Oude volksverhalen, echt gebeurd ?

Als we de weerspreuken moge geloven, en waarom zouden we dat niet ? Ja dan komt er zeker nog sneeuw deze maand,  leest u maar hoe een weerspreuk ons dat duidelijk maakt :

" Nooit maart zo goed,
of 't sneeuwt een volle hoed. "

Speciaal voor onze huismoeders, als het sneeuwt in maart is dat het ideale moment om de was te doen want zegt ons een spreuk :

" Met maartse sneeuw de was gedaan,
drijft alle vlekken naar de maan. "

En vroeger toen de mensen hun linnen nog lieten "blijken" was deze spreuk er toepasselijk :

" Laat met maartse sneeuw
uw linnen blijken
zo zullen er al de vlekken
uit wijken. "

Maart mag dan al bekend staan als een vuile taarte, geef toe dat er ook wel posietieve kanten aan zijn.
Morgen kijken we uit welke boodschap  Sint - Adrianuis ons te bieden heeft die op 5 maart bij ons langs komt.

3 Maart  2006 was een tamelijk zonnige dag met een maximum temperatuur van 4° om 15u40 waargenomen. De minimum temperatuur werd 's avonds om 22u20 opgetekend en die bedroeg min 3,1°.
3 Maart  2005 was een bewolkte dag met lichte sneeuwbuien. Het werd toen niet warmer dan 0,5° en dat werd om 15u41 opgetekend. De minimum temperatuur bedroeg die dag min 0,9° en die werd 's avonds om 20u58 waargenomen.
De warmste 3de maart sinds de waarnemingen van 1833 was deze van 1930 met 18,9°.  De koudste 3de maart ooit kwam in 1890 voor met min 11,1° !

Maar niet alleen in het land van Waas deden ze dat, ook te Aalst hadden ze zo hun gewoonte maar daar plaatste men de stoel vóór de kachel en niemand mocht hem tot de middag aanraken. Het schietgebedeken, onmiddellijk bij het opstaan op te zeggen, luidde aldaar : “ O meert, pak me toch niet mee met uwe steert. “ Dergelijk gebruik moest ook in Brabant gekend zijn. Te Merchtem bijvoorbeeld luidde het gezegde : “ Welkom mieet, mou trekt maa nie mee me a stieet. “ In Mechelen hoorde men dan weer : “ Meert zal heur mee nemen, voor meert nen stoel zetten”. Vandaar ook de apologische spreuk :

“ Kom ik door maartje,

zo leef ik nog een jaartje, zei de vent,

en hij stierf de 1^ste april. “

Ook de maan brengt in maart “kwaai weer” mee. Hierover vertelde dan weer een werkman uit Kalmthout, afkomstig uit Loenhout : Te Loenhout woonden twee wijvekes naast elkander, bij zoverre dat tussen het bed van het ene en dat van het andere enkel een “half steense muurke” stond. De 31^ste maart, om middernacht, klopte de ene op de muur en riep tot de andere : “ We zijn de meert al weer eens door ! “ En ze waren alle twee nog in de meertse maan” voegde de werkman er aan toe. In de komende dagen mag u zeker nog meer van deze oude volksverhalen verwachten, ze zijn immers te mooi om ze niet te vertellen ?

Eerder zei ik al dat maart lang geen "goeie" naam bezit voor wat het weer betreft, wel ook voor het vee bijvoorbeeld staat maart als moordend bekend. Zo weet men in de kempen dat :

" Maart,
pakte ze met de staart;
april,
pakte ze met de bil;
In mei,
zet men ze in de wei. "

Deze spreuk heeft vooral betrekking op de lammetjes die eens door maart en april geraakt zijn, verder niets meer te vrezen hebben.
Het aantal buien in maart staat met deze van de overige elf maanden gelijk :

" In meert zijn er
99 buien of bijzen. "

En......

" Maartse bijzen moeten rijzen,
al kwamen ze in april. "

Maar al die buien of bijzen dragen toch ook nog wat positiefs met zich mee want zegt er een weerspreuk :

" Maartse buien die beduiden,
dat de lente aan komt kruien. "

En als dat geen goed nieuws is !!!!!!!!!!
Lager in een apart hoofdstukje kan u een en ander vinden uit de oude volkshalen, ga eens een kijkje nemen zou ik zo zeggen. 

