Berichten van 16 mei 2001 tot 17 mei 2001

Willem Cornelis (Wim) Kan (Scheveningen, 15 januari 1911 - Nijmegen, 8 september 1983) was een Nederlands cabaretier.

Kan werd geboren te Scheveningen als derde kind van de ambtenaar Johannes Benedictus Kan, die later minister van Binnenlandse Zaken en Landbouw zou worden, en Helena Cornelia Schalkwijk. Zijn broer Johannes Marinus (Jan) was later lid van de Raad van State. Op zijn zevende speelde Kan thuis al met een marionettentheater. Ook imiteerde hij samen met zijn zuster Truus graag buren.

Kan bezocht diverse middelbare scholen. Hij werd overal van school gestuurd en ging tenslotte naar de toneelschool in Amsterdam, die hij ook niet afmaakte. Kan speelde in 1930 buiten school in een toneelstuk mee, en leerde de tien jaar oudere revuester Corry Vonk kennen. Ze traden op 28 juni 1933 in het huwelijk.

Kan begon teksten te schrijven voor de revue van zijn vrouw, en op 15 augustus 1936 richtten ze samen het ABC-cabaret op. Dit zou een leerschool worden voor jong talent; onder meer Jenny Arean, Maya Bouma, Wieteke van Dort, Frans Halsema, Marnix Kappers en Frits Lambrechts werden hier later opgeleid. De voorstellingen waren een groot succes, en het ABC-cabaret trad in 1938 op in een experimentele televisie-uitzending die pionier Erik de Vries verzorgde in de Utrechtse Jaarbeurs.

Eind 1939 vertrok het ABC-cabaret naar Nederlands-Indië voor een tournee. Doordat de Duitsers Nederland binnenvielen, konden de Kans niet meer terugkeren. Terwijl ze in Indië bleven vielen daar echter de Japanners binnen. Zo verdwenen beiden in een Japans concentratiekamp; ze zouden elkaar jarenlang niet zien. Kan kwam tenslotte in kampen bij de beruchte Birmaspoorweg terecht, maar hij kreeg een bevoorrechte positie en hoefde niet echt te werken. Op 1 maart 1946 keerde het paar terug in Nederland. Toen keizer Hirohito in 1971 Nederland bezocht, schreef Kan een vlijmscherp protestlied.

Oudejaarsconferences

Wim Kan wordt gezien als de grondlegger van de oudejaarsconferences. Hij begon in 1954 met zijn oudejaarsconference voor de radio, vroeg daarvoor duizend gulden, en wenste dat de conference zonder de toen gebruikelijke censuur werd uitgezonden. In 1956, 1958, 1960, 1963 en 1966 volgden er nog meer, altijd bij de VARA. Het unieke aan zijn conferences was dat hij politici van alle gezindten op de hak nam, ook van zijn eigen zuil. In 1973 hield Kan zijn eerste oudejaarsconference voor de televisie. Het werd een groot succes en hij brak alle kijkcijferrecords. Ook de conferences van 1976 en 1979 werden successen. Zozeer zelfs dat veel mensen zich menen te herinneren dat Kan élk jaar een conference heeft uitgezonden. In 1981 gaf Kan een interview in de 'Alles is anders show' van Aad van den Heuvel. Dit optreden liep uit op een Oudejaarsconference van een half uur.

Kan was altijd heel kritisch over zijn eigen werk. Alles moest tiptop in orde zijn. Eerdere opnamen van voorstellingen van hem op 14 januari 1969 en 14 mei 1973 werden nooit op TV uitgezonden omdat hij er zelf niet tevreden over was (inmiddels zijn fragmenten van deze shows op DVD verkrijgbaar). Ook bij latere oudejaarsconferences was het altijd weer spannend of Kan toestemming zou verlenen voor uitzending van het materiaal.

Kan richtte zich in zijn conferences voornamelijk op de politieke actualiteit. Van De Grote Drie was hij absoluut de meest politiek geëngageerde. Hij stond voor het "intellectuele" cabaret. Met zijn imitaties van Joseph Luns, Dries van Agt en Joop den Uyl had Kan de lachers op zijn hand. Hij kon niet de hele voorstelling uit zijn hoofd spelen. Daarom had hij altijd zijn bekende spiekborden aan de rand van het toneel liggen. Zijn stoeltje en wijnkoeler waren de enige attributen op het toneel. Ru van Veen achter de piano en Corry altijd aan zijn zijde.

In 1982 kreeg Corry Vonk een hersenbloeding. Hierdoor kon Kan zich niet goed op de Oudejaarsconference van dat jaar concentreren, en de televisie-uitzending werd een debacle. Op het andere net werd diezelfde avond De Openbaring van Freek de Jonge uitgezonden. Zo werd pijnlijk duidelijk dat het tijdperk Kan definitief voorbij was. Tot een revanche kwam het niet meer; op 8 september 1983 overleed Wim Kan in het St. Radboud ziekenhuis in Nijmegen aan de gevolgen van keelkanker. Wim Kan werd gecremeerd in het Crematorium Moscowa aan de Waterbergseweg in Arnhem. De urn met zijn as stond daar enige jaren in het columbarium. Inmiddels is de as op zee verstrooid.

