Archief

Maandag 7 december 2009

Geheugenactivering: van Bruno (1548 - 1600) tot geheugentraining nu.

Bij het verzamelen van documentatie over Rome, las ik in het voortreffelijke boek van Andrea Vreede “De Magie van Rome (2007)” het levensverhaal van Giordano Bruno (1548 – 1600). Deze dwarsligger van de kerk was een dominicaan die over verschillende universiteiten rondzwierf en doceerde. Hij had het overal moeilijk omdat hij stellingen verkondigde die de katholieke kerk zoals de drie-eenheid van God en de maagdelijkheid van Maria; maar ook de protestanten veroordeelden sommige van zijn stellingen. Hij doceerde op vele plaatsen astronomie, geometrie en filosofie, zoals in Lyon Toulouse Parijs, Praag en ook in Engeland en Duitsland (Frankfurt). Een van zijn laatste verblijfplaatsen was Venetië (daar ook geheugentraining), maar daar werd hij uitgeleverd in 1600 aan Rome, waar hij opgesloten werd voor een zes jaren durende rechtszaak. Uiteindelijk werd hij – omdat hij zijn ‘fouten’ niet wilde bekennen - door de Inquisitie tot de brandstapel veroordeeld (overgedragen aan en uitvoering door de wereldlijke macht ). De katholieke kerk heeft hem later nooit volledig gerehabiliteerd. Zijn boeken werden door de Katholieke Kerk op de lijst van verboden boeken (Index) gezet.
Ik was getroffen door de opmerking “Ook ontwikkelde hij een methode voor geheugentraining die veel succes heeft.” (p. 70); ). Hij was een geheugenkunstenaar en schreef Ars Memoriae (De kunst van het geheugen; 1582). Hij werd zelfs aanvankelijk naar Rome ontboden om zijn geheugenkunsten aan de Paus te vertonen. Geheugentraining klinkt zeer modern, gezien het succes ervan bij ouderen in dementiecentra (zie volgende weblog) en de vele boeken en brochures en ook bij leren leren.

Het standbeeld van Bruno in 1889 staat op de plaats waar hij werd verbrand, Campo de' Fiori , negentien jaar nadat Rome de hoofdstad was van Italië en het gezag van Rome niet langer bij de kerk lag maar bij de burgerlijke overheid. In 1870 gebeurde immers de inlijving van de Kerkelijke Staat bij Italië en was een onderdeel van de eenwording van Italië.

Maandag 7 december 2009

Geheugenactivering bij ouderen

Aansluitend op de vorige weblog over de filosoof Bruno en geheugentraining geven we hier enkele tips, die we bespraken met ouderen in het kader van geheugenactivering, wat ons een betere term lijkt dan geheugentraining. In kleine groepjes vertrokken we van de reële ervaringen van de ouderen met vergeten, onthouden, negatieve en positieve gevoelens en vooral welke methodes zij konden gebruiken als probleemoplossend gedrag in groepsverband.

Waar heb ik dat gelegd? Hoe kan ik mij verhelpen?
Sleutels: Welke slimme aanpakken gebruiken we?
Papieren (brieven, formulieren, uitnodigingen): Welke slimme aanpakken gebruiken we?
Zapper: Welke slimme aanpakken gebruiken we?
Bril (waar ligt mijn bril): Welke slimme aanpakken gebruiken we?
Krant, reclamefolders: slimme aanpakken

Heb ik dit gedaan?

Medicamenten innemen: Welke slimme aanpakken gebruiken we?
Afspraken: Welke slimme aanpakken gebruiken we?

Welke dingen vergeet ik vlugger dan vroeger?
Namen van personen: Welke slimme aanpakken gebruiken we?
Data zoals verjaardagen : Welke slimme aanpakken gebruiken we?

Slimme aanpakken: algemeen; wat zijn je ervaringen?
Post it: gele klevertjes
Vaste plaats: Ik leg alles op een vaste plaats. sleutels, invitaties, medicamenten

Opschrijven helpt
Ik schrijf op in mijn agenda. Wat? Afspraken, verjaardagen
Ik schrijf op in mijn kalender. Wat? Afspraken, Verjaardagen
Boodschappenlijstje; lijstjes : Te doen

Geheugen: zaken die we kunnen onthouden en erover praten
Ons geheugen gaat wat achteruit als we ouder worden. Het omgekeerde zou ons moeten bezorgd maken.
Er bestaan zeer veel soorten geheugens (meer dan honderd).

