Archief

                                                  GEDENKPLATEN -en STENEN

                                                              in ANTWERPEN

DEEL 5 : 

                     "Gedeelte rond en achter de Grote Markt tot aan de Sint-Paulusstraat"

         In ons vorig deel 4 verlieten we de Grote Markt en om dit deel aan te vangen verkozen wij nu richting Sint-Paulusplaats -en straat te gaan.  

         Maar eerst nog enkele gedenkplaten, die wij in ons vorig deel over het hoofd hebben gezien.   Daarom gaan wij langs de Suikerrui en op de hoek met de Gildekamersstraat vonden we dit hieronder afgebeelde bord van de

Het eerste Nederlandse UILENSPIEGEL-VOLKSBOEK 

Wist U dat ... ?

-  naar aanleiding van het "Eerste Uilenspiegel Volksboek" op de gevel van de Gilderkamersstraat hoek Suikerrui, de volgende gedenkplaat door de Vlaamse Toeristenbond werd aangebracht in 1974 :

      "Te Antwerpen verscheen ongeveer 1515 het eerste Uilenspiegel Volksboek"" .

-  Uilenspiegel uit de Nederlands-Duitse folklore komt, die in Vlaanderen legendarisch werd als held.  

- hij  iedereen voor de gek hield en meestal op trok met zijn vriend Lamme Goedzak en zijn vriendin Nele, volgens de roman van Charles de Coster uit 1896.

- de eerste verhalen over Uilenspiegel geschreven werden door Herman Bote, waar hij wordt  beschreven als een vrijdheidsstrijder.  

- in 1949 Wilhelmus Johannes Maria Antonius Asselbergs, geboren te Bergen-op - Zoom (NL) op 26.8.1806 en gestorven aldaar op 23.11.1885, een heruitgave van "Het  Volksboek vanTijl Uilenspiegel" publiceerde.

  Bron : - Wikipedia
             - Tijl Uilenspiegel.be

          Verder richting Schelde, aan de linkerzijde van de Suikerrui, in de Grote Pieter Potstraat de gedenkplaat voor             

ERNEST VAN DIJCK

             

Wist U dat ... ?

- hij geboren werd te Antwerpen, op 2.4.1861 en overleed te Berlaar, op 31.8.1923.

- hij een Belgische tenor was, die zijn opleiding genoot als jurist en journalist bij het blad La Patrie. 

         We gaan nu terug naar de Grote Markt om in de Braderijstraat uit te komen op de Oude Beurs en Vleeshouwerstraat waar aan de rechterzijde zich een doorgang bevindt naar de Ruckersplaats.  Onder het gewelf een gedenkplaat ter ere van

SAM HERCIGER

 Wist U dat ... ?

- deze bronzen plaat het feit herdenkt van "De Hand" van de Antwerpse kunstenaar Sam Herciger.

- ze onthuld werd op 29.9.1978 door staatssecretaris Roger De  Wulf.

          Schuin tegenover de Ruckersplaats bevindt zich het

VLEESHUIS

Wist U dat ...?

- het Vleeshuis een gildehuis van de slagers uit de middeleeuwen was.

- meestal deze gebouwen in de loop der tijden verschillende functies hebben gekregen en vaak  tegenwoordig gebruikt worden als museum.

         Wanneer we nu terug naar de doorgang van de Ruckersplaats gaan en verder wandelen richting Lange Doornikstraat dan bevinden zich op de gevel van het pand 27 deze onderstaande gedenkplaten voor

LOUIS ROESSINGH

Wist U dat ... ?

- Louis Albert Roessingh, geboren werd te Assen, op 10.12.1873 en stierf te Antwerpen, op 18.1.1951, waarna hij in Westerbork begraven werd.  

- hij een Nederlands kunstschilder en dichter was. -

hij een zoon was van de president van de arrondissementsrechtbank te Assen, Izaac Roessingh en Trijntien Bouwina Homan.

- hij in een impressionistische stijl schilderde.

- hij zijn schetsen van de Drentse natuur  hij in zijn aterlier in Antwerpen uitwerkte in olieverfschilderijen.

- hij na 1910 hij ook ging dichten en dit vanaf 1923 deed voor de Nieuwe Drentsche Volksalmanak.

         We gaan nu verder richting Grote Koraalberg en recht tegenover het pleintje aan de Zirkstraat 17-19, hoog op de gevel en praktisch onleesbaar van op de begane grond, de gedenkplaat voor

Egidius Karel Gustaaf WAPPERS

  Wist U dat ... ?

- hij een kunstschilder was die geboren werd te Antwerpen op 23.8.1803 en stierf te Parijs op 6.12.1874 op 71jarige ouderdom aan een beroerte.  

- hij werd begraven te Montmartre en de zoon wasvan : - Karel en : - Maria Leonard.

- de boodschap luidt echter :
                                        """Geboortehuis van
                                             Gustaaf Wappers
                                                kunstschilder
                                                 1803-1874"""
  - op 13.6.1835 Gustaaf Wappers het bezoek kreeg van de Belgische vorsten aan zijn atelier
   toen gelegen in de Gratiekapelstraat.

- op 27.1.1840 hij na het overlijden van Mattias Van Bree, directeur van het Academie werd. -in 1869 hij zijn straat kreeg, nl de Wappersstraat (de huidige De Keyserlei tussen Frankrijklei en Van Ertbornstraat).

- in 1893 de huidige Meir en Schuttershofstraat de naam van Wappersstraat kreeg en tijdens het Rubensjaar in 1977 hij uiteindelijk de plaats aan het Rubenshuis, nl. "De Wapper" kreeg.

- pas vele jaren na zijn dood men zijn waarde als kunstenaar, leermeester en Vlaming ontdekte.
  Bron : - Antwerpse gedenkplaten van Piet Schepens.

           We verlaten de Zirkstraat en tegenover de eerste straat links, de Stoelstraat de gedenksteen van

DE GULDEN HAND  op de cartouche boven de poort van pand 34           

Wist U dat ... ?

- hier momenteel "El Valenciano" gevestigd is, een speciaal zaak met Spaanse produkten

- een respectable renaissancepoort ons op een binnenplaats brengt met een ingebouwde galerij  uit de 17° eeuw.

-  A. De Lattin hier het huis "De Gulden Handt" (1563) vermoedde dat misschien wel als zoutbeurs functioneerde.

Bron : - Antwerpse gids voor Oud-Antwerpen van George Van Cauwenbergh.

         We verlaten de Zirkstraat via de Stoelstraat en komen in de Zwartzusterstraat waar we het geboortehuis van           

Jan Cornelis VAN RIJSWIJCK aantreffen

               
Wist U dat ... ?

- hij de meest geliefde burgemeester van de stad Antwerpen was.  

- hij geboren werd in de Zwartzusterstraat aan het nr 13, op 14.2.1853 en stierf te Tesselt
op 23.9.1906.

-  deZwartzusterstraat  een huis betreft uit de 17° eeuw, dat verbouwd werd in de 19° eeuw.

- de gedenkplaat omringd is door een bronzen bloemenkrans en medaillon en vervallen is zodat het opschrift nauwelijks te lezen is.  Het luidt als volgt :
                                          """Geboortehuis van Jan Van Rijswijck
                                                oud-burgemeester van Antwerpen 
                                                                14.2.1853"""
- Jan Van Rijswijck gemeenteraadslid was in 1881 en Schepen van onderwijs in 1889.

- hij  burgemeester was tijdens de wereltentoonstelling in 1894 en bij de werken en bouwen
 van de Middenstatie, het Tolhuis, het Loodswezen en de uitbreiding van de haven.

   Bron : - Antwerpse gedenkplaten van Piet Schepens.

          Ten einde van de Zwartzusterstraat komen we op de Veemarkt, die we verlaten via de Nosestraat en op de Sint-Paulusplaats belanden.  Hier aan het nr 25 de gedenkplaat voor

Henri JESPERS 

  Wist U dat ... ?

- deze man geboren werd te Zoersel op 21.1.1878 en zijn leven gaf voor het vaderland.

- hij een scheepsbevrachter was en aangeklaagd en aangehouden werd op 4.8.1917 voor spionage en hiervoor de doodsstraf kreeg.

-  Jespers tijdens de wereldoorlog II op 16.3.1918 gefusilleerd werd na een bijzonder vage beschuldiging door de Duitsers in Fort 5 te Edegem, nadat  hij door het Duitse Krijgsgerecht tot de dood werd veroordeeld.

  Bron : - Antwerpse Gedenkplaten van Piet Schepens.

