Een oppervlakkige lezing van de H. Schrift laat ons Hem zien als iemand die een ondergeschikte rol vervult: Hij wordt gezonden zoals Jezus ons verteld in de afscheidsrede: Maar de Helper, de H. Geest, die de Vader zal zenden in mijn naam, Hij zal u alles leren en alles in herinnering brengen, wat Ik u heb gezegd (Joh. 14:26). Hij is met name in de Vroege Kerk actief, zie het boek Handelingen, om vanaf het Pinkstergebeuren de opbouw van de Kerk mogelijk te maken.

Dankzij Zijn werking in de Apostelen en de andere eerste Christenen wordt in steeds meer plaatsen en harten lof gebracht aan God de Vader en Zijn eniggeboren Zoon. Als wij dieper in het mysterie van de H. Geest ingaan, begrijpen wij misschien dat gezonden worden, helper zijn, of trouwe de woorden van anderen in herinnering brengen, een taak is die niet te gering is voor een persoon van de H. Drie-eenheid.

De H. Geest is het goddelijk liefdesvuur, dat geen behoefte heeft de eigen Persoon te profileren, maar de aandacht richt op de Vader: En omdat u zijn kinderen bent, heeft God ons de Geest van zijn Zoon gegeven, die ‘Abba, Vader’ roept. (Gal. 4:6). En op de Zoon: Daarom zeg ik u nadrukkelijk: niemand kan ooit door toedoen van de Geest van God zeggen: ‘Vervloekt is Jezus,’ en niemand kan ooit zeggen: ‘Jezus is de Heer,’ behalve door toedoen van de heilige Geest (1 Kor. 12:3). Net zoals bij God de Vader en God de Zoon vinden wij bij de H. Geest als kenmerk deze liefdevolle overgave aan de andere twee personen en aan het Goddelijk Wezen.

Lucas, de evangelist, helpt ons verder om meer van de H. Geest te begrijpen. Jezus heeft zo net het Onze Vader aan de leerlingen gegeven en vertelt dan de parabel van de man die omwille van late gasten drie broden wil lenen bij zijn vriend. Dankzij zijn blijven aandringen, en niet zozeer omwille van de vriendschap, verkrijgt die man zijn drie broden. Jezus brengt dan als afsluiting het vergelijk hoe aardse vaders op de verlangens van hun kinderen en hoe de Hemelse Vader dit doet.

Welke vader onder jullie zou zijn kind, als het om een vis vraagt, in plaats van een vis een slang geven? Of een schorpioen, als het om een ei vraagt? Als jullie dus, ook al zijn jullie slecht, je kinderen al goede gaven schenken, hoeveel te meer zal de Vader in de hemel dan niet de heilige Geest geven aan wie hem erom vragen.’ (Lucas 11:11-13).

De argumentatie is duidelijk: als kinderen iets aan hun vaders vragen verkrijgen zij het verlangde. De menselijke vaders, die in vergelijking met de goddelijke Vader tekort schieten, geven wat zij kunnen, dan geeft de Hemelse Vader met nog meer zekerheid het beste wat Hij in zijn almacht kan geven: namelijk de H. Geest. De aardse vaders geven een gave die deel uitmaakt van hun bezittingen, of een deel van hun hart.

God de Vader geeft de derde Persoon van de H. Drie-eenheid, de ongeschapen Gave, die gelijk is aan de Vader en de Zoon. Wij kunnen zeggen dat alles wat de Vader heeft ook aan de H. Geest toebehoort, en dat deze onvoorstelbare Gave toekomt aan de kinderen van God die erom vragen.

Voor de apostel Paulus was het feit van de inwoning van de H. Geest in de ziel van de gelovigen een voortdurend onderwerp van overweging en prediking. Zo schreef hij bv. aan de Christenen van Korinte om hen van de waardigheid van hun lichaam te overtuigen: Of weet u niet, dat uw lichaam een tempel is van de H. Geest? (1 Kor. 6:9). De H. Geest is waarlijk de dulcis hospes animae, de zoete gast van de ziel, die de ziel continue aanmoedigt, inspireert en herinnert aan het heerlijke feit van het goddelijk kindschap.

