Gedonder in maart !

12 Maart 2005 was een dag met wat zon, wind en bewolking maar wel een droge dag. Het warmste moment van die dag was om 14u57 toen het kwik 7,3° bereikte.  De Minimum temperatuur bedroeg toen 0,6° en werd om 1u45 opgetekend.
Ik ben ook nog eens gaan kijken naar 12 maart 2004 en toen was het ook een bewolkte dag met \'s avonds regen. De maximum temperatuur bedroeg toen 6,4° en de minimum temperatuur ging toen net onder nul met een min 0,6°
Persoonlijk zie ik de echte lente, of een prik ervan,  ten vroegste vanaf 16 maart e.k. bij ons aankomen. Voor die datum kan de warmte gewoon niet uit de grond, zo simpel is dat. Eerstdaags lees u daar alles over in een van mijn volgende weerspreuken. Zien of de \"Blog-weerman\" zijn gelijk zal halen ?

Omdat er rond over Halfvasten vroeger zo veel te doen was, en er zo veel over te vertellen valt, wil ik er vanaf nu, toch al dagelijks mee beginnen. De Duikalmanak, dat is een erg oude kalender, noemt de zondag van Halfvasten rozenzondag, zomerdag, midvasten, 't scheen van winter en zomer.  Onze voorouders noemde dat altijd het schoonste deel van het jaar. Het vinden van 't eerste bloempje, 't zien van de eerste zwaluw, 't horen van de koekoek, het waren en zijn nog altijd de eerste tekens van een nakende zomer ! Daar er rond deze tijd nogal vaak een onweder in de lucht hangt, zei het volk toen als ze de donder hoorde : de zomer en de winter scheen, of.... ze zijn aan 't vechten. De zomergraaf komt en die steekt de winter buiten ! Vroeger en dat is nu al heel veel jaren geleden, dan was Halfvasten het heropbloeien van de carnaval, iets dat nu totaal uit ons Vlaamse land verdwenen is.  Het werd zo'n beetje vervangen zegt maar, door de tegenhanger van Sint-Maarten en van Sint-Niklaas te vieren. Ik bedoel uiteraard de Graaf van halfvasten. Wie onder ons kent die niet ? Over de oorsprong van de graaf is men het niet altijd eens. De ene zagen er de gedachtenis in aan de Graven Lodewyk van Male of Philips de stoute die, bij hun blijde intrede, geschenken uitdeelden aan de kinderen die hen tegemoed kwamen. Anderen dan weer zagen er het oude godenfeest in ter ere van Thor, bij het begin van de zomer. Wat dhr Sleeckx er in zijn boek " Straten van Antwerpen" over zegt, wel dat vertel ik u morgen dan wel. Tot morgen dan ? Met het vervolg van halfvasten !

Morgen zijn we al aan de tweede zondag van de Vasten toe. Te Brugge zowel als te Ieper noemt deze dag Kraekedag. In Ieper plachten de gilden toen een ommegang te doen ter ere van het H. Sacrament. Na de processie werd er dan geschoten voor de ereprijs en dat was in de taal van die tijd : \" Craece, verciert met vergulden ouweelen ende anderzins.\"
Vanaf morgen ga ik reeds vooruit blikken naar Halfvasten in de tijd van toen, en reken maar dat daar een aardig stukje over te vertellen valt.

11 Maart van verleden jaar was een bewolkte dag met tegen de avond aan regen.  De maximum temperatuur bedroeg toen 8,5° en de minimum temperatuur dook nog even onder nul met min 1,1°

Inderdaad, morgen komt Sint-Gregorius op bezoek en in dat verband vond ik in mijn verzameling een erg mooie weerspreuk, lees maar :

\" Is \'t weer op Sint-Gregorius dol,
dan kruipt de vos reeds uit zijn hol.
Is \'t schoon en zonder vlagen,
hij schuilt nog veertien dagen. \"

Dus....zijn we in feiten morgen beter af met een dol weertje !