            We verlaten de Sint-Paulusplaats via de Sint-Paulusstraat en naast de blinde muur van de Sint-Pauluskerk bevindt zich een poort die toegang verleent tot de binnenkoer van de kerk. Op de binnenkoer bevindt zich het graf van de 

ONBEKENDE VLUCHTELING          waar we in de inkom ook de hierna vermelde tekst konden terug vinden. 

Wist U dat ...?

 - deze plaat verwijst naar alle vluchtelingen die hun tocht naar het rijke Westen niet overleefden.

           Hier eindigt ons deel 5 zodat we met ons deel 6 onze stappen richten naar de Orteliuskaai om zo verder langs het Loodswezen, het Eilandje kunnen verkennen.

           Veel kijk -en leesplezier.

                                                        -o-o-o-O-o-o-o-

Toeristische wandeling met aandacht voor de Madonna-beeldjes in de stad

Op verzoek van vele bezoekers en wandelaars aan mijn blog "Antwerpen, mijn geboortestad", hebben wij besloten de "Madonna's" zo goed mogelijk te situeren met bijhorende tekst en foto’s, mits toelating van www.verbeelding.be. 

 Wij kregen hierbij ook de hulp van de vzw ‘Voor Kruis en Beeld’ en Vrienden van de Antwerpse Madonna's.

(nota auteur : naar aanleiding van 75 jaar werkzaamheden in de straten van Antwerpen geeft deze vzw een nieuwe publicatie uit met als titel "Madonna en heiligenbeelden in de Antwerpse binnenstad"  Prijs : 19,50 €.   Vanaf mei 2010  bestelbaar bij het secretariaat tel. 03/455.58.44  Email iha@scarlet.be  surf ook naar www.verbeelding.be

Tevens is alle steun welkom op 220-0131937-53) .   Voor de liefhebbers een must.

           In het voorwoord schrijft Schepen Ph.Heylen:
“””In het recente verleden werden we ons als Antwerpenaren opnieuw meer bewust van deze uitzonderlijke rijkdom. Enkele jaren geleden verscheen onder impuls van de stedelijke erfgoedcel, in samenwerking met de vereniging ‘Voor Kruis en Beeld’, een overzichtswerk over beelden van Maria in de Antwerpse binnenstad. Dit werk ondersteunde de gevoeligheid voor dit kwetsbaar patrimonium en was zowel een retrospectief bilan als een meer proactieve impuls voor de toekomst”””.
         

In deze wandeling komen vele anecdotes en uitspraken van George Van Cauwenbergh uit zijn boek "Gids voor Oud Antwerpen".

     Wij zullen trachten de beelden te situeren en deze in te lassen in de reeds bestaande en aangename toeristische wandeling (zie wandeling nr 29 op het blog : https://blog.seniorennet.be/alfonsvc).  Het is in feite het vervolg aan deze wandeling.

     Het was de wandelaar opgevallen dat er tijdens deze wandeling zoveel "Madonna-beeldjes" de gevels versierden en… inderdaad waar men zich ook bevindt in Antwerpen
men kan er niet naast kijken.  Maria is namelijk de patroonheilige van de stad en versiert vele huisgevels op straathoeken, steegjes en binnenplaatsen, zelfs op het Stadhuis.

     De meesten zijn van de hand van Walter Pompe, Artus Quellin, Pieter Verbrugge (de Oude), e.a.  Vroeger waren er zo'n 160, waarvan 60 historische beelden. In de kernstad zijn het meestal beschermde monumenten.  Hoeveel er nu nog zijn kunnen wij niet zeggen(*) gezien vandalisme, diefstal, ouderdom maar vooral het slopen van gebouwen hier de oorzaak van zijn.

     In de 16° eeuw was de Spaanse invloed onmiskenbaar en was het plaatsen van Madonnabeelden op straathoeken een algemene regel. Zij hadden ook een doel want de weinige verlichting onder de beelden was in feite de enige straatverlichting.  Onder de sansculotten (wet tot het verwijderen en vernietigen van heiligenbeelden, 1795) verdwenen de madonnatjes en komen in 1814 feestelijk terug te voorschijn.  Aug. Thijssen vermeldt in zijn voortreffelijk boek "Antwerpen vermaard door den eeredienst van Maria" (1922) 500 Mariabeelden, van de prachtigste kunstwerken uit de gotiek, barok en rococo tot de eenvoudige uitingen van primitieve volkskunst en 19° eeuwse"bondieu-serie".

     Maar laten we eerst beginnen met onze zoektocht naar de Madonna's op het traject Centraal Station, via Meir, Groenplaats, Grote Markt, het oude stadscentrum en terug, traject dat is terug te vinden op onze wandeling "Wandeling voor de toerist".   

                     
     Op de De Keyserlei konden wij geen enkel beeldje terugvinden, maar eens de leien over, zoveel te meer.  Beginnen we op de Meir, dan bemerken wij aan het nr 39, aan de hoek
met Lange Klarenstraat een "Madonna met Kind", één van de meest bezienswaardige en opvallendste verschijningen in Antwerpen.                      
                                  
Het blijkt gemaakt te zijn door de Antwerpse
beeldhouwer Laurentius Gillis (1688-na 1740), een onbekend gebleven leerling van Michel Van der Voort (1667-1737).
Beschermd monument door het Besluit van de Vlaamse Executieve dd. 2.3.19834.  

Meir 79 :      Madonna met Kind gerealiseerd door (Jan) Frans Deckers (1835-1916).

Het beeldje  bevindt zich op het huis "Het Wapen van Spanje".  Madonna kijkt
hier glimlachend naar haar naakt kind dat ze op de linkerarm draagt en tevens aan het handje neemt.
Beschermd monument op 2.3.1983. 

Meir 105 : Madonna met Kind

                                                             

Dit beeld bevindt zich hoog naast het balkon, op de scheidingswand met het pand 107, dat sinds 1896 een uitgang heeft van het Instituut van de Dames van het Christelijk
Onderwijs.  Hier draagt Madonna het Kind eveneens op de linkerarm en staat op een wereldbolvormig voetstuk met slang.

Huidevettersstraat (hoek Meir, aan de Meirbrug)
Een vrij imposant madonnabeeld dat de volledige hoogte inneemt van de tweede verdieping.

Schoenmarkt 12 : Madonna met Kind 

                  
                     
Bevindt zich in een halfronde gevelnis met schelpmotief.  Maria getooid met een mantel over het hoofd, houdt haar kind op de linkerarm.  Jezus rust met zijn hoofdje
tegen haar schouder.  Beiden dragen een aureoolring.  Het werk is van (Jan) Frans Deckers (1835-1916)

Schoenmarkt 8 : Madonna met Kind, gemaakt door J.B. Vos in 1840

                                    

                                                 "Schoenmakerskapelleke" 

  Jezus leunt hier met zijn hoofdje op de schouder van Maria en kijkt kinderlijk nieuwsgierig toe hoe zijn moeder de Slang van het Kwaad vertrapt.
Beschermd monument bij KB 2.9.1976.

Schoenmarkt 3 (Torengebouw)
                                
                     
Hier op de 7° verdieping bevindt zich een uitvergroot beeld van een werk van de Franse beeldhouwer Roger de Villiers (1887-?) uit 1925.  Moeder en Kind zijn hier eveneens getooid met een aureool boven het hoofd.
Beschermd monument dd. 2.9.1976.

Groenplaats 28-29 - Hoek St.-Pieterstraat - "Madonna "OLV.-ten-hemel-opgenomen" -
                          
                    
In juni 1918 viel het broos geworden terracottabeeld, van Michiel Van der Voort (1667-1737) naar beneden.  Twee jaar later werd het gecopiëerd door beeldhouwer Petrus De Roeck (1862-1931).  In 2004 werd het gerestaureerd en herschilderd.
Beschermd monument KB 2.9.1976.

Groenplaats 22 "Madonna en Kind"

                               

In 1982 stortte dit beeld van Albert Poels naar beneden tijdens een storm.  In 2003 werd het vervangen door een in natuursteen herkapte versie van Dirk Lenaerts.  Het origineel wordt bewaard in en depot.

Handschoenmarkt 4   "Moeder Gods (O.L.V. op Handschoenmarkt)
                               
                    

Maria staat hier op de maansikkel, met Kind op de rechterarm, die zich stevig aan zijn moeder vasthoudt.  Bijzonder artistiek isq de dubbele lichtarm in smeedijzer, gevormd door 2 bloemenranken waaraan een sierlijke lantaarn hangt (1947).

