Archief

1  Oktober 2008 was een bewolkte dag met veel wind en buien, echt Bamis-weer zegt maar. De maximum temperatuur bedroeg 17° en die werd om 14u37 waargenomen.  's Nacht, en dat was om 0u20 om precies te zijn, schreef men toen de minimum temperatuur op en die liet 12,6° noteren. - De warmste 1ste oktober sinds de waarnemingen van Ukkel in 1833 was deze van 1908 met 26,7°.  - De koudste 1ste  oktober die in Ukkel gekend is was deze van 1940 met amper 1,4° !

Voor de gewone mens is de gewezen graaf van Haspengouw, later Sint-Bavo, de  portier van de herfst ! Daar hij ook de patroon van de goede oogst is, wordt de mis welke op deze dag voor de vruchten der aarde gelezen wordt, de "Bavomis" genoemd, waaruit dan " Bamis " is ontstaan. Men spreekt ook van Bamisweer, dat is het weer omstreeks 1 oktober : regenslag en wind. Met "Bamis" trok vroeger jaren de boer zijn rood slaaplijf aan en deed dit  pas met Pasen weer uit. Onze grootmoeders snoerden op deze dag een blauw baaien rok boven de rest, en zaten er warmpjes in.
En als het morgen zou regenen, wel dan regent het ook met Kerstmis  :

" Als 't regent op Bamis,
dan komt een natte Kerstmis. "

En vallen de bladeren reeds volop van de bomen dan verwachten we een voorspoedig jaar :

" Rijzen de blâren met Bamis,
een vruchtbaar jaar teweeg is. "

De beukenootjes worden geacht rond 5 oktober rijp te zijn, hetgeen niet belet dat Sint-Bavo de eerste reeds laat vallen !
Wie een bijzondere devotie koestert voor Sint-Bavo ontsteekt op zijn feestdag een kaarsje en moet alsdan niet bang zijn van de winter.

Die offert een keerse voor Sint-Bavo
ontbreekt het nooit aan turf en hout
aan olie en aan smout.

Genoeg voor vandaag,  ik ga september uitwuiven en beukenootjes rapen ! En.... ik hoop hier morgen weer terug te zijn, tot dan ?

ktober komt voort van octo = acht(ste), en hij was dan ook de achtste maand in de oud-Romeinse kalender. Door de Romeinen werd deze maand aan Bacchus, de god van de overvloed, van de wijn, toegewijd. Ook door de Saksers werd ze Windummemanoth genaamd, hetgeen wijnoogstmaand betekent.

Sinds in Vlaanderen de druiventeelt niet meer zo in ere is, kreeg hij de naam van zaaimaand, omdat het zaaien van het winterkoren in deze maand de voornaamste bezigheid van de boer is. De benaming van reuzel-, rosel- of ruselmaand kwam wellicht voort door het feit dat in deze maand het slachten een aanvang nam. Daar de eikels nu uit hun bolsters springen, kreeg hij ook de naam van eikelmaand. Een andere benaming is hersel- of aarzelmaand, omdat het jaargetijde als het ware aarzelt. Rozenkransmaand is zijn jongste naam, doordat hij aan de rozenkrans toegewijd werd. Een oud versje zegt :

Ik was de achtste maend, als Meert de eerste was,

En dus was toen mijn naem October, mij van pas :

Ik kom met Regen, en een groot gedruys van Winden,

Past op uw’ Dijk en Dak, eer ik die kom verslinden.

De dagen worden korter en korter, van 1 tot 31 oktober verkorten ze met 1u 51 min; Oktober  is ook de eerste der drie donkere maanden.

30 September 2008 was een bewolkte dag met regen, september kon ons niet slechter verlaten ! De maximum temperatuur bedroeg slechts 14,1° en die werd om 14u16 waargenomen in het weerstation van Kapelle o/d Bos. Op dezelfde plaats noteerde men toen 's nachts om 1u10 de minimum temperatuur en die liet 9,1°  opschrijven. - De warmste 30ste september sinds de waarnemingen van Ukkel in 1833 was deze van 1895 met 26,6°. - De koudste 30ste september die in Ukkel bekend is was deze van 1887 met 1,9° !

