Morgen komt Sint-Anthonius bij ons langs ! ! !

16 Januari  2006  begon met zon in de voormiddag, na de middag was het bewolkt en om 14u27 had het kwik met  7,8° zijn hoogste punt bereikt.  De minimum temperatuur bedroeg toen min 3° en die werd 's nachts om 1u44 opgetekend.
16 Januari  2005 was een mooie zonnige dag met een maximum temperatuur van  5,8° om 14u36 waargenomen.  De minimum temperatuur bedroeg die dag  min 3,9° en die werd 's morgens om 8u06 genoteerd.
De warmste 16de januari sinds de waarnemingen was deze van  1947 met 15,3°.  De koudste 16de januari ooit kwam in 1838 voor met maar liefst min 19,6° ! ! !

een enkele heilige is in het Vlaamse land zo vereerd als den H. Antonius met zijn verken. De reden ervan steun ongetwijfeld op de geschiedenis.  In de 11^de en 12^de eeuw heerste in Europa ene pestziekte vergezeld van hete gezwellen, en gekend onder de naam van Heilig-vuur (le feu sacré). Schielijk verdween die ziekte door de aanroeping van den H. Antonius.

Ter gelegenheid van de algemene aanroeping des heiligen werd in Dauphiné (F) de vermaarde kloosterorde van S. Antoon ingesteld. In dit gesticht werden op het einde van de 11^de eeuw de relieken des vermaarden patroon uit Constantinopel overgebracht. De monniken of broeders van S. Antoon verspreidde zich welhaast in gans Europa, ook in Vlaanderen. In deze kloostergemeenten mestte men een groot aantal varkens, vooral bestemd tot de nooddruft van de arme mensen en tot een geneesmiddel voor die van S. Antoniousvier waren aangetast. Deze varkens, daarom S. Antoniusvarkens geheten, mochten niet alleenlijk in het vrijgeweide, maar zelfs langs de straten van steden en dorpen rondzwerven, ja zelfs in de bijzondere koten of stallen met de overige dieren eten, zonder dat ook maar iemand hun enig kwaad durfde te doen. ( Het gezegde : Het is een straatverken , dat gezegd wordt van een nietsdoende straatloper, heeft waarschijnlijk zijn oorsprong hier wel aan te danken)
Morgen vertel ik hier nog wat verder over, tot dan ?

Gisteren bezocht Sint- Hilarius ons met zon, dus....zou het nu wel eens vlug veel kouder kunnen zijn ?  En is het dat nog niet direct, dan komen muggen en mieren ons misschien  't volgende vertellen :

" Muggen in januari,
mieren in februari :
Veel te vroeg, een slecht begin;
De meimaand zet met vorst nog in. "

Morgen vertel ik dan weer wat de tweede harde kop (Sint-Antonius)  ons te bieden heeft die overmorgen bij ons op bezoek is. In een apart hoofdstukje breng ik u ook vanaf morgen een kort verhaal over deze heilige.

15 Januari  2006 was een tamelijke mooie dag met een maximum temperatuur van  5,2° om 14u35 waargenomen. De minimum temperatuur bedroeg toen  min 3,6° en die werd 's morgens om 8u09 opgetekend.
15 Januari  2005 was een mooie zonnige dag waar het kwik om 14u26 opgelopen was tot  6,7° .  De minimum temperatuur bedroeg die dag  min 1,5° en die werd om 9u07 opgetekend.
De warmste 15de januari sinds de waarnemingen was deze van 1939 met 14,2°.  De koudste 15de januari ooit kwam in 1881 voor met min 17,4° !

