Archief

Het eerste klasje in het Sint Viktor

 

In de eerste klas zat ik bij broeder Trudo, een jonge beginnende broeder onderwijzer. Hij heeft ons het lezen, schrijven en rekenen bijgebracht.

 

Het lezen begon met het opzeggen van het alfabet. De letters met illustratie hingen boven het schoolbord. Het leren van het ABC bestond erin van het afdreunen van een rijmpje dat begon met A is een aapje enz.

Het leesboekje dat gebruikt werd om de eerste zinnen te leren lezen handelde over twee kabouters die allerlei avonturen beleefden.

Die verhalen zijn een start geweest voor een echte leeshonger die zou volgen, honderden boeken heb ik doorgenomen en een kleine bibliotheek aangelegd. Als ik twintig Frank gespaard had dan kocht ik een prismaboekje in de winkel “Eureka” in de Paterstraat.

Deze kwamen keurig te staan in een zelfgemaakte boekenkast. Nu nog kan ik r geen afscheid nemen van mijn jeugdkleinoden, als zitten ze in dozen op de zolder, regelmatig komt er een te voorschijn om het nog eens te voelen en te lezen..

 

Schrijven leerden we op een bordje met een griffel, er was ook een sponsje bij om de eerste mislukkingen snel te wissen. Lawaai waren we gewoon maar ik denk dat dit geschrijf op ons bordjes voor de nu lesgevende leerkrachten op hun zenuwen zal werken. Broeder Trudo bleef er uiterst kalm bij en verbeterde met veel overgaven de neer gekraste eerste foutjes.

Toen we naar enkele weken de techniek van het schrijven onder de knie hadden werd er over gestapt naar pen en inkt. Gelukkig was er kladpapier dat de rondspattende inkt netjes opzoog. Rond nieuwjaar schreven we dan onze eerste nieuwjaarsbrieven. De inhoud was niet belangrijk, mooi geschreven en foutloos voorgelezen daar kwam het op aan. Iedereen in de familie prees ons resultaat.

 

Rekenen oefende met behulp van een telraam Het was een kader met enkele rijen van verschuifbare bolletjes. De rijen bolletjes waren in verschillende kleuren. De broeder had de eerste reken sommetjes op het bord geschreven en samen dreunden de we ze af. Iedereen kent die techniek één plus één is twee enz. Daarna kwam de telraam er aan te pas om dat van buiten geleerd rekenen in de praktijk te brengen.

Tot tien tellen konden we naar het eerste studiejaar de rest zal nog volgen in de hogere jaren. Als ik nu hoor dat ze in de kleuterklas reeds leren tellen dan denk ik toch wel arme Einsteintjes. Laat de kinderen kind zijn.

 

Broeder Trudo zal wel niet meer bij de schare van de levende behoren, maar nu dat veel van de broeders van Liefde in een slecht daglicht geplaatst worden, wil ik aantonen met dit bijdrage dat de meerderheid van hun het met de jeugd goed voorhadden.

De parochie van het Goddelijk Kind beschikt over een grote en kleine parochiezaal, nu zijn deze omgetoverd tot een parochiecentrum. Een dikke proficiat voor de mensen die er aan gewerkt hebben. Het mag gezien worden.

De kleine parochiezaal werd vroeger gebruikt onder anderen om filmvertoningen voor de parochiale jeugd te brengen. Op donderdagnamiddag zat het zaaltje dan ook tot de nok gevuld met kinderen die met rode kopjes keken naar het machtig toestel dat een filmprojector toen toch wel was. Vooral de spoelen waren indrukwekkend. Als ze gemonteerd werden gaf het een kenmerkend geluid van plastiek dat langs en door radertjes loopt. Eindelijk kon het aftellen beginnen want op de filmdoek verschenen eerst cijfers en die werden door ons mee afgeteld. Op de filmdoek verscheen er wel eens een schaduw van een kinderhoofd en die werd door al de kindermonden aangemaand van te gaan zitten

De filmen in de jaren vijftig handelden over de riddertijd, cowboys en indianen, den dikke en den dunne en avonturenfilms die zich meestal afspeelden in het donkere Afrika. De filmsterren waren in onze ogen echte helden.

