-
ditatie ten doel hebben de mensenlijke en goddelijke geest
te verenigen , geeft men een definitie die slechts geldt voor
de yoga van de Bhgavad-Gita en andere mystieke tradities.

RAMA POLDERMAN Wat is Yoga ?
Yoga is al duizenden jaren een nooit falend systeem tot li-
chamelijke en psychische ontspanning. Yoga is de sleutel
tot het hart, de sleutel tot vrede en geluk, en tot een gezond
harmonisch leven. Yoga is waarschijnlijk de meest waarde-
volle erfenis uit het verre verleden die de mensheid deelach-
tig is geworden en die voor hen, die ermede in contact
komen, een totale verandering van hun leven kan betekenen
Yoga is het praktische gedeelte van de Hindoefilosofie, een
wetenschappelijk systeem met als doel éénwording met
God , Brahman,Het eeuwige, Alla, Iswara , Jehova...
Yoga kent vele wegen die tot dit doel leiden . Zo is er een
methode voor de gevoelsmens , de verstandsmens, de ac-
tieve mens enz...Concentratie en meditatie spelen hierbij
een belangrijke rol.Wil men op het yogapad voortgang ma-
ken, dan is harmonie van lichaam en geest een absolute
noodzaak.

SWAMI SIDDHESWARANANDA.
Yoga betekent éénwording of het ogenblik waarop het in-
dividu zich één weet met het opperste wezen. Patañjali (de
grootste indische psycholoog 300 VC) noemde de yoga de
volledige uitschakeling van alle veranderingen van de ge-
dachten  m.a.w. beletten dat de geestvormen aanneemt.
De Samkya-filosofie en de Bhagavad-gita zeggen dat de
yoga de realisatie is van de gelijksoortigheid, m.a.w. , reali-
satie van het feit dat de universele en de individuele Atman
de zelfde, of zonder onderscheid, zijn.

SWAMI KRISHNANANDA.
"This is yoga: to establish peace in our relations with others
as in our own selves ".

SRI AUROBINDO .
Yoga is de kunst van de bewuste ontdekking van zichzelf.

JEAN ROOST & SWAMI TATYANANDA.
Yoga is het geheel der technieken uitgewerkt in de loop der
tijden, teneinde de mens die van de natuur vervreemd raak-
te, opnieuw zijn evenwicht en verloren harmonie terug te la-
ten vinden.

G.M. KOELMAN.
Yoga is in hoofdzaak een psychologische en mentale disci-
pline . Het is een uitstekende techniek om het lichaam en de
geest tot kalmte te brengen en om in deze toestand het Zelf
dat niets dan zuivere geest is , te realiseren in volkomen on-
gebondenheid en in volledige onafhankelijkheid.

Dr. A. BESANT.
Yoga is een praktische wetenschap , geen vaag dromerig
heen en weer drijven, maar een stelselmatig geordende ver-
zameling psychologische wetten die van toepassing zijn op
de ontplooing van het gehele menselijk bewustzijn en die op
eenzo rationeel mogelijke wijze worden toegepast,zoals ze
in andere takken van de wetenschap worden toegepast.
bv. het kweken van een tuinroos uit de wilde haagroos door
de tuinier die met overleg het werk doet dat anders door de
bijën gedaan wordt nl.het overbrengen van het stuifmeel op
de stampers van de uitgekozen bloemen. Door voordeel te
trekken uit de vermogens die de natuur binnen uw bereik
legt en wijselijk de omstandigheden buiten te sluiten die U
bij uw niet kunnen helpen, zijt gij in werkelijkheid slechts be-
zig uw groei en uw ontplooïng te versnellen.

SREE BAGWAN RAJNEES.
"Yoga is de Alpha en de Omega"
"Yoga chitavritti nirodha " = Yoga is het stilleggen van de
geest. Deze definitie is de beste definitie over yoga . Yoga
werd nog anders gedefinieerd. Sommigen zeggen dat yoga
de ontmoeting is van de geest met het goddelijke. Dit wordt
aldus gezegd omdat Yoga wil zeggen ontmoeten, tesamen
brengen .Anderen zeggen datYoga betekent het ego laten
vallen . Het ego is debelemmering, en op het ogenblik dat
deze wegvalt, bent u verenigd met het goddelijke, maar het
Ego geeft u de indruk dat je gescheiden bent. Er zijn vele
definities van Yoga maar deze van Patañjali is de meest we-
tenschappelijke Hij zegt "Yoga is het stoppen van de geest".
Wat is de geest ? De geest is niet iets subtiels in het hoofd.
Het is een activiteit, ophouden met denken. De bepaling van
Yoga is ophouden met denken. Dan wordt U een getuige ,
een Ziener. Wanneer er denken is, dan is er vereenzelviging
met wat U denkt. Patañjali zegt :"Ophouden met denken"
dit wil zeggen volledig stoppen .Hij zal niet toelaten dat u
Yoga doet zo, Ram Ram Ram. Hij wil zeggen dat er dan
geen stoppen is. Het houdt de geest bezig, je gebruikt de
geest. In Yoga mag men niets verwachten.Verwachtingen
stellen is miserie scheppen.Beoefen meditatie en verheug U
er in zonder verwachting, en plots kan het doelbereikt zijn.

JACQUES LA MAYA - "Yoga sleutel tot God"
"Yoga, sleutel tot God, sleutel tot de wereld" snijdt op een
volstrekt unieke manier het centrale thema aan van iedere
weg naar de waarheid van het leven., het thema van dere-
latie God-Universum-Mens; anders gezegd : de mogelijke
betrekkingen die het absolute met de projekties van zichzelf
duizenden werelden en ontelbare schepselen onderhoudt.
Maar dit boek heeft niets, maar dan ook absoluut niets te
maken met een filosofische verhandeling of een theologische
dissertatie, zoals die op het ogenblik veel verschijnen. Alles
in dit werk is enerzijds gebaseerd op ervaring en houdt an-
derzijds verband met de werkelijke problemen van ons,
mensen uit de twintigste eeuw, problemen die in feite niets
anders zijn dan de moderne aspekten van de eeuwige vra-
gen van de homo-sapiens."Yoga, sleutel tot God" sleutel
tot de wereld" is in die zien ook De sleutel tot de mens
en zijn problemen.

