Morgen zijn we al half mei ! ! !

14 Mei  2006 was een bewolkte dag met een maximum temperatuur van  18,5° om 15u56 waargenomen.  De minimum temperatuur werd 's nachts om 3u56 opgetekend en die bedroeg toen  9,9° !
14 Mei  2005  begon tamelijk mooi maar bracht in de namiddag motregen. Om 14u32 werd de hoogste waarde van die dag genoteerd en die bedroeg  19,1°.   's Morgens om 7u18 tekende men toen  10,1° op als laagste waarde voor die dag.
De warmste 14de mei sinds de waarnemingen van Ukkel was deze van 1943 met  30,7° !  - De koudste 14de mei ooit kwam in 1935 voor met  min 1,4°.

Wie ken of weet het nog, de kruisdagen die eigenlijk biddagen betekenen. Het zijn de drie dagen vóór O.L.Heer-Hemelvaart. Iedere dag werd (wordt?) er in de kerk mis gelezen, waarna de litanie van alle heiligen gezongen werd voor het heil van de vruchten der aarde.

De tweede dag van mei droegen de oude Germanen de heilige symbolen van hun goden stoetsgewijs doorheen de akker- en bouwlanden, om alzo de zegen der goden af te smeken voor hun veldvruchten en om te bidden, opdat de oogst door de natuurkrachten zou gespaard blijven. Deze ommegang werd door de kerstening de huidige Kruisprocessie, voor zover daar vandaag nog sprake van is.

In vele dorpen hield men een processie gedurende drie dagen, iedere dag volgde men een andere weg en zodoende doorkruisten men het ganse dorp. Boetpsalmen en de litanie van alle heiligen werden gezongen. Men droeg er noch het H. Sacrament noch heiligenbeelden in mee, enkel het kruisbeeld of een reliek van het H. Kruis, vandaar de naam Kruisprocessie. Ze werd gehouden doorheen de velden ter verzoening van de Goddelijke gerechtigheid en vooral ter vrijwaring van schade aan de veldgewassen, o.a. hagelschade. Zo komt het dat deze dagen in Duitsland “ Hageltage” genoemd werden.

De Kruisweke moet zonder beroemen,

Hemelvaart en meië leveren vol bloemen.

Of met andere woorden, het moet goed weer zijn. En in Limburg meent men te weten wanneer het op de eerste kruisdag regent, er een natte oogst zal zijn – regen op de tweede dag, zal er nat hooi zijn – en regen op de derde Kruisdag, zullen er natte kersen (waterachtig) zijn. Duimen dan maar voor drie droge dagen !

PROFICIAT

AAN  ALLE

MOEDERS  !

Met Sint-Bonifacius is morgen de laatste ijsheilige vertrokken voor een jaar. Dat alles deze dagen rond vorst draait is door iedereen wel geweten dacht ik, talrijk zijn dan ook de weerspreuken die ons daar komen  op wijze, en als laatste geef ik u deze nog mee :

" Tot Bonfifaas
die strenge baas,
wees voor vrucht
op vorst beducht. "

Wat met vertraging wil ook nog een spreuk rond Sint-Walburgis die vooral in het bisdom Brugge gevierd werd meegeven.

" Regen in Sint-Walburgisnacht,
heeft steeds de kelder volgebracht. "

En Sint-Walburgisnacht was op 11 mei,  helaas werd deze heilige wat uit de weg gedrumd door de ijsheiligen.
Morgen kijken we dan weer uit naar HALF MEI  ! ! !

13 Mei  2006 was een mooie dag met een maximum temperatuur van  23,7° om  15u16 waargenomen.  De minimum temperatuur bedroeg toen  11,9° en die werd 's nachts om 1u14 opgetekend.
13 Mei  2005 was een bewolkte dag met  15,5°  als hoogste temperatuur voor die dag.  De minimum temperatuur werd toen ' s morgens om 6u05 opgetekend en die bedroeg  7°.
De warmste 13de mei sinds de waarnemingen van Ukkel was deze van  1969 met  30,2° !  - De koudste 13de mei ooit kwam in  1885 voor met  0,1° !

Het valt vaak voor dat er rond Sint-Servaas overvloedige en kille regen valt,  met de klemtoon op " rond". In de Kempen zegt men :

" 't Regen Sintervaas-vloed,
die spoelt de kemp uit de grond. "

En is met Sint-Servaas geen rijm te zien, wel dan .......

