Januari wordt begraven !

Vandaag is Sint - Aldegonde op bezoek en lees maar wat de weerspreuken rond haar persoon ons te vertellen hebben :

" Dooien op Sint - Aldegonde,
vult kelder met een vloed van zonden. "

En of ze van koude houdt :

" Sint - Valerius en Aldegund,
hebben het op kou gemunt. "

Maar als troost misschien toch dit :

" Een mooie Aldegonde,
een mooie avondstonde. "

Met mijn dank aan het Heiligenbeeldmuseum van Nederland, u bezoek zeker eens waard ! ! !

De H. Aldegondis, van Maubeuge(Fr.), zuster der H. Waldetrudis, muntte uit door hare zuiverheid. Ten einde aan de liefde van een ontuchtigen vorst te ontsnappen, stichtte zij eene abdij te Maubeuge en bekwam van God lichamelijke kwellingen : zij kreeg een afgrijselijke kanker die ze verduldig verdroeg en waaraan zij in 680 stierf.
Te Zwevezele(W-Vl.), te Deurle en Mespelaere(O-Vl.), wordt de heilige gediend tegen den kanker. In deze laatste plaats bijzonderlijk wordt ze van heinde en verre vereerd. Op de beeldekens die men aanplakt ter gelegenheid der octaaf, leest men :

Alle die ghebreken van ruppen ofte zweren
van cancker ofte vier, en hulpe begheeren,
dat hy tot Mespelaer Ste Aldegonde groet,
en zoecke deur dezelve genezinghe ende boet.

Te Zwevezele wordt de verheffing der relieken der heilige gevierd den derden Zondag van September. Zij wordt er gediend tegen de pest, kanker, koortsen, hoofdpijn, doovigheid, lamheid, zweerende borsten en alle zweerend vuur.

Deze maand komt er nog 1 weerheilige op bezoek en die doet dat morgen al met name Sint-Aldegonde. En wat die ons te vertellen heeft is niet direct het beste nieuws maar dat leest u morgen dan wel. Vandaag doen we het met de volgende spreuk.

\" In januari ziet men liever een wolf,
dan een ploeg in het veld. \"

Maar of we die wolf ook gaan zien ??? Ik denk beter van niet !

Emebertus was de broeder der HH Gudula, Reinildis, Pharaïldis en Ermentrudis; hij werd geboren te Ham bij Aalst. Bisschop van kamerijk stierf hij op bezoek aan zijne familie, getroffen door de koorts, tegen dewelke hij nu gediend wordt (715).
Alhoewel Carloman, de groote keizer van het Westen in de officiëele heiligenrij niet opgenomen is, wordt hij in sommige streken, vooral langs de Maas, als gelukzalige vereerd.
Nog altijd is Karel de Groote een groot figuur bij het volk, en dikwijls zien wij hem met zijne ridders optreden in den volksgeliefden Poesjenelkelder. Heden zijn de Poesjes fel aan 't kwijnen, alleen in 't Vlaamsche land mag de stad Antwerpen er op roemen dit oude poppenspel bewaard te hebben, tot genot der kinderen die hunne centen gaarn verteren in 't Kelderke, aan 't oud Vleeschhuis.

Hoe zal 2006 zijn op weergebied ? Wie stelt zich die vraag al eens niet ? En wie kan er een juist antwoord op geven ? Waarom dan eens geen weerspreuk geloven en deze eens serieus nemen ?

" 't Begin en 't eind van januaar,
tonen het weer voor 't ganse jaar. "

Ziezo, zo simpel en eenvoudig is het antwoord. Nu maar afwachten of die jaren lange ervaringen ons ook de waarheid vertellen. ? ? ?

Mochten we deze dagen sneeuw krijgen dan zou de volgende weerspreuk wel eens de waarheid kunnen worden.

" Van sneeuw die op een harde bodem valt,
zegt men : hij striebelt beddeke voor meer. "

Weet dat we nog altijd in 't putteke winter zijn, er kan ons nog alle weer wachten !

Vandaag vereren men de H. Joannes Chrysostomus en van of over hem vertelt de Volkskundige kalender \'t volgende :
Als Patriarch van Constantinopel gebruikte hij zijne welsprekendheid tot het verdedigen van het Geloof. Hij werd door de keizerin Eudoxia tot tweemaal toe verbannen en stierf in ballingschap (467).
De overlevering meldt dat eene bie in zijn mond kwam rusten toen hij nog kind was, en er honing uit vloeide waardoor zijn woord zoet als honing werd. Daarom wordt hij door de bieënhouders tot patroon gekozen. Om zijne welsprekendheid wordt hij door de redenaars als beschermheilige aanroepen.