A VAN LYSEBETH Voorwoord "Yoga Sleutel tot God"
Yoga, sleutel tot God, sleutel tot de wereld...een indrukwek-
kende titel. Want om welke God gaat het ? Om de God van
de Christenen of om de de God van de Hindoesdie ontelba-
re goden hebben ? En dat is juist de moeilijkheid .Ook al is
God per definitie onveranderlijk zichzelf , en ver boven het
menselijk bevattingsvermogen, toch heeft de mensheid hem
in haar godsdiensten, in haar geschriften en in haar rituelen
opgesloten . En zo is God in de loop der eeuwe n telkens
van gezicht veranderd , zelfs binnen het raam van eenzelfde
godsdienst.Is de Christus van de twintigste eeuw de zelfde
als die van de Middeleeuwen? Is de spirituele en godsdien-
stige krisis waarin het Westen zich bevindt niet te wijten aan
het aantasten van het begrip God zelf en van de verhouding
die de mens met hem kan of moet hebben ? Heeft het Wes-
ten niet te veel over God gepraat, heeftzij hem niet verstan-
delijk benaderd en heeft zij niet te veel getracht hem in be-
grippen te vangen ten koste van de innerlijke doorleefde
aanwezigheid van God in de wereld om ons heen waarvan
hij eveneens per definitie het wezen is ? Yoga betekent niet
zozeer geloven in God als wel een daadwerkelijk ervaren
van God . Het fundamentele kenmerk van Yoga, van inte-
graleYoga, van deYoga zoals ze altijd begrepen en in prak-
tijk zou moeten gebracht worden, is het ervaren van God.
Een van de belangrijkste taken van Yoga is deze directe er-
varing voor ieder mens ongeacht zijn ras of godsdienst, mo-
gelijk te maken.

In een volgende aflevering komen nog enkele betekenissen,
en verklaringen over Yoga, samen met deze van Patañjali . 

04-06-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

05-06-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-34-
    PATAÑJALI'S ZIENSWIJZE  en  STUDIEPLAN.