Op 15 augustus 1986 werd op het Leidseplein te Amsterdam een beeld van Wim Kan en Corry Vonk onthuld, ter herinnering aan de oprichting van het ABC-cabaret, 50 jaar eerder. Begin 1997 moest het beeld wijken voor een herinrichting van het Leidseplein; na tien maanden werd het in december 1997 op voorspraak van Wim Ibo herplaatst op het Gevers Deynootplein in Kans geboorteplaats Scheveningen. Ook het fameuze draaibare tuinhuisje in Kudelstaart waarin Kan veel van zijn teksten schreef is verplaatst; het staat nu bij het Koningstheater in 's-Hertogenbosch. In Kudelstaart, waar de Kans lang hebben gewoond, is een straat naar Kan genoemd: de Wim Kandreef. Hun woonhuis is inmiddels gesloopt en op de plek van het afgebroken huis is een nieuw huis gebouwd.

Op aandringen van haar ambitieuze (en gescheiden) vader wordt Wilma Landkroon op 11-jarige leeftijd door Gert Timmerman 'ontdekt'. Wilma is het muzikale antwoord op kindersterretje Heintje; haar eerste single is een antwoordlied op Ich Bau Dir Ein Schloss van Heintje: Heintje (Bau Ein Schloss Für Mich). Haar eerste drie hits zijn geproduceerd door Gert Timmerman. Later ontfermt Pierre Kartner zich over haar. Tussen 1968 en 1972 heeft Wilma acht hits in de top 40, waaronder een nummer-1 duet met Vader Abraham: Zou Het Erg Zijn Lieve Opa. Een poging tot een wat volwassener repertoire met de Makkers in 1973 mislukt. Nadien raakt Wilma diverse malen in opspraak en in aanraking met de politie door recalcitrant gedrag.

1968 Heintje (Bau Ein Schloss Für Mich) is de eerste single van Wilma, een 11-jarig kindsterretje dat door Gert Timmerman wordt gelanceerd als tegenhanger van Heintje. Van de single worden 500.000 exemplaren verkocht, met name in Duitsland.

1969 Een Klomp Met Een Zeiltje en 80 Rode Rozen zijn redelijk grote hits. Ze speelt bijrollen in drie Duitse films waaronder Unser Doktor Ist Der Beste van regisseur
Harald Vock. Eind 1969 stopt de samenwerking met Gert Timmerman. De productie van de platen komt in handen van de Duitse producer Klaus Lorenzen. Timmerman brengt Wilma onder bij manager Ben Essing (volgens Wilma vangt hij daarvoor 30.000 gulden), de man die The Beatles naar Blokker haalde. Essing regelt woonruimte voor Wilma en haar vader in Oudorp (gemeente Alkmaar). Door de vele optredens (soms drie op 1 avond) en haar veeleisende vader gaat het slecht op school.

1971 Men probeert een wat minder kinderlijk repertoire voor Wilma te vinden. Pierre Kartner schrijft het nummer Zou Het Erg Zijn Lieve Opa. Hoewel het officieel een single is van Wilma en Vader Abraham blijft de bijdrage van Kartner beperkt tot het een aantal malen zingen van 'Nee mijn kleine meisje, als jij maar van me houdt.' Het duo trekt vooral de aandacht bij tv-optredens, waarbij de 13-jarige Wilma op de schoot van de dan pas 38-jarige 'opa' Kartner zit. Het duo tourt door het land met de Vader Abraham Show. De single staat twee weken op de eerste plaats van de Top 40 en wordt dan verdrongen door een ander Kartner-succes: Manuela. In november heeft Wilma nu echt solo een hit met Ik Heb Een Vraag. Met operettezanger John van Kesteren wordt Schenkt Man Sich Rosen In Tirol opgenomen.

1972 De carriere van Wilma is voorbij. Ze keert terug naar Enschede waar ze terecht komt in een kindertehuis.

1975 In maart komt Wilma in het nieuws als ze samen met een groepje vrienden gearresteerd wordt na inbraak en vernieling in hotel Atlanta te Enschede. Wilma trouwt op achttienjarige leeftijd. Niet lang daarna overlijden zowel haar vader als Ben Essing.

1981 Na een scheiding leeft ze met twee zonen in de buurt van haar moeder.

1994 Wilma belandt vier dagen in de politiecel omdat ze ervan verdacht wordt haar eigen huis in brand te hebben gestoken om verzekeringsgeld op te strijken. Bij de brand gaan ondermeer haar gouden platen verloren. Ze probeert tevergeefs een comeback te maken met de single Het Leven Is Oneerlijk.

1995 Als ook de door haar broer geschreven single Recht Op Een Beetje Geluk flopt, keert Wilma de showbusiness definitief de rug toe en leeft ze van een bijstandsuitkering.