Handschoenmarkt - OLV-kathedraal -westportaal 
                            
                    

Maria's laatste oordeel met heiligen e.a.

Handschoenmarkt - OLV - onbevlekt ontvangen  westportaal kathedraal
                      
Werd in 1855 geplaatst.  Is een sculptuur van J. Van Aerendonck (1822-1881) uit witte Franse Grès-steen.

Oude Koornmarkt - Groenkerkhofstraat 1 - Madonna en Kind "OLV Medeverlossers"
                     
Het steekt hier  met een kruisstaf de slang aan de voeten van Maria dood.
De luifel is bekroond met een kruis op een bol.
Onder aan het beeld hangt een smeedijzeren arm met een lantaarn.  Het beeld zou van J. Timmermans zijn met als datum 1853.
Beschermd Monument KB 2.9.1976.

Oude Koornmarkt 32  Pelgrimstraat  "OLV Onbevlekt Ontvangen"

                    
                               
Mooi verzorgd beeld van Madonna en Kind, die onder een prachtig versierd baldakijn staat met in de top een kruis.  Achter het beeld een duif met stralenkrans.  Maria vertrapt hier de slang, symbool van het Kwaad.  Onder aan het beeld engeltjes, een wolkendek en sterren.
Beschermd Monument KB 2.9.1976.

Reyndersstraat 26-28 - Leeuwenstraat -   "Moeder Gods"

                   
 
Maria staat hier onder een veelhoekig baldakijn met 15 vergulde kwasten.  OLV vertrapt de slang die zich met een appel in zijn bek rond de wereldbol slingert.
Beschermd Monument KB 2.9.1976.

Hoogstraat 15 (inkom Vlaaikensgang) - Madonna - "OLV Onbevlekt ontvangen"

           In de deuromlijsting 3 heiligen St.-Margaretha met de draak - in het midden Johannes de Evangelist met de opvliegende adelaar en tegen de stijl van het bovenlicht Maria.

Het serpent, met de appel in de muil, wordt vertrapt en hangt diep teneergeslagen.  Maria staat op de maansikkel met achter het hoofd een krans met 12 sterren.  Boven haar hoofd een gevleugeld engelenhoofd.

Grote Markt 15 - Wisselstraat   Madonna en Kind "OLV Medeverlossers"

                   
                           
Eén van de mooiste beelden van de stad.  Jezus zou hier met een kruisstaf, die verdwenen is, de kop van de slang verpletteren.

Grote Markt 60  - Torgfbrug  - Moeder Gods (OLV op de Tromp)
                           
                       

Moeder God staat hier in een prachtig kapelletje
Beschermd Monument KB 2.9.1976.

Grote Markt 1 - Stadhuis - OLV van Loreto -

              

   Hoog in een nis, versierd met 12 sterren staat Maria, met haar lange golvende haar tot haar middel, op een maansikkel.
Beschermd Monument dd. 6.2.1936 
Loreto is een plaatsje in Italië waarheen het Nazarethse huisje van Maria door engelen zou zijn overgebracht en dat daardoor is uitgegroeid tot een bedevaartsoord.  En OLV van Loreto meteen ook patrones van de vliegeniers is geworden.

Suikerrui 18   - Madonna met Kind" - "Moeder Gods".

                   
                              
Dit beeldje is een nieuw 20 eeuwse uitgave.  Het stond vroeger op de hoek van de Boterrui en de Kaasrui, maar wegens verbouwingswerken kwam het op haar huidige plaats te staan.

Driehespenstraat  Calvariegroep

    

 Christus, Maria, Johannes staan tegen de gevel van het Vleeshuis op de zogenaamde "Bloedberg".  Het is een werk van meester-timmerman Cornelis Van Dael.
Beschermd monument KB 2.9.1976

Repenstraat - Vleeshouwerstraat 38-40  "Madonna met Kind"- OLV Medeverlossers.

                                     

 Dit beeld  is van Alexander Van Papenhoven (1668-1759).
Bekijk het kleed van Maria.  De H. Maagd toont trots haar kind en vertrap de slang.
Beschermd monument KB 2.9.1976

Lange Doornikstraat 27  - "Madonna met Kind" - "Moeder Gods" (OVL van de Rozenkrans).

                           

Dit beeldje stond vroeger op de hoek van de Kleine Koraalberg en de Zirkstraat. 

Oude Beurs 48 - Schoenmakersstraat

                          

De Moeder Gods draagt het Kind op de linkerarm. Dat Maria haar uitverkiezing als moeder van Jezus te danken heeft aan Gods genade wordt ook hier verzinnebeeld door de duif van Gods Geest boven haar hoofd, in een grote stralenkrans. De console is met drie kleine engelenhoofden getooid.

Hendrik Conscienceplein 12 - Carolus Borromeuskerk- "Madonna met Kind" - "Moeder gods"

Omstreeks 1980-1990 werd dit zoeterige, witte madonnabeeldje hier op een cirkelvormig diepblauw gevelveld aangebracht.
Onze-Lieve-Vrouw houdt het kindje op de rechterarm.


Wolstraat 23 - "Madonna met Kind" - "Moeder Gods"

Prachtig beeld van Onze-Lieve-Vrouw met Kind getiteld 'De geboorte der Allerheiligste Maagd en Moeder Gods Maria' is

Maria, gekleed in zware drapering, houdt haar Kind zwierig voor zich uit; Jezus is met een been over haar arm gekropen. In zijn rechterhand heeft hij enkele roosjes die hij zijn moeder wil aanbieden.

De luifel wordt bekroond door een indrukwekkend grootse stralenkrans met Mariamonogram.
De console is overvloedig versierd, hij wordt geflankeerd door twee gevleugelde engelenkopjes en bevat een cartouche met een Latijnse tekst als chronogram: 'ILLUXIt MUnDo eXUrgIte CIVes’ – ‘Hij bracht het licht in de wereld, sta dan op, burgers’, dit duidt het jaar 1744 aan.

Het geheel van sculptuur met baldakijn, console, lantaarn en bijwerk werd in november 2006 in situ gerestaureerd door Dirk Lenaerts. De stralenkrans met mariamonogram werd verguld door Geneviève Hardy.

• Beschermd monument, K.B. 2 september 1976.

Bontwerkerplaats - Wolstraat 37 -"Madonna met Kind"
           
                         
Boven een deur van deze binnenplaats werd in de loop van de 20ste eeuw een eenvoudige gepolychromeerde huismadonna in een open toonkast geplaatst.
De ganse Bontwerkersplaats, inclusief het madonnabeeld, werden als monument beschermd bij K.B. van 17 juli 1981.

Hier eindigt deze uitstap.  We gaan een 20tal meter verder in de Wolstraat en kunnen hier de tram nemen in de richting van het Centraal Station.  Aan de 4e halt, (Koningin Astridplein), verlaat U het tramrijtuig en U bent terug aan het Centraal Station.

Bronnen :
- Gids voor Oud Antwerpen, van George Van Cauwenbergh
- Vzw Voor Kruis en Beeld & Vrienden van de Antwerpse Madonna's
- Erfgoedcel"
- Materiaal van Wim Strecker
- Foto’s komen, mits toelating, uit de site www.verbeelding.be

___________________________________________________                                                  

(*) zie de inventaris der gevelbeelden in "Madonna en heiligenbeelden in de Antwerpse binnenstad" .

                                                         -o-o-o-O-o-o-o-

 

          Na het Zuid en het Kiel bezochten wij ook meestal de filmzalen die gelegen waren in het Sint-Andrieskwartier.   Hier waren 8 zalen, die ook allemaal verdwenen, met in de eerste plaats degene die gelegen waren in de Nationalestraat, nl.
de Kinox : het was de verbouwde danszaal Minerva, gelegen aan de nummers 128 - 132.  Hier werden vanaf 1931 films vertoond door de architect Robert Soebert, die eveneens de eerste uitbater was.  Het was één van onze favoriete zalen. 

                                       

                            
          In 1971 maakte de zaal deel uit van de Verenigde Onafhankelijke Cinema's, die opkwamen tegen het Georges Heylen-Imperium.  Spijtig genoeg moest men ook de zaal sluiten rond 1975 en werd ze gesloopt en vervangen door een appartementsgebouw waar nu op het gelijkvloers de art-galerij Wo-Men en een bureel van de mutualiteit De Voorzorg is gevestigd.  Naast deze gebouwen verwijst de naam van een café naar de vroegere filmzaal, nl. Café Kinox.   