Uit de opleiding YOGACHARYA (Artikel als bijlage aan
les 10) .De Betekenis van Yoga gezien vanuit het standpunt
van Patañjali. In vele boeken over Yoga en uit de mond van
vele mensen die over Yoga spreken, verneemt men dat de
Yoga-sutra's van Patañjali een gezaghebbende waarde ver-
tegenwoordigen omtrent de betekenis en het doel van Yoga.
Indien men echter de betekenis van de termYoga wil begrij-
pen zoals Patañjali deze voorstelt en gebruikt in zijn werk,
dan is het zeker aangewezen te luisteren naar de verklaren-
de woorden van de grote commentatoren die de sutra's heb-
ben toegelicht. De eerste en wellicht de voornaamste van
deze commentatoren is ongetwijfeld VEDAVYASA of ver-
kort VYASA (+/- 650-850 N.C.) Zijn werk is gekend on-
der de naam Yoga-Bhasya". Het wordt in vele gevallen sa-
men met de sutra's als één geheel voorgesteld.
De tweede en niet minder vermaarde meester is VACAS-
PATIMISRA ,die met zijn "Tattvavaiçaradi" omstreeks
850 N.C. als het ware een woord-voor-woord vertaling
geeft van Vyasa'sYoga-Bhasya. Het werk van beide com-
mentatoren werd samen in 1914 onder één band uitgege-
ven bij de Harvard Oriental Series (volume17)door James
Haughton Woods. Dit kostbare boek werd heruitgegeven
in 1927 en in 1966 . Deze laatste editie was speciaal voor
India alleen bestemd en kwam langs daarin ons bereik.
Het is een studieboek dat zeker niet mag ontbreken in de
handen van hen diePatañjali's woorden willenbegrijpen en
zijnYoga-filosofie toepassen. Een derde commentator die
eveneens van uitzonderlijke betekenis blijkt te zijn isSwa-
mi HARIHARANANDA ARANYA, stichter van het
Kapila klooster te Madhypur in Bihar (gelegen aan
de zuidelijke oever van de Ganges 174.000 km²).
Hij schreef menige werken over Yoga maar zijn "Yoga
-filosofie van Patañjali" is ongetwijfeld het bijzonderste.
Het omvat de Yoga-sutra met de commentaar van
Vyasa en bijzondere verklarende toelichtingen daarover
door hem in het Bengali geschreven. De eerste uitgave
dateert van 1911. Een van zijn leerlingen, P.N. MU-
KERJI vertaalde het werk in het Engels ten behoeve
van de universiteit van Calcutta , waar het in 1977 als
studieboek werd uitgegeven . Er zijn natuurlijk nog talrij-
ke andere commentatoren, maar bijna allen geven in de
meeste gevallen slechts afwijkende betekenissen aan de
verklaringen van de drie bovenvermelde grootmeesters
Opvallend is de bezorgdheid waarmede Vyasa en ook
beide andere commentatoren te werk gaan om de lezer
toch zeker vooraf de juiste betekenis van de term Yoga ,
waarover Patañjali in zijn sutra's spreekt,te verduidelijken
door de ontleding van de tekst die Patañjali heeft nagela-
ten in de eerste twee sutra's , nl. : 1 "Atha yoga-'nusasa-
nam" en 2 " Yogas citta-vritti nirodha".Laten we Vyasa
aan het woord :" Hier nu is de uiteenzetting over de Yoga
aan de orde . De uitdrukking 'atha'(hier nu) betekent dat
hier een welbepaald onderwerp wordt aangesneden. Het
gezaghebbend boek dat uitlegt hoeYoga moet worden be-
grepen ,vangt aan. Yoga is concentratie; dit is echter een
eigenschap van de denksubstantie welke in elk van haar
stadia kan thuishoren . De stadia van de denksubstantie
zijn : het stadium van rusteloosheid (ksipa), het verdwaas-
de (mudha) , het verstrooide (viksipta), het éénpuntig ge-
richte (ekagra) en het beheerste(niruddha).Van deze stadia
hebben de eerste twee niets met yoga te maken en zelfs in
het beheerste stadium van de geest wordt zijn concentra-
tie soms soms overheerst door tegengestelde verstoringen
en kan bijgevolg niet echt als yoga aanzien worden . Maar
het stadium dat, wanneer de geest éénpuntig gericht is, ten
volle en alleen één reëel object verlicht en de hindernissen
(kleça's) dwingt tot vermindering , dat de banden van Kar-
ma doet afnemen en dat zich ten doel stelt alle golving-
en te beperken,wordt de Yoga genoemd waarin er be-
wustzijn aanwezig is van één object(samprajnata). Deze
bewuste yoga gaat zeker nog gepaard met concentratie
op grove objecten, met vreugde of met persoonsgebon-
den gevoel (asmita).Daarover zullen we later nog spreken.
Maar wanneer er stillegging is van alle golvingen van de
denksubstantie(vritti) , dan hebben we te maken met con-
centratie waarin geen bewustzijn van een object aanwezig
is ". Vacaspatimisra beklemtoont in de eerste plaats de re-
den waarom Vyasa een voorlopige definitie geeft van (de-
ze) yoga en verstevigt in de tweede plaats het feit dat de
yoga hier niet kan worden gezien in de betekenis van "ver-
enigen" .Hij zegt :" Het voorgestelde onderwerp is enkel
de Yoga welke begrensd is in haar activiteit door het ge-
zaghebbend boek . Daarover gaat het ... ! Twijfel over de
voorgestelde zaak (yoga)wordt veroorzaakt door twijfel
omtrent het woord (yoga). Deze(twijfel) neemt hij (Vyasa)
weg door testellen dat yoga in de zin:'yoga is concentratie',
etymologisch afgeleid wordt van de stam Yuj-a , in de be-
tekenis van concentratie, en niet van de stamYuj-i, in de
betekenis van vereniging".Aldus de oudste commentatoren.
Hariharananda die als hedendaagse Swami en monnik, be-
kend met de grote invloed van de Advaid-Vedanta van
Sankara e.d., trouw blijft aan het gezag der oudste mees-
ters ,vertaalde de Vyasa-Bhasya in hetBengali.Hetbevat
ook persoonlijke inzichten en commentaren die sterk verge-
lijkbaar zijn met de'Tattvavaiçaradi' vanVacaspatimisra, zo-
als deverklaringenover de betekenis vanYoga in de Sutra's
van Patañjali :"Deze term (yoga) heeft verschillende beteke-
nissen zoals verenigen van Jivatma met Paramatma, de ver-
eniging van Prana en Apana, enz..., zowel als andere tech-
nische, afgeleide en conventionele betekenissen. Maar in de-
ze filosofie wordtde termYoga gebruiktin de betekenis van
"Samadhi" of concentratie, wat in de tweede sutra wordt
uitgewerkt". Inderdaad, de tweede sutra luidt : "Yoga is het
stilleggen(of het beteugelen)van de golvingen van het mentaal
complex citta".(citta: individueel kennisorganisme bestaande
uit drie inwendige functies = mentaal complex).
Wanneer we nu opnieuw Vyasa aan het woord laten dan le-
zen we :"De bedoeling van de volgende sutra is het bevesti-
gen van het onderscheiden karakter van deze (yoga). Door
geen gebruik te maken van het woord'alle' vôôr 'de golvin-
gen,' wordt aldus de yoga waarin bewustzijn van objecten
aanwezig is, eveneens gerekend onder de benaming Yoga."
Opnieuw wordt de uitleg van Vyasa bevestigd door Vacas-
patimisra die er aan toevoegt :"Indien er gezegd ware dat
Yogade stillegging betekent van 'alle' golvingen het mentaal
complex, dan zou Yoga met bewustzijn van een object uitge-
sloten worden. Hariharananda toont eveneens aan dat de
stillegging van de golvingen van het mentaal complex van
oudsher eenzeer grote rol heeft gespeeld in debevrijdings-
filosofie. Hij zegt : "Het stilleggen van de golvingen van het
mentaal complex( of Yoga ), is de hoogste geesteskracht.
We vinden in de Mahabharatahet volgende : "Er is geen
grotere kennis dan deze van de Sankhya en er is geen gro-
tere kracht dan deze van Yoga. Hoe het stilleggen van de
golvingen van het mentaal complex een bron kan zijn van
mentale kracht, zal hier later worden uitgelegd .
Het stilleggen van de golvingen van het mentaal complex
betekent dat de geest gefixeerd blijft op één enkel object,
d.w.z. : door de praktijk bekomen dat de geest onver-
stoorbaar oog in oog wordt gehouden met één enkel voor-
werp .Dat is Yoga.; Maar naargelang aard deze objecten ,
en naarmate graad van gefixeerdheid van de geest, zijn er
verschillende vormen van Yoga".
Tot slot kunnen we dus met zekerheid herhalen dat de bete-
kenis van Yoga, gezien vanuit het standpunt van Patañjali,
alleen als ' concentratie ' moet gezien worden.
W. Ingels yogaleraar (1983).

PATAÑJALA YOGA
Met een uitspraak van dr.H.van Praag wil ik de studie over
de Yoga van Patañjali inleiden. Ze dateert eveneens uit de
jaren tachtig van vorige eeuw maar blijft zeker aktueel. Hij
noemt deze yoga Raja-yoga (koninklijke yoga).
"In India tiert de filosofie even welig als in China. Weinig
denkers hebben echter, naYajnavalkya en Boeddha, zo
een grote invloed gehad als Patañjali,de grondlegger der
Raja-Yoga die nog steeds door milioenen mensen in Oost
en West beoefend wordt."

VOORWOORD TER VERANTWOORDING.

Deze studie wil een klaar inzicht geven in de betekenis van
het dualistisch princiepe waarop de yoga van Patañjali be-
rust. Deze studie is niet ingewikkeld maar vraagt wel enige
ernst en doorzettingsvermogen om tot de kern van deze
Yoga te kunnen doordringen.
Twee boeken worden voor deze studie vooral gebruikt :
1° "Patañjala-yoga, een synthese van de Yoga-filosofie "
-verder 'Synthese' genoemd.
2° "Patañjala-yoga , van een relatief ego tot het Absolute
Zelf " - verder " het Boek' genoemd.
Beide boeken zijn uitgaven van Halâsana.(de Synthese in
1979- het Boekin 1985). Ze zijn het resultaat van ruim
twaalf jaar intense studie en werken met Yoga.

