Archief

Het Sint-Jacobsgasthuis stond op de hoek van de Sint-Jacobsstraat en de Hoogstraat (nrs 67-69), in de buurt van de Brusselpoort.
Het werd gesticht in de dertiende eeuw en was bestemd voor de pelgrims of bedevaarders die naar Sint-Jacob of Santiago de Compostela trokken in Galicië, in het gasthuis kregen ze wat te eten en konden ze er ook overnachten alvorens te vertrekken.
Foto : Sint-Jacobsgasthuis in 1530 met rechts een gedeelte van de nieuwe Brusselpoort.

Ook boetelingen dienden soms voor hun straf die weg af te leggen, want te Mechelen legden de Vierschaar en de ambachtskamers bedevaarten op als bestraffing, hoe zwaarder de misdaad hoe verder de reis.
Later werd gestopt met het aanbieden van overnachtingen en werden de pelgrims nog alleen financieel geholpen, ze kregen dan vijf stuivers om in een andere afspanning te gaan slapen.
In 1507 verbleven er de Zwartzusters.
Rond 1572 was er de plundering van de Spaanschen, alle zilverwerk, kapelgewaden en een deel van het beddegoed van het Godshuis werd gestolen.
Het complex, dat reeds voor een groot deel afgebroken was, werd bijna volledig neergeslagen in 1848 en opgebouwd als een burgerwoning.
Let op de foto, in de achtergrond zie je de Sint- Romboutstoren.

De Broederschap, waarvan sprake in 1313, hield er wel speciale regeltjes op na.
Zo was er de regel dat als één van hen op bedevaart trok de anderen hem moesten vergezellen tot aan de Ziekelieden anders kregen ze een boete van 8 deniers(= Franse zilveren muntjes, aangemunt sinds halverwege de 8e eeuw en, met een verlaagd edelmetaalgehalte, gehandhaafd tot de Franse Revolutie.)
Het was daarmee evenwel nog niet gedaan, want als de bedevaarders terugkwamen van hun pelgrimstocht moesten ze op dezelfde plaats opgewacht worden, en daarop plechtig naar hun parochiekerk geleid alvorens ze naar huis konden.
Werd één van de broeders ziek, dan kreeg hij 8 deniers daags wat gelijkstond met de waarde van een werkmansloon.
Andere pelgrims, als ze door Mechelen reisden, mochten één nacht in het Godshuis verblijven.

Nog een poort waar iets over te vertellen valt is de Zandpoort.
De foto geeft ons een zicht op de ingang die toen al wel was dichtgemetseld en de brug naar de Nekkerspoel was verdwenen.
In 1496 zou er al een eerste brandje ontstaan en een ontploffing.
De poort zou dan dienst doen als munitieopslagplaats tot ze definitief tot het verleden behoorde in 1546.
Wat gebeurde er toen ?
Tijdens de nacht van 7 augustus 1546 tussen 20 en 23 uur was er een hevig onweer en de bliksem sloeg in op de buskruitmagazijn.
Zonder er een tekeningetje bij te maken kunt u zich al inbeelden wat het gevolg was.
Juist, er volgde een verschrikkelijk ontploffing en de Zandpoort werd volledig verwoest.
Deelden ook in de klappen : het Hof van Hoogstraten, het Hof van Bergen, het grootste gedeelte van de parochie van Sint Pieter en Paulus, heel de wijk Nekkerspoel met de kerk, de Borght, de St.-Niklaaskerk, het Hof van Margaretha van Oostenrijk, het Keizershof en het klooster van de Augustijnen.
Vele honderden gebouwen waren een puinhoop en tot diep in de stad was er schade door weggeslingerd puin van de ontploffing om niet te spreken over de honderden doden en gewonden.

Eerste foto geeft een detail van de St.-Lambrechtskapel.

De tweede foto toont het klooster

Zoals reeds eerder vermeld stond deze kapel op de Battelse steenweg
Ze stond rechts naast de ingang van het Bethaniënklooster, (Battelsesteenweg/Bethaniënstraat).
De foto toont ons de hovingen en de gebouwen van dit klooster, gesticht in 1421, en gezien van buiten de stad alvorens het verwoest werd door de Spanjaarden op
30 september 1572 .
Het klooster behoorde aan de reguliere kanunnikessen van Sint- Augustinus van de congregatie van Windesheim.
Later zouden de zusters naar de Schoutestraat verhuizen waar zij in 1783 verjaagd werden.
Aan de Sint-Lambrechtskapel, die dus rechts naast de ingang stond van het Bethaniënklooster, was een kluis verbonden voor één of twee kluizenaressen.
Deze kapel werd ook verwoest bij de godsdiensttroebelen op het einde van de 16de eeuw.