" Is met Servaas geen rijm te zien,
zal Bonifaas geen sneeuw ons biên. "

En tot slot voor vandaag nog deze :

" 't Kan vriezen in de mei
tot d' ijsheilgen zijn voorbij :
Mamertus en Pancraas,
Servatius en nog Bonifaas (14 mei) "

Morgen rond ik de weerspreuken rond de ijsheilige af met nog een weerspreuk rond Sint-Bonifacius,  maar terwijl kijken we ook wat Sinte Walburgis die vooral in Brugge gevierd werd, ons te bieden heeft.

12 Mei  2006 was een zeer mooie dag met een maximum temperatuur van  26,4° om  16u13 waargenomen.  De minimum temperatuur bedroeg toen  9,2° en die werd 's morgens om 6u10 opgetekend.
12 Mei  2005 was  een zonnige dag met  16,4° als hoogste temperatuur en die werd om 16u43 opgetekend.  Om 6u01 's morgens noteerde men toen de laagste dagtemperatuur en die wees  3,8°  aan.
De warmste 12de mei sinds de waarnemingen van Ukkel in 1833 was deze van  1945 met  31,6° !  - De koudste 12de mei ooit kwam in 1927 voor met  min 1,5° !

Vroeger jaren kende en gebruikte men allerlei middeltjes om het weer te beïnvloeden, zo ook die van de goede Elodie die er naar haar eigen zeggen, het beste op wist. Van haar verre buiten had zij een hele boel tovermiddelkens meegebracht, die ze op Sint-Servaasdag (13 mei) tegen de koude aanwendde. Al wat er nog van geweten is, is dat er een verbrand stopsel bij te pas kwam, waarmee men zeven kruiskes op een wit gekalkte muur moest tekenen.

Ook de melkboeren die vóór de tweede Wereldoorlog nog naar de stad kwamen, hadden zo hun eigen rijmpje om Sint-Servaas te vermurwen, en dat ging als volgt :

Heilige Servaas,

Wind en regen de baas,

Heb medelij mee de armen,

Laat ze toe hen te verwarmen,

Drie Vader-ons, Drie Wees-Gegroet

En maakt het weder wêre zoet.

Wat men toch allemaal probeerde en als het toeval dit dan wou, wel dan lukte het nog ook !

In het Gentse kende men een rijmspreukje voor Sint-Servaas dat bij machte was de koude sant te vermurwen en ons een milde zonneschijn en zachte zuiderbries te sturen, ik geef het mee zoals ze het te Gent kennen :

Sinte-Servaas
Heiligen baas
Doet 't nie vriezen
ons nie niezen
Notre Pêre
geef goe wêre
Onondufies
Geen tromaties
De Santasprie
En regent nie.

Om af te sluiten voor vandaag nog deze weerspreuk :

" Vóór Sint-Servatius geen zomer,
na Sint-Servatius geen vorst. "

In een apart hoofdstukje vindt u lager de heksen - of duivelspaternoster en morgen ga ik weer verder met de weerspreuken rond de ijsheilgen en wie weet met nog een sterk verhaal uit lang vervlogen jaren.

11 Mei  2006 was een zeer mooie dag met om 17u35 een maximum temperatuur van  26,3° !   De minimum temperatuur bedroeg toen  6,6° en die werd 's morgens om 6u13 opgetekend.
11 Mei  2005  begon bewolkt maar schakelde toch vrij snel over naar een zonnig weertje. Men moest toen wel tot 18u21 wachten alvorens men de hoogste temperatuur van die dag kon noteren en die bedroeg  14,8°.  De minimum temperatuur werd 's morgens om 5u39 waargenomen en die lag met zijn  0,9° erg laag !  De ijsheiligen weet je wel !
De warmste  11de mei sinds de waarnemingen van Ukkel was deze van  1998  met maar liefst  30° ! - De koudste 11de mei ooit kwam in 1879 voor met  0,1° !

Zoals ik u gisteren al beloofde, breng ik u vandaag de  heksen - of duivelspaternoster. Maken de ijsheiligen het dan te bont, wel dan lees je die paternoster maar, wie weet helpt het niet ?