Welke zomer we moge verwachten kunnen we misschien al een klein beetje afleiden uit volgende weerspreuken ?

" Op een milde januari volgt vaak
een gure lente en een hete zomer. "

Bovenstaande weerspreuk wordt door de volgende een beetje in 't gelijk gesteld vind ik :

" Zoals januari is,
zo is juli. "

In de Volkskundige kalender vond ik nog een heel oude weerkunde, toepasselijk op vandaag, en die wil ik u zeker niet onthouden.

 Sint Pauwelsbekeeringe
met den zonneschijn,
is goed voor vruchten,
kooren en wijn.

Dits sinte Pauwelsdach, mi dinct
als hi sinc cappe droeghe binct
Soe hopemen der goeden tyt,
tvolc es daer of zeere verblyt,
ende van eenen goeden oexte in hopen.

Op dezen dag leveren de vier winden, omtrent middernacht een hevigen strijd op het kruispunt van vier wegen; de wind, die op klokslag 12 uur heerscht, blijft gedurende het jaar.

Uit de Volkskundige kalender voor u gelezen :
Te Galmaarde bij Geraardsbergen deelt men de S. Pauwelsbroodjes.
Het was de gewoonte dat een man, die boven zijn kleeren een wit hemd had getrokken, te paard de straten van het dorp en der naburige dorpen doorliep en kleine bolletjes van roggemeel met zout onder het volk uitstrooide, hij zegde : " Zout, ik werp u uit met de hand die God mij verleent heeft. " De boeren verzamelden die bolletjes en gaven ze als een krachtig behoudmiddel tegen allerlei besmetting hun stalvee te eten.
Het recht om S. Pauwel te verbeelden werd verpacht. Dit geschiedde ter herinnering eener gebeurtenis van 1382. Toen heerschte er eene veepest die veel slachtoffers maakte; de arme dorpelingen wisten niet wat aanvangen, toen op S. Paulusbekeeringsdag een man te paard verscheen, die er zeer eerbiedwaardig uitzag en in 't wit was gekleed. Hij doorliep het dorp en de omstreek en deelde aan koe- en schaapherder kleine witte koekjes uit tegen de ziekte, welke als bij tooverslag verdween. Men denkt dat het S. Paulus zelf is die gekomen was. Heden worden de S. Pauwelsbroodjes na de mis gewijd en aangewend tegen het steken der aardappelen en het zwart in het graan.
Om 1 uur Vergadert de jeugd, de S. Pauwelsbende. De leden zijn gekleed met witte broeken en in hun hemdsmouwen, het hoofd bestrooid met tarwebloem, gewapend met een houten sabel; zij scharen zich rond het Pauwelspaard : een strooienpaard opgesmukt van kop tot teen. Dan gaan zij naar de S. Pauwelskapel, zingen S. Pauwelsliedekens en trekken dan naar de herbergen.

Of 't is winter, of we zijn de winter kwijt ! ! !

" Op Sint-Paulus stijgt de winter te paard,
of hij breekt zijn nek met 'n reuzevaart ! "

De volgende weerspreuk klinkt al heel wat beter :

" Is Sint-Paulus klaar,
wacht dan op een heel goed jaar. "

Hier moeten we dus hopen op een mooie klare dag, en mochten we zo'n dag niet krijgen, dan brengt volgende weerspreuk weer meer duidelijkheid :

" Sint-Paulus schoon en klaar,
geeft een gezegend korenjaar.
Komt er echter sneeuw of regen,
dan komt een mager jaar ons tegen. "

Als we de volgende weerspreuk moge geloven, en waarom zouden we dat niet ?  Dan zijn we de winter nog lang niet kwijt. Oordeel zelf maar :

" Geeft januari een sneeuwtapijt,
dan zijn we gauw de winter kwijt. "

En aangezien we deze maand nog van geen sneeuwtapijt kunnen spreken......Alle verdere uitleg overbodig denk ik.