Een korte pauze werd gehouden want die was nodig om een nieuw spoel te plaatsen, het plaatsen volgden wij met grote ogen om niets van de techniek te missen en met ongeduld om snel het vervolg van de film te kunnen bekijken.

Na de film speelden we de film nogmaals na bij het naar huis gaan. De indianen schoten we met bosjes van hun paarden en de slechte ridder maaiden we neer met ons zwaard.

Thuis werden we tot rust gebracht en moesten we de film navertellen. Soms waren we zo vol van een film dat we bij het slapen gaan er nog mee bezig waren en in onze dromen bleven ze dan verder duren.

Bedankt Marcel Segers voor de vele uren van film plezier dat je de jeugd van het Goddelijk Kindje toen gegeven hebt.

De viering van Sinterklaas

De goede man is weer in het land, bij zijn intrede in Antwerpen hebben we kunnen zien dat er alleen maar lachende kinderen te zien zijn , dat was in mijn kindertijd niet het geval. Sinterklaas was streng maar rechtvaardig en werd gebruikt om ons kinderen kalm te houden.

Het volgende verhaal is daar een illustratie van.

Ik zal negen jaar geweest zijn en zat bij meester Smets in het tweede studiejaar. Rond de 6 december steeg de spanning in de lagere school want we wisten dat een van deze dagen Sinterklaas met zwarte piet de klas zal binnen vallen, dit vallen moet u letterlijk opnemen want zwarte piet stormden de klas in.

De meesters en de broeders van het Sint Viktor bereiden ons voor met helse verhalen over kinderen die in de zak moesten en tikken kregen van de stok van zwarte piet, die kerel moesten we niet, gelukkig dat Sinterklaas steeds zalvend werd voorgesteld.

De dag van zijn bezoek kondigde zich aan met veel spanning in de klas, veel werd er die dag niet geleerd. Een klaas liedje werd nog gauw ingeoefend, we waren er met onze gedachten niet bij. De zenuwen waren gespannen en we reageerden op elk vreemd geluid.

Plots hoorden we gestommel in de klas voor ons en nu wisten we dat wij de volgende waren. Na een half uur vloog deur open en zwarte piet sprong de klas binnen en wipten gezwind over een bank, roepend “ waar zijn hier de stoute kinderen”. Later hoorden we dat het de turnleraar was van de middelbare school die ieder jaar voor die stunt zorgden en er prat op ging van een ganse klas de stuipen op het lijf te jagen. De meeste van ons waren onder hun bank gekropen en er was een sussende meester nodig van ons er onder uit te halen.

Gelukkig stapten met veel gratie de goede sint de klas binnen, direct zwarte piet aan manend van bij hem te komen en zeggent dat het met die stoute kinderen nogal mee viel in deze klas. De sint vlei zich in de klaarstaande stoel met de meester, de piet en broeder bestuurder naast zich. Een voor een moesten de leerlingen bij hem komen en werd er gekeken in een groot boek welke goede en slechte punten er in stonden over ons. Gebeurde het toch dat er meer slechte dan goede punten waren en de Sint een vermaning uitsprak om het slachtoffer in tranen te laten uitbarsten, op koop toe dreigde zwarte piet met een geopende zak. Gelukkig was er dan de meester om toch een klein voorvalletje aan te halen van een goed cijfer. De sint gaf zijn volmondige goed keuring, de zak verdwijn en de tranen verdwenen met een laatste snik.

Als we deze marteling hadden doorstaan brulden we het aan geleerde Sint liedje uit volle borst, de zenuwen van ons af zingend.

Met een laatste zegening verdwenen de gasten uit onze klas om een volgende met hun bezoek te “vereren”.

De tijden zijn gelukkig veranderd nu bestaat dat gezelschap alleen maar uit lieve mensen. Die al de kinderen veel geven, soms teveel als ik de bergen speelgoed hier thuis aanschouw dat reeds klaarligt voor één kleinkind.

Nu staat het schooltje er verlaten en verkommerd bij, ik begrijp wel er moeten kinderen zijn om een school te hebben en met een grotere school als het Sint Pietersinstituut in de nabije omgeving is het voor een klein schooltje moeilijk om te overleven

Eens was er een tijd dat er joelende kinderen er in rond liepen, gemengd wat toen uitzonderlijk was. Men kon er les volgen van peuter tot dat men veertien jaar werd en zo de leeftijd had dat men kon gaan werken.