                           
                                                      (foto eigen beheer)

          Een zaal die velen onder ons niet kennen was de zaal
Sint-Andries, gelegen aan het nr 109 van de Nationalestraat.  Het was een volkshuis waar vanaf 1913 filmvoorstellingen werden gegeven. Op dit adres bevindt zich het ACV-hoofdkwartier.  Wanneer de voorstellingen hier stopten is niet geweten.

                      
                                        (foto eigen beheer) 

          Even verder aan het nr 86 van de Nationalestraat bevond zich de filmzaal
Peter Benoit door ons beter gekend als " 't Peterke"

                         
                         
                                                   (foto eigen beheer)

Een zaaltje dat vooral geschikt was voor verliefde koppeltjes, gezien er op het balkon, helemaal van achter een inham was met 3 rijen van 2 stoelen, echt geschikt om ongestoord zijn partner te kunnen liefkozen.
De eigenaar van dit pand deed in 1917 een aanvraag om van het aldaar gelegen café-chantant een bioscoop te maken.
Op 29.12.1960 werd de zaak gesloten door de eigenaar Max Morel, gezien het vertonen van films niet meer in trek was.

          Verlaten we nu de Nationalestraat en begeven we ons naar de Aalmoezeniersstraat 61, waar zich de zaal
Antverpia bevond.  Van deze zaal weten wij alleen dat ze geopend werd in 1912 en dicht ging in 1953 (?) en de naam droeg van Sint-Jozef Kring.

                                  
                                                (foto eigen beheer) 

          Wanneer wij de Aalmoezeniersstraat verlaten naar rechts belanden wij in de Begijnenstraat waar aan de nrs 29-34 de 
cinema Cameo was gelegen, nog één van de filmzalen uit onze jeugd.

                                           

Deze zaal ging open in 1934 en gesloten voor 1970.
Gans het gebouw werd afgebroken voor 2000, voor het aanleggen voor een parking van het gevangenispersoneel.
                     
              
                                                 (foto eigen beheer)

           Verderop in de Lange Gasthuisstraat was er aan het nr 34 nog een katholieke feestzaal waar vanaf 1914 filmvoorstellingen werden gegeven en heette toen "Family Kinema".
In 1928 veranderde deze naam in "Cinema Splendid", daarna werd de zaal omgedoopt in

Pro Arte.           
In 1942 bleek de zaal "Concordia" te heten met een nooduitgang op het Vleminckveld.
Thans zijn er de burelen van het O.C.M.W. gevestigd.
             
            In het Sint-Andrieskwartier bevond zich nog de
Zuidpool gelegen in de Kloosterstraat aan het nr 128. 
        
                                      

          Hier was de voormalige rolschaatsbaan "Skating Rink" gelegen, die in 1910 werd omgebouwd tot een filmzaal.  Deze cinema was in 1915 de grootste cinema in Antwerpen met zijn 1500 plaatsen.
Eerst werden hier deftige films gedraaid maar in 1935, bij de overname werd het één van de beruchtste zalen van de stad, waar het balkon zich uitstekend leende tot vrijpartijen.  Vooral horror -en cowboyfilms stonden er op het programma.                         

Het visbedrijf De Jaeger kocht de zaak op en liet ze in 1975 afbreken.  In 2006 werd het herbouwd tot woning -en winkelcomplex met de naam "Zuidpool"             
                                    
          En... om te besluiten was er nog 
Ciné Alhambra in de Hoogstraat nr 35.  Hier was vroeger een musichall gevestigd.  De ciné ging open in 1907 en werd één van de vaste bioscopen van de stad, een echte wijkzaal. 
  
                         
               
           In de er nu gelegen decoratiewinkel "Homeland" en in de "Zwarte Zaal" van het Fakkeltheater in de Reyndersstraat blijven nog vage herinneringen over van de bioscoop.                   
                                                                                                       
          Voor het volgende Deel IV gaan we nu naar de Meir en de Frankrijklei waar eveneens bekende en niet bekende filmzalen waren.
         
Bron :
De meeste inlichtingen en gegevens werden gevonden in het prachtig boek van Frank Heirman
- Het Paleis om de hoek - een eeuw cinema in Antwerpen -
uitgegeven door de                             
Uitgeverij : Book & Media Publishing, Katwilgweg 2 bus 3 - 2050-Antwerpen (Frank Jaspers), waarvan wij de toelating kregen om de gegevens en foto's te publiceren en waarvoor onze hartelijke dank.

Buiten de foto's uit eigen beheer werden er ook foto's uit dit boek overgenomen, alhoewel ze niet van goede kwaliteit zijn, waarvoor onze verontschuldigingen. 

                                                       -o-o-o-O-o-o-o-     

          Voor het tweede deel van de verdwenen cinema's gaan we naar het Kiel.  Hier waren 6 filmzalen, en eveneens hier bleef er geen enkele overeind.  Om te beginnen nemen we de Sint-Bernardsesteenweg onder de loupe.

          Op het nr 238 werden vanaf 1920 in de feestzaal Modern, aansluitend aan de aldaar gelegen herberg films vertoond. 
In 1938 werd de zaal verbouwd tot ciné Micro.                                                                                                                                                                                  
De Kielenaars spreken nog altijd over "'t bakske", omdat het piepklein was en er alleen houten stoelen waren.
Toen de 'Modern Palace' in de Abijstraat sloot in 1963 werd de Micro herdoopt in Modern.
De zaal bleef open en het gebouw veranderde in een café-dancing. 
                     
                     
                                                 (foto eigen beheer)
 
          Verder op de steenweg, juist voor den "TIR" op het nr 318, was er de prachtige filmzaal "Nova".
  

                                                          (foto eigen beheer)

Hier werden films vertoond vanaf 1929.  Het was de enige pure art-decocinema en werd ondanks protest gesloopt in het jaar 1998.  De zaal behoorde dan tot een stadsschool en moest plaats ruimen voor het TIR-winkelcomplex.
              
                                    
          Nog verder op de hoek van de Sint-Bernardsesteenweg en de Alfons De Cockstraat, was er cinema Centra, die op 1938 open ging als wijkzaal van het Kiel.  Het hoekgebouw werd in de jaren 90 gesloopt voor sociale woningen (zie hieronder).  
          
            
                                      
            
          Keren we op onze stappen terug tot aan het "TIR-winkelcomplex" en wandelen er recht tegenover de Abdijstraat in dan zien we aan de linkerzijde van de straat de "C & A".                                        Eens werden hier vanaf 1920 films vertoond.  Het was één der mooiste en knapste zalen van het Kiel, dat ook bekend was onder de naam "Modern Palace".
Op 29.3.1963 ging deze ook onherroepelijk dicht, werd gesloopt en vervangen door verschillende zaken, zoals Mevrouw Mady De Lauw terecht opmerkte in haar reactie.  Het begon met de supermarkt Priba, daarna is er nog een GB supermarkt geweest.  In één van beiden is er nog een brand geweest.   Daarna is er nog een zaak geweest, maar daar is niet geweten welke ?  In ieder geval vond ik een knappe reactie van die Mevrouw.
Momenteel is er dus nu de C & A gevestigd. 

          Verder in de straat in het nr 43 was er dan nog ciné Eendracht.  Een filmzaal die door velen onder ons niet gekend zal zijn.  Deze bestond al vanaf 1912 en de films werden georganiseerd door de pastoor van de parochie en vertoond in de feestzaal van de Sint-Catharina parochie.  Nu is den "Blokker" er gevestigd.               
                                        
          En 'last but not least' was er op het Kiel nog de cinema Maxim,gelegen in Wittestraat 93 met achteruitgang in de Landbouwstraat 76.  Het was Camille Roels die in 1923 de dans -en rolschaatsschool Sparta tot cinema Maxim verbouwde.  Spijtig genoeg sloot deze zijn deuren al in 1939.  Het doet nu dienst als garage (zie hieronder)    

              Wittestraat 93                                                Landbouwstraat 76
                              
                                               (foto's eigen beheer)

           Deel III zal de verdwenen filmzalen uit het Sint-Andrieskwartier bespreken.  Hier waren er ook verschillenden, die meer tot de verbeelding van de bezoekers zullen spreken.

Bron :
De meeste inlichtingen en gegevens werden gevonden in het prachtig boek van Frank Heirman
- Het Paleis om de hoek - een eeuw cinema in Antwerpen -
uitgegeven door de                             
Uitgeverij : Book & Media Publishing, Katwilgweg 2 bus 3 - 2050-Antwerpen (Frank Jaspers), waarvan wij de toelating kregen om de gegevens en foto's te publiceren en waarvoor onze hartelijke dank.