ALGEMEEN OVERZICHT.
INLEIDING :
-Hoofdkenmerk van alle Indiase systemen- Het begrip'ziel'
Invloed vanYoga op andere systemen.
-De metafysische onderbouw van de Yoga-darsäna.
1° Prakriti en de guna's.
2° Het Zelf, de geestelijke monade.
3° De pluraliteit van de Zelven.
4° De aard van Prakriti's evolutie.
5° De evolutie van Prakriti : de Tattva's.
6° De relatie van Prakriti met het spirituele Zelf.
7° Plan van de klassieke yoga-discipline.(de uitwendige
middelen)
8° Plan van de klassieke yoga-discipline.(de inwendige
middelen)
9° Uitwerking van de yoga-discipline.

In mijn volgende bijdragen zal deze indeling gevolgd
worden.

06-06-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-35-

               INLEIDENDE TOELICHTINGEN.

1° Het hoofdkenmerk van alle indiase systemen.
Zoals we kunnen afleiden uit de voorgaande afleveringen
blijkt het hoofdkenmerk van alle indiase dârsana's , zowel
van de niet-ortodoxeals van de ortodoxe, EEN WEG TER
BEVRIJDING te zijn. De ziel schijnt opgesloten in de mate-
rie van het lichaam.De bevrijding daaruit is het doel.De wens
om te weten wat er na het aardse leven zal gebeuren, heeft
zich in India vooral geuit in de voorstelling van het leven der
goden, alsof dit leven een voortzetting zou zijn van het aard-
se leven. Door de gelijkstelling 'ATMAN-BRAHMAN',
waardoor hij die dit wist, reeds in dit leven verlost kon wo-
den, waren zowel goede als slechte daden de oorzaak van
wedergeboorte. De goden worden nu eens wel, dan weer
niet, als (menselijke) personen beschouwd. Het begrip"ziel"
heeft hier echter niet dezelfde betekenis als onze westerse
opvatting over de ziel. De wens om het absolute te kennen
heeft zich in India zeer sterk geuit in een kunstmatige uit-
beelding van de vlucht uit de wereld, en door mystische
omschrijvingen,die men vooral aantreft in de Upanishaden
(onderzoek natuur en universum die samen één bestaan
vormen). India werd steeds heen en weergeslingerd tussen
een godsdienst die het opperwezen als een persoon aan-
ziet , en een metafysica die het begrip "persoon" verwerpt
Dit verschil in opvattingen toont aan hoe ontoereikend alle
materiële en geestelijke pogingen zijn om het onuitspreke-
lijke te willen uitdrukken in menselijke bewoordingen.

2° Het begrip "ziel"-
 De Spirituele Monade het "Zijn"of  het ZELF.
                 Voor het Oosten is de ziel een afzonderlijke
werkelijkheid . De mens wordt beschouwd als een naast
elkaar bestaan van een geestelijk deel dat zuiver bewust-
zijn is en zonder binding met de materie van het lichaam
waarin het wel opgesloten zit (wachtend op bevrijding).
Het Westen echter beschouwt de ziel als één met de men-
lijke natuur : ziel en lichaam vormen één bestaande reali-
teit  Zelfs volgens de indiase opvattingen is er nog een on-
derscheid te maken.Voor de Vedanta-därsana is de"ziel"
het onpersoonlijke Atman-Brahman.
Volgens de Yoga-därsana is de "ziel" = een Spirituele
Monade of een "ZIJN". Het Zelf (de spirituele monade) is
niet wat in het Westen de Ziel genoemd wordt.- Daar
wordt in een latere bijdrage verder op ingegaan.

3° Invloed van de Yoga op deandere zienswijzen.
Van bij haar eerste ontstaan heeft yoga een onuitspreke-
lijke invloed gehad op alle andere zienswijzen.Steeds
heeft yoga het sociale en culturele leven in India over-
heerst. Niet steeds in dezelfde betekenis omdat ook de
gebruikers ervan hier en daar aanpassingen en vertakkin-
gen lieten ontstaan naargelang hun eigen zienswijzen of
interpretaties. Haar oorsprong ligt in het verre verleden
den waar magische praktijken en toverkracht bijna niet
te onderscheiden zijn van godsdienst . Yoga kan dus af-
dalen tot de lager gelegen gebieden van de magie en op-
stijgen tot de meest verfijnde metafysische ervaringen.
Haar bevrijdingstechniek is zo plooibar, dat hij zich kan
schikken naar de meest uiteenlopende doctrines, zoals
het animisme , het nihilisme, de eenvoudige volksdevo-
tie of de meest verfijnde theosofische leerstellingen .
Op zuiver technisch gebied kan de Yoga ook aange-
wend worden tot het bekomen of het behouden van
van een betere lichamelijke(en geestelijke)gezondheid.

4° De metafysische onderbouw van de Yoga.
De yoga-därsana wordt koppelsgewijze met de Sank-
hya-därsana vermeld .Ze zijn beiden pragmatische ziens-
wijzen die hetzelfde dualistisch principe in hun redenering
volgen: enerzijds de 'materie' en daarnaast het 'Zijn'.Beide
bestaanswerkelijkheden hebben geen begin ingevolge de
scheppingsdaad van een derde, en zijn ook onderling on-
afhankelijk van elkaar .De yoga ( de klassieke zienswijze
van Patañjali ) volgt de grote metafysische lijnen van deze
Sankhya, maar is niet identiek daaraan.Ze heeft haar eigen
zienwijze zoals we hier in deze studie aantonen.
Enkele verschillen.
- De methodologie :
Bij de Sankhya steunt de methode van Zelfrealisatie op
het onderscheidingsvermogen dat via intellectuele weg
bereikt kan worden.Bij de yoga steunt de methode van
Zelfrealisatie op de enstase(opslorping), waardoor het
empirische bestaan getranscendeerd wordt.
- Het godsbegrip :
De Sankhya is a-theistisch. Er bestaat geen opperwezen
die aan het ontstaan van de materie en het Zijn een oor-
sprong geeft. De yoga is theïstisch. Hoe verwaterd dit
ook moge zijn. In de yoga-sutra is er sprake van Isvara,
de Heer . Hij is niet deschepper van de materie en het
Zijn, maar een bijzonder Zelf , waarover later meer.
-De oorsprong.
De eerste nevelahtige sankhyabeschouwingen ontstonden
waarschijnlijk in de vroege Upanishadperiode tijdens de-
welke men via onderzoekvan natuur en universum , de
goden van de smeekbeden in de Veda's in twijfel trok
.De systematisering ervan begon op einde van de Upani-
shadperiode. Ze krijgt wellicht haar klassieke vorm gedu-
rende de eerste eeuwen N.C..De antisacrale en pluralis-
tische inspiratie van de Sankhya en haar atheïstische logi-
ca, kan moeilijk een bijdrage zijn van brahmaanse oor-
sprong. Het brahmaanse rituele sacrificie ondergaat een
verinwendiging , en wordt een sacrificie van zelfonthech-
ting..

