Archief

Ik zou, denk ik, niet zoveel houden van boom

die “twaalf maal vrucht draagt, elke maand eens” (Apok. 22, 2).

Het is te veel.

Ik zou minder verwonderd zijn, minder dankbaar.

Eén keer per jaar is voldoende.

Dan ben ik weer diep met de tijd verbonden.

• De traditionele Romeinse klederdracht voor mannen was de toga: een grote lap stof, soms met geverfde randen, maar verder zonder franje, die op een bepaalde manier om het lichaam geplooid werd; niet echt handig om in te werken, daarom vooral gedragen door senatoren. Deed ook denken aan de republiek.
• Als de toga over het hoofd geslagen is (capite velato, ‘met bedekt hoofd’) komen we op het religieus vlak: dit is de dracht van de genius van de keizer, van de genius van de pater familias, verder van iedere offerende priester, in het bijzonder van de Pontifex Maximus (opperpriester).
• Voor vrouwen was de stola (jurk tot op de enkels) de tegenhanger van de mannelijke toga als traditioneel kledingstuk en teken van deugdzaamheid.
• Offerassistenten zijn vaak te zien in een soort rok/schort.
• Werken kon je het best in een tunica, een eenvoudig jurkachtig kledingstuk tot aan de knieën. Ook gedragen door de Laren.
• Broeken droegen de Romeinen niet. Een figuur met een broek aan is dan ook steeds een provinciebewoner of een buitenlander, of een personificatie daarvan.
• Een ruwe wollen mantel (laena) werd o.a. gedragen door bepaalde priesters. Zie ook aegis.
• Sandalen waren niet alleen het typische schoeisel van Romeinse soldaten, maar ook van senatoren .
• Een typisch Kleinaziatisch hoofddeksel is de Phrygische muts, kegelvormig met naar voren vallende punt (als een smurfenmuts). Hij wordt gedragen door Mithras en verder door iedereen die zich – zoals de Romeinen - wil laten kennen als een Trojaan of een afstammeling van de Trojanen.
• Een eenvoudige bolle muts (pileus) kan een vrijheidsmuts zijn. Een pileus met een ijzeren punt (apex) erop is de dracht van een bepaald soort priesters.
• Een hoed met brede rand wordt gedragen door herders en reizigers.
• Wapenrusting: zie wapens
• Bolstaand kleed: wind
• Een brede halsband (torques of bulla) was, net als de Phrygische muts hierboven, iets typisch Trojaans en duidde daarmee op de Trojaanse afstamming van de Romeinen; maar hij werd ook veel gedragen door buitenlanders ten in het/ten Noorden van het Romeinse Rijk.
• Het ontbreken van kleding ofwel naaktheid, geheel of ten dele, laat de afgebeelde persoon zien als een min of meer goddelijk wezen.
• Eén van de twee borsten ontbloot: kenmerk van de personificatie Roma.
  
  Vinden wij in deze tekst een antwoord op onze vraag: waarom dragen 'macht'-hebbers, 'gezag'-dragers lange kledij?

Fruit is geweldloos voedsel

In de krant van las ik ooit, Mother Lea Provo,

stichteres van Seevapoor, bij Madras,

een dorpsgemeenschap in de geest van Gandhi:

“De aanleg van een tuin was één van de eerste dingen.

We plantten er fruitbomen in.
Je doet er niets aan

en toch vallen de vruchten, elk seizoen.
Je moet alleen je hand uitsteken.

Fruit is geweldloos voedsel.”

In verzamel de bloesem van linde en vlier;
ik pluk de vruchten van kerselaar en pruimeboom.

Dan peren, de appelen.

De najaarswind slaat de okkernoten los:

ik raap de laatste vrucht van het jaar

uit het vochtige gras.

Nu komt de winter.

Alles heeft zijn tijd.

Zolang je er de kracht toe hebt,

moet je één keer per jaar in een appelboom klimmen.

Om te voelen hoe de boom gewillig loslaat

wat hij maanden lang heeft gedragen.

Om dankbaar te zijn en te zeggen dat het goed is.

Het bestaan is gezegend.

En als de oogst schraal is,

méér genieten van minder.

Iedere boom is levensboom.

Sappen worden omhooggezogen door de schors.

Groei is onzichtbaar, onhoorbaar.

Jaarringen zijn de traagst denkbare zandlopers.

Wie een boom plant,

gaat een verbond aan met de tijd.

En leer wat geduld is.

Plant een boom,

als er een kind geboren wordt.

Dan zie je ze samen groeien.

Het kind groeit snel, de boom langzamer.
Maar hij wordt groter dan het kind, de vrouw, de man.

En het duurt langer.

Waarom dragen 'macht'-hebbers lange kleren?

Priesters liepen tot voor kort in lange kleren rond en dragen nog altijd lange kleren tijden liturgische vieringen. Rechters dragen een lange toga en de advokaten evenzeer. Koningen en keizers liepen vroeger - zeker in statiegewaad - met lange kleren getooid. Waarschijnlijk kan je zelf nog talrijke andere voorbeelde geven.
De vraag is: Waarom dragen 'macht'-hebbers of als je wil 'gezags'-dragers lange kleren?
Wie kan mij helpen aan een zinvol antwoord?

