Archief

\"Als ik wil dat u mijn opvattingen over politiek, wetenschap of kunst respecteert, moet ik dat respect door argumenten, redeneringen, welsprekendheid of relevante kennis verdienen. Ik moet het hoofd bieden aan tegenargumenten. Maar als ik een opvatting heb die deel uitmaakt van mijn godsdienst, moeten mijn critici zich op kousenvoeten verwijderen of anders de verontwaardiging van de hele samenleving trotseren. Waarom zijn godsdienstige opvattingen op een dergelijke manier onaantastbaar? Waarom moeten we ze respecteren enkel en alleen omdat het godsdienstige opvattingen zijn?\" Deze zinnen zijn afkomstig uit het boek \"Kapelaan van de duivel\" van de belangrijke bioloog Richard Dawkins. Indien eerste minister Tony Blair ze ook had gelezen dan had hij zo een idioot wetsvoorstel over racisme én godsdiensthaat misschien niet gesteund! Ik vind het klinkklare nonsens om godsdiensthaat gelijk te stellen aan racisme want men kan niet van ras veranderen, maar wel van godsdienst. Het éne is tegen personen gericht en het andere tegen een zaak. Als men tegen astrologie gekant is, is men dan ook een racist? Dat zullen zelfs astrologen ontkennen! Ik verwijs dus nog eens naar bovenstaande tekst.

In verband met de zaak-Fehriye Erdal ga ik het niet hebben over de schuldvraag, maar wil ik wel iets anders aanstippen. Het gaat hier eigenlijk over een terrorisme uit het verleden, letterlijk uit een andere eeuw. In de tweede helft van de twintigste eeuw kozen terroristen hun doelwit nog zorgvuldig uit waarbij zij zoveel mogelijk probeerden te vermijden dat er onschuldige burgers werden gedood. Wat een verschil met het hedendaagse terrorisme waarbij zelfmoordterroristen juist zoveel mogelijk onschuldige burgers willen doden om de eenvoudige reden dat die een ander geloof aanhangen, of erger nog, ongelovig zijn en dus minderwaardig. Hierbij vergeleken komt het terrorisme van Erdal bijna oubollig over. Wie zei weer dat de tijden veranderen? En of ze veranderd zijn!

In de negentiende eeuw was er in Europa en vooral in Duitsland heel wat antisemitisme aanwezig in alle lagen van de bevolking. De Duitse filosoof Friedrich Nietzsche die nochthans een hekel had aan de joodse godsdienst (omdat die aan de oorsprong lag van het christendom) had een nog veel grotere hekel aan antisemieten omdat hij van oordeel was dat hun kritiek geen enkel niveau bezat. Hij bestempelde hen als schreeuwlelijken wat ze inderdaad waren. Hun aanvallen op de Joden waren van een nooit geziene vulgariteit zodat iemand als Nietzsche, die voornaamheid zo hoog in het vaandel droeg, onmogelijk hun kant kon kiezen. Hij was dan wel een fervent tegenstander van het jodendom als godsdienst maar voor de Joden zelf had hij de meeste achting. Ik vind dit erg aannemelijk: met bepaalde groepen in de maatschappij die zich fanatiek afzetten tegen anderen (wie zij ook mogen wezen) kan men nu eenmaal onmogelijk sympathiseren. Na 150 jaar hebben we wel duidelijk kunnen constateren wie het bij het rechte einde had. Het is één van de grote bedriegerijen van de nazi\'s geweest om de indruk te wekken dat hun ideologie gebaseerd was op de filosofie van deze Duitse filosoof.