Vandaag vereren men de H. Hymelinus en dat doet (deed?) men meer bepaald ook te Sint Maartens-Vissenaken(Limb.) De overlevering vertelt dat de heilige geboren werd in Schotland. Bij zijn terugkeer uit Rome, rustte hij, aan de tering lijdende, te Vissenaken waar toen de pest heerste. De heilige vroeg te drinken aan de meid van de pastoor, doch deze, uit vrees van de pest weigerde, zeggende : kom naar de pastorij, daar kunt gij drinken. Hymelinus verzocht haar nadrukkelijker, zeggende dat haar meester er zou voor beloond worden. Zij stemde uiteindelijk toch toe. Wanneer de pastoor het water dronk, vond hij het veranderd in wijn. De meid verhaalde nu van de vreemdeling, die geherbergd werd, doch hij weigerde het mollige bed en verkoos wat stro in de stal. Drie dagen later stierf hij. Nauwelijks was hij gestorven of de klokken luidden van zelfs; aan de ingang van de kerk vond men een gereedgemaakt graf, zodat het volk de vreemdeling als een heilige aanzag. En welhaast geschiedde er wonderen bij het graf. De heilige Hymelinus wordt gediend tegen de tering en de vallende ziekte, alsook voor de kwijnende kinderen.

10 Maart was verleden jaar, wat men noemt een tamelijk mooie dag, ook een droge dag en het kwik liep toen op tot maximum  8,9°.  Wel noteerde men toen als minimum  een min 1,9° wat vorst betekend. Wel had de temperatuur toen toch de neiging van wat op te lopen en blijkbaar zit dat er nu ook weer in ?

Vandaag wil ik wat wijze raad brengen voor zij die graag in de tuin werken. En die wijze raad laat ik graag door twee spreuken brengen. Een eerste die zegt :

\" Wie grote bonen wil eten,
moet de maart niet vergeten. \"

En andere spreuk, en die lijkt mij zelfs heel wijs, die zegt dan weer :

\" Zaai in maart niet vroeg,
er is nog tijd genoeg. \"

Morgen zien we dan weer wat Sint - Gregorius voor ons in petto heeft, die komt a.s zondag op bezoek !

Maart is de lentemaand en die heeft altijd een erg grote invloed op het weer, een heel oude weerspreuk is daar trouwens getuige van :
Als Maerte es drooghe, sonder reghen,
dan dinct den lieden wesen goet.
Noyt was gheprezen martse vloet,
maer men prijst warmen sonneschijn.
Als de lente en de zomer uitnemend vochtig zijn, of als het in het bloeien van de bomen hard mist of rijmt, dan zullen er in dat jaar geen overvloedige vruchten gewonen worden. Maartse sneeuw is niet goed voor het gezaaid koren, en komt er vorst op, dan bederft er veel koren wegens de kou. Ook weer een weerspreuk getuigd dat
Maartse sneeuw,
doet aan de akkervruchten wee.
Het wangeloof dan :
Muggendans in maart voorspelt sterfte bij de schapen. Maartse sneeuw, zo geloofde men vroeger jaren, zo goed zijn tegen brandwonden.  Valt heel de maand maart in de Vasten, dan noemde men dat besloten Maarte, en dat zou slecht zijn voor de vrouwen die aan \'t sparen waren.
Tot slot nog een van die heel oude spreuken toepasselijk op deze maand :
Voor oude lieden heeft meert,
kwaed hair in zijnen steert.

9 Maart 2005 was net dezelfde dag als 8 maart 2005.  Een bewolkte dag met af en toe een lichte bui van regen. De maximum temperatuur bedroeg verleden jaar 7,8° ,  terwijl men als minimum temperatuur 3,8° noteerde. Wel begon de temperatuur verleden jaar lichtjes te stijgen, en dat lijkt er dit jaar ook in te zitten. Deze dagen lijken dus wel tweelingen te zijn van de dagen van verleden jaar.

