Junkfood maakt even afhankelijk als drugs

Wie ongebreideld vette worst, frieten of taart met slagroom naar binnen schrokt, kan daar net zo afhankelijk worden als een drugsjunkie van zijn drugs. .

De hersenen van zwaarlijvigen werken namelijk op dezelfde manier als bij rokers, seks-, heroïne- of cocaïneverslaafden. Dat zeggen Amerikaanse onderzoekers in het vaktijdschrift Nature Neuroscience

Reactie hersenen
Het team wetenschappers stelde aan de hand van proeven met ratten vast dat junkfood op dezelfde manier het chemische evenwicht in de hersenen overhoop kan halen als om het even welk ander roesmiddel. Het gaat met name om het "systeem van beloning" in ons brein. Dat lokt een gevoel van welbehagen uit en bevredigt tijdelijk zowel mens als dier.

Hoe meer, hoe erger
Maar net als bij drugsverslaafden zet dat systeem ook zwaarlijvigen een hak: hoe meer ze consumeren, des te meer verlangen de hersenen om hetzelfde geluksgevoel van de laatste keer opnieuw tot stand te brengen.

Controle verloren
Volgens de Amerikaanse onderzoekers "verloren de ratten in de loop van de studie volledig de controle over hun eetgedrag", wat het voornaamste kenmerk is van verslaving.

 "Ze gaven zelfs niet af, toen ze met elektrische schokken moesten afrekenen. Dat toont hoe belangrijk het voor hen was de smulpaap te kunnen uithangen."

Toen ze groenten en salade kregen voorgeschoteld in de plaats van worst en spek, gingen de ratten liever in hongerstaking dan hun honger te stillen met gezonde voeding. (belga/edp)

Slimme huizen en auto's volgende stap voor Denen

Zou het niet geweldig zijn als ons huis zou weten hoe we energie kunnen sparen? Of als we een auto zouden hebben die op groene energie kan rijden? Het klinkt nog steeds als een utopie, maar in Denemarken proberen ze die ideeën toch te realiseren. De voorbije decennia groeide het land uit tot koploper op het vlak van windenergie. Nu willen de Denen ook in hun huis een nieuwe ecologische wind laten waaien. We werpen een blik in de toekomst in het laatste deel van onze reeks over de Deense windenergie.

Om milieuvriendelijker te leven hoeven we niet noodzakelijk al onze luxe op te geven. Ons huis verbruikt veel energie die we niet nodig hebben. Als we de Denen mogen geloven, kunnen we tegen 2030 al in slimme huizen wonen. Stel dat we iedere ochtend rond halfzeven een douche nemen en daarna het huis verlaten om te gaan werken. Dan hoeft het systeem waarmee we ons water verwarmen normaal niet te werken tussen acht uur 's morgens en vier uur 's namiddags. Een slim huis zal ons daarom waarschuwen voor extra energiekosten als we plots beslissen om later op de dag te douchen.

Slim huis
Het huis van de toekomst moet dus intelligent worden. Het is de bedoeling dat we geld besparen zonder dat we er ook maar één seconde over moeten wakker liggen. Met PV-cellen op het dak en op de ramen zal het huis evenveel energie produceren als verbruiken. Als het tijdens de winter kouder en donkerder wordt, zal het huis energie kopen aan de laagst mogelijke prijs. Natuurlijk zullen oude huizen niet zomaar in een slim huis kunnen worden omgezet. Maar ook daar kunnen slimme systemen geïmplementeerd worden die ons energieverbruik reguleren.

Elektrische wagen
De Denen dromen er niet alleen van om tegen 2030 enkel nog duurzame energie te produceren, ze willen er ook voor zorgen dat we die groene energie overal kunnen inzetten. Daarom geloven Deense ingenieurs ook in de elektrische wagen. Voorlopig is die wagen nog niet populair in Denemarken, met slechts een paar honderd exemplaren op de Deense wegen. Nochtans is de elektrische wagen een ideale manier om groene energie slim te gebruiken.

Geven en nemen
Uit een studie blijkt dat in Denemarken een auto gemiddeld meer dan 22 uur per dag geparkeerd staat. Elektrische wagens beschikken over batterijen die energie kunnen opslagen. Als de Deense windturbines dus meer energie produceren dan nodig is, dan kan de batterij van een auto dat overschot opslagen tegen een gunstige prijs. Omgekeerd kunnen de elektrische wagens energie teruggeven aan het elektriciteitsnet als het niet hard genoeg waait.