Buiten de foto's uit eigen beheer werden er ook foto's uit dit boek overgenomen, alhoewel ze niet van goede kwaliteit zijn, waarvoor onze verontschuldigingen.      

                                                       -o-o-o-O-o-o-o-
       

        Buiten een rondrit in de Haven van Antwerpen, hebben wij zowat alle wijken, plaatsen, enz... tijdens onze 25 uitstappen of wandelingen, bezocht.  Wij zijn dus verplicht andere ideeën op te doen en tijdens een gesprek met de familie kwamen we op het idee om in het Antwerpse verleden te graven, nl. i.v.m. de "verdwenen cinema's".  Een thema dat elke Antwerpenaar moet boeien en ook in ons blog past.

          Kennen jullie de vele cinema's nog van vroeger ?  Neen ? Reis dan met ons terug in de tijd naar de jaren toen de cinema nog symbool stond voor glamour en glitter (dixit Frank Heirman uit zijn boek "Het Paleis om de hoek" - een eeuw cinema in Antwerpen).

          Voor de ouderen onder ons zal het een vat vol herinneringen zijn en voor de jongeren iets nieuws over het onbekende verleden.
Waar is de tijd dat wij met onze ouders of ons vriendinnetje naar de film gingen kijken.  Toen was het nog een feest en keken we elke week uit naar de volgende vertoning.  Een familiale ontspanning voor groot en klein die wegviel door de opkomst van de Televisie, de video, de DVD, Belgacom-TV, en wat gaat er nog allemaal volgen ?

          In bijna iedere belangrijke straat in de wijk was er vroeger een cinema, maar wegens de afgang in de jaren 1980-1990 en het faillissement van het Rex-concern van Dhr Georges Heylen, zijn ze verdwenen.  De film zag echter de wederopstanding met de megacomplexen van Gaumont-UGC en Metropolis, alhoewel .... ?

          Geen enkele overleefde de crisis.  Het werden ofwel winkels, hotels, flatgebouwen of een shoppingcenter.

          In dit blog gaan we trachten alle verdwenen cinema's terug te vinden, met ze te situeren, waar ze vroeger gevestigd waren.  Wij zullen ze onder verdelen in 11 afleveringen.

           Om met onze wijk, nl. 8° wijk (of liever het Zuid) te beginnen, beginnen we in de Brederodestraat waar 2 cinemazalen waren.
De "Cinex" en de "Forum".

De Cinex  was de favoriete zaal van vader-zaliger, die wekelijks zijn filmpje meepikte in zijn favoriete zaaltje, vooral om de films met Fernandel te bekijken.  Deze zaal was eigendom van de beddenverkoper Dhr Geertsen, die naast onze woning, in het nr 146, een beddenbedrijf bezat.
De zaal ging open in 1917 en had toen de naam van "Américain".  Het was een verbouwde danszaal.  Werd een bioscoop met klein balkon en met 500 plaatsen.
In 1941 werd de zaal even "Ciné Corso" genoemd maar daarna herdoopt in "Ciné Cinex".
Nadat de zaal gesloopt werd, werd het pand in gebruik genomen door het computerbedrijf NV Apchard.                      
                                      
          Een paar honderd meter verder in het nr 101 bevond zich
Cinéma Forum

                             

In 1921 was er danszaal Apollon.  Later werd het een feestzaal met podium, orkestbak en een omlopende galerij.  Architect
C. Van der Voordt herbouwde de inkom, verving de scène door een scherm en maakte afgescheiden balcons.   Boven op de gevel bevond zich een beeld van een Griekse God.
Na de topjaren werd de zaal samen met ciné Alhambra op 4 november 1948 openbaar verkocht in het notarishuis aan de Koningin Elisabethlei.
Later werd ze omgebouwd tot supermarkt, maar de pronkgevel (zonder beeld) werd behouden.

                          
                                                    (foto eigen beheer)

De "Forum" was voornamelijk de zaal van de gegoede burgerij, de luxezaal van de buurt.
Tijdens de pauze verplaatsten zich verkoopsters met houten bak gevuld met frisko's (alaska's) tussen de kijkers om hun waren aan te prijzen.
Naast de filmzaal, herinneren wij ons, bevond  zich een kleine snoepwinkel die voor -en na de vertoningen gouden zaken deed, en aan de overzijde was de alomgekende lekkere ijscrème van "Vainqueur".

          In onze jeugd gingen wij buiten het bezoek aan de Forum en Cinex ook naar het Kiel en het Sint-Andrieskwartier waar eveneens nog vele filmzalen waren.  Maar die bespreken we in volgende delen.

          Verder op het Zuid bevonden er zich nog de Monty, de Hippodroom en den "Artis".

Ciné Monty
was gelegen in de Montignystraat nr 5.
Al vanaf 1925 vonden hier filmvoorstellingen plaats in het huis St.-Michel.  Het was een katholieke zaal die eerst na de Tweede Wereldoorlog bekend geraakte.

                                  

In 1958 werd de zaal verbouwd en werd ze één van de betere wijkzalen.
In 1971 behoorde zaal Monty tot de Verenigde Onafhankelijke Cinema's maar moest snel zijn deuren sluiten.
Vanaf 1976 tot 1980 werd het de eerste cinefiele bioscoop in Antwerpen.
Midden de jaren 80 veranderde de zaal in een theaterzaal, die ten huidige dage nog steeds bestaat.

                       
                                       (foto eigen beheer)

Den Hippodroom was gelegen aan de Leopold de Waelplaats 24.

              
                             (foto archief Gazet van Antwerpen)

Zij werd gebouwd door architect de Bondt, samen met de Scala in de Anneessensstraat en Théâtre des Variétés op de Meir.
In dit gebouw werden talrijke revues opgevoerd en grote circussen wisselden af met wereldwijde beroemde spektakelgroepen, en men mag zeggen dat het ganse Zuidkwartier bloeide zolang het goed ging met het Hippodroompaleis.
Vanaf 1907 werden er filmpjes gedraaid tussen de attracties in en ging men ook over met het organiseren van filmvoorstellingen.

Wij herinneren ons nog, als kleine jongen, het optreden van "Loewieke Staal" en "Charel Janssens". Sketchen waar naar uitgekeken werd.  Ook de circussen met hun wilde dieren trok menig Antwerpenaar naar dit gebouw.

Toen later het verval intrad en na jaren van leegstand, nam de wijkbedrijvigheid ook gevoelig af en werd het in 1972 gesloopt.

              
                             (Foto archief Gazet van Antwerpen)

Heden ten dage is er de "residentie Hippodroom",een "Supermarkt Delhaize" en werden er prachtige appartementen en loften gebouwd.

                       
                                                   (foto eigen beheer)

          Als laatste in de rij was er dan nog mijn favoriete filmzaal
Ciné Artis.
Wekelijks gingen wij naar de Verlatstraat 20-22, waar Cinema Artis gelegen was. 

                                   

Het was een zaal die in oosterse decoratie werd gebouwd.
Tijdens de voorbereidingen naar de Wereldtentoonstelling van 1930 maakte cinema Tokio (toen zo genoemd) reclame voor het "schoonste en deftigste theater van de stad".  Na de WO II werd de decoratie verwijderd en kreeg de zaal de naam van Artis en werd moderner ingericht.
Vandaag is er het veilighuis Bernaerts gevestigd.
                       
              
                                                   (foto eigen beheer)

          Dat was een eerste kennismaking met de verdwenen cinema's.
De volgende zalen die gelegen zijn op het Kiel zullen besproken worden in Deel II. 

Bron :
De meeste inlichtingen en gegevens werden gevonden in het prachtig boek van Frank Heirman
- Het Paleis om de hoek - een eeuw cinema in Antwerpen -
uitgegeven door de                             
Uitgeverij : Book & Media Publishing, Katwilgweg 2 bus 3 - 2050-Antwerpen (Frank Jaspers), waarvan wij de toelating kregen om de gegevens en foto's te publiceren en waarvoor onze hartelijke dank.

Buiten de foto's uit eigen beheer werden er ook foto's uit dit boek overgenomen, alhoewel ze niet van goede kwaliteit zijn, waarvoor onze verontschuldigingen.             
                                                                         
                                                          -o-o-o-O-o-o-o- 

          In ons vorig deel bespraken we de verdwenen filmzalen in de Seefhoek en bevonden wij ons in de Lange Dijkstraat.

          In Deel XI en tevens het laatste deel van onze zoektocht naar de verdwenen filmzalen, begeven we ons naar de Intaliëlei, waar we de Paardenmarkt inwandelen.

