Archief

Het "Hamsteroortje" (Normandina pulchella) is een zeer zeldzaam licheen dat uit rondachtige, heldergrijze schubjes bestaat met uitstaande randjes die langs deze rand soms soredieus zijn. Hier kunnen wij deze rand goed zien. De opname is ook onder een binoculair genomen met een vergroting van X 30! De schubjes zijn dus echt wel klein en men merkt ze maar eerst op als men er met de neus recht voor staat. De naam is ook wel heel knap gekozen! Deze schubjes lijken wel echt op een "hamsteroortje"!

Dit "Tropettakmos" (Ramalina fastigiata) is struikvormig en vrij onregelmatig dichtvertakt en wat hoekig. De "takken" lijken ook wat opgeblazen. Sorediën zijn niet aanwezig. Als er apotheciën (vruchtlichemen) te zien zijn, dan staan deze op het einde van een tak en hebben een schotelvorm. Meestal zien we dit licheen echter in deze vorm zonder de apotheciën. In Nederland is hij algemeen maar bij ons zien we hem toch niet zo dikwijls.

Nog een geel licheen: "Stoffige citroenkorst" (Caloplaca decipiens). Het thallus (lichaam) is helemaal aangedrukt en heeft rondom smalle dichtberijpte lobben. In het midden zijn er onregelmatige soralen aanwezig. Apotheciën of vruchtlichaman zijn zelden aanwezig. De voortplanting lijkt zich dus vooral asexueel met de soralen (één soraal kan een nieuw licheen doen ontstaan) af te spelen. Het komt op vele steensoorten voor en zelfs op hout nabij bastwonden. In "bijlage" nog en opname van dit licheen.

Dit licheen "Kerkcitroenkorst" - (Claloplaca ruderum) behoort ook tot de gelige citroenkorsten ("Calo-placa's of "mooie vlekjes"). Het lichaam (thallus) bestaat uit vrij dikke bobbelige schubjes die lichtgeel tot dooiergeel zijn. Deze thallus is dikwijls ook afwezig als er veel apotheciën zijn zoals hier in het linkerdeel van de foto. Deze apotheciën zijn meestal talrijk en groot (1 mm). Ze zijn oranjegeel tot dooiergeel met een veel blekere wat opgeblazen rand. Het komt dus veel voor op kerken met kalksteen. Vandaar heeft het waarschijnlijk wel zijn Nederlandse naam te danken.

De "Sinaasappelkorst" (Caloplaca saxicola) is wel een opvallend mooi licheen dat op steen te vinden is. De wetenschappelijke naam: "calo" =mooi en "placa"= vlek of plek, duidt daar ook op. En verder "saxicola" betekend: "saxi"= steen en "cola" = bewonend. Het is helemaal tegen de steen aangedrukt en lichtgeel tot oranjegeel met dikberijpte lobben. De vruchtlichamen (apotheciën) zijn oranjegeel met een veel lichtere rand. Het geheel is dus een pracht van een licheen! Het mooie eraan is dat het op veel soorten van steen te vinden is.

Dit is een lichenicole fungus d.w.z. een schimmel die een lichen aantast. Ook lichenen ontsnappen niet aan parasitaire schimmels, zij hebben immers voedsel in zich. Deze "Arthonia lecanorina" heeft nog geen Nederlandse naam gekregen. Men herkend hem aan de zwarte vlekken in de schijf van de apotheciën van een "Kalkschotelkorst" (Lecanora albescens). Deze zwarte vlekken zijn dan weer de vruchtlichamen van deze schimmel. Het zijn doorgaans al wat oudere lichenen die deze aantasting vertonen. In "bijlage" nog een opname van deze lichenicole fungus.

Het "UV-mos" (Psilolechia lucida) is natuurlijk geen mos maar een licheen. Het is volledig korstvormig en regelmatig fijnkorrelig en ziet er wat oplichtend geelgroen uit. Omwille van de kleur heeft het allicht zijn naam gekregen. Het staat op zure steen van muren en dan op beschutte en droge plekken die toch een hoge luchtvochtigheid heben. Op boomwortels kan men het ook aantreffen en zelfs op dode plantenresten. Het heeft verder geen chemische reacties maar met UV-licht verkleurt het oranje en kan men het met meer zekerheid determineren.

Tussen de lichenen toch even aandacht voor deze "Gaspeldoorn" (Ulex europeus) die we aantroffen in Sint-Lenaarts in het domein De Leeuwerik met oude kleiputten op 18-02-2014. Het was wel bijzonder dat deze al zo mooi in bloei stond terwijl de normale bloeiperiode aangegeven wordt in april-juni maar toch ook soms in december-januari. Het verraste toch wel even dat we hem nu in februari zo mooi bloeiend aantroffen. De bladeren zijn priemvormig met scherpe stekelpunt en wel bijzonder! Het is en plant van kalkarme zandgrond die ook als zeldzaam gequoteerd staat in de Kempen. Hij doet zijn naam alle eer aan met zijn doornige bladeren. In "bijlage" een opname van één bloem.

Het "Vals dooiermos" (Candelaria concolor) hadden we reeds op 10-02-2014 ingebracht maar we voeren het hier nog eens ten tonele omdat we het enkele dagen geleden vonden met een apothecium (vruchtlichaam). Het is een licheen dat de laatste tijd meer voorkomt en blijkbaar gaat het zich ook nog eens geslachtelijk voortplanten langs de schimmel van de licheensymbiose. Er evolueert dus wel wat in de lichenenwereld, mogelijk door de klimaatsverandering. In "bijlage" maken we de weergave nog wat groter zodat het apothecium nog wat duidelijker is.

"Vals dooiermos" (Candelaria concolor) is een van de volledig gele lichenen. het bestaat uit een aantal zeer fijne, verdeelde, opgerichte tot rechtopstaande lobben, die samen een mooi rozetje vormen. Op de lobjes kunnen ook nog fijne soralen voorkomen. In volle zon zijn ze mooi lichtgeel, als ze niet in volle zon staan kunnen ze ook wat groeniger uitvallen. In dit geval is het de schimmel die minder geel pigment aanmaakt om toch de nodige zonnelicht op te nemen om de algen toe te laten voedsel (suikers) te produceren. Een mooi voorbeeld van hoe de schimmel een idelale woonst fabriceert voor de alg, in zijn voordeel uiteraard.