Toekomst
Het klinkt natuurlijk allemaal mooi en het blijft de vraag of dit plan te realiseren valt. Hoe dan ook moeten we de komende jaren minder afhankelijk worden van fossiele brandstoffen en dan kunnen zonne-energie en windenergie minstens gedeeltelijk een oplossing bieden. Tijdens de klimaattop in Kopenhagen pakten de Denen alvast uit met hun nieuwste snufjes in de groene technologie. Ze investeren daarom resoluut in de toekomst en misschien is dat wel de juiste mentaliteit. Sinds de oliecrisis van veertig jaar geleden is er veel veranderd in het energielandschap van Denemarken. Misschien kan de huidige economische crisis het startschot zijn voor een nieuwe doorbraak van groene energie. (gb)

Er lekt enorm veel metaan uit bodem van Noordelijke IJszee

Uit de bodem van de Noordelijke IJszee ontsnapt het krachtige broeikasgas methaan aan een veel groter ritme dan deskundigen hadden gedacht. Het fenomeen kan de klimaatsverandering nog veel erger maken, zo blijkt uit een studie die in het jongste nummer van het vakblad Science is verschenen.
 
Het methaan komt van uit de permafrost onder water, zo bleek uit de studie onder leiding van Natalia Tsjakhova en Igor Semiletov van de Universiteit van Fairbanks in Alaska tussen 2003 en 2008 naar de wateren van het arctisch plat van oost-Siberië, goed voor meer dan twee miljoen vierkante km in de Noordelijke IJszee.
 
Vroegere studies in Siberië hadden zich meer geconcentreerd op methaan dat tengevolge van het afmelten van de permafrost op het continent ontsnapt.
 
Wetenschappers hebben lang gedacht dat de permafrost onder de Noordelijke IJszee een onoverschrijdbare barrière vormde voor methaan, waarvan het broeikaseffect dertig keer hoger is dan koolstofdioxide. (belga/mvl)

"Aarde warmt meer dan 4 graden op komende 50 jaar"

Onze Aarde zou wel eens meer kunnen opwarmen dan tot nu toe werd voorspeld. De temperatuur zou de komende 50 jaar met meer dan 4 graden kunnen stijgen, in plaats van de voorspelde twee graden. Om dat te voorkomen moet de uitstoot van CO2 veel strenger worden beperkt dan nu gepland staat.

Dat blijkt uit een statistisch model dat Tilburgse hoogleraren econometrie Jan Magnus en Bertrand Melenberg en doctoraatsstudent Chris Muris hebben gemaakt.
 
Recente gegevens
De wetenschappers analyseerden recente gegevens over zonnestraling van weerstations over de hele wereld van 1959 tot 2002. Zij konden deze gegevens, die in Zürich worden bijgehouden, al voor ze officieel gepubliceerd zijn voor hun onderzoek gebruiken.
 
Minder luchtvervuiling
Ze stellen vast dat de luchtvervuiling aanzienlijk is afgenomen. Maar daardoor bereikt veel meer straling ongehinderd het aardoppervlak. De temperatuur op aarde stijgt daardoor veel sneller dan tot nu toe op grond van berekeningen van alleen de CO2-uitstoot is aangenomen.

50 miljoen ton CO2
Volgens de wetenschappers moet de CO2-uitstoot met zeker 50 miljoen ton per jaar extra worden verminderd om opwarming van meer dan 2 graden te voorkomen.

Rampzalige gevolgen
Een hogere temperatuurstijging kan desastreuze gevolgen hebben voor mens en milieu door extreme neerslag, zeespiegelstijging en toename van droogte en hitte, zoals onlangs ook is beschreven in het rapport van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC).

Kentering in 1985
"Tot ongeveer 1985 nam de hoeveelheid zonnestraling die het aardoppervlak bereikte elk jaar wat af. Vanaf die tijd kwamen er steeds meer maatregelen om de luchtvervuiling tegen te gaan. En dat heeft geholpen, want sindsdien bereikt meer straling de aarde. Op zich is dat een succes, maar nu blijkt dat de opwarming van de aarde door de aanpak van de luchtvervuiling veel sneller kan gaan dan men dacht",  zegt hoogleraar econometrie Bertrand Melenberg van de Universiteit van Tilburg.

Aerosols
"Als er geen luchtverontreiniging was geweest, was de temperatuur op aarde nu al zeker met een graad extra gestegen", zegt hij. Luchtverontreiniging bestaat voor een deel uit zogenoemde aerosols, kleine deeltjes in de atmosfeer. Die aerosols dimmen de zonnestraling, zorgen voor verkoeling op aarde en temperen zo het broeikaseffect.

Hoe meer de vervuiling afneemt, hoe minder aerosols er in de lucht komen en hoe meer straling de aarde bereikt. De Tilburgse wetenschappers denken dat zonder extra inspanningen de temperatuur in deze eeuw wel met meer dan 4 in plaats van de maximaal beoogde 2 graden kan stijgen.