Morgen krijgen we Anastatia op bezoek en vieren we het feest van de 40 Martelaren.  Beiden kunnen ze weer een serieuze invloed hebben op ons weer, met altijd de nadruk op kunnen uiteraard. Een eerste weerspreuk vertelt ons :

" Valt er op Anastasia regen,
dan ligt er veertien dagen modder op de wegen. "

De Veertig Martelaren zouden dan weer aan andere invloed kunnen hebben, want zegt de weerspreuk :

" Als vorst de veertig martelaren brachten,
dan houden zij die veertig nachten. "

Dus voor morgen zien we best geen regen, en zeker geen vorst !

Hoe het er vandaag, nu heel veel jaren geleden aan toe ging, ben ik gaan opzoeken in de volkskundige kalender. Ik vond er wat over Ieper en dat wil ik u toch graag meegeven.
Te Ieper is het (was het?) vandaag kattewoensdag omdat men bij het openen van de foor enige katten pleegde van de Halletoren te werpen. Dat kattenwerpen geschiedde, zo zegt men, om aan de hele wereld te doen inzien dat de Ieperlingen de afgoderij hadden verzaak, en om hun bekering tot het christen geloof te herinneren.
Vroeger, tot in het jaar 1231, wierp men deze katten van de toren des kasteels en soms van de Sint Martenstoren, maar toen de halle gebouwd was, werd het kattensmijten van deze toren gedaan op de feestdag van O. H. Hemelvaart, dag van de opening der foor. In 1475 bracht men dit gebruik naar de woensdag van de Vasten en men noemde die dag : Kattedag. Toen viel het samen met de jaarmarkt.
Een van de volgende dagen vertel ik hier zeker nog meer over de Vastentijd van vroeger, met nog een serieuze \"brok\" over Halfvasten.

Verleden jaar was het vandaag een bewolkte dag en viel er af en toe een lichte regenbui !  De maximum temperatuur bedroeg toen 7,3° en de minimum temperatuur die toen opgetekend werd was 3,9°. Niet echt veel verschil met vandaag dus.

Morgen krijgen we het bezoek van Francisca ook wel eens Ciska genoemd werd. Ik kan u verzekeren dat die Ciska geen gewoon is, en wat de weerspreuken over haar vertellen, wel dat zou wel eens kunnen kloppen.

\" Ciska, Ciska schei er uit,
en schud toch dien brol niet uit. \"

Of.....misschien nog iets erger

\" Francisca brengt hagelbollen,
die uit donderwolken bollen. \"

Hopelijk is ze ons morgen toch een ietsje beter gezind, maar....we zijn verwittigd he ?

In Maart is het weer nog koud, doch meestal droog(vroeger dan toch) en toen gingen de kinderen op \'t straat spelen. Hun geliefkoosde spel was lopen. Bij het naar school gaan vonden ze allicht een steen ofwel hadden ze een bal, en die werd dan met de voet om het verst gestoten. Was de weg lang genoeg, vooral op den buiten, dan liep men naar een aangewezen doel : b.v. een boom of een huis. Tijdens de speeltijd of \'s avonds thuis na de klas, speelde men Bare, oorlog, diefke of soldaatje. Om zich lopend te verwarmen, speelde ze met den hoepel. De hoepel was, ofwel een band  van een bierton of kuip, ofwel een bazaarhoepel die voortgedreven werd met een stok.  Half maart kwam de kaatsbal voor de dag. De kaatsbal was rond : men had de lederen bal, klein van wit leder gemaakt met zavel gevuld. De grote bal met paardshaar gevuld en de elastieken bal in gutta-perca(caoutchouc).
De kinderen kaatsten tegen de muur om \'t langs : een uithouwerke doen; zij kaatsten naar elkaar soms met twee ballen, en dan zongen de meisjes een liedje. Speelde ze alleen, dan ging de bal op en neer terwijl ze, tussen het op en neergaan van de bal, zich omdraaiden, in de handen sloegen, en dan zong het kind:
Al in de lijn,
een potje mee wijn,
een potje mee water,
dan wasch ik mijn handjes
al in de fontein.
Ik droog ze weer af,
ik zet z\' in mijn zij,
en kniel er daar bij,
ik sta weer op ,
ik draai mij rond,
gelijk ne kerremishond.
Waar is toch die goede oude tijd naartoe ?
Morgen heb ik het dan weer over de tweede woensdag in de Vasten en dan neem ik u mee naar Ieper.