Groetjes,
Sponske

De Adegemstraat kende ik wel maar waar de Adegempoort vroeger stond daar had ik geen flauw benul van.
Dit was dus het moment om op onderzoek te gaan, onze pa had al wel horen spreken van die poort maar waar ze zich destijds bevond in de Adegemstraat kon ook hij niet met zekerheid zeggen.
Als ik mijn klein verstand liet werken dan kon ik me wel inbeelden dat een poort aan de rand van de stad zou moeten staan, dus daar moest ik beginnen.
Geloof het of niet maar ik had direct prijs want toen ik de beeldbank van Mechelen raadpleegde kreeg ik heel wat informatie en foto’s voorgeschoteld, en die wil ik u zeker niet onthouden.
Wou men de stad uit om naar Dendermonde, Sint-Niklaas of Gent te gaan, dan gebeurde dat langs de Adegempoort via de Battelse steenweg waar in 1572 de Sint-Lambrechtskapel stond die echter in de 16de eeuw van het grondgebied verdween.
We gaan ons echter focussen op de Adegempoort die werd gebouwd in de dertiende eeuw, een kleine renovatie kwam er in de 17de eeuw toen de poort een piramidevormig dak kreeg.
Ik weet niet of ze in die tijd premies gaven voor renovatie, ik denk het niet, maar andere cijfertjes heb ik wel.
De poort zelf was 41,5 m. hoog en de omtrek bedroeg 44,5 m.
De muren hadden een dikte van 2,5 m. en waren 17,50 m. hoog.
De smalste doorgang was maximaal 3,80 meter.
De eerste verdieping werd als buskruitstapelplaats gebruikt.
Napoleon verplichtte de steden om de wallen af te breken, het stadsbestuur verving dan de poorten door tolhuisjes of kommiezen huisjes waar tol werd geheven op goederen die de stad in- en uitgingen.
De Adegempoort verdween op 19 maart 1810 en werd vervangen door een traliehek, aan het tolhuisje gebruikte men een weegschaal om de belasting te bepalen.
Deze inkomsten gebruikte men om de wegen te verbeteren of om er nieuwe aan te leggen.
Maar de wereld staat niet stil en toen de stedelijke tolrechten werden afgeschaft in gans België verdween dus ook het tolhuisje op tien september 1860.
De eerste foto is de Adegempoort gezien van buiten de stad in 1808, de tweede foto is gezien van binnen de stad

Groetjes

Sponske

Het dienstencentrumgelegen in de Karmelietenstraat 13 2800 Mechelen is open  van maandag  tot donderdag van 8.30 u. tot 17.00 u. en op vrijdag van 8.30 u. tot 16.00 u.

Dinsdag 19 augustus 14.00 u.          D-DAY               +            BRITISH AFTERNOON TEA

Met onze derde wijkwandeling vertrokken we opnieuw aan de Karmelietenstraat maar aan de Adegemstraat aangekomen gingen de neuzen naar links.
Zo stapten we voorbij het Mosselschelpstraatje, de Kraanstraat, de Sleutelstraat, de Keerbergstraat , de Kroonstraat, de Korte Heistraat om dan aan te komen in de Olivetenstraat met zicht op de Kattenberg en de Dijle.

We lopen de Hertshorenstraat en de Kraanbrug voorbij, komen zo aan de Haverwerf met het Lamot Congrescentrum en het Novotel waar we de Ludwiug van Beethovenstraat doorkruisen tot in de Guldenstraat.
Om onze wandeling af te sluiten gingen we nog bootjevaren op de Binnendijle met de Malinska.

Met dank aan Tony voor de assistentie.

De tweede wandeling vertrok in de Karmelietenstraat en volgde de Adegemstraat tot aan de Korenmarkt waarover we heel wat konden vertellen en waar we uiteraard een bezoek brachten aan Beiaarden en Torenuurwerken Michiels, en het Theater Korenmarkt.

Zo kwamen we in de Hoogstraat met op het einde de Brusselpoort, toen bestond de
mogelijkheid nog om er even binnen te gaan neuzen wat we dan ook deden.
Via verscheidene andere straten kwamen we dan aan ons eindpunt den Deigem, waar we de bezoekers nog konden trakteren op een fris drankje en een muzikaal onderonsje.

Met dank aan Liliane en Tony voor de assistentie.