5° Betekenis van Yoga door de tijd heen.
De betekenis van Yoga heeft zich ontwikkeld van ma-
gisch-religieus naar meer religieus en van daaruit naar de
profane betekenis van bedaren van emoties tot de discipli-
ne ten dienste van de geestelijke bevrijding.In de pré-upa-
nishadperiode was de betekenis nog onzeker .Er heeft een
langzame verschuiving plaats gehad van profane betekenis
"binding met het lichaam" naar deze van "beheersing" en
"temmen" van de zintuigen , van de magische naar de meer
religiieuze betekenis; van het lichamelijke naar het geeste-
lijke toe. Tijdens de Upanishadperiode was Yoga een prak-
tijk tot het bereiken van lichamelijke rust, bedaren van
emoties en concentratie van de geest.
-Tenslotte wordtYoga een mentale discipline van de gees-
telijke bevrijding.
De Upanishaden hebbende weg geopend naar een uitge-
sproken yoga-code, gelijkend op deze van Patañjali. Men
vindt immers, zij het niet in dezelfde volgorde de acht tre-
den van Patañjali's  yoga terug in de Upanishaden.
-4de en 5de trede : in deUpanishaden welke ontstonden
rond de Boeddhissche periode, zij handelen over de geest,
gedragen door de vitale ademhaling(pranayama en pratya-
hara).
-6de trede (Dharana) : in de Kathka Upanishad.
-7de trede(Dhyana ) : idem.: waarin de meditatie op OM
verklaard wordt.
-Later verschijnt in de Maitrayani Upanishad een volledige
code van opgaantreden.
-De eerste drie treden:Yama -Niyama enAsana, die een
voorbereidend karakter hebben, worden slechts later om-
schreven wanneer lichamelijk ascetisme een ereplaats zal
bekleden inde epische periode zoals in het heldendicht
van de Bhagavad-Gita, die een gans andere opvatting van
de Yogavoorop stelt, en die later afzonderlijk zal bespro-
ken worden.

de volgende bijdrage zal handelen over
1° P R A K R I T I en DE GUNA'S. 

07-06-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

08-06-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-37-

2°.  HET ZELF-DE GEESTELIJKE MONADE -(purusha)

Met 'geestelijke monade' bedoelen we : een 'éénheid-van
-bestaan' Monas = één : individueel bestaande éénheid van
Zijn , of Zuiver Bewustzijn.

BEWUSTZIJN.
De natuur van de geestelijke monade is zuiver Bewustzijn.
We schrijven Bewustzijn met een hoofdletter B om het Zijn
aan te duiden .Daartegenover duiden we het gewone of em-
pirisch bewustzijn aan met en kleine letter b.
Het Bewustzijn of het Zelf, is niet gelijk aan de 'Ziel'.
In de yoga-sutra's wordt het Spirituele Zelf meestal om-
schreven als "drastir" de Ziener, of als "dirgasakti":de kracht
van het zien.De ziener is evenzeer de genieter en de kenner,
maar onderscheiden van het operatieve proces van ervaring
(het zien of het kennen).
 Kan men het Zelf in de mens gelijstellen met de ziel ?
Neen. Volgens de westerse opvattingen is de ziel een con-
stituante van de menselijke natuur, maar de Yoga verwerpt
dit, alhoewel Purusha of het Spirituele Zelf wel een spiritueel
wezen is, maar volledig losstaand van he tlichaam dat Prakriti
 is (materie).Volgens de Patañjala-yoga is het geestelijke in
de mens een wezen, los van de menselijke natuur, omdat
volgens deYoga alles wat niet Bwustzijnis in de mens,slechts
een wijziging is van Prakriti .
Wat echter de mens meest eigen is, is het geestelijke in hem.
Het is een ander wezen dat in zijn ware aard  Bewustzijn
is. "De Ziener (drästir) die niets anders is dan 'het zien' of-
schoon hij onbezoedeld is, beschouwt de voorstelling": zie
Yoga-sutra 20, 2de boek)
Het probleem van de mysterieuze relatie tussen de menselij-
ke natuur en het ware Zelf, (of 'Bewustzijn', of Purusha),
ligt besloten in de relatie tussen twee principes, nl. het prin-
cipe waardoor wij handelen (principium quibus) en de per-
soon die handelt (principium quod ), het bewustzijn'.
Tegenover de Geestelijke Monade staat het empirisch
'bewustzijn,bewustzijn met een kleine letter 'b' geschreven,
waardoor de akte van ervaren, of de bewuste ervaring ge-
beurt. In de oorspronkelijke Engelstalige uitgave van het
boek , maakt de auteur het onderscheid tussen 'conscience'
en 'awarness'. Van morfologisch standmunt uit impliceert
het engelse woord 'concience' een oppositie en een dualiteit
(con + sience), terwijl het woord 'arwarness' vrij is van
oppositie of dualiteit. (sic. G.Koelman in zijn voorwoord
van nederlandstalige uitgave, waar 'awarness' wordt ver-
taald door Bewustzijn, en 'conscience' door bewustzijn
(empirisch bewustzijn)..