Geheugentraining:
Sudoku, cijferrijen… enkel beperkte winst voor dit domein, GEEN algemene winst.
‘Medicamenten’ voor beter geheugen? Schaadt het niet, het baat zeer waarschijnlijk niet (wel geld)

Geheugenactivering via zoeken naar slimme aanpakken rendeert.
Actief én passief roken is slecht voor geheugen.
Algemene lichamelijke en geestelijke conditie speelt een rol bij het geheugen.

Geheugen geeft ons wat zorgen zoals vrees voor dementie, vrees voor Alzheimer…
Maar : Niet teveel zorgen maken; negatieve stress controleren.

Vrijdag 4 december 2009

Er was eens een koning!

Van Georges De Corte verscheen België. Een geschiedenis van het gewone volk, en zijn koningen. Leuven, Van Halewyck, 2009

Koning Albert II vertelt een sprookje aan zijn kleinkinderen, in het bijzonder aan Elisabeth, oudste dochter van Prins Filip en Prinses Mathilde. Misschien wordt ze ooit de eerste regerende koningin van België.

“Er was eens een koning die regeerde over een klein land, België. Hij liep niet rond met een kroon en een lange mantel. Hij reed niet door zijn land met een groot wit paard. Toen hij jonger was reed hij liever rond met een vlugge auto of met een motorfiets. Want ook koningen gaan met hun tijd mee. Hij reed dan naar de kust, naar De Panne, vlak aan de grens met Frankrijk. Daar zette de eerste koning van België voor de eerste keer voet aan land . Deze eerste koning kwam per schip van Engeland waar hij woonde. Maar hij was geboren in Duitsland (Saksen – Coburg). Hij was een grote, man die er graag mooi bij liep. Als hij wat ouder werd droeg hij een mooie pruik en een legeruniform. België zag in de tijd van de eerste koning er toen heel anders uit dan nu. Meer weiden en velden en hier en daar fabrieken. De meeste Belgen leefden van de landbouw. Heel wat mensen konden met moeite rondkomen. Ze leden geregeld honger, zeker als de oogst van de aardappelen of van het koren mislukt was. Ze morden al beseften ze dat ze woonden in een vrij land. Sommige buurlanden keken met een begerig oog naar dit landje. Eerst Nederland, later Frankrijk en zeker Duitsland die twee keer dit kleine land binnenviel: twee vreselijke oorlogen met zeer veel doden. De zoon van de eerste koning volgde zijn vader op. Die tweede koning bouwde veel in Brussel, in Oostende, in Spa. Hij had geen zoon die hem kon opvolgen. Hij had wel dochters, maar toen mochten de dochters nog niet regeren. Dat is nu veranderd, want Elisabeth kan koningin van België worden. Zijn neef volgde hem op. Albert I. En ik draag dezelfde naam: Albert. Niet veel later kwam de Eerste Wereldoorlog. Duitsland viel brutaal België binnen. De Belgen hielden stand op een klein plekje in de Westhoek aan de Noordzee. Onze medestanders hielpen ons en Duitsland verloor. De Belgen waren door het dolle heen van vreugde: ze droegen hun koning op de handen en de sympathieke koningin, die dezelfde naam droeg als u, ma petite princesse, Elisabeth. Enkele jaren later viel de koning van een rots in de Ardennen. Opnieuw rouwden de mensen: hun dappere koning was dood. Zijn zoon volgde hem op. Hij had het bijzonder moeilijk. De mensen die het land bestuurden vanuit Brussel konden niet overeen komen. Veertig jaar na de Eerste Wereldoorlog, kwam de Tweede Oorlog. Opnieuw viel Duitsland ons land aan en vele andere landen. Tijdens en vooral vlak na de oorlog waren sommige Belgen niet akkoord hoe die koning de zaken had aangepakt. Zijn zoon, hij was nog geen eenentwintig, volgde hem op. Hij stond er alleen voor en was nogal eens triest. Er was nog geen koningin en hij moest alles nog leren. Toen hij trouwde kreeg zijn leven meer kleur. Spijtig genoeg konden zij geen kinderen krijgen. Deze koning regeerde vele jaren. Als hij plots stierf in Spanje, was heel het land in diep verdriet. Zijn broer volgde hem op. De Belgen hadden opnieuw een koning. De Belgen leefden langer, gezonder en welvarender. Ze vonden werk. Ze gingen meer en meer op reis. Ze hielden van chocolade, bier, friet, het Atomium, Manneken Pis, Kuifje (Tintin). Er waren ook problemen, zoals tussen de Nederlandssprekenden en de Franssprekenden Er kwamen ook mensen uit het buitenland naar België. Om er te werken en er te wonen. Sommigen werden nieuwe Belgen, anderen zochten een schuilplaats in België.
De Belgen vieren graag feest. Samen met de koning en de koningin dansten en zongen ze toen ons land 175 jaar bestond. Ze betaalden nu niet meer met de frank maar met de Euro. En die koning samen met de koningin kregen kinderen en kleinkinderen. En de koning zag dit goed was.