7 Maart 2005 was een dag met af en toe een bui ! Maar met toch al een ietsje hogere temperatuur.  Als maximum werden toen 7,1 graden opgetekend, terwijl de minimum temperatuur  1,4°  bedroeg. Ik kan u nu al wel verklappen, dat de temperatuur toen lichtjes in stijgende lijn is gegaan, ik zeg wel lichtjes !
Wat we wel kunnen vaststellen is het feit dat maart van verleden, toch wel wat gelijk op de maart van dit jaar. Tot vandaag toch !

Als we deze maand nu iets kunnen missen als tandpijn, dan is het toch wel sneeuw zeker !  Lees eens wat deze weerspreuk ons zegt :

" Stof in maart brengt lover en groen,
sneeuw in maart kan veel kwaad doen. "

Daar zit maar een ding op, we moeten vanaf nu alle sneeuw gewoon weigeren, weg met dat kwaad zeker  ! ! !

De heer Fris zag er een overblijfsel in van de heidense plechtigheid ter ere van Ceres en Bacchus. Hij vond er twee gewoonten in die bij de Kelten en Franken bestonden, namelijk : het vereren van het water en inzonderheid van de bronnen, en het vieren van de terugkeer der Lente door het aanleggen van vreugdevuren. Vroeger zal men wel op den Oudenberg feestvuren ontstoken hebben om de aankomst van het nieuw Jaargetijde te vieren (Tonnekensbrand weet je nog?). Men zal er ook de bron vereerd hebben door er allerlei voorwerpen in te smijten, zoals het toenmaals gebeurde en nog gebeurt bij heidense volkeren. Wanneer het Christendom zich hier inplantte, zal de Kerk die heidense gewoonte gekerstend hebben ter ere van Maria.
Rondom de stad op twee uren afstand, staan (stonden?) de kinderen op de heuvelen of in de boomkruinen te turen naar den Oudenberg, wanneer zij de klaarte bemerken van den tonnekensbrand, haasten zij zich met stro en schavelingen, naar ene aangeduide plaats; de oudste binden dit op ene peers, het vuur wordt er aangebracht, en dan begint de rondendans en een algemeen lawaai van wallemkebrand. De ouderen springen door het vuur en maken tuimelpaarten.
In Limburg noemt men de eerste zondag van de Vasten Kaaszondag en Broodzondag. Men smijdt een verse kaas op en eet zeven verschillende soorten van brood. Om zeker te zijn van het getal, gaat men rond bij vrienden en kenissen, om overal iets te gebruiken. Die oude gewoontes van vroeger toch ! ! !
Morgen vertel ik wat over de spelen die vroeger in maart plaats vonden. Volgende woensdag heb ik het dan weer over de 2de woensdag van de Vasten en Ieper. En zo naderen we dan Halfvasten en...de Graaf van halfvasten 

Sinds gisteren kan je hier nu dagelijks lezen hoe het weer verleden jaar was op deze dag. En hoe was 6 maart 2005 ?
Dat was een bewolkte dag met sneeuwbuien !  De maximum temperatuur was 3,5°, en als minimum noteerde men min 4,7°
Morgen kijken we dan weer terug naar 7 maart 2005