Morgen 15 januari is het de feestdag van Sint-Pauwel en in Brabant leert er ons een weerspreek ’t volgende :

“ Sint-Pauwel is de eerste

der drie harde koppen. “

Dat wil zeggen dat het vooreerst goed begint te vriezen. De drie harde koppen zijn : Sint-Paulus, Sint-Antonius (17 januari) en Sint-Sebastiaan (20 januari)  In Vlaanderen daarentegen zijn de drie harde koppen : Zoete Naam van Jezus ( zondag tussen 1 januari en 6 januari, zoniet 2 januari), Sint-Antonius en Sint-Sebastiaan.  Heden treden we ook uit de zes donkere weken en daarover kan u meer lezen in een apart hoofdstukje dat u hier wat lager kan vinden.

14 Januari  2006 was een mooie dag met een maximum temperatuur van 9° om 14u21 waargenomen. De minimum temperatuur werd 's morgens om 6u10 opgetekend en die bedroeg toen  min 1,2°.
14 Januari  2005 was eveneens een mooie en zonnige dag waar het kwik om 14u42 opgelopen was tot 7,9°.  De minimum temperatuur werd die dag om 8u10 waargenomen en die bedroeg min 2,7° !
De warmste 14de januari sinds de waarnemingen in 1833 was deze van 1930 met 14,3°.  De koudste 14de januari ooit kwam in 1838 voor met maar liefst min 18,1° !

eden treden we uit de donkere zes weken die drie weken voor Kerstmis begonnen zijn. Vroeger jaren werd dit altijd gevierd, dan brandde er altijd een extra keersken en moeder de vrouw roerde dan het koekenbeslag van boekweitbloem, eieren, een kluitje boter en Franse Gist. Dan kwam de oude Meze van zijn verre buitenparochie afgezakt en dan kreeg die een duit, een druppel en een pannenkoek of een wafel om zijn liedeke te zingen dat als volgt ging :

Acht Here God wat ben ik blij,

de slechte weken zijn voorbij.

Moeder bakt nen wafel,

zet de fles op tafel,

en zingt van Kerre-kerrekoe,

en houdt ons deurken toe.

Men moest ook de kwade geesten bezweren, die mogelijk waren overgebleven van uit de donkere zes weken. Men zette dan een brandend keersken bij de deur, en als de vlam begon te draaien en te sputteren, riep men verheugd :

“ Daar is er nog ne kwaje die er van onder trekt ! “ Gebeurde het dat een luchttocht het keerske uitblies, dan riep men vol geestdrift : “ ’t Is Barabas die er van deure muist ! “  Barabas was een jood die wegens moord en oproer in  de gevangenis zat, toen Christus voor Pilatus verscheen en wiens vrijheid het volk eiste toen Pilatus voorstelde Christus vrij te laten.  Bij uitbreiding betekent Barbaras een man met een boos hart. Om mijn verhaal af te ronde, men keek elkaar met verschrikte ogen aan : wie had dat nu durven peinzen, zes weken lang had de sombere geest Barabas, door het huis gewaard. Maar nu was hij weg en de koeken of wafels zouden er alleen maar beter om smaken

In afwachting van Sint-Paulus die ons overmorgen komt bezoeken, en waar u morgen weer alles over verneemt,  laat ik vandaag de dieren nog eens aan 't woord, en zo zien we dat de kat ons 't volgende leert :

" Als de kat in januari in de zon ligt,
dan kruipt ze in februari achter de stoof. "

Zon hebben we nog niet te veel gezien, maar toch vrees ik echt voor wat februari ons brengen zal !
Een andere weerspreuk zegt ons dan weer 't volgende :

" Als in januari de muggen zwermen,
dan moogt ge in maart uw oren wermen. "

Deze spreuken slaan uiteraard op een "warme" januari en de gevolgen ervan. Tot vandaag lijk 2007 een echte kopie te zijn van 2005 en toen begon de echte winter op 25 januari.  We zien wel ! ! !