          Aan de linkerzijde, aan de open ruimte (Hamerplaats) was vroeger aan het nr 94 van de Paardenmarkt
Het Winterpaleis    

                                 

  
In 1913 werd een bouwblok omgevormd tot café met een achterzaal, die geleidelijk uitgroeide tot een vaste cinema.
Gezien de verschillende eigenaars, veranderde de zaal dikwijls van naam in
1914-1920 Imperial (naam die toepasselijk was op het  
                 voedingsfabriek dat er vlak naast lag)
Langs de straatzijde lag er toen een winkel en een café.
Het Winterpaleis sloot haar deuren op 4.9.1964.
Gans het gebouw werd gesloopt in 1980.            
Het terrein dat er nu onbebouwd it.

          Wandelen we nu via de Venusstraat tot aan de rechts gelegen Lange Brilstraat, dan zien we aan het nr 12, discotheek "De Cinema".
Vroeger was hier in een achterpakhuis van de Stadswaag de Centrale Filmclub en opende in 1979 een filmzaal onder de naam van
Het Filmhuis

                        
                                      (foto eigen beheer)

De films die daar toen gedraaid werden kwamen meestal uit eigen huis, maar ook klassiekers en nieuwigheden werden er getoond.

          Keren we terug op onze stappen naar de Venusstraat en gaan we naar rechts richting Gratiekapelstraat, dan lopen we recht in de Keizerstraat, waar zich aan het nr 38 de Zaal
King Kong bevond.  

                                                    .                                                (foto eigen berheer)

          Deze zaal was gevestigd in een oude woning.                         
Hier werden vooral toneelstukken opgevoerd zoals "mannen van den Dam" - "Sam Bogaerts" en "Tone Brulin".  Er werden ook veel films vertoond. 
Een niet opgehelderde brandstichting op 8.7.1982 betekende het einde van deze zaal.

          Gaan we nu via de Ambtmanstraat en de Mutsaertstraat, richting Falconplein, dan was daar in de Verversrui aan het nr 13-15
Ciné Ritz

       
     
          waar een beenhouwer in 1931 de dancing "Zwarte Kat" veranderde in cinema "Poccardi".  Deze ging echter 5 jaar later over kop.  Zijn zoon stopte bij het overlijden van zijn vader in 1972.
De zaal veranderde in een autoscooter-homobar en daarna in de huidige dancing "Café d'Anvers".                       
Er zou tevens een uitgang zijn geweest in de Schippersstraat 20.

           Trekken we nu naar de Veemarkt, dan was daar
Ciné Brabo

              
                                       (foto eigen beheer)

die in 1912 zijn deuren zou geopend hebben, maar veel meer over deze zaak is er niet geweten.

          Wanneer we de Veemarkt verlaten via de Zwartzusterstraat dan komen we in de Lange Koepoortstraat, waar 2 cinema's waren gevestigd, namelijk : aan het nr 45
Ciné Belgica (of beter gekend als Lido)

              
                                       (foto eigen beheer)

De volkszaal Belgica opende haar deuren op 15.1.1910.
Een gang tussen een woon -en een koffiehuis leidde naar de achterin
gelegen zaal.
Samen met de galerij er rond, werd ze een bioscoop.
In 1958 werd ze gesloten wegens een brand.

           Juist er over, aan het pand nr 52 bevond zich de
Ciné Kemo (Phono)

                           
                              

Deze was één van de eerste wijkbioscopen en bevond zich achter een
17° eeuws huis.                                         
Ging open in 1909 en sloot de deuren in 1965.

           Volledigheidshalve moeten we nog één verdwenen filmzaal vermelden die gelegen was aan de St.-Jacobsmarkt en dat was de
El Bardo die geopend zou zijn in 1907.
Het was een revue-theater en vertoonde dagelijks een film
In de jaren '20 deed het dienst als liberaal volkshuis.                       
Werd gesloopt en vervangen door een parking (?).

          Dat waren ze dus allemaal, de verdwenen filmzalen in de stad, alhoewel er zich toch nog één bevond op de linkeroever, namelijk de
Tijl
Deze ging open in 1952 en sloot na 1967.
Hiervan is weinig gekend.  Deed in de jaren '70 dienst als jeugdhuis "Jelinko".  Nadien werd ze opgeslorpt in een drukkerijcomplex.

Bron :
De meeste inlichtingen en gegevens werden gevonden in het prachtig boek van Frank Heirman
- Het Paleis om de hoek - een eeuw cinema in Antwerpen -
uitgegeven door de                             
Uitgeverij : Book & Media Publishing, Katwilgweg 2 bus 3 - 2050-Antwerpen (Frank Jaspers), waarvan wij de toelating kregen om de gegevens en foto's te publiceren en waarvoor onze hartelijke dank.

Buiten de foto's uit eigen beheer werden er ook foto's uit dit boek overgenomen, alhoewel ze niet van goede kwaliteit zijn, waarvoor onze verontschuldigingen.      

                                         -o-o-o-O-o-o-o-   

          We verlaten nu de Carnotstraat en gaan de verdwenen filmzalen in de Seefhoek trachten te achterhalen.

          Naar wij uit onze jeugdjaren nog kunnen herinneren was er in de Offerandestraat, aan het nr 90
Cinema Festa

     In 1938 vroegen de eigenaars van het gebouw om de feestzaal te mogen ombouwen tot cinemazaal.
Vanaf 1987 werd het gebruikt als werkplaats voor het maken van "calicots" (het beschilderen van grote doeken, met reclames over films).
De Festa veranderde daarna in een supermarkt en werd in 2002 opgenomen in de lijst van de beschermde monumenten.
Verschillende decoratie-elementen zijn nog intact.
                                       
                        
                 Wanneer we de Offerandestraat verlaten en rechts de Lange Beeldekensstraat in wandelen, bevond er vroeger een zéér bekende filmzaal aan het nr 152, nl.
Ciné National

                               

In 1918 kon apotheker Frans Hellemans de zaal toch openen nadat er protest was gekomen wegens het te veel aan cinema's in de wijk.
In deze zaal werden zowel toneel -als filmvoorstellingen gegeven.
Zij werd vermoedelijk gesloten in het jaar 1968.
Sedert 2003 is er een meubelzaak gevestigd.                            
                                       
          Aan de nrs 127-129, richting Diepestraat, lag dan
Ciné Van Dijck (ook gekend onder de naam van Central).
Was één van de vele zalen van de NV International cinema.
De cafézaal werd echter nooit tot een echte cinema uitgebouwd, alhoewel er filmen te zien waren vanaf 4.4.1914.
Vanaf die datum is de zaal gekend onder de naam Central.
In 1920 werd het dan Van Dijck Cinema.

              
                                         (foto eigen beheer)

          Gaan we dieper in het kwartier dan waren er de Sint-Willebrord en de Valentino, respectievelijk gelegen aan de Pastorijstraat 23 en de Lange Van Bloerstraat 131.

Zaal Sint-Willebrord 
Op 2.5.1913 werd deze zaal opgericht om filmen te draaien in de feestzaal van de parochie.  Het meest werd ze gebruikt als theaterzaal die het toneelgezelschap "De Vrede" bekendheid gaf.
De zaal werd gesloten in het jaar 1934.

                       
                                     (foto eigen beheer)

Ciné Valentino
In het jaar 1912 kende deze ciné verschillende eigenaars en werden er voortdurend veranderingen aangebracht.
De zaal werd omgebouwd tot cinemazaal nadat ze eerst gebruikt werd als feestzaal.
Op 1.5.1930 werd de zaal overgedragen aan de directeur van de Hippodroom, die ze veranderde in "Rio".
                               
                            
                                           (foto eigen beheer)

          Begeven we ons nu richting Stuivenbergziekenhuis, meer bepaald "Schoolplak" en wandelen we links de Handelsstraat in, dan was er aan de nrs 47-49 den
Ciné Dixi gelegen.

                     

Hiervan is alleen geweten dat hij open ging in 1918 wanneer na de verbouwing de "Volkslust" ciné Dixi werd.
Op 1.12.1962 ging de zaal dicht en werd ze gesloopt.                        
                                       
          Wanneer we de Handelsstraat uitwandelen en richting Diepestraat gaan dan waren hier in de Diepestraat 3 filmzalen op rij, namelijk :
Américain Palace dat gelegen was aan het nr 143.

                                
In 1906 ging deze zaal open en was één van eerste wijkzalen die sneuvelden na de tweede wereldoorlog.  
Eerst was het een dancing "Flora", daarna werd het cinema "Excselsior".
De attractie was dat de vertoonde films begeleid werden door een groot orkest.