Omgang met bomen

Bomen zijn niet alleen natuur.

Ze zijn evenzeer  cultuur.

In het oerwoud is de boom naamloos onderdeel van blinde woekering.

De mens heeft de boom apart gezet.
Hij plant een boom bij het huis, bij het water,

Aan weerszijden van de weg.
Ik heb tuinen en parken aangelegd, zegt koning Salomo,

En ze met allerlei fruitbomen volgeplant.

Bomen hebben namen gekregen,

Zoals de dieren, de planten, de sterren.

De mens snoeit bomen, ent en veredelt ze.

Door de boom wordt hij mens:

Verzorger, behoeder.

Vluchteling?

Maar ik ben geen vluchteling
Want ik ben niet gevlucht,
ik ben weggewaaid
als een blad van een boom.

Er is in ons land
een verschrikkelijke wind opgestoken,
een wind vol vuur en verkrachting
en op een dag,
op een dag die ik me niet meer durf te herinneren,
ben ik weggewaaid.

Wie zou er uit zichzelf vluchten,
wie zou zonder afscheid te nemen
z’n eigen huis,
z’n eigen dorp of stad,
z’n eigen land,
z’n eigen familie in de steek laten
en dan
ergens komen
waar je niet welkom bent?

Vluchtelingen zijn nooit welkom,
nergens,
dat weet iedereen,
dat heeft de geschiedenis
al zo vaak bewezen.

Waarom zou je dan vluchten,
waarom een langzame dood
in een vreemd land
als je op de drempel van je eigen huis
ook kunt sterven?

Vluchtelingen bestaan niet,
er bestaan alleen weggewaaide mensen
die door de wind
over de wereld zijn geblazen.

(uit: Mirad, een jongen uit Bosnië)

Gebed van boer Wortel

Morgen verzorg ik de gebedsdienst bij de begrafenis van dhr Maurice Schoukens.
Maurice Schoukens was een boer in hart en nieren. Een man die heel zijn leven onder twee werkwoorden stelde: WERKEN en ZORGEN.
Op 5 september ll., reeds opgenomen in de kliniek, vierde hij zijn tachtigste verjaardag. Op de vraag van zijn broer: "Hoe oud ben je nu?" antwoordde Maurice: "Ik ben nu tachtig jaar en daar kan je niet kwaad voor zijn, daar kan je alleen DANKBAAR voor zijn". Het zijn zijn laatste bewuste woorden geweest. Woorden om als kinderen en kleinkinderen in het hart te bewaren.
Daarom kozen wij als eerst lezing het gebed van boer Wortel.

In ‘Boerenpsalm” van Felix Timmermans lezen wij het gebed van boer Wortel. Dat gebed kan ook het gebed van Maurice geweest zijn:

“O, Heer, laat mij nog lang werken. Laat het nog lang duren! Het is zo goed en schoon en ik heb nog niet genoeg heimwee naar Uwe hemel om er mijn schup bij neer te leggen. Ik heb maar heimwee naar mijn veld. O mijn God, en ik zeg U dank voor dit open veld, waar Gij onzichtbaar overheen staat tot in het hoogste der luchten. Ik zeg U dank ’s nachts als ik U tussen de sterren hoor ruisen. Ik zeg U dank om de lente, de zomer, de herfst en de winter, want het zijn vier gebaren van uw goedheid, en hun genot en vrucht zijn telkens dezelfde en toch immer als voor de allereerste keer.

Ik zeg U dank om de regenbogen die Gij op de donderwolken spant, om de regen die mijn gewas verkwikt, om de zon die hen uit de grond zuigt, om de winden die ’t kwaad wegjagen en de windmolens doen draaien, en om de sneeuw die ’t winterkoren induffelt. Dank om de maan als ze op of afgaat, zo doet toch altijd iets goeds, als haar kattestreken kent. Dank om de vallende blaren, ze zijn mest, dank om het gras dat melk wordt! Dank om de wolken, om de beek, om de knotwilgen, en om al de gewassen, zowel om den biet als om de radeskens; onder Uwe asem bekomen zij de wil om te leven, hun nodige smaak, kleur en grootte. Dank om Uw bezigheid dag en nacht. Gij zijt onze hulp, Uw heerschappij wroet als een knecht.

Ik dank U Heer, in de hemel, op de aarde en op alle plaatsen. Dank tot U in het Heilig Sacrament, wiens hostie broederlijk van hetzelfde koren komt waar wij onze boterham van eten, en die wij aanbiddend in de processie door de velden met keerslicht en wierook omringen. Dank zelfs tot Jezus die ik uit hout gesneden heb en de grote donkerte en ’t weinig licht van hart heeft nagegaan.

Ik dank U Heer ! … Op harpen en snaren ! Staat er in mijn kerkboek, maar ik heb niets dan mijn heel en hevig hart! Uit heel de volheid van mijn ziel !

En laat Uw Wortel als tegendank nog vele jaren op Uw veld (dat spijtig, ook van ’t kasteel is) in het zweet zijns aanschijns mogen werken!

Dank op voorhand!

Uit: ‘Boerenpsalm’, Felix Timmermans