Toen ik 44 jaar geleden de film \"El Cid\" had gezien, was ik als puber erg onder de indruk geraakt van het heroïsche hoofdpersonage. Vooral de acteur Charlton Heston sprak mij aan. Hij was immers één van mijn idolen. Nu ik deze film op DVD al een keer of drie heb herbekeken, besef ik wat voor een prachtige film dit wel is, zowel wat de inhoud als wat de vormgeving betreft. Eerst iets over dit laatste. Wat vooral opvalt zijn de schitterende vertolkingen van alle acteurs, de reeds genoemde Heston in de titelrol op kop. De beeldcompositeis en camerabewegingen tonen de hand van een meester (Anthony Mann, vooral bekend van zijn klassieke westerns). Ook de belichting is opvallend mooi, vooral wanneer men er rekening mee houdt dat het hier om een spektakelfilm gaat. Men lette hiervoor maar eens op het licht dat op het gelaat van Sophia Loren speelt wanneer zij bij het haardvuur zit. De montage is eveneens erg voorbeeldig. Denk maar aan de scène waarin de Cid die, teruggekeerd uit ballingschap, door de koning wordt ontvangen. Plots staat hij daar: met baard, verouderd en met een litteken over zijn gezicht. Een ander onvergetelijk tafereel speelt zich af op de vooravond van de belegering van Valencia. Men hoort en ziet het klotsen van de golven van de zee terwijl de Cid en zijn vrouw elk afzonderlijk angstig afwachten. En dan die indrukwekkende scène op het einde wanneer een dode(!) Cid letterlijk de legende binnen rijdt. Er zou nog zoveel meer over de stijl van deze mooie film te zeggen zijn, maar de inhoud mag zeker ook niet onvermeld blijven vooral omdat die zo actueel is. \"El Cid\" is niet alleen een aangrijpend liefdesverhaal maar ook op politiek vlak loont deze prent de moeite om er eens bij stil te staan. De christelijke Cid (zo door de moslims genoemd als eerbetoon en wat \"Heer\" wil zeggen) trekt SAMEN met gematigde moslims ten strijde tegen moslimfundamentalisten die de hele wereld een islamitische heerschappij willen opleggen. SAMEN vechten zij dus tegen onverdraagzaamheid, met andere woorden, zij verdedigen beiden dezelfde waarden. Welnu, dit is toch perfect toepasbaar op onze tijd?! En niet alleen moslimfundamentalisten maar ook christelijke en andere fundamentalisten zouden een lesje wel eens goed kunnen gebruiken zodat zij eindelijk beseffen dat zij \"de\" waarheid niet in pacht hebben. Waar blijft de nieuwe Cid???

Gisteren zag ik in het TV-nieuws beelden van de kiescampagnes van beide partijen bij de Palestijnen. Bij de Fatah-beweging van wijlen Yasser Arafat zag men hier en daar een vrouw en kwam de echtgenote van kandidaat Marwan Barghouti ruimschoots aan bod. Heel anders was het gesteld bij Hamas waar gewoon geen vrouwen te bespeuren vielen. Het leek wel alsof zij van de aardbol verdwenen waren. Dit beeld zegt veel over de mentaliteit van deze extreme moslimgroepering. Er is dan wel veel kritiek op hun ideologie maar aan de manier waarop zij vrouwen behandelen wordt veel minder ruchtbaarheid gegeven. Misschien wordt dit niet belangrijk genoeg geacht?! Men zou beter eens denken aan de woorden van Hillary Rodham Clinton: "VROUWENRECHTEN ZIJN MENSENRECHTEN."

Ik vind "Lilith" een enorm intrigerende naam. Het verwondert me dan ook niet dat er op het internet erg veel over te vinden is, zo veel zelfs dat het hopeloos is om eraan te beginnen. Lilith die de eerste vrouw van Adam zou geweest zijn wordt vooral gebruikt als symbool voor een gevaarlijke vrouw die de man in het verderf stort. Er bestaat daarover een film met dezelfde naam en waarin Jean Seberg de rol van Lilith vertolkt. Het is een ten onrechte weinig bekende zwart-witfilm uit 1964 en de verfilming is al even intrigerend en fascinerend als de naam zelf. De fotografie is werkelijk buitengewoon poëtisch en erg mooi op gebied van de belichting zodat de schitterende vertolking van Jean Seberg nog wat meer tot haar recht komt. Zij levert een prestatie die men niet vlug vergeet, alleen daarom kan ik deze film eindeloos opnieuw bekijken. Het gebruik van de muziek is erg doeltreffend, niet te horen wanneer stilte vereist is en wel duidelijk hoorbaar om een bepaalde scène wat meer in de verf te zetten. Voor mij is dit één van de meest onderschatte films van de laatste veertig jaar. Deze film is te koop op DVD met Nederlandse ondertitels.

Een bepaalde verlichte geest van uiterst -rechts spreekt nu over racisme naar aanleiding van de positieve actie ("affirmative action" in de V.S.) die minister Vandenbroucke wil doorvoeren ten voordele van bepaalde minderheidsgroepen, zoals o.a. allochtonen. Graag daarover een paar opmerkingen. Ten eerste, het zijn niet alleen de allochtonen MAAR OOK de 50-plussers die daarvan zouden genieten. Ten tweede, racisme is vooral een kenmerk van een meerderheidsgroep ten opzichte van een minderheid die in de hoek geduwd wordt. In het omgekeerde geval is de term racisme eigenlijk niet toepasbaar want een meerderheid kan zich per definitie toch verdedigen of niet soms?!. En ten derde, genoemd heerschap gaat een klacht indienen bij een instelling die hij altijd heeft verketterd! Het begint blijkbaar te "winteren" in iemand's hoofd, zou ik zo zeggen.