Totstandkoming van het empirisch bewustzijn
Alvorens verder te gaan met de uitleg over het Bewustzijn,
eerst een korte  beschouwing over het totstandkomen van
het gewone of het empirisch bewustzijn. Volgens de Yoga
-dârsana wordt dit verwezenlijkt door vier verschillende re-
aliteiten.Alhoewel wat voorbarig in de studie (er is een be-
paalde relatie tussen de Prakriti-werking en het Zelf, waar-
over we in een latere bijdrage de volledige uitleg zullen ge-
ven) wordt hier omwille van het onderscheid met het Be-
wustzijn, toch melding gemaakt van deze vier realiteiten die
Prakritisch zijn. Door deze vier realiteiten wordt de bewus-
te ervaring als één geheel aangevoeld. Het "tot-stand-bren-
gen" is een afzonderlijke schakel, en de bewuste ervaring
(ofgewone ) bewustzijn, wordt door het Zelf verwezenlijkt
op een niet aktieve manier.We zeggen voorlopig :"wordt
bestraald door het Zelf" .
1° bewustzijn = een gevoel van aanwezigheid t.a.v. de din-
gen buiten ons; we zien de dingen en zijn er ons van bewust.
2° op- en neergaande stroming = een gevoel dat , het geen
men waarneemt, komt en gaat , naargelang de aandacht
er meer of minder wordt door geboeid.
3° ervaring van bewustwording=een gevoel dat, wat men
waarneemt, in ons bezit komt alsof het van ons is.
4° de bewerker van het proces = een gevoel van 'ik' dat
het waargenomene centraliseert en aan wie de ganse wer-
king van het waarnemingsproces wordt toegeschreven.
Deze vier realiteiten zouden het gevoel van ervaring of
waaneming niet kunnen verwezenlijken indien ze niet zou-
den "verlicht" worden door het Spirituele Zelf, m.a.w.
indien ze niet zouden verlicht worden door het Bewustzijn.

HET BEWUSTZIJN =  HET ZELF.
Zowel in de Yoga- als in de Sankhya-dârsana worden de-
zelfde argumenten gebruikt om het bestaan van het Bewust-
zijn of het Zelf aan te tonen. Ze komen uit de Sankhyaka-
rika Deze argumenten zijn :
1° "Omdat alle samengestelde wezens of dingen bestaan ter-
wille van een ander" .Alle wezens of dingen die samenge-
steld zijn uit andere elemenen,hebben als doel iets hogers te
dienen : ze bestaan terwille van iets ofterwille van iemand
anders, of ten dienste ervan.Wanneer men vanaf de bestaan-
de dingen terug afdaalt , dan komt men terecht bij de laatste
samenstelling nl. bij Prakriti (bestaande uit de3 guna's).
Terwille van wie bestaat deze laatste samenstelling (Prakriti)?
: terwille van iets dat niet samengesteld is, m.a.w. iets dat niet
uit de drie guna's samengesteld is. Er is maar één iets dat
daaraan beantwoordt : het ZELF. Het Zelf is dus, omwille
van de afwezigheid van de drie guna's , onveranderlijk even-
wichtig, actieloos en zonder passie.
2° "Omdat er iets moet zijn dat tegenover de guna's en hun
eigenschappen staat " .Dit argument volgt uit het eerste .Dit
iets moet dus zeker andere eigenschappen hebben.De guna's
bestaan niet terwille van zichzelf, maar terwille van iets dat
los van de natuur van hen zelf is, iets dat boven hun natuur
staat, dat onstoffelijk is, onveranderlijk en geen aktiviteit kent.
3° "Omdat er een kontrole moet zijn".
De werking van Prakriti kan niet aan het toeval worden over-
gelaten. Het kontrolerend principe voert de daden van deze
kontrole niet uit...,het maakt ze a.h.w. alleen maar mogelijk.
Dit kontrolerend principe blijft de eindoorzaak waarom de
werking plaats heeft.
4° "Omdat er een waarnemer moet zijn".
De waarnemer die los staat van de werking van Prakriti zelf,
er niet door aangetast wordt (aangezien dit een verandering
zou meebrengen) kan alleen iets zijn dat boven alle eigen-
schappen of veranderingen ervan staat  Dit iets is het Zijn !
5° "Omdat er een universele neiging tot afzondering (bevrij-
ing) bestaat". Het is een algemeen vaststaand feit , dat de
mens steeds naar iets hogers verlangt, iets of een toestand
waarin hij gelukkiger zal zijn dan de toestand waarin hij zich
op dat ogenblik bevindt. Indien dit 'iets hoger' eveneenseen
Prakriti-toestand zou zijn, dan zou dit verlangen nooit kun-
nen ophouden .Er zou dus nooit van Bevrijding sprake kun-
nen zijn.

De eigenschappen van het Zelf.
Tot hiertoe heben we gezien dat het Zelf boven elke Prakriti
-eigenschap.staat. De voornaamste en opvallendste gevolg-
trekking die daaruit op te maken valt is het feit dat er geen
vergelijking kan gemaakt worden .Toch vindt men in de ge-
schrifen talrijke omschrijvingen die het Zelf proberen voor
te stellen. De voornaamste van deze omschrijvingen zijn :
1° Atriguna.
Atriguna betekent : tegengesteld zijn aan de drie guna's
.Daaruit volgt dan : absoluutheid, neutraliteit , de natuur van
Ziener en van het' niet-handelen '.
2° Absoluutheid.
De absoluutheid van het Spirituele Zelf bestaat hierin, dat
een absoluteGeest geen materiële vorm kan hebben, geen
aktiviteit kan uitvoeren zoals dit met Prakriti organismen het
geval is, en dus ook geen subject kan zijn, wat er zou op
wijzen dat er een guna-werking zou zijn.
3°Niet-handelen ( neutraleZiener of Genieter).
Ten opzichte van elke waarneming of ervaring komt het Zelf
tussen als "Tot-stand-brenger" van het empirisch bewustzijn .
Deze tussenkomst bestaat alleen in het bewustzijn van deze
waarneming of ervaring; de rest... het subject dat de waarne-
ming uitvoert, de inhoud van het bewustzijn , alsook de uit-
voering ervan, behoren tot Prakriti.
4° Het principe van Licht-van Bewustzijn.
De eerste drie eigenschappen waren negatieve eigenschap-
pen ingevolge de staat van 'atriguna' van Prakriti. De nu vol-
gende zijn echterpositieve eigenschappen. Indien het posi-
tieve licht van het Zijn niet schittert of aanwezig is in de waar-
neming of de ervaring, dan is zelfs de meest verfijnde staat
van de guna Sattvam, blind of kleurloos.
5° Bewustwording van elke waarneming.
De akte van waarnemen en ervaren wordt uitgevoerd door
het Prakriti subject , nl. de aktieve waarnemer.Via de zintui-
gen worden de prikkels opgevangen..., het denkvermogen
wordt door deze indrukken vervormd en de waarneming
krijgt een persoonlijk karakter. Daardoor meent de waar-
nemer dat hij de waarneming als eigen vermogen kan aan-
zien. Dit vermogen is echter Bewustwording en deze be-
hoort toe aan het Zelf. Al de rest, d.w.z. de functies van
bewustwording ( denkvermogen en  proces van waarne-
men) zijn Prakriti-functies.
6° Waarneembaar (als afgeleid object !)
Het Zelf kan in zijn zuivere essentie alleen waargenomen
worden als iemand Zelfrealistie bereikt. In deze staat kan
men echter geen beschrijving van het Zijn geven, omdat
men dan in een 'staat' verkeert waarin geen gedachten of
beelden bestaan. Het waarnemen van het Zelf is dus een
transcendentale gewaarwording. Deze gewaarwording
groeit naarmate de concentratie verdiept en naarmate
men in staat is een subtieler object als concentratie waar
te nemen. Het meest subtiele object zal dan zijn : het tot
object herleide Zelf dat de denkfunctie nog beschijnt als
meest subtiele object. Doch dit ook is nog steeds een ob-
ject en dus niet het eigenlijke Zelf .