De H. Geest is het liefdesvuur in de H. Drie-eenheid, Hij is het die ervoor zorgt dat de enige motivatie van de goddelijke personen liefde is. En liefde betekent, het best mogelijke te doen, desnoods ten koste van alles. Als de H. Geest in de zielen van Gods kinderen aanwezig is, zal al Zijn streven erop gericht zijn, hen op de eniggeboren Zoon van de Vader te doen lijken.

Hij zal hun daarom in dezelfde logica van de liefde onderwijzen, om op ieder ogenblik te doen wat het beste voor God en de medemens is. Met de genade van de H. Geest zal de ziel in staat zijn, zichzelf te vergeten en iedere kleine ingeving op te volgen.

Er bestaat een boekje, geschreven door een naaister aan het eind van de 19e eeuw. In dit boek spreekt de vrouw over de 3de Persoon van de H. Drie-eenheid met een autoriteit die alleen de directe omgang met de H. Geest kan geven. Haar belangrijkste gedachte werkt zij uit waarin zij de doodstrijd van Christus aan het Kruis beschrijft. Zij laat ons Christus zien lijden en in zekere zin worstelen met God de Vader.

Een worstelen dat ons herinnert aan de mysterieuze nachtelijke strijd tussen Jacob en de Engel (Gen 32:23-32). Bij de strijd van Jacob ging het om de zegen Gods, hier gaat het om meer: de Godmens vraagt de H. Geest voor de mensen.

Overweeg de toestand van Jezus’allerheiligste ziel toen zij die verlatenheid gewaar werd. Tot dat ogenblik had Hij geen klacht geuit ondanks alles wat Hij had moeten lijden; maar nu klaagde Hij „Mijn God, Mijn God, waarom hebt Gij Mij verlaten?“ Kijk aandachtig naar Jezus en begrijp welk een reusachtige prijs Hij moet betalen.

Wat Hij voor ons wil verkrijgen was die gave die alle andere te boven gaat; maar voordat Hem die gave wordt geschonken, moet Hij een lijden doorstaan dat al het andere lijden overtreft. Denk dus na over de prijs die Jezus moest betalen om van God voro ons de H. Geest te krijgen!“ (F.J. del Valle, Kom H. Geest)

Het verband tussen de instorting van de H. Geest in de zielen van ons mensen en de dood van Christus wordt ook door de H. Josemaria uitgedrukt: De H. Geeest is de vrucht van het Kruis. De laatste zin waarmee de H. Schrift het menselijke lijden van Christus beschrijft Hij boog het hoofd, en gaf de geest (Joh. 19:30), bevat een niet toevallige dubbelzinnigheid: Hij gaf de geest, d.w.z. de overgave van de Godmens is tot het uiterste gegaan, tot aan de dood aan het Kruis; ziel en lichaam zijn nu van elkaar gescheiden. Maar juist hierdoor gaf Hij de Geest. Dit extreme bewijs van liefde was in zekere zin nodig om de Geest van God, die Liefde is, te kunnen zenden aan ons mensen.

Is deze overgave van de Godmens aan het Kruis niet een zeker teken of gevolg van de overgave van de 2de Persoon van de H. Drie-eenheid aan de Vader. Is het oorsprong zijn in de intra-trinitaire relaties van de Goddelijke personen nie top de een of andere manier gekoppeld aan de kenosis, de ontlediging van de tweede Persoon?