Het schooltje lag aan de Zonneweg, echt een naam om alles plezant te zien. De tucht stond toen nog hoog in het vaandel van al de scholen en dat was in dit schooltje natuurlijk ook het geval. Om een voorbeeld te geven; de moeder moesten op ongeveer honderd meter van de school wachten op hun kroost, die ’s avonds al marcherend onder begeleiding van een juffrouw over rode steentjes naar hun wachtende moeders liepen. De armen gekruist over de borst en de knieën werden hoog geheven. Dit schouwspel vonden de moeders geweldig.

Laten we een dag een bezoek brengen aan mijn kleuterschool.

’s Morgens vertrokken we goed ingeduffeld en voor zien van een boterham en een appel in ons blikkentrommel naar de schoolpoort. Dat goed ingeduffeld bestond uit een grote gebreide sjaal die gekruist over de borst was vastgemaakt met een veiligheidsspelt op onze rug.

Steeds werd ik geflankeerd door mijn beiden veel oudere zussen, die de ganse dag als volleerde waakhonden zich over mij, de veel jongere broer ontfermden.

De eerste kleuterklas was ook het eerste klaslokaal van de schoolgang. In deze gang werden onze jas en sjaal aan een kapstokje gehangen. Wat direct in elke klas opviel was de reusachtige kachel en dito afvoerbuizen, deze kachel stond in het midden van het vertrek en werd omringd door een gesloten hek, zodat de kinderen zich niet konden verbranden aan de stoof. De zandbak was ook een attribuut dat ogenblikkelijk opviel, het was een tafel vergelijkbaar met een biljarttafel maar dan voorzien van zand en meestal had de juffrouw er iets prachtig in gemaakt. Op het grote schoolbord stond een tekening die naargelang de tijd van het jaar veranderde, achter de wegklapbare luifel van het bord stond een geheimzinnige tekening die als ze met een zwier tevoorschijn kwam van al de kindermondjes een ha en ho ontrukten. Wat ik mij nog herinner is het zakje dat aan de zijkant van onze bank hing met diertjes van de boerderij, van elk dier een stuk en toen ik op een bepaald ogenblik in het bezit bleek te zijn van twee koeien, was dat voor de juffrouw het sein om deze jongen te overladen met alle zonden van Israël.

Wat nu denk ik onmogelijk is en door ons met stijl werd opgevolgd was het slaapmoment.

De hoofdjes van de kleuters werden op de armen gelegd en we sliepen of we deden dat we sliepen. Zeker is dat het stil was.

Op de speelplaats speelden we ons jongensspel. De jongens plaagde de meisjes door hun keurig gevouwen strik van hun schort los te trekken. De collectieve straf volgden, we moesten met zen allen tegen de muur gaan staan. gekruiste armen en hoofd tegen de muur. De ogen van de wakende juf hield ons op onze plaats.

Lang duurde de straf niet en op haar teken stoven we juichend de speelplaats weer rond.

Misschien duurde de straf niet zo lang omdat mijn beide zussen, gealarmeerd over het feit dat ik daar zo zielig stond, de juffrouw er op attent maakte dat de straf nu al lang genoeg geduurd had. Wat ze anders niet zouden gedurfd hebben, de juffrouw aanspreken.

Wat we ook geleerd hebben is de techniek van het weven, papieren strookjes werden eerst keurig uit gekleurd papier geknipt en dan onder en boven door elkaar gestoken en zo bekwamen we een mooi gekleurd papieren matje.

De lieve juffrouwen zijnéén voor één reeds gestorven behalve juffrouw bestuurster .Juffrouw Croenen, deze kranige dame van ver in de tachtig breng ik met dit artikel hulden en met haar ook de andere lieve juffrouwen van het schooltje van het Goddelijk Kind.

De molen na de tweede wereldoorlog, ook hij heeft sporen van die oorlog opgelopen.

Bron: Postkaartenverzameling archief van Turnhout

De molen in betere dagen

Bron: Postkaartenverzameling van het archief van Turnhout

De verwaarloosde reus

Bron: Postkaartenverzameling archief van Turnhout