De drij Santen van de kouwe,

Twee jonge en ene oude, gingen tezamen door het land,

Elk met koud goeds al in de hand.

Den ene met een balleken sneeuw,

Den tweede met een kegelken ijs,

Den derde die was grijs en wijs,

En hij droeg niemendalle, dalle,

Geen kegels en geen sneeuwballen.

Santé, Santé mee de krone,

Maakt ons rap het weder schone.

Den eerste zei : ‘k zal d’ eerste zegenen,

En hij die deed het regenen, regenen,

Den tweede zei : beniest : ‘k ga niezen,

En hij die deed het vriezen, vriezen,

De derde die zei niemandalle

En hij was het braafst van allen.

Santé, Santé mee de krone

Maakt ons rap het weder schone.

En ze kwamen langs Fiel Ariaan

Zijn schone doeninge gegaan,

Hij tapte hulder daar bier van ’t vat,

En alle drij die werden zat,

En daarna zijn ze voldaan,

Weerom naar ’t hemelrijk gegaan.

Santé, Santé mee de krone,

Maakt ons rap het weder schone.

Fiel Ariaan hoeft ge vandaag niet meer te gaan zoeken want die zaak is ook allang gesloten !

Inderdaad, morgen toen de ijsheiligen hun intreden met Sint Mamertus op kop en dat zou, te oordelen aan de volgende spreuk, de oudste van de drie geweest zijn :

" Al is Mamertus oud en grijs,
houdt hij van vriezen nog en ijs. "

Van de drie ijsheiligen is Sint-Servaas voor ons wel de bekendste en dat is de reden waarom wij hem alle verantwoordelijkheid laten dragen van wind, regen en koude gedurende de drie dagen. Hij was immers de oudste bisschop der Nederlanden. Al in 350, amper drie eeuwen na Kristus' dood werd hij bisschop van Tongeren. Hij overleed op 13 mei in 384 vandaar ook zijn feestdag op die dag. Morgen breng ik een mooi rijmspreukje voor Sint-Servaes dat bij machte was om de koude sant te vermurwen.  Vandaag al kan je wat lager in een apart artikeltje  wat lezen over de ijsheiligen

10 Mei  2006 was een mooie dag met 's avonds een optreden van het "hemelorkets" (onweer). Om 16u44 had het kwik toen zijn hoogste punt bereikt en dat bedroeg  24,5°.  De minimum temperatuur werd 's morgens om 5u47 waargenomen en die liet  9,5°  noteren.
10 Mei  2005  was een bewolkte dag met lichte regen en af en toe zelfs een beetje zon. Het werd niet warmer dan  13,2° en daar moest men toen tot 16 uur op wachten.  Om 5u49 in de morgen tekende men de laagste temperatuur van die dag op en die bedroeg  1,2°  !
De warmste 10de mei sinds de waarnemingen van Ukkel in 1833 was deze van  1945 met  28,1° - De koudste 10de mei ooit kwam in 1928 voor met  0,2° !

Sint-Mamertus – Sint-Pankratius en Sint-Servatius zijn de drie heiligen die de koude santen of vriesheiligen genoemd worden. In de wijnstreken noemt men hen zonder omwegen de “ wijndieven”. Je moet maar durven, maar bij ondervinding weten we dat ze erg op ons gebeten kunnen zijn en ons kunnen doen rillen en beven gelijk in de voordagen van de winter. Het is een van ouds bekend verschijnsel dat telken jaren omstreeks half mei zich voordoet, namelijk op enige meer of mindere warme dagen, volgt een sterke daling van de temperatuur, die gepaard gaat met scherpe noordenwind, betrokken lucht en koude regen- of hagelbuien. De noordenwind vergezeld van vrij strenge nachtvorsten brengt veel schade toe vooral aan aardappelplanten, haver, jonge groenten, en bloeiende fruitbomen. Het oude volksgeloof bracht dit verschijnsel in verband met de heiligen die omstreeks die tijd herdacht worden; zo heeft men de HH Mamertus, Pankratius en Servatius de “ ijsheiligen “ of “ strenge” heren genoemd. Vroeger jaren werd er op de buiten, en ook wel eens in de stad, een soort van heksen- of duivelspaternoster afgelezen ter ere van de koude santen en met het inzicht hen te vermurwen en ’t weer te doen keren. Als het tijdens de dagen van de koude santen nat en kil weer was, dan bakte men op de buiten spek-pannenkoeken, “ ze lapten de magen en spanden de broeken”. Men offerde er een dozijntje aan die heilige mensenverneukers, met andere woorden, men bracht ze naar de koster, dit met het doel een woordje ten beste te spreken om ’t weer te doen keren.
Morgen kan u hier de tekst van de duivelspaternoster lezen, tot dan ?