Als hij alleen in de slaapkamer was, deed hij voor zijn plezier een kroon op zijn hoofd. Hij keek in de spiegel en lachte. De koning lachte omdat hij gelukkig was in zijn land, met zijn familie, met de Belgen. …

“Maar opa, die koning bent u.” zei Elisabeth blij dat ze dit doorhad. “Ja prinsesje, oui ma petite princesse, die koning ben ik.” en hij lachte breeduit zoals enkel een koning als Albert II dat kon.

Hij kneep wat harder in haar hand, kuste haar op haar voorhoofd en pinkte een traan weg. Hij kuste ook de andere kleinkinderen. Ook koningen pinken traantjes weg, maar die veranderen niet in goud zoals in sprookjes.

Vrijdag 4 december 2009

De animatiefilm UP is werkelijk UP

Up is een animatie film van Pixar (oktober 2009; VS; Disney-Pixar) voor kinderen en volwassenen. Mijn vrouw (geriater) zei: Een knappe film ook voor geriaters en zorgpersoneel en voor ouderen en vrijwilligers die zich inzetten voor ouderenzorg. Het is een film (1u36min) met een lach en een traan, onverwachte wendingen, knipogen, dubbele bodems. De regisseur zei onlangs dat hij zijn films niet speciaal maakt voor kinderen, maar voor zichzelf, zijn medewerkers en hun familie. Men omschrijft UP terecht als een animatiefilm, avonturenfilm, komedie.

Het is het verhaal van de 78-jarige ballonnenverkoper Carl Fredricksen, die droomt een groot avontuur te beleven, zoals zijn overleden vrouw dit wenste. Carl moet zijn huis uit dat verdrongen wordt tussen flats in opbouw. Wanneer mensen van het tehuis voor ouderen Carl komen ophalen, zien we in een prachtige scène hoe zijn droom in vervulling gaat. Duizenden ballonnen aan zijn huis en vliegt zo naar de Zuid-Amerikaanse wildernis, samen met het padvindertje Russell dat een laatste badge moet behalen voor een goede daad bij ouderen.

Wij kregen een tip om die film te gaan zien. Vroeger hadden wij genoten van de animatiefilms van Toy Story van Pixar. Net als deze vorige films is UP geheel met de computer getekend en werd er jarenlang aan gewerkt, door een internationale groep, waaronder een aantal Fransen.

Op internet krijg je veel reacties pro en ook contra; onze reacties zijn pro. We zagen de Nederlandstalige versie van de film met de stemmen van Arnold Willems, Sam de Graef, Chris Dusauchoit, Herbert Flack, e.a. We zagen de versie in 3D met een aangepaste bril en extra prijs. Se filmmakers beweren dat 3D het formaat van de toekomst zal zijn, dit willen wel graag geloven als vinden wij het niet zo comfortabel gedurende anderhalf huur met een 3D-bril te kijken. Een voorsmaakje: http://www.youtube.com/watch?v=McxtPAhYuDQ&feature=player_embedded

Dinsdag 1 december 2009

Edward Schillebeeckx : leeft hij nog?