2 Maart  2006 was een dag met een afwisseling van bewolking en zon en een maximum temperatuur van 4,8° om 15u05 waargenomen. De minimum temperatuur bedroeg toen min 2,1° en die werd om 7u10 opgetekend.
2 Maart  2005 was een bewolkte dag met buien van fijne sneeuw. Om 14u28 werd de hoogste temperatuur opgetekend en die bedroeg 2,4°.  De minimum temperatuur werd om 0u10 vastgesteld en die bedroeg toen min 1,6°.
De warmste 2de maart sinds de waarnemingen van 1833 was deze van 1928 met  18,2°.  De koudste 2de maart ooit kwam in 1890 voor met min 9,5° !

Zoals ik gisteren beloofde breng ik u nog een en ander uit de oude volksverhalen die verteld werden rond deze maand. Zo ook een oud volksverhaal van ene Gustaaf Vigoureux die leefde van 1892 tot 1948. Daarin wordt wel eens gewaagd van een “ maartkoek “, waarvan het deeg uit hagelstenen gekneed werd door de “ duivelsmaarte “ of meid van de duivel. Al wie van die koek durfde te eten, kon in de zwaarste slagregen niet nat worden, hij moest echter wel oppassen van nooit met zijn gezicht vlak in de noordenwind te staan, want in zo’n geval vloog hij hoog de lucht in, en kwam hij nimmer meer op de aarde terecht.

Maart welke meestal bar en woest is, is gevaarlijk voor zwakken en ouderlingen. Vooral oude mensen moeten in het voorjaar hun overmoed beteugelen. Ze voelen zich dan wel eens jonger dan ze werkelijk zijn, en begaan in die stemming onvoorzichtigheden welke soms noodlottig aflopen. Een spreuk vertelt ons dat zo :

“ Voor oude lieden heeft de meert,

Venijn in haar steert. “

Daarom was het, dat de ouderlingen in het Land van Waas op de vooravond van maart aan de achterdeur een stoel plaatsten weet je nog ? (zie 27 februari)

Morgen vertel ik hier nog wat verder over, tot dan ?

Sneeuwbuien, hagelbuien, regen en wind, van deze maand moge we echt nog alles verwachten. Een weerspreuk vertelt ons dat als volgt :

" Sneeuw en hagel,
regen en wind,
daarvan is de maart een vriend. "

Vroeger nu heel lang geleden hoorde men in het Gentse volgend mooi rijmke :

" Maarte, Maarte,
die bakt taarten
van water en van wind,
den bakker wel gezind.
En valt maar stil,
en valt maar stil,
al in april
en kan het niet gedijen,
tons wacht hij tot in meië. "

Men zou soms kunnen denken dat het alleen terwille van het rijm is dat maart taarten bakt, dat is echter niet zo. Op een zeer oud santje-wale : " de jaargetijden en de maanden ", wordt maart voorgesteld als een wijveke met een kapmantelke, dat met een koekepaal voor een oven staat, waaruit de vlammen slaan; nevens haar staan grote smakelijke koeken opgestapeld. De rijmstekst zegt daarop :

Pas maar op, mijn liefste kind,
't zijn koeken van hagel en wind !

De komende dagen vertel ik u nog wel een en ander over de oude volksverhalen rond deze maand en ik verzeker u, ze zijn het horen meer dan waard !

1 Maart  2006  was een dag waar bewolking en zon elkaar afwisselde, maar ook een dag met een 10 cm dik sneeuwtapijt ! De maximum temperatuur bedroeg 3,2° om 16 uur waargenomen. De minimum temperatuur liet om 5u04 een min 0,4° optekenen !
1 Maart  2005 was een bewolkte ijsdag met lichte sneeuwbuien. Het werd niet warmer van min 0,1° en dat werd om 12u18 vastgesteld. De minimum temperatuur bedroeg die dag min 4° en die werd 's nachts om 0u10 opgetekend.
De warmste 1ste maart sinds de waarnemingen van 1833 was deze van 1959 met 18,4°.  De koudste 1ste maart ooit kwam in 1888 voor met min 10,9° !