De wijngaardiers slaan rond deze tijd met grote aandacht de nachtvorsten gade welke vóór Sint-Michiel komen, en dit omdat ze veronderstellen dat deze in verband staan met de vorst in mei. Is het drie of vier weken koud vóór Sint-Michiel, dan zal het drie of vier dagen vóór Sint-Filippus (1 mei) vriezen. Komt de koude slechts drie of vier dagen vóór Sint-Michiel, dan is het zeker dat de vorst in mei aan de wijngaarden veel schade zal veroorzaken, als het op 1 mei stil en niet winderig is.
En dan tot slot voor vandaag, en zoals ik u gisteren al beloofde, nog wat in verband met de trekvogels welke op Sint-Michiel ons land nog niet verlaten hebben.  Een weerspreuk vertelt ons daar 't volgende over  :

" Houdt Sint-Michiel nog hier
het trekkend wild,
dan blijft het weer lang zeer mild. "

Nog een andere weerspreuk zegt het ons dan weer als volgt :

" Trekt vóór Michiel de vogel niet,
geen winter is nog in 't verschiet."

En wat gedacht van deze :

" Wanneer de zwaluw
de dag van Michaël ziet,
dan begint de winter vóór Kerstdag niet. "

Vandaag is het ook de dag waarop de  ploeg geborgen wordt tot volgend jaar. En vandaag bracht ik voor u ook de laatste weerspreuken van september  mee !  Morgen sluiten we de deur van september weer voor een jaar en kijk ik al vooruit naar de komst van oktober ! Afspraak voor morgen dan maar ?

29 September  2008 was een bewolkte dag met heel even wat zon en een maximum temperatuur van 16,8° die om 14u22 waargenomen werd. 's Nachts, en dat was om 1u11, noteerde men toen de minimum temperatuur en die liet 6,7° opschrijven.  - De warmste 29ste september sinds de waarnemingen van Ukkel in 1833 was deze van 1934 met 26,9°. - De koudste 29ste september die in Ukkel gekend is, was deze van 1936 toen het kwik niet hoger geraakte dan 1° !

Spreken wij hier bij mooi weer rond deze tijd van het Sint-Michielszomerke, dan noemen ze dit in de Kempen,  in de streek van Nieuwmoer de Keeske-Nijsenszomer. Een zekere Corneel Nijsen ging vroeger geregeld nog " turf steken " in het najaar. Als het dan b.v. in september slecht weer was dan troostten de inwoners zich door te zeggen dat Keeske Nijsenszomer nog moest komen. Wat met zekerheid een feit is, zijn de dagen die nu wel snel korter worden en vroeger jaren werd op Sint-Michielsdag de schafttijd van vier uur bij de landarbeiders weggelaten en dit duurde zo tot 24 februari wanneer Sint-Mattijs hete stenen werpt op 't ijs. De landarbeiders zegden toen :

" Sint-Michiel steekt de vierurenboterham
in de zak.
Sint-Mattijs brengt hem ons weer."

's Avonds bij het eten moet reeds licht branden, en de volkszeg luidt :

" Sint-Michiel steekt het licht aan,
Maria-Boodschap (25 maart) blaast het uit. "

Met de jaren is ook het volksgebruik verdwenen om op Sint-Michelsdag een galnoot te openen en na te gaan of deze vol en gezond was; zo ja, dan was een vruchtbaar jaar te verwachten. Was ze echter leeg en vochtig, dan voorspelde dit koude. Zat er een spin in, een vlieg of een worm, dan betekende dit een ongelukkig, een middelmatig of een goed jaar. Naar gelang de vlieg of de worm, werd de duur van de winter bepaald : zat er een vliegje in, dan verwachtten ze een korte winter, ze zouden erdoor vliegen. Met een wormpje ingtegendeel kwam een lange winter, want dat kropen ze er door !
Morgen op de dag van Sint-Michiel zelf laat ik de weerspreuken nog wat vertellen over het trekkend wild en de vogels die ons ja dan neen al verlaten.  Tot morgen !