In de volgende bijdrage zal ik Het Zelf en de Ziel tegen-
over elkaar stellen en  de pluraliteit van de Zelven be-
handelen. 

09-06-2007 om 00:00 geschreven door womingels  

-38-
         3° Het Zelf / De ziel  -Pluraliteit vd. Zelven.

     A)  Het Zelf en De Ziel.- Tegenoverelkaarstelling.

De westerse mens zal geneigd zijn het Zelf gelijk te stellen
met de Ziel. Er zijn echter bepaalde onderscheiden te ma-
ken waaruit blijkt dat de Yoga-opvatting rekening houdt
met de artiguna toestand van het Zelf en dus vasthoudt aan
een gescheiden bestaan van beide (Prakriti en Purusha),
waartussen een speciale relatie de gebondenheid uitdrukt
waaruit het Zelf dan moet verlost of bevrijd worden.

1° Het Zelf is een spiritueel      -1 De Ziel is een spiritueel
     wezen dat Bewustzijn IS.    wezen met Bewustzijn. 
Volgens de Patañjala-yoga is het geestelijke in de mens
een wezen dat los staat van de menselijke natuur, omdat
volgens de Yoga alles wat niet Bewustzijn is in de mens,
slechts een wijziging is van Prakriti. Dit bevestigt sutra 20
in boek II der Sutra's : Het Zelf (de Ziener) is het onver-
anderlijke licht van Bewustzijn .
2° Het Zelf heeft zijn eigen       -2° De ziel is een constitu-
   bestaan, los van het lichaam   ante van de mens(ziel en li-
   maar met eenspecialerela-      haam).,met een voortdu-
  tie.                                          rende relatie.
Voor de scholastiekers (laat- middeleeuwse filosofen) is
de persoon die de handeling uitvoert, de vermogens waar-
mede hij handelt en al zijn talenten, een geheel dat slechts
één bestaan heeft . Men erkent wel het bestaan van ver-
verschillende entiteiten zoals de persoon die handelt, de
menselijke natuur de vermogens en de talenten,maar er is
absoluut geen sprake van gescheiden bestaan. Dit houdt
dus in dat de mens een samengesteld wezen is dat voort-
durend verandert m.a.w. de Ziel verandert mee als con-
stituante.
3° Het Zelf is onveranderlijk   - 3° De Ziel is veranderlijk.
4° Het Zelf is onsterfelijk        - 4° De Ziel is onsterfelijk.
Volgens de scholastische filosofie is alleen de natuur van
de ziel onveranderlijk, en vormt daardoor een onsterfelijk
element in de mens.
5° Bewustzijn IS.                    -5° Bewustzijn ontstaat.
Bewustzijn is steeds aanwezig, ook al is er geenwaarne-
ming of handeling . Voor de Ziel is Bewustzijn een toe-
stand die ontstaat als er een handeling plaats grijpt .Ter-
wijl voor de scholastici Bewustzijn slechts een spirituele
en bijkomstige aangroei is, afhangend van de aktiviteit
van de mens, blijft Zuiver Bewustzijn voor de Yoga een
ononderbroken status.
6° Het Zelf is niet de hande-   -6° De Ziel is oorzaak van
lende oorzaak van Bewust-       Bewustzijn. Zij handelt en
zijn .                                          evoleert mee=eris sprituele
                                                aangroei.
Het Zelf  handelt  niet  en evolueert ook  niet  mee  = er
is geen spirituele groei. Deze onveranderlijkheid wordt
echter door de test van de rede in vraag gesteld (zie ver-
der de bewijsvoering ivm de pluraliteit der Zelven)
Er dient eveneens gewezen op het feit dat alleen deYoga,
ingevolge de tegenstellingen tussen het Zijn en de Ziel, als
bijkomende merkwaardigheid een onderscheid maakt tus-
sen het Zuiver Bewustzijn en het geconditioneerd bewust-
zijn (dat wij dus met een kleine letter 'b' schrijven).

     B)    DE PLURALITEIT VAN DE ZELVEN.
Is één Zelf het Zijn van alles ? Deze vraag zou men zich
kunnen stellen wanneer men de eigenschappen van het Zelf
en zijn volkomen atrigunabestaan tot zich laat doordringen.
Omwille van de absolute perfectie die uit deze toestand
voortspruit zou men geneigd zijn in te stemmen met de be-
wering dat er maar één Zelf kan zijn, aangezien elke plu-
raliteit op een eventuele verdeeldheid zou kunnen wijzen.
Maar... de Yoga-dârsana is een andere mening toegedaan
en beweert dat er vele perfecte absolute Zelven zijn.Argu-
menten worden opnieuw geput uitde Sankhya-karika die
zegt :  "Omdat er een bepaalde ordening van geboorte,
           dood en organen, omdat er een opeenvolging
           van aktiviteiten is, en omdater verscheid is van 
           de drie guna's, is de pluraliteit van de Zelven
           vastgesteld" (Karika 17).