Met Jackie bedoel ik hier Jacqueline Kennedy, de gewezen First Lady van de Verenigde Staten. Wat mij bij haar vooral treft, is dat zij het hoogtepunt van haar leven niet alleen bereikt heeft op jonge leeftijd maar vooral in tragische omstandigheden. Zij was pas 34 jaar toen haar man, president John F.Kennedy werd vermoord. Van 22 tot en met 25 november 1963 was zij dé vrouw waarrond alles draaide. Heel Amerika (en de wereld) volgde haar handelingen op de voet, bijna minuut per minuut. Gedurende die dagen besliste zij over de manier waarop haar echtgenoot zou begraven worden, waarbij zij soms radicaal de dan geldende gebruiken negeerde. Het was dus in erg moeilijke omstandigheden dat zij toonde wie zij echt was: een ietwat verlegen maar erg kranige (ex-) First Lady die de touwtjes stevig in handen nam. Ik herinner mij, als was het gisteren, de begrafenis van de neergeschoten president met die moedige Jackie. Voor mij blijft het de meest indrukwekkende plechtigheid die ik ooit heb gezien. Nu ik daar iets over gelezen heb, bemerk ik dat mijn vermoeden juist was, zij was wel degelijk de persoon die de beslissingen had genomen, beslissingen die uitgevoerd werden uit respect voor haar. Ik moet dringend eens wat meer lezen over deze fascinerende, stijlvolle vrouw die op mij een onuitwisbare indruk heeft nagelaten maar over wie ik niet zoveel weet. Het wordt tijd om daar iets aan te doen.

In een programma over soulmuziek op Nederland 3 toonde men de opkomst van het platenmerk Motown dat in het begin van de jaren '60 uit de grond werd gestampt in Detroit. Het is inderdaad zo dat de muziek van The Supremes een onschuldige en jonge indruk nalaat. Het was de uiting van de hoop die er in het begin van dat decennium leefde. De jeugdige, dynamische president John F. Kennedy had de hoop gewekt dat er aan de horizon een betere toekomst voor het grijpen lag. Als men er achteraf aan denkt dan valt het op hoe kort die sfeer van verwachting eigenlijk maar geduurd heeft. De hoopvolle jaren zestig eindigden al nog voor ze goed en wel begonnen waren. In het jaar '62 pleegde Marilyn Monroe zelfmoord, dat was al een eerste grote schok, een teken aan de wand dat er barsten kwamen in het toen heersende optimisme. Alsof dat nog niet genoeg was, werd het jaar daarop Kennedy vermoord waardoor de barst nog wat groter werd en eigenlijk onherstelbaar geworden was. Daarna kwam de oorlog in Vietnam, de moorden op Martin Luther King en Robert F.Kennedy in 1968. Dat alles maakte de desillusie compleet. Op nog geen tien jaar tijd waren de Verenigde Staten van een toestand van euforie beland in een nachtmerrie. De onschuld had plaats gemaakt voor cynisme, een cynisme dat slechts door twee presidenten, Ronald Reagan en Bill Clinton (deze laatste vooral in zijn eerste ambtstermijn), een tijdlang doorbroken is geweest. Zij konden de vlam van de hoop weer enigszins aanwakkeren. Dat is dus weer een tijd geleden. En wat nu?!

Vannacht (Canvas lijkt er zich in te specialiseren om de interessantste programma's om middernacht uit te zenden!!) kon ik me er niet van weerhouden om te kijken naar de documentaire "Embedded '45" over de intocht van de Amerikanen in Duitsland in '45. De opnamen die werden getoond waren gefilmd door soldaten die "ingebed" waren in het Amerikaanse leger. De beelden die men ons liet zien waren zowel gruwelijk als interessant. Gruwelijk door de lijken en de gewonden en al het menselijk leed, interessant doordat men zo een idee kreeg van hoe het toen moet geweest zijn. Daarbij waren er een paar zaken die me opvielen: de Duitse burgers die uit hun kelders waren gekomen, zagen er goed doorvoed uit. Zij stonden verbaasd en verwonderd te kijken naar een leger dat hen eigenlijk kwam bezetten maar hen in feite bevrijdde van een onmenselijke dictatuur. Verschillende mensen glimlachten zelfs. Was het daarom? Van opstandigheid bleek er geen sprake te zijn. Er was nog iets wat mijn aandacht heeft getrokken: ondanks de talloze verwoeste steden en dorpen, waren er ook een paar dorpen te zien waar nog elk huis recht overeind stond. Zoiets verwacht je niet in een land dat eigenlijk grotendeels tot een ruïne herschapen was. Ik stel me dan voor dat er waarschijnlijk Duitsers geweest zijn die van heel die oorlog niets hebben gemerkt, die als het ware niet "ingebed" waren in die gruwel van de Tweede Wereldoorlog. Ik weet niet of er boeken door hen zijn geschreven over die verwoestende periode. Veel zullen het er alleszins niet zijn om de eenvoudige reden dat het altijd boeiender is om te lezen wat iemand wél dan niét heeft meegemaakt.