Laat mij begionnen met een heel oud gezegde uit de Volkskundige kalender :
Dits de dacht van sinte Vincente
Deerste mestdach van den jare,
heetmen verre ende nare.
De H. Vincentius, bisschop van Saragosse(Spanje) werd op wreede wijze gemarteld : men verscheurde zijn lichaam en goot zout in zijne wonden. Hij wordt aanroepen tegen de ziekten der ingewanden en de koorts.
Te Maarke(O-Vl.) is er een kapelleke, waar men gaat dienen tegen de maagziekten. - Te Eecloo, waar hij de patroon is der kerk, wordt hij nog vereerd tijdens de octaaf. De stad en het omliggende werd dikwijls door moeraskoorts geteisterd, waartegen men dien heilige hier aanriep. Benevens de koortslijders nemen de ooglijders hun toevlucht tot het gewijd S. Vincentiuswater dat in de kerk uitgedeeld wordt. Tot aan den Franschen tijd, was er op het kerkhof een put waarvan het water, onder de aanroeping van den H. Vincentius jaarlijks gewijd werd.
Ieder jaar hadden er twee processiën plaats : de kleine op zijn feestdag, wanneer het beeld en de reliek rond de stad werden gedragen; de groote, den derden sinxendag, die geheel het grondgebied van Eecloo omvatte. De groote processie onderbleef tijdens de beroerten der 16e eeuw, de kleine verviel onder het Fransch bewind.
Heden wijdt men de S. Vincentiusbroodjes  tegen de koorts, deze broodjes dienden vroeger tot het bewijs der bedevaart, zooals nu nog de bedevaartvaantjes.
Een gebruik :
De jonge meisjes beginnen heden eene noveen ter eere der H. Maagd om een goeden echtgenoot te bekomen.

Vandaag vereren men Sint Vincentius en die heeft ook weer geen te beste weerspreuk voor ons bij, leest u maar :

" Als Agnes en Vincentius komen,
begint men van 't wintervuur te dromen. "

Ik dacht dat ik daar geen kommentaar moet aan toevoegen.
Positiever is dan weer volgende spreuk :

" Vincentius met zonneschijn,
geeft veel koren en wijn. "

Dus.....laat het zonneke schijnen en maak de boerkes blij !

Deze Romeinsche maagd bezegelde hare maagdelijke zuiverheid met het bloed in den ouderdom van 13 jaar (304). Zij wordt aanroepen om de heilige zuiverheid te mogen bewaren.
Men houdt Neetendag, dat is, iemand, bijzonderlijk een jong meisje, besteken ter eere der H. Agnes, hare patrones.
Op Neetendag hadden de vrouwen het recht een geschenk te eischen van hun echtgenoot : den oorsprong van dit gebruik schijnt men te vinden in het feit dat men in januari trouwde; dit gescheenk was dus ter gelegenheid der verjaring.

Nog een weerspreuk die we eerder ook al eens hoorde :

" Als Agnes en Vincentius komen,
is er nieuw sap in de bomen,
(of) begint men 't wintervuur te schromen. "

Vincentius die krijgen we morgen over te vloer !

Vandaag hebben we geen "weerheilige" op bezoek, dan maar een weerspreuk meegeven met betrekking op deze maand.

" Januari zonder regen,
voor de boerenstand een zegen. "

Op enkele dagen na, zou die zegen er wel eens kunnen komen.

Vandaag zijn Sint Fabiaan en Sebastiaan op bezoek, en vooral Sint Sebastiaan lijkt geen gemakkelijk persoon, leest u maar....

" Sebastiaan en was geen kniezer,
maar blijft een goede vriezer. "

OF......

" Sebastiaan die het were maakt,
doet het vriezen dat het kraakt. "

En nog een bevestiging :

" Met Sint Bastiaan,
komen de harde koppen aan."

Er wordt de komende dagen dus uitkijken, we zouden wel eens voor een " Brrrrrrrrr" erg koude periode kunnen staan ?

De H. Fabianus stierf in 250; hij regelde verschillende punten der kerkelijke wetgeving.
De H. Sebastianus, soldaat van den keizer, werd om zijne standvastigheid in het geloof aan een boom gebonden en met pijlen doorboord. Nog levend gevonden, werd hij opgenomen en genas. Later vertoonde hij zich aan den keizer en schandvlekte zijn gedrag. Deze deed hem ter dood geeselen (288)
Om de wijze zijner martelie werd de H. Sebastiaan tot patroon gekozen der Handboogschutters. Deze gilden zijn talrijk in ons land : reeds in 1302 ontving dit van Yper de goedkeuring. Gent in 1322.- Leuven in 1343. -Brugge in 1396, -Aalst in 1421 en Mechelen in 1432.
De feestdag werd gevierd met eene mis waarna de gebruikelijke smulpartij plaats greep. Menigmaal werd er toen om prijs geschoten.
Hij is de patroon tegen de pest, die onvoorziens treft gelijk een afgeschoten pijl. Te Brugge werd hij vereerd onder de Pestheiligen in de S. Gilleskerk. De kerk van Linkebeek(Br.) is den H. Sebastianus toegewijd. Men zond er " ter pelgrimage " de boogschutters die iets misdreven hadden.