Alles om atoombom te maken gewoon op de markt te koop
18 gram hoogverrijkt uranium, in een pakje sigaretten met de trein gesmokkeld.
"Russisch leger bewaakt aardappelen beter dan uranium om bommen mee te maken"
Hoogverrijkt uranium, van het soort dat je nodig hebt om zelf een
atoombom te maken, is gewoon te koop op de zwarte markt in ondermeer
Georgië. Het wordt gestolen in Russische kerncentrales of uit het
Russisch nucleair arsenaal. De Britse krant The Guardian kon bewijs
daarvan inkijken. Niemand blijkt overigens te weten (of wil althans
vertellen) hoeveel van de naar schatting 700 ton highly enriched uranium
(HEU) dat in Russische faciliteiten opgeslagen zou moeten zijn
ondertussen gestolen is.
Moeilijk om het te stelen is het blijkbaar niet: in één geval knipte een
officier met een tang gewoon een hangslot stuk van een militaire basis,
wandelde naar binnen, vulde ongestoord zijn rugzak met verrijkt uranium
en wandelde naar buiten. "Het Russisch leger bewaakt z'n aardappelen
beter dan zijn verrijkt uranium", concludeerden de speurders.
Melkboer
The
Guardian werd getipt door Georgische speurders. Die onderzoeken
momenteel een zaak waarbij een voormalige 63-jarige melkboer (Sumbat
Tonoyan) met een gokverslaving en een 59-jarige prof natuurkunde (Hrant
Ohanyan) op 11 maart een staal hoogverrijkt uranium aanboden in een
Georgisch hotel. Ze dachten dat de koper een extreme Islamistische
groepering was, maar in werkelijkheid was het een undercover-agent. De
smokkelroute liep via Armenië vertelden de twee aan de agent, en het
staal (89.4 % verrijkt en perfect bruikbaar om een bom mee te maken) was
maar een voorsmaakje: als het goed werd bevonden kon voor veel meer
worden gezorgd.
Het binnensmokkelen was een eitje volgens de
twee. Ze had een met lood afgewerkte sigarettendoosje gebruikt en gewoon
de trein genomen van Yerevan naar Tbilisi. De door de Amerikanen
gefinancierde stralingssensors aan de grens hadden niets geregistreerd.
Raadsel
De
Georgische president, Mikheil Saakashvili, informeerde de andere
staatshoofden die aanwezig waren op de nucleaire top in april in
Washington van de zaak. Daar werd beslist de zaak geheim te houden. De
informatie die Georgische speurders nu hebben gelekt aan The Guardian
suggereert dat de essentiële ingrediënten om een atoombom te maken
allemaal makkelijk verkrijgbaar zijn op de zwarte markt in ondermeer
Georgië. Hoeveel er precies in omloop is, en hoeveel al werd gekocht
door extremistische groeperingen is een raadsel.
Topje van de ijsberg
De
jongste jaren zijn 21 gevallen van smokkel van hoogverrijkt uranium in
de regio aan het licht gekomen. Volgens Matthew Bunn, een Harvard-prof
en voormalig adviseur van het Witte Huis inzake nucleair terrorisme,
gaat het om het topje van de ijsberg. Wat vooral angstaanjagend is
volgens Bunn, is dat in geen enkel van die 21 gevallen het gestolen
uranium werd vermist. In zowat al die gevallen bleek ook dat het
gestolen was door corrupte werknemers of soldaten, die blijkbaar
moeiteloos afnemers vonden.
"Eigenlijk heeft niemand er een idee
van hoeveel verrijkt uranium de jongste jaren is gestolen op die manier
in Rusland", zegt Elena Sokova van het Monterey Institute of
International Studies. "Er is eigenlijk zelfs nooit een behoorlijke
inventaris gemaakt door de Russen van wat ze hebben aan hoogverrijkt
uranium."
Door de spanningen die er heersen tussen Georgië en
Rusland is het voor de speurders ook erg moeilijk om te achterhalen waar
het materiaal dat toch onderschept wordt vandaan komt. In drie van de
zaken leidde het spoor naar een nucleaire opwerkingsfabriek in
Novosibirsk (Siberië), er volgden ook aanhoudingen, maar vreemd genoeg
werd het kopstuk in die affaires al na twee jaar vrijgelaten door de
Russen.
Verrijkt uranium is uranium waarin de isotoop uranium-235
meer vertegenwoordigd is dan in uranium zoals het van nature voorkomt.
Het wordt toegepast in kernreactoren en in kernwapens. Hoe hoger de
concentratie U-235 hoe makkelijker het is om er een kettingreactie mee
te veroorzaken. Vanaf een concentratie van 20 % wordt over hoogverrijkt
uranium gesproken. (mvl)
Over vijf jaar laadt menselijke energie gsm op