Ik vraag me geregeld af hoe het gaat met oud-leraars,profs, medestudenten, wetenschappers, kunstenaars. Een koppeling van nieuwsgierigheid en nostalgie. De trigger daar naar toe is meestal een associatieketting met als begin een naam, een boek, een krantenartikel, een overlijdensbericht. Ik geef toe dat voor oudere bekenden mijn eerste vraag is: zal hij/zij nog leven? Ik ben blij als ik dank zij internet een antwoord vind. Zo kwam ik via een associatieketting op Edward Schillebeeckx. En wat vond ik? Hij werd donderdag 12 november 2009 95 jaar. Ik was blij en ik dacht aan hem met levendige herinneringen. Edward Schillebeeckx is dominicaan, theoloog, Belg van geboorte en middelbare school maar toch vooral Nederlander in hart en nieren door zijn jarenlange activiteiten als theoloog en als professor. Hij maakte naam in de (katholieke/christelijke) wereld door zijn talrijke publicaties, zijn adviezen aan de concilievaders en zijn disputen met de paus en de curie. Ik kon zowat veertig jaar geleden – zo lang al - enkele van zijn inzichten zijdelings gebruiken in mijn doctoraal proefschrift. Ik heb ook eens mijn wenkbrauwen gefronst bij een van zijn stellingen in de jaren zeventig. Hij schreef dat een ‘christelijke’ partij een onding was en hij dacht hierbij aan Nederland, België, Duitsland…. Hij schopte zo tegen de schenen, niet om te jennen maar om te discussiëren. Toen en nu nog ging ik met deze stelling niet akkoord, maar het voordeel was dat je zo verplicht was je standpunt te verduidelijken, bij te stellen of te verlaten. Ik dacht wel: schoenmaker blijf bij je theologische leest, maar bij nader toezien vond ik zulke uitspraken wel belangrijk, omdat hij tenslotte een icoon, een symbool was geworden waarop de uitspraak van de filosoof Paul Ricoeur (1913 – 2005) “le symbole donne à penser” ook van toepassing was; Edward Schillebeeckx donne à penser" . Uit de website http://schillebeeckx.nl/ halen we enkele passages: “Een zeer respectabele leeftijd voor een man wiens gezondheid de laatste jaren achteruit gaat.” Op deze website verwijst men naar een artikel Een geleerde met een kinderlijk godsvertrouwen’ ( 14 januari 2009) een artikel in Kerk+Leven, naar aanleiding van de verschijning van het themanummer in Tijdschrift voor Geestelijk Leven over de betekenis van Schillebeeckx’ theologische werk voor de spiritualiteit. Enkele passages uit het artikel: “Hoogbejaard worden heeft als neveneffect dat je nog bij leven tot de geschiedenis gaat behoren en dat je mensen hoort zich afvragen wat er van je werk blijvend is.” “Schillebeeckx is nog altijd interessant, omdat hij net breekt met een fundamentele moderne vooronderstelling. Hij gaat op goede gronden in tegen ons moderne wereldbeeld. God heeft toekomst niet omdat mensen het geloof voor de toekomst weten door te geven, maar omdat God zelf toekomst geeft en mensen toekomst gunt.” [Erik Borgman] “Het gaat er volgens de Nederlandse prof [Erik Borgman] bij Schillebeeckx niet om hoe het christelijke geloof te verzoenen valt met de moderniteit. “Van Schillebeeckx leerde ik de omgekeerde vraag te stellen. Hoe is de moderne tijd door God getekend?”. Borgman vindt dan ook dat we Schillebeeckx ook in de eenentwintigste eeuw moeten blijven lezen, “omdat hij ons kan helpen onze wereld opnieuw te zien als een plaats van Gods aanwezigheid”.” “Wie zou zich kunnen inbeelden dat de vele geleerde boeken werden geschreven door een man die nu zijn breekbaarheid beseft en dankbaar is om de kleinste gaven die hem te beurt vallen: een omhelzing, een warme hand, een kruisje …?” [pater Vaganée]

Dinsdag 1 december 2009

Geen puntje op het einde van een mailadres.

