Archief

LR 25: verscherpen

Omdat een raw-bestand, in tegenstelling tot een jpeg-foto, nog niet door de processor van je camera verscherpt is, staat in Lightroom de verscherping standaard op 25. Bij een jpeg-opname staat hij op nul.

De betekenis van de schuifregelaars is niet altijd erg duidelijk.

1. Ik gebruik overwegend de schuif Hoeveelheid.
2. Te veel verscherping kan tot halo’s leiden: lichte randen rondom sscherp afgetekende randen. Lage waardes voor de Detail-schuifregelaar geven de hoogste halo-onderdrukking. Hogere waardes benadrukken de details meer, maar verhogen het risico op halo’s.
3. Om de werking van de schuifregelaars te leren kennen kan je de Alt-toets indrukken terwijl je de schuifregelaar bedient. Je ziet dan een grijsweergave van het effect van die specifieke schuifregelaar. Dat is vooral handig bij Masker: Wat wit is, wordt verscherpt, wat zwart is, wordt niet verscherpt.

Bij de foto’s:

1. Voor de “originele” foto heb ik een flinke crop genomen, om het efect van het verscherpen beter te kunnen laten zien
   Linksonder die foto zie je de gebruikte instellingen
2. De tweede afbeelding is maximaal verscherpt.
   Zie de instellingen eronder
3. Bij de derde foto is naast de verscherping ook de detaillering maximaal ingesteld. De gevolgen laten zich zien.
   De instellingen staan er weer onder
4. Op de tweede rij links is de detaillering weer terug naar de eerste instelling, maar nu is de straal maximaal.
   De straal regelt hoe ver aan weerskanten van de randen de respectievelijke verlichting / verdonkering doorgaat. Voor landschappen kun je wat lager gaan, voor portretten eventueel iets hoger. Ik gebruik het weinig.
   De gegevens staan er rechtsboven
5. Op de tweede foto van de tweede rij is het masker maximaal toegepast. Bij het indrukken van de ALT-toets zie je dat het beeld van wit tot bijna volledig zwart wordt. Zwart wordt niet verscherpt, dus is er hier heel weinig verscherpt.
6. De laatste foto van de tweede rij toont wat je ziet bij het tegelijk indrukken van de ALT-toets als je het masker verschuift. Hier is de waarde 69.

Opmerking:

1. Bij een goede verscherping mag je in de 1:1-weergave geen zichtbare halo’s zien.
2. scherpte en ruis verhouden zich als water en vuur; verscherping maakt aanwezige ruis meer zichtbaar en ruisreductie leidt tot minder scherpte.

Als uitgangspunt neem ik een nachtelijke foto (ISO 8000), een beetje opgehelderd en ook nog eens flink gecropt, waardoor de ruis overduidelijk te zien is.

Er zijn boeken volgeschreven over vermindering van ruis. Ook zijn er vele alternatieve programma’s voor ruisvermindering.  Met dat alles ga ik u niet lastig vallen.

LR kent twee soorten ruisvermindering:

1. Luminantie: als je dit verhoogt, vloeien de korrels meer in elkaar over en wordt alles “gladder”, wat bijv. bij haren zeker niet mooi is.
2. Kleurtint: als je dit verhoogt, vloeien de kleuren meer in elkaar over.

Het beste is om gewoon uit te proberen.

1. Begin met Ruisreductie -> Luminantie
   Laat de schuifjes Details en Contrast/Vloeiendheid voorlopig maar even rusten.
2. Dubbelklik op Luminantie om deze weer terug te zetten op beginwaarde en probeer nu Ruisreductie -> Kleurtint
3. Vaak heb je hierna de neiging op te gaan verscherpen, omdat ruisreductie een minder scherp beeld oplevert. Wees daar echter heel voorzichtig in, want voor je het weet is de remedie erger dan de kwaal.

Heb je een bloedhekel aan ruis?

Gebruik dan een zo laag mogelijke ISO-waarde en vermijd donkere delen in je foto die opgehelderd moeten worden.

LR 23: rechterscherm

(bij module Ontwikkelen)

Het rechterscherm bestaat uit een aantal deelschermen (Standaard, Kleurtintcurve, enz.) die u al of niet uit kunt klappen door te klikken op het driehoekje helemaal rechts in de regel.

Soms hebt u zoveel schermen uitgeklapt staan, dat u de weg een beetje kwijtraakt.