Bewijsvoering vanuit de Yoga-dârsana.
1° Vooropgezette vaststellingen.
De Yoga houdt vast aan de onderanderlijkheid van het
Zelf, de natuurlijke teleologie van Prakriti en het gescheiden
bestaan van het Zijn en de Prakriti die elk hun eigen eigen-
schappen hebben.
2° Vraagstelling. (Een puur Bewustzijn ?)
De vasstellingen door deYoga-dârsana kunnen als geheel
moeilijk aanvaard worden, aangezien de bijzondere relatie
tussen het Zijn en Prakriti, die wel zeker plaats schijnt te
hebben , eerder wijst op iets dat het ene Zelf van het ande-
re 'numeriek' kan onderscheiden zonder een veranderlijk-
heid van het Zelf teweeg te brengen. Bepaalde commen-
tatoren geven hun mening.
*Vijnana Bhiksu aanvaardt de veelvuldigheid der Zelven
omdat ... enkel die soort onveranderlijkheid bij het Zelf
moet uitgesloten worden, die zou bestaan in het opnemen
van een modaliteit die niet eigen is aan het Zelf. Alle sub-
stanties, ook het Zelf , hebben als gemeenschappelijke
eigenschappen contact, scheiding en nummer (aantal) .
*Hariharananda maant aan tot voorzichtigheid,aangezien
alle Zieners die zichzelf bevrijd hebben, gewezen hebben
op één essentie "Het is dus onmogelijk het ene Zelf van
het andere Zelf te onderscheiden" .
*De yoga-dârsana kan tenslotte niet aanvaarden dat, zoals
de Vedantaleer voorstelt, één enkele geest verschillend
wordt van geaardheid door in kontakt te komen met diver-
se Prakriti-organismen. Er moet dus een afzonderlijke gees-
telijke realiteit bestaan die hoe dan ook verbonden is met
elk menselijk organisme, en met iedere smenstelling van de
drie guna's aangezien de wijzigingen van Prakriti verschil-
len te opzichte van de verschillende doelen die onmogelijk
gericht kunnen zijn op één en hetzelfde Zelf. Eén enkele
geest kan niet verschillend worden van geaardheid door
kontakt met diverse Prakriti-organismen.
3° Het gezond verstand.
Men zou eerder geneigd zijn het gezond verstand te laten
spreken, dan de argumenten aangehaald door de Yoga en
de Sankhya te aanvaarden, omdat men inderdaad goed
kan inzien dat in elke mens een afzonderlijk geestelijk argu-
ment kan aanwezig zijn, wat zijn gedragingen of uitwerkin-
gen binnen in dit organisme ook mogen zijn.

Bewijsvoering vanuit de relatie ZELF-PRAKRITI.
1° Hoe komt de relatie tot stand ?
De schaduw, of beter gezegd, het beeld van het Zijn vere-
nigt zich met het Prakriti-organisme(de bewustzijnsfunctie)
dat daardoor verlicht wordt, enaldus wordt alles wat er
zich in de bewustzijnsfunctiebevindt, zichtbaar.
2° Geen bewustwording zonder het Zelf.
De Prakriti-objecten die verlicht worden door het beeld
van het Zelflichten op, m.a.w.,daarvan alleen wordt men
zich bewust; de organenen de zintuigen zijn niet in staat
de bewustwordinguitzich zelf tot stand te brengen.
3° Begrijpelijkheidslicht.
Het beeld van het Zelf is dus a.h.w. een begrijpelijkheids-
licht dat in het Prakriti-orgaan ,('bewustzijnsfunctie' ge-
noemd) , deze functie en haar inhoud omzet in begrijpelij-
ke dingen . Het beeld van het Zelf is a.h.w. een verleng-
stuk .. door het Zelf voortgebracht en in stand gehouden.
Het is slechts zichtbaar wanneer het in kontakt komt met
de bewustzijnsfunctie en daar oplicht tot een beeld. Men
kan dit vergelijken met het kijken in een spiegel waarin
het beeld weerkaatst (opgelicht) wordt van diegene die
er in kijkt. De kijker ondergaat geen wijziging en toch
projecteert hij zijn beeld in de spiegel, waarmede het
a.h.w. één schijnt te worden ...en daardoor zichtbaar is,
zo lang deze persoon voor de spiegel staat. Het Zelf
blijft dus onafhankelijk. Het aanvaarden van de verschil-
lende beelden van de Geest (Spirituele Zelf) is een stap
in de goede richting van het aanvaarden van de pluraliteit
van het Zelf door het voorstellen van een indirecte rela-
tie van Prakriti met het Zelf.
4°Voorwaarden tot aanvaarding van de pluraliteit.
*De betrekking (relatie) tussen het Bewustzijnslicht ( af-
komstig van het Zijn) en Citta (het waarnemingsorganis-
me ), moet in elk organisme afzonderlijk plaats hebben
ingevolge één numeriek 'beeld' dat voortdurend oplicht.
Er zijn inderdaad vele afzonderlijke waarnemende Pra-
kritie organismen (bewustzijnsfuncties) die een schijnba-
re éénheid vormen met de Bewustzijnslichten. Dus los-
staande gedachtenstromingen.
*Het beeld moet numeriek verschillend zijn per 'individu'.
Indien er geen afzonderlijk beeld zou zijn per gedach-
tenstroom, dan zouden er overlappingen zijn of tegen-
strijdigheden in één en hetzelfde Bewustzijn.
*De numeriek onderscheiden beelden moeten afkomstig
zijn uit numeriek onderscheiden bronnen.Indien alle beel-
den in elk individu afkomstig zouden zijn van één Zelf,
dan ontstaat er een dilemma.Ofwel kan dit ene Zelf ver-
schillende gedachtenstromen tot eenheid brengen en de-
ze synthetiseren. Ofwel kan dit ene Zelf deze éénheid
niet tot standbrengen.In het eerste geval weten weuit de
dagelijkse ervaring dat dit uitgesloten is.. In het tweede
geval kunnen we inderdaad aanvaarden dat het niet mo-
gelijk is omdat er verdeeldheid zou ontstaan in het éne
Zelf Beide termen van het dilemma zijn onmogelijk , dus
moeten er verschillende zelven zijn die elk met hun eigen
licht de inhoud van Citta (hetwaarnemingsorganisme)
oplichten en het bewustzijn tot sdtand brengen.
Tot slot weze nog eens herhaald,dat het Zelf in elke mens
een ontologische eenheid is, Zuiver Bewustzijn, dat aan
de basis ligt van het empirisch bewusstzijn.

In mijn volgende afleverng zal ik het hebben over
ISWARA (de Heer) of het bijzondere Zelf..