13 Januari  2006  was een bewolkte dag waar het kwik om 14u09 opgelopen was tot 5,7°.  De minimum temperatuur bedroeg die dag  1,7° en die werd 's avonds om 22u10 waargenomen.
13 Januari  2005  was eveneens een bewolklte dag met een maximum temperatuur van  7,7° om 15u04 opgetekend. De minimum temperatuur werd 's morgens om 5u02 opgetekend en die bedroeg toen 3,1°.
De warmste 13de januari sinds de waarnemingen in 1833 was deze van 1993 met  14,8°.  De koudste 13de januari ooit kwam in 1838 voor met  min 15° !

Sommige bronnen spreken van 14 januari, andere dan weer van 13 januari en ik sluit mij bij de laatste groep aan en zie het bezoek van Sint-Hilarius dus morgen doorgaan ! En wat heeft die brave man zoal in petto voor ons ? Een eerste weerspreuk, die vooral in Limburg erg bekend is, zegt ons 't volgende :

" Als 't op Sint-Hilarius vriest,
zes weken winter aan een stuk. "

Wat dat betreft zitten we dus goed, want geen kat die momenteel aan vorst denkt.
Morgen is het ook een lotsdag en een andere weerspreuk vertelt ons dan dit weer :

" Geeft Sint-Hilarius zonneschijn,
dan zal 't weldra kouder zijn. "

Om eerlijk te zijn, denk ik dat deze laatste weerspreuk wel eens groot gelijk zou kunnen halen, uiteraard moeten we dan morgen of ten laatste overmorgen zonneschijn krijgen, en waarom zouden we die niet krijgen ?

12 Januari  2006   was een bewolkte dag met een maximum temperatuur van  4,9° om 0u01 waargenomen.  De minimum temperatuur bedroeg die dag  1,7° en die werd om 22u10 opgetekend.
12 Janauri  2005  was een licht bewolkte dag met af en toe wat zon. Om iets na middernacht noteerde men  11,2° als hoogste temperatuur, terwijl men 's avonds om 22u50 de laagste temperatuur optekende en die bedroeg toen 4,7°.
De warmste 12de januari sinds de waarnemingen te Ukkel was deze van 1974 met 13,2°.  De koudste 12de januari ooit kwam in 1987 voor met min 13,5° !

Een speciale aandacht zou nu ook het jonge graangewas dat sinds het najaar op de velden staat,  moeten genieten. Een voorbarige wasdom, als gevolg van dit extreem zachte weer, voorspelt niets goed; het zal door de nog te verwachten koude in zijn verdere groei geremd worden. Weerspreuken verwoorden dit als volgt :

" Wat het graan wel in Januare,
't en wast maar slecht de hele jare. "

Ook wat het gras betreft zegt ons een weerspreuk 't volgende :

" Groeide in januari 't gras,
nooit de zomer goed en was. "

Vandaag vroeg men mij wanneer de winter dan echt zal beginnen, ook al ben ik geen helderziende, de winter komt er dit jaar rond 25 januari aan ! ! !

11 Januari  2006  was een bewolkte dag met een maximum temperatuur van  4,9° en daar moest men toen tot 23u20 voor wachten alvorens men die kon noteren.  De minimum temperatuur bedroeg toen  1,7° en die werd  's nachts om 2u 36 waargenomen.
11 Januari  2005  was eveneens een bewolkte dag maar met een zachte temperatuur.   Om 14 u 44 noteerde men toen 11,4° als hoogste waarde.  De mininum temperatuur bedroeg die dag  8,1° en die werd om 6u51 opgetekend.
De warmste 11de januari sinds de waarnemingen was deze van 1946 met 13,5°.  De koudste 11de januari ooit kwam in 1938 voor met min 13,7° !

De twee vorige dagen zagen we al hoe een zachte januari zich zal wreken zegt maar, en dat wreken stopt niet  want een zachte januari is straks ook ten nadele van de oogst.  Ik laat twee weerspreuken aan 't woord en lees eens wat die ons te vertellen hebben :

" Knapt januari niet van kou,
men zit in d' oogstmaand in de rouw. "

Een andere zegt het nog een ietsje anders :

" Knapt januari niet van kou,
dan zit men 's zomers in de rouw. "

En tot besluit voor vandaag :

" Als de muggen dansen oppentop,
scheper bind uw orten op. "

Met andere woorden, draagt zorg voor ieder kruimeltje, het voedsel zal schaars zijn. Ort is namelijk datgene dat de beesten van hun voer overlaten.