Iedere mailgebruiker weet dat een mailadres exact moet zijn, zo niet zal de systeembeheerder je melden dat het mailadres niet bestelbaar is. Dat zelfde geldt tevens voor url's. Bij het zoeken met trefwoorden via Google of Wikipedia, zijn de opstellers vriendelijker: ze vragen je soms of je een andere schrijfwijze voor het zoekwoord bedoelde. En vaak is dit zo omdat je te vlug, te slordig of onwetend was omtrent de juiste schrijfwijze. Vanmorgen had ik terug dezelfde fout gemaakt met een puntje achteraan een mailadres. Ik deed copy paste van een mailadres in de body van een mail, zonder erop te letten dat het mailadres tevens het laatste woord was van een regel. Er stond een punt achter .be, dus .be. Ik kreeg een foutmelding.

Mijn eerste reactie was: hoe kan dat nu, bij nader toezien zag ik het puntje staan. Als je mailadres van de afzender toevoegt aan de contactpersonen, heb je dit probleem niet. Wanneer zal ik mijn lesje geleerd hebben? Een ezel stoot zich (misschien) niet aan dezelfde steen, maar bij het computeren gebeurt dit wel geregeld. Wat een bewijs is dat computergebruikers geen ezels zijn, wat een hele opluchting is.

Zaterdag 28 november 2009

Ruïnes

Een ruïne bezoeken is een uitdaging. Men moet achtergrondkennis hebben van de oorspronkelijke gebouwen of sites om ze levendig en getrouw te kunnen voorstellen. Gelukkig worden we meestal geholpen door maquettes, foto's, afbeeldingen, pancartes, omlijningen op de grond, rondleidingen, brochures en audio’s. Sommige ruïnes zijn niet de moeite waard om ze te bezoeken, zoals we ervaren hebben met bepaalde Cisterciënzerkloosters in Frankrijk. Op de kaarten en websites worden ze weliswaar aangeduid als ruïnes, maar het verschil tussen niet verzorgde overblijfselen zonder duidelijke uitleg en goed gesitueerde en gedocumenteerde ruïnes is zeer groot. Voor België vinden wij drie ruïnes van het religieus bouwkundig erfgoed echt de moeite waard: Abdij ter Duinen in Koksijde, Abdij van Villers-la-Ville en Abdij van Orval. In Frankrijk waren wij geregeld aangenaam verrast door de inspanningen van organisaties, overheden, vzw enz. die relieus erfgoed in ere herstellen zoals in Radepont (Haute Normandië) Abbaye Notre-Dame de Fontaine – Guérard: een voormalig Cisterciënzerklooster voor mannen en vrouwen, al waren het de vrouwen - de abdissen – die de leiding hadden. Het werd als nationaal goed verkocht tijdens de Franse revolutie. In de voorbije decennia heeft het Leger des Heils er zich over ontfermd. De vrijwilligers van deze organisatie zorgden ervoor dat we een rondleiding konden doen aan de hand van een brochure en een goed bewegwijzerde route Als je in de omgeving bent, moet je zeker die ruïne bezoeken. Je kunt ze al via het internet bezoeken op http://fr.wikipedia.org/wiki/Abbaye_Notre-Dame_de_Fontaine-Gu%C3%A9rard