Op twee manieren kunt u dit vereenvoudigen.

1. Rechtsklik in de lege ruimte onderaan het rechterscherm.
   Er verschijnt een nieuw wit scherm.
2. Als u kiest voor Solomodus, dan staat er nooit meer dan één deelscherm uitgeklapt.
3. Misschien zijn er ook deelschermen die u eigenlijk nooit gebruikt.
   U kunt die laten verdwijnen (of later weer terughalen) door te klikken op het vinkje in het witte scherm (zie 1).

LR 22: presentie

Helderheid

Eén van de meest interessante bewerkingen waardoor ik vanaf de eerste kennismaking “verliefd” raakte op Lightroom was de bewerking Clarity, in het Nederlands met een onhandig woord Helderheid genoemd. Het heeft echter weinig te maken met een lichtere of donkere foto, maar wel een foto die op deze manier veel meer “pit” kan krijgen. Veel effektiever dan het toevoegen van Contrast, want de bewerking Helderheid bettreft meer de middentonen en geeft een veel subtieler en aangenamer effekt.

In de voorbeelden ziet u hopelijk het verschil tussen Helderheid en Contrast.

Het naar rechts schuiven ven Helderheid geeft dus meer pit. Het verminderen van de Helderheid maakt het beeld juist heel vlak. Ook daar zijn toepassingen voor te bedenken. Wellicht kom ik er later nog eens op terug.

Levendigheid

Zoals Helderheid en Contrast beiden hun mogeljkheden hebben om meer accent in een foto te krijgen, zo zijn Levendigheid en Verzadiging een vergelijkbare tweeling om meer kleur in het beeld te kunnen brengen.

Hierboven heb ik verteld dat ik vaak een voorkeur heb voor Helderheid boven Contrast.

Mijn voorkeur voor Levendigheid boven Verzadiging is nog veel sterker.

Verzadiging leidt snel tot een foto met overdreven kleuren, terwijl Levendigheid, omdat het net als Helderheid vooral de middentonen betreft, op veel subtielere wijze meer charme aan een foto kan geven.

Ook hier laat ik het bij een enkele voorbeeld foto (verschuiven tot +60).

 Opmerking:

1. Verzadiging gebruik ik eerder de andere kant op: juist minder verzadiging. Soms geeft dat een heel aparte sfeer  aan een foto.
2. Omdat Helderheid ook de donkere delen meer accent geeft, combineer ik Helderheid vaak met meer Schaduwen om dit te verzachten

LR 21: rechtzetten

Een gebruik opnieuw een foto van een van onze collega’s met de vraag hoe de foto het beste rechtgezet kan worden.

Ook hier kan Lightroom helpen.
Voor LR 6 of 5 gaat u naar Lenscorrecteis in de module Ontwikkelen

De aanwijzing hier betreft LR CC.

1. Ik neem de originele foto en plaats deze in LR.
2. Aanbevolen wordt om in de module Ontwikkelen eerste te gaan naar Lenscorrecties
3. Vink daar de eerste twee regels aan.
4. Probleem: er is geen lensprofiel.
   U weet natuurlijk welke camera u gebruikt, hier een Nikon.
5. Bij Merk klik ik op de driehoekjes rechts en zoek naar Nikon
6. Nu komt ook meteen een bepaalde lens naar voren.
   Gewoonlijk klopt dat; hier is het verkeerd, want er is een ander elens gebruikt, maar dat is niet zo erg.
7. Vervolgens gaan we naar de belangrijke stap: Transformatie
8. Klik daar op Automatisch (maar probeer eventueel ook even de andere opties uit voor een best resultaat)
9. De foto staat netjes recht. Eventueel nog wat restrandjes wegcroppen.

LR 20: kleurzweem

In LR 16 gaf ik nog de raad om liever af te blijven van de knop Kleurtint,
want je kunt er de foto aardig mee verpesten.

In dit geval is het gebruik wel heel zinvol, omdat de foto genomen is onder een gekleurd dak, dat alle licht filtert zodat er een duidelijke kleurzweem ontstaat.

Hoe te corrigeren?