          Aan het nr 47 was er dan
Ciné Victoria

                          
                                            (foto eigen beheer)     

In 1922 werd deze geopend door een oudstrijder die het 20 jaar vol hield.  De zaal was driehoekig met een orkestbak en de hoofdingang was niet meer dan een lange pijp in de Diepestraat.

         En dan was er nog
Prins Albert gelegen aan het nr 16.

                                    
Vroeger was hier de danszaal "Variétés" en kreeg de eigenaar in 1907 toelaging om filmvoorstellingen te geven.
De zaal werd ook het "vlooienbakske" genoemd.
Na de oorlog veranderde de zaal in RAF maar sloot haar deuren op 28.9.1951
                        
                                     
         Dat waren dus zowat alle verdwenen zalen in de wijk "Seefhoek", alhoewel er aansluitend aan het Sint-Jansplein, namelijk in de Lange Dijkstraat nog
Ciné Pax  was gevestigd aan het nr 70.

                   
Hier werden vanaf 1907 filmvoorstellingen gegeven en in 2002 werd het als monument "beschermde feestzaal" gecatalogeerd.
In 1952 kreeg de zaal de naam van PAX en in 2003 werd het te koop gesteld.
Momenteel is er een werkhuis/stapelhuis van het OCMW.              

                                  
         In het volgende deel XI en laatste deel, zullen we de verdwenen zalen bespreken in de 1ste wijk of zone West, waar filmzalen zoals
Lido - Brabo - El Bardo - het Filmhuis - King Kong - Kemo, om natuurlijk de Ritz niet te vergeten, gelegen.

Bron :
De meeste inlichtingen en gegevens werden gevonden in het prachtig boek van Frank Heirman
- Het Paleis om de hoek - een eeuw cinema in Antwerpen -
uitgegeven door de                             
Uitgeverij : Book & Media Publishing, Katwilgweg 2 bus 3 - 2050-Antwerpen (Frank Jaspers), waarvan wij de toelating kregen om de gegevens en foto's te publiceren en waarvoor onze hartelijke dank.

Buiten de foto's uit eigen beheer werden er ook foto's uit dit boek overgenomen, alhoewel ze niet van goede kwaliteit zijn, waarvoor onze verontschuldigingen.      

                                         -o-o-o-O-o-o-o-                   
                                      

          In Deel IX gaan wij 5 verdwenen filmzalen bespreken die gelegen waren in de Carnotstraat en de Provinciestraat, nl. Ciné Rubens, Ciné Astra, de Carnot Palace, de Majestic en verder afgelegen de "Lux".

          Vooraan in de Carnotstraat aan het nr 13-17 was de cinemazaal
Rubens gelegen.

                                                        

Deze zaal was in 1921 gebouwd als feestzaal Olympia, met aan de straatkant een groot woonblok.
Op 14 januari 1922 had iedereen in Antwerpen het al over het Rubenspaleis, ten onrechte nochtans gezien de aan het tegenover liggend pand nr 12 de "Palatinat" reeds de naam werd toebedeeld als "Rubenspaleis".
In deze zaal werden vooral in 1952 spektakel -en rampenfilmen vertoond.
Op 23.4.1993 werd de zaal gesloten.
Nu is er iets in de aard van "Jesus Christ"                    
                                          en "Dolphin Super Market"

                     
                                      (foto eigen beheer)
gevestigd.

          Dus aan de overkant van de straat aan het nr 12 was dan de
Palatinat gevestigd.  Deze zaal lag recht tegenover de Rubens, en is dus te verwarren met het "Rubenspaleis" zoals de Palatinat door de sinjoren werd genoemd.
De Palatinat ging open in 1918.
Hier stonden meestal shows op het programma en werden er ook regelmatig filmen vertoond.
Na de dood van de eigenaar veranderde de zaal al vlug in een revue-theater.  Werd gesloten in 1930.
Vanaf 1932 werd het Luna-theater-Palatinat en daarna gewoon Lunatheater.

          Op dezelfde kant van de straat, aan het nr 28 was de
Ciné Astra 
   
  
                         
gelegen.

In 1936 werd de aldaar gelegen danszaal verbouwd tot een moderne bioscoop.
Vandaag herinnert zich alleen de luifel aan de straatzijde dat hier ééns een filmzaal was.
In 1987 werd de zaal gesloten.
Nu bevindt zich er de schoenwinkel "Scapino".       

                            
                                     
         Verder in de straat aan het nr 96, was er dan nog de
Carnot Palace (ook gekend als Rio en Scala).                              
                                         
Deze zaal ging open in 1911.
Eerst was er het cabaret "Palais d'été", dat omgedoopt werd tot Carnot Palace.
Daarna werd de zaal in 1938 verbouwd en wijzigde de naamin "Rio".
Onder de naam van "Scala" werd het tussen 1970 en 1997 een seksbioscoop.
               
                 En om het rijtje af te maken was er aan het nr 98-104 de
Majestic

                                  

Deze zaal opende in 1924 en wisselde zijn ontstaan tot het einde af met film en revue, volgens de periode.
In 1956 kwam de naam in de cinema-index niet meer voor, de zaal deed dan al een tijdje dienst als concertzaal.
Ella Fitzgerald en Johnny Hallyday traden erop.
Zij was tevens de thuishaven van het jeugdtheater, een functie die ze tot 1967 behield.
Begin 2000 werd de zaal gesloopt voor een flatgebouw, met op het gelijkvloers de meubelzaak "Veduko".
                       
              
                                             (foto eigen beheer)

           Dat waren dus 4 verdwenen filmzalen die gelegen waren in de
 Carnotstraat. 

           Verlaten we nu even deze straat en zien niet tegen de moeite om de Provinciestraat te nemen, dan was er aan het nr 147 nog Ciné Lux die in 1913 de eerste zaal was die als bioscoop kon beschouwd worden.
Zij werd gesloopt voor een garage, maar ten huidige dage is er een mini-supermarkt gevestigd.

                     
                                           (foto eigen beheer)

           Voilà, deze kant hebben we nu ook bezocht.  In ons volgend
Deel X, gaan we richting Offerande - Diepe - en Handelstraat.  In deze omgeving waren er eveneens vele filmzalen, die spijtig genoeg ook verdwenen zijn.

Bron :
De meeste inlichtingen en gegevens werden gevonden in het prachtig boek van Frank Heirman
- Het Paleis om de hoek - een eeuw cinema in Antwerpen -
uitgegeven door de                             
Uitgeverij : Book & Media Publishing, Katwilgweg 2 bus 3 - 2050-Antwerpen (Frank Jaspers), waarvan wij de toelating kregen om de gegevens en foto's te publiceren en waarvoor onze hartelijke dank.

Buiten de foto's uit eigen beheer werden er ook foto's uit dit boek overgenomen, alhoewel ze niet van goede kwaliteit zijn, waarvoor onze verontschuldigingen. 

                                          -o-o-o-O-o-o-o-      

   

          In onze vorige uitgave waren wij op het "Statieplein", zodat wij nu richting Koningin Astridplein gaan.  Hier waren eveneens verschillende zalen die tot de verbeelding spraken, zoals Ciné Astrid.

          Aan het nr 42 bevond zich de
Ciné Kursaal/Savoy     

          
                                      
waar in 1902 reeds filmvoorstellingen werden gegeven in café Arabe.
In 1912 verbouwde Jacques Souen het café tot een gezellige cinemazaal en veranderde de naam in "Kursaal".
Na 15 jaar leegstand werd de zaal in 2004 afgebroken voor een kantoorgebouw.               

          Aan het nr 43 liet een bakkersfamilie, in het Panhuis, een garage ombouwen tot 
Studio Movy                               
                                      
Daarvoor was er in die café al eens Ciné Royal gevestigd.
Eind jaren '50 was de zaal al slecht onderhouden en vertoonde men er gewaagde films die een speciaal publiek aantrokken.
De zaal werd na de sluiting, in 1964, snel afgebroken en vervangen door Hotel Agora.

           Naast de Kursaal en Studio Movy, aan het nr 43, verscheen er een derde zaal, . Ciné Astrid

    

                             
genoemd naar de overleden vrouw van Koning Leopold III en nam in 1938 de plaats in van café Pelikaan en een bankgebouw.
Ciné Astrid sloot zijn deuren op 12.4.1992

In 2004 werd het gebouw afgebroken, samen met de Savoy voor een kantoorgebouw.