Sint-Job is een zaai- of plantheilige en konservatieve boeren beweren weleens  dat bonen nooit vroeger dan met Sint-Markus (25 april) en nooit later dan op Sint-Job moge geplant worden. En een spreuk vertelt dit als volgt :

" Op Sint-Job plant men de bonen
als over kop. "

Maar die zelfde Sint-Job kan ook onaardig uit de hoek komen, en met onaardig bedoel ik dan dat het op zijn feestdag nog wel eens koud kan zijn. En volgende weerspreuk komt dit alleen maar bevestigen :

" Pas op, pas op,
pas op Sint-Job
want hij steekt een vuurken op ! "

En na Sint-Job kloppen de ijsheiligen aan ons deur, op 11 mei passeert de eerste al en daar krijgt u vanaf morgen weer heel wat over te lezen.

9 Mei  2006 was een tamelijk mooie dag met in de late namiddag hier en daar een onweer. De maximum temperatuur bedroeg  21,8° en die werd om 17u28 waargenomen.  De minimum temperatuur liet  10,9° noteren en dat gebeurde 's morgens om 6u10.
9  Mei  2005 was een dag met bewolking en zon en een maximum temperatuur van  13,5° om  16u22 opgetekend.  De minimum temperatuur  bedroeg die dag  4,1° en dat werd om  6u32 waargenomen.
De warmste 9de mei sinds de waarnemingen van Ukkel was deze van  1976 met  29,8° !  De koudste 9de mei ooit kwam in  1926 voor met  min 1,9°.

Inderdaad morgen is het de beurt aan Sint-Macharius om ons een bezoekje te brengen en een weerspreuk rond de brave man zijn persoon leert ons 't volgende :

" Sint-Macharius rust noch duur,
want de hemel staat in vuur. "

Deze weerspreuk komt ons alleen maar duidelijk maken dat het begin van mei zeer winderig kan zijn, een  rode hemel is trouwens een voorteken van wind !
Morgen kijken we dan weer uit naar Sint-Job die op 10 mei bij ons langs komt. En de dag na zijn bezoek komen de "koude santen" of alias de vries of ijsheiligen op bezoek ! Reden te over om de komende dagen goed in de gaten te blijven houden !

8 Mei  2006 was een dag met twee gezichten, in de voormiddag was het zonnig en in de namiddag kregen we toen regen. De maximum temperatuur bedroeg die dag  21,4° en dat werd om 13u05 waargenomen. De minimum temperatuur werd 's avonds om 19u14 opgetekend en die bedroeg  14,2°.
8  Mei  2005 was een bewolkte dag met heel even wat regen, het werd toen niet warmer dan  13° en dat werd om 16u31 vastgesteld. De minimum temperatuur werd 's morgens om 6u18 genoteerd en die liet  4,4° optekenen.
De warmste 8ste mei sinds de waarnemingen was deze van 1976 met  28,3° !  De koudste 8ste mei ooit kwam in  1944 voor met  min 2,2° !

Mocht het een eerder  koele mei worden,  denk dan vooral niet dat mei geen zomerse dagen kan geven, integendeel zelfs

" In mei alvast,
zijn jas en hoed tot last. "

En die warme mei-dagen geven ons soms ook onweer en dan zeggen de weerspreuken ons 't volgende :

" Het onweer in de schone mei,
doet 't koren bloeien op de hei. "

OF.......

" Als 't dondert in mei,
is er dikwijls hagel bij. "

We zijn dus verwittigd !  En in het Gentse is onweer slechts goed een bepaalde kategorie groenten, zo zegt men in die streek :

" Donder en weerlicht in meie,
slechts voor antzuun en preie. " 
 
"Antzuun" staat hier voor  ajuin, we waren even in het Gentse weet je wel ! Morgen kijken we dan weer uit wat Sint-Macharius ons overmorgen gaat brengen.