Melenberg: "Onze berekeningen laten voor het eerst zien wat het effect is van minder aerosols in de atmosfeer. Dat de luchtverontreiniging is afgenomen is natuurlijk goed, maar er moet daardoor wel veel meer worden gedaan om de CO2-uitstoot terug te dringen."

Model
Volgens de Tilburgse econometrist wordt er al wel gestudeerd op andere manieren om de zonnestraling te filteren. Zo zou het wellicht mogelijk zijn om kunstmatige aerosols in de lucht te brengen.

"Met ons statistisch model is het mogelijk om heel snel een uitspraak te doen over hoeveel de aarde op een bepaalde plek warmer aan het worden is, zodat gerichte aanpak mogelijk is." (anp/mvl/edp)

"De zon heeft ook positieve effecten"

Te veel zonlicht en UV-stralen leiden inderdaad tot huidkanker, maar de zon heeft ook positieve effecten. Onder invloed van zonlicht maakt ons lichaam immers vitamine D aan, wat de botten versterkt en astma, diabetes 2 en multiple slerose verzacht of zelfs (tijdelijk) verhelpt. "Geniet dus van de zon", adviseren Britse wetenschappers in de Sunday Times.

De jongste tijd is zonnebaden in een slecht daglicht komen te staan, omdat een overdaad aan uv-stralen zou leiden tot huidkanker. Vandaar ook de stroom van crèmes en spuitbussen die ons daartegen moeten beschermen. Maar nu waarschuwen Britse artsen voor een omgekeerd gevaar: de meeste mensen krijgen juist veel te weinig vitamine D doordat ze de zon schuwen.  Daarom is er niets mis mee om te genieten van de zon.

Een kwartier per dag
Toch is urenlang zonnebaden niet nodig. Elke dag een kwartier met blote armen en benen in de zon is meer dan voldoende. In donkere wintermaanden kan overwogen worden om een vitamine D-suppelement te slikken.
 
Geen schrik
Onderzoekster Barbara Boucher zegt dat de dagelijkse inname van 10 microgram vitamine D 'geen kwaad kan' omdat daardoor de hoeveelheid vitamine D in het bloed merkbaar stijgt.

"Er is geen reden om schrik te hebben van de zon. Mensen denken dat ze, door enkele minuten in de zon, hun huid jaren verouderen en grote kans lopen om melanomen, maar dat is niet zo." (belga/edp)

Rijn 90 km korter dan gedacht

De Rijn is 90 kilometer korter dan de laatste decennia algemeen aangenomen. Dat zegt een wetenschapper in de krant Süddeutsche Zeitung.
 
Bioloog Bruno Kremer stootte bij toeval op de fout. In de wetenschappelijke literatuur van de laatste vijftig jaar staat dat de Rijn 1.320 kilometer lang is, in de literatuur van voor die tijd is sprake van 1.230 kilometer. Wellicht zijn de cijfers 2 en 3 vijftig jaar geleden omgedraaid en is de fout een eigen leven gaan leiden in leerboeken en encyclopedieën.
 
De wetenschapper ging zelf de lengte van de rivier controleren en kwam op 1.233 kilometer uit. De man schreef overheden en uitgevers aan. Die geven nu schoorvoetend toe dat er wellicht een correctie zal moeten gebeuren. (dpa/sps)

Steeds meer Belgen met te hoge bloeddruk

Het aantal gevallen van arteriële hypertensie is de voorbije tien jaar met 40 procent toegenomen. In sommige provincies zoals Waals-Brabant of Oost-Vlaanderen is het aandeel van de mensen die eraan lijden, zelfs verdubbeld tussen 1997 en 2008, blijkt uit de jongste statistieken van de federale gezondheidsenquête van het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid.

België telt bijna 1,2 miljoen mensen die aan te hoge bloeddruk lijden. Dat is 13 procent van de volwassen bevolking (15 jaar en ouder). De verschillen tussen de gewesten vertonen een dalende tendens, maar het zuiden van het land kent de hoogste prevalentie. Eén Waalse man op de 8 (12,3 procent) en meer dan 1 Waalse vrouw op de 7 (15,1 procent) heeft ondertussen arteriële hypertensie.
 
Bloeddrukverhoging is verantwoordelijk voor ongeveer 15.000 sterfgevallen per jaar in België. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is meer dan de helft van de infarcten (58 procent) en bijna drie vierde van de cerebrovasculaire accidenten (72 procent) te wijten aan hypertensie, schrijft de krant Le Soir.
 