                                       

          Volledigheidshalve vermelden wij aan de overzijde van het Koningin Astridplein, Ciné Royale (alhoewel deze zaal ten huidige dage nog bestaat en dagelijks seksfilms op het programma heeft staan) en Zaal Zoölogie.

Ciné Royale (ook gekend als Calypso Zoo en Pigalle) is gevestigd aan het nr 12 van het Koningin Astridplein.
Sedert 1951 doet het dienst als sekszaal. 

                        
                                     (foto eigen beheer)

          Aan het nr 19 bevond zich de zaal
Zoölogie
In 1915 vonden in de feestzaal van de dierentuin al vertoningen plaats met de cinematograaf.
De zaal ging echter al open op 25.7.1897 en was toen vooral bestemd voor symfonische concerten.
In de jaren '60 werd ze herbouwd tot Koningin Elisabethzaal.

          Alvorens we het Koningin Astridplein verlaten om de verdwenen filmzalen te bespreken in de Carnotstraat, gaan we toch even richting Van Wesenbekestraat, waar aan het nr 16, vanaf 1907 cinévertoningen werden gegeven in de aldaar toen gelegen populaire music-hall.
El Dorado.Deze zaal ging ten onder bij de opkomst van de professionele films, en ten huidige dage is er nu de versmarkt, de "Criée".

                                       

          Vooraan in de straat aan het nr 10, was er nog een filmzaal
Ciné Splendid (ook gekend onder de naam van "Stereo")
In 1932 bevond zich hier lokaal "De Lamp" en in 1937 werd het een vaste bioscoop. 
In 1943 verschenen er programma's onder de naam van "Ciné Stereo".
De Vlaamse film "Janssens tegen Peeters" werd hier vertoond in 1944.                              

In oktober 1944, na de bevrijding, heette de zaal opnieuw "Splendid".
In de huidige Supermarkt "Sun-Wah" zijn er nog delen van de
bioscoop bewaard.                           
                                       
          Voor ons volgende deel (Deel IX) gaan we nu de Carnotstraat in richting Borgerhout, om de verdwenen filmzalen zoals de "Rubens", de "Astra", de "Carnot Palace"en "de Majestic", en gaan we even richting Provinciestraat om de afgelegen "Ciné Lux" te bespreken.  

Bron :
De meeste inlichtingen en gegevens werden gevonden in het prachtig boek van Frank Heirman
- Het Paleis om de hoek - een eeuw cinema in Antwerpen -
uitgegeven door de                             
Uitgeverij : Book & Media Publishing, Katwilgweg 2 bus 3 - 2050-Antwerpen (Frank Jaspers), waarvan wij de toelating kregen om de gegevens en foto's te publiceren en waarvoor onze hartelijke dank.

Buiten de foto's uit eigen beheer werden er ook foto's uit dit boek overgenomen, alhoewel ze niet van goede kwaliteit zijn, waarvoor onze verontschuldigingen.      

                                         -o-o-o-O-o-o-o-

          In het stadscentrum waren er eveneens filmzalen, alhoewel deze door ons niet zo goed bekend waren.  Uit ons onderzoek bleek dat er op de Meir, 3 filmzalen waren.

          Op het nr 36 was er in het Sint-Jans Berchmans reeds in 1909 sprake van sporadische filmvoorstellingen, maar vanaf 1920 werd het professioneler aangepakt.  Onder het impuls van de priester werd het gezellige zaaltje, de favoriete ontspanningszaal voor de zondagnamiddag.  De vertoningen waren steeds uitverkocht.
In 1970 stopte alle cinemavertoningen en werd de zaal omgebouwd tot turnzaal van het college.

           Op het nr 65 was er
Ciné Coliseum.  

                                      
                        
          In 1910 kreeg de eigenaar Mathonet de toestemming om in de music-hall "Wintergarten" filmvoorstellingen te organiseren.
In 1920 heropende de Wintergarten als vaste cinema onder de naam van Coliseum.
In 1929 beheerde de NV Gerex de Coliseum, een bioscoop met 500 zitjes.  In de zaal werden veel Duitse films vertoond.
Toen in 1935 Dhr J. Vanderheyden  "de Witte" draaide, kreeg de Coliseum hem in première.
Rond 1959 werd de zaal gesloten en omgebouwd tot winkel
                                                                           
                                       
          Aan de overzijde van dit pand bevond zich toen een huizenblok waar de Wapperstraat gelegen was.  Nu heet deze open ruimte gewoon "Wapper".
In 1904 werd hier de zaal "Folies Bergère" opgericht als revuetheater waar ook filmen werden gedraaid.  De zaal deed even dienst als rolschaatspiste.
Wanneer Ciné Roxy op de Meir openging, ging de Folies Bergère berg af en werd gesloopt na de 2° wereldoorlog.
Waar deze gelegen was konden wij niet achterhalen.  Vermoedelijk
moet zij gelegen hebben in één van de panden waar nu de sportwinkel, de Slegte of de Free Shop is gevestigd.

          Aan het nr 68 op de Meir was de befaamde
Ciné Roxy gelegen,

                                             
                        
waar in 1924 de eigenaars Spanoghe - De Paep het "Théâtre des Variétés", een 19° eeuwse operetteschouwburg kochten.
Zij verbouwden de spektakelzaal in 1927 tot een cinemapaleis met 2000 zitjes.
Een attractie was dat het cinemaorgel uit de vloer kwam.
Bij het gebouw hoorden een café-restaurant en een hotel.
Tijdens de 2° wereldoorlog werd de Roxy ingepalmd door de Duitsers.
Nadien werd de zaal te duur en te groot in het onderhoud en kon niet op tegen de concurrentie van Dhr Heylen.
De eigenaars bleven bij hun standpunt en weigerden de zaal te verkopen aan de Rex-baas, zodat men ze verhuurde aan de Televisie voor het houden van bals en shows.
De bouwmaatschappij M. Peeters kocht de goedgelegen bioscoop op en sloopte het gebouw.  In de plaats staat er nu een winkel van Urban Outfitters en een C & A winkel.                       
                                                                      
          Bekijk de bogen aan de gevel van "Urban Outfitters" en vergelijk deze met de vroegere foto van de Roxy, dan ziet men dat de gevel praktisch in zijn oorspronkelijke staat is gebleven.

          Als we de Meir, via de Leysstraat verlaten, komen we aan de Frankrijklei, waar onmiddellijk rechts aan het nr 48
Ciné Odeon  was gevestigd.  
                
                                          
                             
In 1912 besloot een groep diamantairs, onder de naam van NV Odeon, een bioscoopzaal te openen
.  Het was een middelgrote zaal in een woonhuis, gelegen aan de Tabaksvest.
In 1928 werd Dhr V. Neutgens uitbater en noemde de zaal naar het huisnummer van de Frankrijklei "Studio 48".

                             

Het gebouw werd beschadigd door een V-bom en veranderde even in de naam van "Vog", naar een filmverdeler.
In 1952 was de zaal in handen van Dhr Heylen die ze liet moderniseren en er veel Franse films liet draaien.
In 1985 was de Ciné Odeon één van de eerste cinema's die er moest aan geloven en door de filmbaas Heylen werd afgestoten.
Een luxeboetiek palmde de bioscoop in maar bewaarde enkele artitecturale elementen.       

             Verder op de Frankrijklei, richting zuid, aan het nr 85, naast de Jezuïetenkerk is er de zaal
Elckerlyc
                           
                                         (foto eigen beheer)

 die geopend werd op 25.1.1958 en bestemd was voor het draaien van films.
In 1981 ging de zaal dicht voor de film, maar nu is zij nog steeds open als theaterzaal.

          We komen nu zo stilletjes aan het centrum van de stad, het mekka van de film.  In ons volgende deel V gaan we de verdwenen filmzalen bespreken in het traject  Quellinstraat - De Keyserlei - Appelmansstraat en gaan we in de volgende delen stelselmatig verder richting Centraal Station en Koningin Astridplein. 

Bron :
De meeste inlichtingen en gegevens werden gevonden in het prachtig boek van Frank Heirman
- Het Paleis om de hoek - een eeuw cinema in Antwerpen -
uitgegeven door de                             
Uitgeverij : Book & Media Publishing, Katwilgweg 2 bus 3 - 2050-Antwerpen (Frank Jaspers), waarvan wij de toelating kregen om de gegevens en foto's te publiceren en waarvoor onze hartelijke dank.

Buiten de foto's uit eigen beheer werden er ook foto's uit dit boek overgenomen, alhoewel ze niet van goede kwaliteit zijn, waarvoor onze verontschuldigingen.      

                                                   -o-o-o-O-o-o-o-