Wie zoekt die vind en ik vond nog een erg mooie zeer oude beschrijving zal ik het het maar noemen van maart,  ik geef ze met veel plezier aan u mee :

" Ik was den krijgsgod Mars voor desen toegewyd,

omdat sig ’t krygsvolk nu weer wapend tot den stryd

om vroeg te veld den boer en vyanden te plaegen,

’t is goed voor die het doet, maer quaed voor die het draegen."

Inderdaad, morgen begroeten we maart en deze maand heeft van oudsher en  in zowat alle alamanakken een slechte naam en faam.  Er is voorzeker geen maand welke meer op hare donder krijgt door middel van gezegden en spreuken dan maart. Men beschuldigt haar van heel wat kwade streken, en al die streken kan u hier uiteraard in de loop van de maand weer lezen. Laat mij beginnen met een naar mijn gedacht, een erg mooie. Nu we toch stilaan tevreden moge zijn dat de winter straks voorbij is, wat gedacht van deze  :

" Als 't weder is van goeie zin,
trekt nu de kou zijn steertje in,
en 's morgens reeds de eerste meert,
zegt men : Welkom ! aan de kwiksteert. "

Maar morgen komt Sint-Albinus al op bezoek en die komt ons als het ware vertellen dat het weer in deze maand van de ene op de andere dag kan omslaan, een weerspreuk vertelt ons dat zo :

" Sint - Albijn,
verandert suiker in azijn. "

We zijn dus gewaarschuwd ! Ietsje lager in een apart hoofdstukje kan u dan weer een ietsje meer lezen over de maand maart.

28 Februari  2006 was een bewolkte dag met sneeuwbuien. Om 13u03 noteerde men toen de hoogste temperatuur van de dag en die bedroeg 5,2°.  De minimum temperatuur werd 's avonds om 20u14 opgetekend en die bedroeg 0,4°.
28 Februari  2005 was een zonnige dag met een maximum temperatuur van 1,4° om 13u54 waargenomen.  's Morgens om 7u08 noteerde men toen de minimum temperatuur van die dag en die bedroeg maar liefst min 8,3° !
De warmste 28ste februari sinds de waarnemingen van Ukkel in 1833 was deze van 1960 met 19,9°. De koudste 28ste februari ooit kwam in 1929 voor met min 11,8° !

Maart was gedurende vele eeuwen de eerste maand van het jaar, ook bij de Romeinen, welke haar Martius noemden naar de oorlogsgod Mars. Pas toen Numa de maanden januari en februari in de kalender bracht, bekwam ze de derde plaats. Thormaand heette zij in de noordelijke Germaanse landen, naar Thor, de oorlogsgod der Germanen.

Eigenlijk verbeeldt Mars zowel als Thor, de natuurkracht. Deze namen zijn niet zo kwaad gevonden, want in deze maand begint de lente, de winterkoude wordt verslagen in de strijd tussen de warmte welke komt en de koude welke blijven wil.

In oude Vlaamse documenten uit de middeleeuwen droeg ze reeds de naam van “Maerte” en “Meerte”. Ook hoort men nog dorremaand, waarschijnlijk de verbasterde vorm van Thor. Toch willen sommigen die naam in verband brengen met de dorheid van de natuur in deze tijd. Ze heeft hoe dan ook de naam van lentemaand behouden, een benaming welke Karel De Grote haar gaf : “ Lenzin- of Lengizinmanoth”. De letter “ g “ in het woord “ lengizin “ heeft aanleiding gegeven tot de verklaring van ’t woord lente als een in betekenis met lengte, ’t geen te meer geloofwaardig scheen, omdat thans de dagen gaan langer worden dan de nachten.

De laatste weerheilige in het rijtje van februari is Sint-Romanus die ons morgen een bezoek brengt en samen met hem verlaat ons ook februari weer voor een jaartje. Morgen weten we  in feiten hoe het jaar zal zijn, want zegt ons de weerspreuk die rond deze dag is ontstaan :

“ Sint-Romanus hel en klaar,

wijst ons op een vruchtbaar jaar. “

Nu kan de zon morgen net fel genoeg schijnen, maar of ze dat ook zal doen, is  weer een andere vraag ! Morgen breng ik dan al wat “leesvoer” in verband met maart, een maand met geen te beste naam en faam als u het mij vraagt. Tot morgen dan maar ?