Opnieuw kunnen we een overgave en vruchtbaarheid vermoeden van de Personen van de H. Drie-eenheid, die alle menselijke voorstellingen te boven gaat en waarvan de dood aan het Kruis van de Godmens een zekere weerspiegeling in de tijd is. De dood aan het Kruis is daarom niet alleen een zoenoffer voor de gevallen mensheid maar kan ook gezien worden als de machtige openbaring van de grootsheid van de goddelijke Liefde. 

De wetenschap van het Kruis 

Steeds opnieuw zijn we verbaasd van de overgave en liefde die wij bij de goddelijke personen aantreffen en waarvan het Kruis het symbool is. Voor ons mensen is het Kruis met alles wat ermee samenhangt, het Lijden en dood, een mysterie dat ook in geloof moeite kost te aanvaarden. De wetenschap van het H. Kruis, heeft Paus treffend beschreven: maar wij verkondigen een gekruisigde Christus, voor Joden aanstootgevend en voor heidenen dwaas. Maar voor wie geroepen zijn, zowel Joden als Grieken, is Christus Gods kracht en wijsheid, (1 Kor 1:23-24)

In een poging om het Christelijk geloof inzichtelijk te maken wordt soms een redenering gebruikt, die zeker juist is, maar misschien niet de hele diepte van het goddelijk handelen bevat. Het gaat om de vraag waarom er lijden is en waarom God zonde toestaat. De redeniering begint met de vaststelling dat God schepselen wil hebben die als vrije personen op zijn liefde kunnen ingaan, niet robots of in het beste geval schoothondjes. En vrijheid brengt misbruikt met zich mee, d.w.z. ongehoorzaamheid en zonde.

Om dit probleem op te lossen is de Zoon van God mens geworden, heeft Hij voor ons geleden en is Hij gestorven. Het lijkt alsof - menselijk gesproken - God de ‚schoonheidsfout‘ in de schepping gaat repareren met het lijden van Zijn Zoon. Het lijden en het Kruis is daarmee gereduceerd tot een noodzakelijk kwaad, dat de Zoon van God en daarmee wij mensen met geduld moeten dragen om uiteindelijk voor altijd gelukkig te kunnen zijn.

Is het lijden een gevolg van een feitelijke noodzaak als vrije schepselen in het spel komen of is het niet meer een gevolg van de onvoorstelbare liefde van de H. Drie-eenheid? Is de weg tot het immense geluk binnen de Drie-eenheid niet een weg van overgave? Zou de eeuwige Vader voor Zijn mensgeworden Zoon juist niet die weg laten gaan die het meest efficiënt tot geluk leidt. Jezus zelf zegt na de Verrijenis tot de leerlingen van Emmaüs: Moest de Messias dit alles niet lijden om in zijn glorie binnen te gaan? (Luc 24:26)

Het is opmerkelijk dat Jezus hier een verband legt tussen lijden en de glorie van de Messias. Het immense geluk van de H. Drie-eenheid kan alleen via een volledig overgave worden bereikt, alleen in de volheid van Liefde. Christus zelf geeft de volheid aan van deze liefde: Niemand heeft groter liefde dan hij, die zijn leven geeft voor zijn vrienden (Joh 15:13).

Het Kruis betekent, zijn door liefde opgelegde plichten te beminnen. Op deze manier wordt door in te gaan op deze plichten van liefde, verkrijgt een persoon zijn waardigheid. Pas als een persoon tot een volledige overgave in liefde komt, is de hoogste volmaaktheid bereikt. Deze volmaaktheid is in de goddelijke personen aanwezig. En deze goddelijke volmaaktheid sluit ook de volmaakte gelukzaligheid in.

De plicht - uiteindelijk het kruis - is de weg van overgave, het is de weg naar gelukzaligheid. In dit verband is het goed altijd voor ogen te houden dat na het lijden van Gode Vrijdag de Paaszondag volgt met de Verrijzenis. En de Paasvreugde is het definitieve goed. (UIt: De liefdevolle overgave van de drie Goddelijke Personen van de H. Drie-eenheid - Alfred Driessen - 15/8/2013)