Zaterdag 28 november 2009

Bedevaarten

Het bedevaartstoerisme vormt een belangrijk segment in het religieus toerisme en is volgens sommigen aan een opgang bezig. Pelgrims gaan op bedevaart naar Lourdes, Lisieux, Fatima of Santiago (de Compostella). Bedevaartstoerisme kan jaarlijks plaatsvinden zoals voor de miljoenen moslims naar Mekka; kristenen gaan in de Kerstperiode naar Bethlehem, in de Goede Week naar Jeruzalem en met Pasen naar Vaticaanstad. Voor de Moslims is dé bedevaartplaats die naar de zwarte steen – de Kaaba – in de Grote Moskee in Mekka. Deze jaarlijkse bedevaart of hadj (Dhu al-Hijjah) trekt elk jaar zowat drie miljoen moslims. De hadj is verplicht als je voldoende geld hebt en de gezondheid. In het boeddhisme zijn de vier belangrijkste bedevaartsplaatsen Bodhgaya, Sarnath, Kushinagara en Lumbini. Belangrijke bedevaartsplaatsen voor het christendom ontstonden in verschillende tijdsperiodes. Vanaf het begin Christendom in Rome en Jeruzalem, vanaf vroege Middeleeuwen naar Compostella; recente bedevaartplaatsen zijn Lourdes vanaf 1860 (deze en volgende data zijn bij benadering), vanaf 1926 in Lisieux; in België: Banneux (1942). Men merkt hier een samenhang met de heropleving van de volksdevotie in de 19e eeuw en in de oorlogsjaren. Scherpenheuvel (B.) komt uit de periode van de Contrareformatie en kwam vooral tot stand onder impuls van de aartshertogen Albrecht en Isabella - vanaf 1627. Hakendover (B.) is een typisch voorbeeld van een middeleeuwse bedevaartplaats met voor-christelijke elementen, hier de cultus van de Drie Maagden (of de drie Keltische godinnen, of de Drie Gezusters) die na de kerstening de toegang bewaakten naar de andere wereld, de wereld van de heiligen. Bij bedevaartplaatsen is er meestal sprake van ‘heilige’ bronnen, bomen, gewijde aarde waarvan men iets kan meenemen als remedie tegen onheil; voor Lourdes is dit het bronwater van de grot.

Donderdag 26 november 2009

Medicamenten en taai ongerief

Ik was verheugd een artikel in de Wetenschapsbijlage van De Standaard te lezen over wat ik ooit omschreven heb als het taaie ongerief in vroegere blogs en publicaties (Georges De Corte, Senior en Vrijwilliger, Halewijn 2008). Het artikel van Hilde Van den Eynde (donderdag 26 november 2009) ging over van verpakkingen van geneesmiddelen die moeilijk open te zijn vooral reumapatiënten en ouderen. Ze verwees naar de Nederlandse apotheker Katja van Geffen ( Universiteit van Utrecht) die alle klachten op een rijtje zette die bij het Meldpunt Medicijnen binnenliepen. De meeste klachten betroffen de stripverpakking; men krijgt de tabletten er moeilijk uit, waardoor tabletten breken of op de grond vallen. Doordrukstrips uit aluminium veroorzaken problemen: .' te stug of het lipje waaraan getrokken moet worden, te klein; tablettencontainers: te smalle halsje; druppelflacons enz. De onderzoekster stelde voor dat producten en apothekers betere informatie moeten geven. Bij navraag zijn er ook problemen bij patiënten en bewoners in zorginstellingen in zeer diverse situaties. Batterijtjes voor een hoorapparaat. Taai ongerief in warenhuizen: gesneden brood in broodzakken en promoties vinden Hotels: Liften bedienen Parkeren in grote parkings: waar staat mijn wagen; betalen; uitgangen Verpakkingen koekjes – kaasjes:lipje scheurt af. Ontkurken Deksels op bokalen Sterke plastic verpakking bij nieuw, klein computermateriaal. Bijsluiters – handleidingen – productinformatie: taal Pancartes bij natuurwandelingen: moeilijke plaats; teksten te klein en onduidelijk Openen van een melkschuitje (cup) Waspoederdozen met koordje Nieuwe hemden met kopspeldjes Straatnaamborden: te klein, verdwenen. Routeaanduidingen in ziekenhuizen openbare gebouwen, grote parkings. Kleefetiketten op fruit We werkten met groepjes om die ongemakken te registeren en vooral te zoeken naar oplossingen. Werk aan de winkel voor vormingsbijeenkomsten. Voor meer info: (Georges De Corte, Senior en Vrijwilliger, Halewijn 2008). We kregen een aantal reacties met twee interessante links http://www.gs1belu.org/nl/gezondheidszorg www.meldpuntmedicijnen.nl

Woensdag 18 november 2009

Noord - Frankijk/Frans-Vlaanderen - 1 -

Noord - Frankijk/Frans-Vlaanderen
Soms gebruikt als verzamelnaam voor Noorderdepartement en Pas-de-Calais en Picardië. Ook: Franse Westhoek.
Voor een dagje uit is Frans - Vlaanderen een interessante bestemming: cultureel erfgoed, mooie landschappen, vele wandel- en waterwegen en veel herkenbaarheid door het vroegere Vlaamse karakter.