De toename van de aandoening in België verontrust de experts. "Zo'n grote verandering op zo'n korte termijn kan wellicht niet alleen door de veroudering van de bevolking verklaard worden", luidt het commentaar van professor Alexandre Persu van de dienst voor cardiovasculaire pathologie van het universitair ziekenhuis Saint-Luc in Sint-Lambrechts-Woluwe. (belga/vsv)

Drie kopjes thee per dag helpen tegen hartaanval

Wie elke dag minstens drie kopjes thee drinkt, heeft 20 procent minder kans op een hartaanval. Dat komt omdat thee flavonolen bevat, die een beschermende werking hebben tegen een herseninfarct of hersenbloeding, zegt Peter Hollman van de afdeling Humane Voeding en onderzoeksinstituut RIKILT, onderdeel van de Wageningen Universiteit.
 
Het was al bekend dat theedrinken goed is voor hart en bloedvaten. Wetenschappers vermoedden dat dat te danken zou zijn aan het voorkomen van flavonoïden in thee, een stof die een sterk anti-oxiderende werking heeft. Maar niet duidelijk was welk stofje precies voor het gunstige effect van theedrinken zorgde.
 
Hollman analyseerde de gegevens van ruim 100.000 mensen in zes internationale studies. Hij concludeert dat flavonol voor het blijvend positieve effect op het voorkomen van een beroerte zorgt.

Flavonol komt overigens niet alleen in thee voor, de stof zit ook in onder meer rode wijn, chocola en diverse groenten. Nog niet bekend is hoeveel mensen daarvan zouden moeten consumeren voor eenzelfde gunstig effect als drie kopjes thee. (belga/vsv)

Belgische bieren bedreigd door namaak en concurrentie

Het Belgische bier wordt in het buitenland steeds vaker gekopieerd of krijgt concurrentie van kwalitatief minderwaardige producten. Een groep Belgische politici, de Belgian Beerclub, roept op tot actie.

De bierexport van ons land is zeker niet rampzalig. Bier blijft een van onze belangrijkste exportproducten. Maar toch zijn er evoluties die bij de biersector in België voor bezorgdheid zorgt, aldus de Concentra-kranten.
 
"Slachtoffer eigen succes"
"We blijken steeds meer het slachtoffer te zijn van ons eigen succes", zegt Philip Buisseret, directeur van de Federatie Belgische Bierbrouwers. "In elk land waar Belgisch bier op de markt komt - in Groot-Brittannië, Italië, Frankrijk of Amerika - wordt onze manier van brouwen gekopieerd. De lokale brouwers zien dat onze speciaalbieren vlot over de toonbank gaan en willen zelf graag een graantje meepikken."
 
Valse etiketten
Soms gaan ze daarin erg ver, zo blijkt. "In de Verenigde Staten durft men soms op het etiket van plaatselijk gebrouwen bier de woorden 'Belgian beer' zetten, zonder dat er ook maar enige band met ons land is. We zijn er in het verleden al in geslaagd om dat soort brouwerijen tot de orde te roepen. Maar wat we tegenwoordig steeds vaker zien, is dat op het etiket de woorden 'Belgian style' staan. Hiermee bedoelt men dat het op de 'Belgische manier' geproduceerd is, en wordt geen directe band met ons land gesuggereerd. We kunnen daarom tegen dit soort van zaken op geen enkele manier reageren." (belga/vsv)
 
 

Lente maakt niet iedereen blij

Een mens knapt op van de lente, zou je denken, maar dat is niet bij iedereen het geval. De komst van het nieuwe voorjaar kan zelfs tot depressie leiden. Na de winter neigen sommigen heel wat last te ondervinden van de overgang naar het nieuwe seizoen.

Lange winter
Volgens het Nederlandse Fonds Psychische Gezondheid kampen meer mensen na een lange en donkere winter met een lentedip. Klachten zijn neerslachtigheid, vermoeidheid, veel slapen en de neiging zich in zichzelf terug te trekken. "Vooral na een lange en donkere winter, zien we de verschijnselen", stelt een woordvoerder van het Fonds."Voor velen is de accu leef en is de koek echt op.  Je hebt ook  mensen die anderen vrolijk zien worden en zich dan afvragen: waarom ik niet?"

Moe
Het begrip 'voorjaarsmoeheid' is een oud gegeven. Mensen waren op het eind van de winter echt moe omdat ze tijdens die periode onvoldoende voedingsstoffen binnenkregen. Tientallen jaren geleden was er een geringer aanbod van verse groenten en vooral gepekelde en geconserveerd voedsel werd tijdens de winter gegeten.

Cijfers
Over de huidige lentedip is voorlopig weinig bekend. Meer dan 1 miljoen Nederlanders zouden kampen met een winterdepressie, cijfers over een voorjaarsdip zijn er niet voorhanden. (lvl)