De Organization of Islamic Cooperation (OIC) een verband van 57 moslimlanden, zet druk op de westerse landen om elke kritiek op de islam of Mohammed – in de naam van “religieuze tolerantie” – strafbaar te maken als een internationaal misdrijf.
Het Nederlandse parlement heeft een motie goedgekeurd die ernaar moet leiden een bestaande wet te schrappen, die het beledigen van God strafbaar stelde. Voorstanders van de vrije meningsuiting menen dat dit een belangrijke zege is in tijden dat moslim groeperingen de druk op Europese regeringen opvoeren om kritiek op de islam of Mohammed een misdrijf te laten verklaren.
Artikel 147 van het Nederlandse strafrecht werd ontworpen in de dertiger jaren en werd gedurende een halve eeuw niet gebruikt; vooraanstaande wetgevers meenden dat er geen nood meer was aan het bewuste artikel.
Het thema trok de aandacht van het Nederlandse parlement in juni 2011 toen Geert Wilders, de kampioen-strijder voor vrije meningsuiting, vrij gesproken werd van de klacht voor het verspreiden van haat en discriminatie tegenover de moslims. De rechter oordeelde dat Geert Wilders het recht had kritiek te uiten op de islam, zelfs indien zijn mening de moslims beledigde. Wilders, de leider van de PVV, had de islam beschreven als “fascistisch” en trok een vergelijking tussen de koran en Adolf Hitlers Mein Kampf. Rechter Marcel van Oosten verklaarde dat de uitlatingen van Geert Wilders gericht waren tegen de islam en niet tegen de moslims en vonniste vervolgens dat zijn uitlatingen “aanvaardbaar waren binnen de context van het publieke debat”.
Wilders reageerde toen dat het verdict “niet alleen een vrijspraak voor zichzelf was, maar bovendien een zege voor de vrijheid van meningsuiting in Nederland”. Maar menig Europees land heeft nog steeds godslasteringwetten in het strafrecht zodat de vrijheid van meningsuiting aan banden gelegd wordt. In sommige gevallen werden deze wetten vervangen door een meer algemene wetgeving die religieuze haat strafbaar maakt.
De beslissing om de wet op de godslastering te schrappen werd internationaal verwelkomd door activisten, die het al langer een gedateerde wet noemden en een bedreiging voor de vrijheid van meningsuiting.
We bekijken even het ontstaan, het waarom en waar zulke wetten nog steeds toegepast worden. Een dergelijk verbod kan omwille van diverse redenen in de nationale wetgeving opgenomen zijn. Zo zou de staat de christelijke of islamitische moraal willen verdedigen; dit is vooral het geval in landen waar de scheiding van kerk en staat afgewezen wordt en de overheid de rol van de beschermer van het “ware” geloof op zich genomen heeft en waar vrijwel heel de bevolking een bepaalde godsdienst aanhangt. Een verbod zou ook kunnen toegepast worden ter bescherming van de openbare orde en om de bevolking te vrijwaren van mogelijk kwetsende uitingen.
De Commissie van Venetië, het adviesorgaan van de Raad van Europa over constitutionele zaken, bracht een verslag uit over “The issue of regulation and prosecution of blasphemy, religious insult, and incitement to religious hatred” (omtrent wetgeving en mogelijke vervolging van blasfemie, religieuze beledigingen en haat).
Volgens dat rapport is godslastering een misdrijf in Oostenrijk, Denemarken, Finland, Griekenland, Italië, Liechtenstein, Nederland en San Marino.
Bovendien is “religieuze belediging” een misdrijf in Andorra, Cyprus, Kroatië, Tsjechië, Denemarken, Finland, Duitsland, Griekenland, IJsland, Italië, Litouwen, Noorwegen, Nederland, Polen, Portugal, Slowakije, Spanje en Zwitserland.
In westerse landen bestaat de laatste decennia de tendens om wetten tegen godslastering af te schaffen of te hervormen, juist omdat deze wetten regelmatig een bron van discussie vormen. Het gevaar bestaat echter dat deze wetten ofwel een andere naam krijgen ofwel de facto toch toegepast worden. In quasi elk Europees land kan een kerststal of een –boom op vandalisme of zelfs op verwijdering rekenen. Het woord “kerstmis” wordt bij wensen en festiviteiten vervangen door “eindejaar” of “winterpret”. “Paasfeest” wordt vlotjes vervangen door “lentefeest”. Bovendien wordt te pas en te onpas de beschuldiging van racisme in het rond gestrooid.
Naar aanleiding van de publicatie van de roman De Duivelsverzen door Salman Rushdie (1988), riepen een aantal Britse moslims op om Rushdie voor godslastering te vervolgen op basis van de Britse wet, maar er werd geen aanklacht tegen hem ingediend. Dat kon ook niet, want volgens het Britse recht werden alleen blasfemische uitspraken bestraft die het christendom, hiermee werd de Church of England (Anglicaanse Kerk) bedoeld, aangaan. Naar aanleiding van deze situatie werd door sommigen gesteld dat alle religies een gelijke bescherming onder de wet zouden moeten genieten. Anderen noemden de wetten op de godslastering van het Verenigd Koninkrijk een anachronisme en stelden voor ze af te schaffen. Dit is ook gebeurd door de “Criminal Justice and Immigration Act” van 2008).Maar al in 2006 had de Britse regering een nieuwe wet, de “Racial and Religious Hatred Act” in het leven geroepen, een wet die een nieuw misdrijf – aanzetten tot religieuze haat tegen mensen omwille van religieuze redenen – creërde. Die nieuwe wet leidde tot onredelijkheid in het kwadraat.
We geven enkele voorbeelden
- In Nottingham moest de Greenwood Primary School het kerstspel annuleren omdat dit samenviel met het moslimfestival Eid al-Adha.
- In Scarborough verwijderde het Yorkshire Coast College de woorden “Kerstmis” en “Pasen” van de kalender om de moslims niet te beledigen.
- In Schotland verontschuldigde de Tayside Police Department zich voor de afbeelding van een Duitse herderpuppy op een affiche waarmee ze haar nieuw telefoonnummer wou kenbaar maken. Daar honden volgens de islam onrein zijn, zouden de kaartjes, gebruikt in de campagne, de 3000 daar wonende moslims kunnen beledigen.
- In Glasgow werd de presentator van een christelijk radioprogramma ontslagen na een debat tussen een moslim en een christen over het thema “Jezus: de weg, de waarheid en het leven”.
- In Birmingham mochten twee christenen van de politie niet preken “omdat het een moslimgebied is”.
- In Cheshire werden twee leerlingen van de Alsager High School door hun leraar gestraft omdat ze weigerden – in het raam van de lessen religieuze opvoeding – tot Allah te bidden.
- En ook in Cheshire werd een 14-jarig rooms-katholiek meisje genoteerd als spijbelaarster omdat ze weigerde zich als een moslim te kleden en een moskee te bezoeken.
- In Liverpool zag een christelijk echtpaar zich uiteindelijk gedwongen zijn hotel te verkopen nadat een moslima klant hen ervan beschuldigd had haar beledigd te hebben tijdens een uiteenzettiing over de islam.
- In Londen verklaarde Rory Bremner, een politieke humorist, dat bij elke sketch over de islam hij voor zijn leven vreest.
- Maar als moslims een schoen naar iemand gooien dan mag men dit volgens Scotland Yard niet als misdrijf beschouwen want deze praktijk is gewoon een islamitisch symbool.
Floriaan Terbeke
(Wordt vervolgd)
Het parket van Kortrijk