28 September  2008 was andermaal een prachtige zonnige dag met een maximum temperatuur van 20,1° die om 14u52 waargenomen werd !  Het Sint-Michielszomerke deed zijn naam alle eer aan ! 's Morgens, om 7u14 om precies te zijn, schreef men 3,5° op als minimum temperatuur voor deze dag. - De warmste 28ste september sinds de waarnemingen van Ukkel in 1833 was deze van 1934 met 28,7°. - De koudste 28 september die in Ukkel gekend is, is deze van 1939 met 1,2° !

Sint-Michiel of de heilige die de duivel in de hel wierp,  die wordt in ons land nogal gevierd zegt maar. Bij ons in Vlaanderen is Sint-Michiel vooral een landbouwpatroon en meer bepaald een weerheilige. Men vestigd veel hoop, en terecht, op de Sint-Michielszomer omdat de aartsengel de goede reputatie heeft zijn feestdag te omringen met enige zomerse dagen, minstens een week, die als afscheid van de zomer in het vooruitzicht van de herfst wordt beschouwd. In werkelijkheid, en laat dit duidelijk zijn, komt de Sint-Michielszomer niet geregeld op dezelfde dagen, evenmin als b.v. de zomer op 21 juni, 's nachts om twaalf uur klokslag komt. Een eerste weerspreuk komt ons 't volgende vertellen :

" Acht dagen zonneschijn,
brengt Sint-Michiel om wel te zijn. "

Sint-Michielsdag is ook een erg belangrijhke dag in de natuur, wellicht omdat op die dag vroeger jaren op verschillende plaatsen het gezamelijk oogst- en dankfeest plaats had. Sint-Michiel is ook de volksheilige van deze maand. Het is nog steeds niet uitgemaakt wanneer de godsvrucht tot Sint-Michiel in onze gewesten is ontstaan. Dat deze aartsengel een grote populariteit zou verwerven, lag zo voor de hand. Ons volk hecht immers veel belang aan beschermheiligen die door uitzonderlijke daden hebben uitgeblonken. Het kon ook niet anders of de aanvoerder van het engelenheir, dat onder de kreet " Wie is als God ", de Luciferisten versloeg, moest al spoedig tot voorbeeld worden gesteld. Daarom is het zo zonderling dat Sint-Michiel meer als weerpatroon, dan wel als schutspatroon op het voorplan is gekomen.
Vanaf heden worden de dagen echt koeler,  het zomerpak is weg te bergen en zo zegt men in Vlaanderen :

" Sint-Michiel
verbiedt de strooien hoed
en de linnen kiel. "

In Limburg hoort men dan weer dit :

" Sint-Machiel,
verbiedt linnen broek
en henneppen kiel. "

Vroeger jaren, daar heb je ze weer, bestond het zomerzondagspak van onze buitenlieden uit een blauwe kiel en een strooien hoed. Zo zei men dan in Vlaanderen :

" Sint-Michiel,
heeft de winter onder zijn kiel. "

Zoveel dagen het vóór Sint-Michielsdag regent, zoveel dagen zal het rijmen en koud zijn na Sint-Joris (23 april). Regent het overmorgen, op de dag van Sint-Michiel dus, wel dan krijgen we een kwakkelwinter.  Een weerspreuk komt ons dat als volgt duidelijk maken :

" Valt de regen op Sint-Michiel,
doet de winter slecht zijn stiel. "

Of nog ietsje anders gezegd maar met exact dezelfde betekenis :

" Met Sint-Michiel zachte regen,
komt een zachte winter tegen. "

Maar, en zoals aan iedere  medaille, is aan die regen ook een keerzijde want.......

" Is de nacht van Sint-Michiel klaar,
verwacht een strenge winter maar. "

Genoeg voor vandaag,  morgen en ook overmorgen vertel ik nog wat verder over deze Sint-Michielsdag !  Tot morgen dan maar ?

27 September  2008 was een prachtige nazomerse dag met een maximum temperatuur van  20,3° die om 16u45 waargenomen werd in het weerstation van Kapelle o/d Bos.  In datzelfde station schreef men 's morgens om 8u02 de minimum temperatuur voor deze op en die liet 3,2° noteren. - De warmste 27ste september sinds de waarnemingen van Ukkel in 1833 was deze van 1895 met 27,4° en de koudste 27ste september die in Ukkel gekend is was deze van 1837 met 1,8° !