Roubaix : La Piscine - Hem : La Chapelle Ste Thérèse
Vlak aan de Belgische grens ligt Roubaix: voor velen vooral bekend door Paris - Roubaix, de Hel omwille van de vele stukken kasseiwegen. De aankomst in de velodroom in Roubaix, met de laatste stukken kasseistroken in Hem. Roubaix was al vanaf 15e eeuw bekend voor zijn handel in stoffen (zoals zoveel grote steden uit Vlaanderen: Ieper, Gent, Brugge...). Met de Industriële Revolutie kwam er een echte boom. Arbeiders stroomden toe en vonden werk maar tevens miserabele leef- en werkomstandigheden. Er is een metro die je in 20 min. brengt naar Lille. Interessant voor het industrieel erfgoed rond de textielfabrieken. Men zegt dat ze het mooiste zwembad heeft van Frankrijk. Op de afbeelding hieronder zie je hoe langs het zwembad in mozaïek beelden zijn opgesteld, geen grote kunst maar goed passend in het geheel. De waterpartij is verlicht en dit samen met het invallend licht aan de voor- en achterkant van glasramen, geven een aangename sfeer. In de zwemhokjes zijn kleine tentoonstellingsruimte gemaakt. Op de de eerste verdieping een archief voor textielonderzoek en meer beelden, schilderijen, kunstvoorwerpen. Gelijkvloerse verdieping: winkel en een gezellige eetruimte voor snacks (aangeleverd door het bekende huis van Rijsel Mees; deze traiteur vormt samen met Mercedes-Benz de vaste partners. Daarnaast nog vele sponsors. Er zijn heel wat educatieve acties (ook met leerlingen uit het buitenland).

Niet ver van Roubaix:
Hem: Monument Historique - La Chapelle Ste Thérèse http://reliancesdartistes.net algemeen; speciaal voor de kapel : http://reliancesdartistes.net/page-9 De weg vinden naar deze kleine, intieme kapel was niet zo eenvoudig. De aanduidingen in de reisgidsen waren te summier. Met GPS typ je in: Hem - Rue de Croix 14. Gelukkig was de kapel open; af en toe zijn er erediensten; raadpleeg de website. De sfeer is gericht naar stilte, religieuze kunst en spiritualiteit. Het spel van licht en kleur draagt daartoe bij. Deze kapel in Hem, tevens een Monument Historique, was een omweg waard.

Duinkerke (Nord-Pas-de-Calais)
70.000 inwoners; haven aan de Noordzee (Opaalkust); is na Marseille en Le Havre de derde grootste van Frankrijk. De havenstad behoorde vroeger tot het graafschap Vlaanderen. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog opereerden vanuit de stad de Duinkerker Kapers. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de stad vooral bekend van de grote vlucht in 1940 van het Britse expeditieleger voor de Duitsers. De moeite waard: op de eerste plaats de Toren van de Leughenaer, een 15e-eeuwse vestingstoren het stadhuis; het belfort (19e eeuw); de kapel Onze Lieve Vrouwe ter Duinen; Sint - Eligiuskerk (Saint - Éloi) de kaper Jan Bart is er begraven; de toren werd later gescheiden van de kerk en omgevormd tot belfort met nu Dienst voor Toerisme - zeer behulpzaam - het kwartier van de citadel met wandeling langs de kaden en zeevaartmuseum.

Boulogne-sur-Mer
Pas-de-Calais, Opaalkust eindbestemming van de Romeinse heerweg vertrekkend van Keulen. Te bekijken: port des dunes, belfort, kasteel. Echt boeiend: Nausicaa de zee als ecosysteem (la mer en direct); interactief. http://www.nausicaa.fr Haaien, roggen, zeeschildpadden, wereldzeeën: 35000 dieren, 5000m2 expositieruimte.

Cassel
In het Franse Noorderdepartement; 2500 inwoners; dagtoerisme naar Casselberg (monument Foch WO I; hij had hier zijn hoofdkwartier); nadien iets eten of drinken op de Markt. In het centrum zijn de meeste straatnaamborden ook in het 'Vlaams' wat zeker voor Vlamingen sympathiek aandoet (te vergelijken met de Afrikaanse namen van gemeenten en wijndomeinen in Zuid - Afrika).