Berichten van 28 januari 2013 tot 3 februari 2013

Duitsers durven eindelijk lachen met Adolf Hitler - 26/01/2013

Vergeet ‘50 tinten grijs'. Dé nieuwe literaire sensatie komt uit Duitsland: Er ist wieder da , een satire over Hitler die niet dood is maar in 2011 uit een coma ontwaakt en zich in de moderne tijden tracht in te passen. Eindelijk kan Duitsland lachen om zijn zwartste verleden.

Het lijkt alsof Duitsland eindelijk met zichzelf kan lachen. Al wekenlang staat het satirische boek Er ist wieder da van debutant Timur Vermes (45) bovenaan de bestsellerslijst. Een boek over de terugkeer van Hitler. Er zijn al bijna 100.000 exemplaren van verkocht. Vertalers werken de klok rond om het boek zo snel mogelijk in al zeker dertig talen vertaald te krijgen. Bij ons brengt De Bezige Bij later dit jaar de Nederlandse versie uit.

Ontwaakt uit coma

In het boek is Adolf Hitler niet omgekomen in een bunker op het einde van de Tweede Wereldoorlog. Hij belandde in een coma en ontwaakt pas 65 jaar later, op een bank in Berlijn. Hij denkt dat de stad nog vol Russische soldaten loopt. Passanten zien wel de gelijkenis met Hitler, maar denken te doen te hebben met een dubbelganger. Of een komiek die doet alsof. Ook een krantenverkoper denkt dat en biedt hem onderdak aan in zijn kiosk.

Maar dan valt Hitler mensen lastig op straat met ellenlange tirades tegen de moderne tijd. Zo trekt hij de aandacht van een komiek van Turkse origine, die hem een rolletje aanbiedt in zijn tv-show. Al snel vergaart Hitler nationale bekendheid. Via YouTube en de nieuwe media breekt hij helemaal door. Hij krijgt een tv-programma waarin hij een ophefmakend interview maakt met neonazi's, die hij maar watjes vindt. Het interview levert Hitler een prestigieuze persprijs op, waarna de neo­nazi's hem in het ziekenhuis slaan. Resultaat: er komt nog meer media-aandacht en die grijpt Hitler aan om een politieke carrière te starten, ‘want een vrouw (Angela Merkel, nvdr.) kan Duitsland toch niet leiden?'

Vrijuit schrijven

Er ist wieder da is het eerste boek van auteur/journalist Timur Vermes. Hij staat zelf te kijken van het succes. ‘Ik had nooit gedacht een uitgever bereid te vinden het boek te publiceren. Daardoor durfde ik zo vrijuit schrijven.' Vermes stak behoorlijk wat research in het boek. Hij bestudeerde vooral Hitlers toespraken en zijn boek Mein Kampf om de woordenschat van de Führer zo dicht mogelijk te benaderen.

Anders dan Vermes stilletjes had gevreesd, stak er na de publicatie geen storm van verontwaardiging op. ‘Het lijkt alsof we eindelijk kunnen lachen om ons eigen verleden', zegt Timur Vermes.

Ook Geert van Istendael, auteur van het boek Mijn Duitsland , is niet verwonderd dat een satirisch boek over Hitler nu kan. ‘De reden is simpel: het is lang genoeg geleden. Op een bepaald moment zijn er ook grappen over Napoleon gekomen. Komt daarbij dat de Duitsers een zeer grote traditie hebben op het gebied van humor. Niet voor niets hebben ze honderd jaar geleden het cabaret uitgevonden.'