1. Kies WB (witbalans) en laat LR het meeste werk doen door meer naar rechts te kiezen voor -> Automatisch
2. LR doet nu zelf twee aanpassingen:
   a. Meer geel om het overtollige blauw eruit te halen
   b. Meer groen om het teveel aan magenta te verwijderen
   Op de schuifbalk zie je die tegenpolen:
   blauw tegenover geel en groen tegenover magenta (roodachtig)
3. Omdat ik nog niet helemaal tevreden was, heb ik zelf nog een kleine aanpassing gedaan door
   Temperatuur te zetten op 20
   Kleurtint te zetten op -60
4. De tekst achter WB is vanzelf veranderd van Automatisch naar -> Aangepast

Opm. Bij het aanpassen van de kleurtint probeer ik twee zaken in de gaten te houden:

1. De kleur van de huid
2. Iets wat verondersteld wordt wit te zijn (hier het schoeisel van de man)

LR 19: Standaard paneel -> stap drie

De eerste stap is bij mij het eventueel aanpassen van de compositie (LR 13).

De tweede stap is een kleurcorrectie, indien nodig (LR 16).

De derde stap is de eerste aanpassing van de belichting (LR 17).

Voor niet automatisch, maar liever handmatig.

Ik geef hier een opzet voor een persoonlijke voorkeur bij het werken:

1. Open de originele (RAW)foto
2. Schuif bij Belichting tot het belangrijkste deel van de foto goed belicht is.
   Let niet op delen die misschien te licht lijken te worden.
3. De regel Contrast sla ik gewoonlijk over; ik prefereer meestal Helderheid
4. De regel Hooglichten is heel belangrijk. Bij vrijwel alle foto’s schuif ik die meer of minder naar links. Ik ga dat hier o.m. doen vanwege de wolken en het lichte gebouw links
5. De regel Schaduwen gebruik ik ook veel, zeker bij donkere vlakken die het verdienen om opgehelderd te worden
6. De regel Witte tinten gebruik ik minder frequent, omdat het vaak niet nodig is
7. De regel Zwarte tinten daarentegen wel regelmatig, maar met voorzichtigheid, omdat Helderheid (daarover de volgende keer) vaak betere resultaten geeft.
   Schaduwen en Zwarte tinten lijken elkaars tegenpolen, maar kunnen vreemd genoeg toch soms best samen gebruikt worden.
   Experimenteren dus!

LR 17: Standaard paneel -> automatische belichting

We vervolgen met module Ontwikelen en het rechterpaneel: Standaard.

In de eerstvolgende regel staat nu:

Tint  en Autom.

Dat laatste Automatisch staat altijd al in het Wit om direct aangeklikt te worden.

Vroeger gebruikte ik dat regelmatig. Om een eerste indruk te krijgen van een aanpassing, maar de laatste jaren vind ik het resultaat bijna altijd nogal licht.

Om vertrouwd te raken met LR, is dit wel een goed middel.

1. Klik op Autom, kijk hoe het je bevalt en let vooral ook op de verschuivingen eronder; dat kan heel leerzaam zijn
2. Doe hierna CTR-Z (of ga terug in de Historie (linkerscherm) om weer terug te komen bij de oorspronkelijke opname.
3. Probeer nu zelf wat wijzigingen aan te brengen

Ik maak nu even een uitstapje hoe Lightroom de automatische aanpassing doet. Dit deel van de uitleg kunt u eventueel overslaan. Het is niet voor de eerste beginners.

1. Klik bij onze beginfoto (uitproberen met eigen foto’s wordt hierna ook aanbevolen) op Autom.
2. Als ik hierna met het indrukken van de letter J controleer op onder en overbelichting, zie ik slechts een geringe onderbelichting (dat wordt met blauw gemarkeerd)
3. Hoe was het vroeger?
   Neem als uitgangspunt weer de oorspronkelijke foto.
   Klik in het rechterpaneel helemaal onderaan op Cameracalibratie.
   Klik nu in de eerste regel bij Procesversie naast het jaartal 2012 en kies 2010.
4. Doe nu weer bij Standaard een Automatische aanpassing.
   U kunt nu zien dat de versie van 2012 net weer wat lichter is.
5. Voor alle duidelijkheid laat ik ook nog de cijfers zien bij de aanpassingen die Lightroom maakt bij procesversie 2012 en procesversieversie 2010
6. Dit alles is de reden dat ik de automatische belichtingscorrectie bijna nooit (meer) gebruik. Mijn voorkeur is handmatig. Wat nog niet wil zeggen dat ik het beter doe dan LR. Aan u de keuze.