27 Februari  2006 was een bewolkte dag met lichte sneeuwbuien. Om 12u30 had het kwik met 5,2° zijn hoogste punt bereikt. De minimum temperatuur bedroeg die dag  min 2,2° en die werd  om middernacht opgetekend.
27 Februari  2005 was een dag met bewolking, even wat zon en lichte sneeuwbuien. De maximum temperatuur bedroeg precies 1° en die werd om 13u44 waargenomen. De minimum temperatuur bedroeg toen  min 3° en die werd  's morgens om 7u34 opgetekend.
De warmste 27ste februari sinds de waarnemingen was deze van 1959 met 18,4°.  De koudste 27ste februari ooit kwam in 1956 voor met min 11,2° !

Morgen is het weer zover, dan zijn we aan de laatste dag van ’t kort maandeke toe en vroeger was daar heel wat rond te doen. Vooral het wangeloof vierde die dag weer hoogtij, zo plachten de jongelingen vooral in de Kempen ’s avonds alvorens slapen te gaan, in het veld te lopen en zowel de meisjes als de jongens riepen toen :

Red, red,

brengt raad, raad.

Dit om in hun dromen hun toekomende te kunnen zien.  In het Waasland bijvoorbeeld zouden de oudere nooit zijn slapen gegaan zonder eerst aan hun achterdeur voor de Maart een stoel te zetten om er de Maart te laten op rusten. De reden daarvan was simpel, zo dachten ze binst de maand niet te zullen sterven. ’s Morgens dan bij het opstaan, maakte ze een kruis met wijwater en zegden : Elk een goeden dag. Welkom Meert, dat gij mij niet weg en zeert, en tot ten naaste jaar, als ’t God belieft, Meert. Dan zet ik u weer een stoel om op te rusten.

Terwijl februari op zijn laatste beentjes loopt, en ik u morgen nog een boodschap zal meegeven van Sint-Romanus die op 28 februari bij ons langs komt, geef ik u vandaag nog twee weerspreuken die ons toch weer wel waarschuwen voor een te zachte februari, leest u maar :

" Is februari zacht,
de lente brengt vorst bij nacht. "

En nog een tweede die ons 't volgende zegt :

" Geeft februari een klaverblad,
in maart bedekt de sneeuw uw pad. "

Afwachten is de boodschap, en hopen dat de tol van een zachte februari in de lente niet te zwaar zal zijn.

26 Februari  2006 was een bewolkte dag met een maximum temperatuur van 4,2° om 15u45 waargenomen. De minimum temperatuur werd 's nachts om 2u 58 opgetekend en die bedroeg toen min 1,7°.
26 Februari  2005 was een kopie van 2006, dus ook een bewolkte dag met een maximum temperatuur van 4,5° om 15u26 waargenomen. De minimum temperatuur bedroeg die dag min 0,9° en die werd om 0u10 opgetekend.
De warmste 26ste februari sinds de waarnemingen in 1833 was deze van 1846 met 17°.  De koudste 26 februari ooit kwam in 1956 voor met min 13,2° !

Vandaag vereren men de H. Walburga waar u lager in een apart hoofdstukje een ietsje meer kan over vernemen. Ik ging in mijn grote doos met weerspreuken nog eens op zoek naar weerspreuken die ons vertellen wat de eventuele gevolgen kunnen zijn van een zachte februari maand en ik vond voor u de volgende :

" Zachte februari,
ellende het ganse jaar. "

Dat ziet er dus niet zo fraai uit !  Een andere weerspreuk vertelt ons dan weer dit :

" Vliegt de mug in februaar,
dan huivert men het ganse jaar. "

Nu maar hopen dat deze weerspreuken voor ene keer eens geen gelijk gaan halen.

25 Februari  2006 was een zonnige maar koud aanvoelende dag. De maximum temperatuur die om 14u30 waargenomen werd bedroeg  3,8°.  De minimum temperatuur  werd 's morgens om 7u36 opgetekend en die bedroeg toen min 1,4°.
25 Februari  2005 was een zonnige winterse dag met een maximum temperatuur van 4,1° om 14u20 waargenomen. De minimum temperatuur werd die dag om 9u55 opgetekend en die bedroeg toen  min 1,6°.
De warmste 25ste februari sinds de waarnemingen van 1833 was deze van 1900 met 17,5°.  De koudste 25ste februari ooit kwam in 1956 voor met min 14,1° !