10 Januari  2006  was een bewolkte dag waar het niet warmer werd dan  5,1° om 13u23 opgetekend.  De minimum temperatuur bedroeg toen  min 2,2° en die werd om 6u32 waargenomen.

10 Januari  2005  was de warmste 10de januari sinds de waarnemingen in 1833 te Ukkel.  Om 14u22 noteerde men toen 13,6° ! ! !  De minimum temperatuur bedroeg die dag  10;8° en die werd om 8u30 genoteerd.

De warmste 10de januari sinds de waarnemingen ken u dus, en de koudste 10de januari ooit kwam in 1861 voor met min 16,2 ° 

We zijn volop in de winter maar geen kat die daar iets van merkt,  het zou moeten koud zijn en moest  IK januari zijn,  ik deed  de ketel over 't vuur vervriezen,  maar ja, ik ben januari niet.  Met andere woorden, het is maar logisch dat het deze tijd koud is, en wat wanneer het dat niet is zoals nu ? Wel dat laat ik u een weersspreuk vertellen :

" God beware u voor
een warme januarimaand. "

Of nog ietsje anders gezegd :

" Is januari te warm,
dat dan de hemel zich erbarm. "

En toch blijf ik er bij, denk niet dat de winter zijn afrekening al gemaakt heeft ! ! !

9 Januari  2006 was een tamelijk zonnige dag met een maximum temperatuur van  5,6° om 14u43 waargenomen.  De minimum temperatuur bedroeg die dag min 2,8° en die werd 's morgens om 8u27 genoteerd.
9 Januari  2005  was eveneens een mooie dag waar het kwik steeg tot 9,7° om 14u13 waargenomen. De minimum temperatuur bedroeg toen 5,4° en die kwam 's morgens om 8u40 voor.
De warmste 9de januari sinds de waarnemingen in 1833 te Ukkel was deze van 1936 met 13,7° !  De koudste 9de januari ooit kwam in 1861 voor met  min 16,8° !

chaatsenrijden of schaverdijnen was vroeger jaren schering en inslag, maar ja, toen waren het ook nog winters, van die echte goeie, van veu den oorlog zou ik zeggen. Vooral de grote mensen begaven zich op het gelegenheidsijs en talrijk waren toen de kunsttoeren die er uitgehaald werden.  De kinderen deden meestal aan “ baantje slidderen “ , in het Mechelse noemde met dat “ snoeven “, ook nog baantje glijden. Waar is die tijd, dat iedereen op houten blokken (klompen) naar school liep ?  Schaatsrijden was een Vlaams vermaak; Ter Gouw zegt dat de Germanen er de uitvinding van aan hun wintergod, Uller, toekenden

Men dichtte op het “spel” en ik vond nog zo’n erg oud gedicht terug wat ik u met veel plezier wil meegeven , dat ging als volgt :

Siet hoe dat zy wand’len bly

op den vloed en stomme ty,

hoe zy woelen, hoe zy braecken,

hoe ras korte mylen maecken,

als s’ op vleugelen van hout,

vliegen over ’t water stout.

Alles heeft zijn gerechtigheid, wat in januari te veel is, dus buitentijds zegt maar, dat moet men later bezuren,  onnatuurlijke warmte wreekt zich !  En enkele weerspreuken maken ons dat als volgt erg duidelijk :

" Als in januari de vorst niet komen wil,
komt hij nog in maart en april. "

Nog een andere weerspreuk vertelt het ons dan weer als volgt :

" Is januari mild en klaar,
dan volgt vaak een gure lente dat jaar. "

Zouden we dan nu niet beter volop in de "echte" winter zitten ???