Samenvatting
1. de groep criminele
jonge Marokkanen moet precies worden afgebakend tegenover de grote groep jonge
Marokkanen die geen of weinig overlast veroorzaakt
2. een harde aanpak
is nodig, maar moet altijd gecombineerd worden met een educatief programma
3. dit educatief
programma moet opgezet worden in de wijk en met mensen uit die wijk
4. deskundigen en
vrijwilligers werken samen. De deskundige bemiddelt om in de wijk een netwerk
van solidariteit te creëren
Een probleem dat al lang
aansleept, maar toch oplosbaar is
In de veertig jaar dat ik voor de
kinderbescherming werk is de groep van minderjarige delinquenten drastisch
veranderd. Als directeur van het Orthopedagogisch Instituut O.G. Heldring in
Zetten heb ik de eerste allochtonen zien binnenkomen. Tegenwoordig zijn
Marokkanen oververtegenwoordigd in de jeugdgevangenissen. Veertig jaar geleden
was er ook een plaatsgebrek in die gevangenissen en toen waren er nog
nauwelijks allochtonen. Ik vraag me af waar de autochtone jonge delinquenten nu
verblijven. Zijn Nederlandse jongens ondertussen minder crimineel geworden?
De overheid weet geen raad met
Marokkaanse jongens die buurten onveilig maken. De deskundigen bieden ook geen
oplossing en de wetenschappers laten ons helemaal in de steek. Er zijn geen
Academische Centra waar jonge delinquenten worden opgenomen en waar gezocht
wordt naar efficiënte behandelingsmethoden.
Er is nog nooit een sociaal
probleem geweest dat onoplosbaar bleek. In feite weten we hoe Marokkaanse
jongeren op het rechte pad geholpen kunnen worden. Wat ontbreekt is een
doelgerichte aanpak van de kern van de problematiek en de lokale overheid moet
de kans krijgen knopen door te hakken. Voor een doelgerichte aanpak is nodig
dat we de groep van jonge, recidiverende criminelen duidelijk afbakenen. De
meeste Marokkaanse jongens zijn namelijk niet crimineel, sommigen
beperken zich tot kleine misdrijven zoals de meeste jongeren van die leeftijd,
en slechts een kleine groep staat aan het begin van een criminele carrière. Als
echter op 10.000 Marokkaanse jongens er 300 echt crimineel zijn, dan kan elke
dag in de krant een bericht staan over criminele Marokkanen of enkele
tientallen van hen kunnen een hele wijk terroriseren.Ik doe een poging om
de aanpak van die beperkte, maar gevaarlijke groep in het kort te beschrijven.
De harde aanpak is er al
Het goede nieuws is dat de
politie recidiverende delinquenten vrijwel altijd weet te snappen. De
Marokkaanse jongens die zoveel ellende veroorzaken in probleemwijken van
diverse grote en kleine steden zijn bij de politie goed bekend. Zij kunnen
misschien een tijdje hun gang gaan, ze zijn even de held in eigen kring, maar
als ze niet veranderen zullen ze als volwassenen veel jaren met enkele
lotgenoten in een cel verblijven met een wc-pot in de hoek, en verder zullen ze
vooral veel armoede kennen.
Populisten kunnen schreeuwen om
een harde aanpak, maar die is er al. Als die aanpak niet wordt gecombineerd met
een educatief programma, komen de problemen steeds terug. Recidive na een
verblijf in de jeugdgevangenis ligt tussen de zestig en negentig procent.
Er is geen simpele remedie
Het minder goede nieuws is dat
voor gedragsverandering bij deze jongens er geen simpele remedie is. In een
educatief programma moeten heel veel oorzaken tegelijkertijd en gedurende lange
tijd worden aangepakt. Deze criminelen en relschoppers behoren tot de laagste
sociale klasse, zij zijn mislukt op school, ze hebben niks te doen en vervelen
zich op straat, hun toekomstperspectief is somber, in hun omgeving zijn er
weinig positieve volwassen rolmodellen, op straat ervaren ze vooral veel
misprijzen, de ouders laten het afweten zodat er weinig toezicht is. Vergeten
we ook niet dat daders van geweldsdelicten ook vaker dan anderen zelf slachtoffer
zijn. Bij hen is vaak sprake van haat tegen de hele wereld.
Als we die negatieve context
plaatsen tegenover wat zij willen, wordt meteen duidelijk voor welke moeilijke
opgave hulpverleners staan. Zoals iedereen willen deze Marokkaanse jongens
status, een baan, geld, waardering, respect en veiligheid. De behandeling kan
slechts slagen als hun verwachtingen worden ingelost, als hun
toekomstperspectief verbetert en als de baten van sociaal gedrag de baten van
hun crimineel gedrag overtreffen.
Mislukte interventies komen al te
vaak voor
Vrijwel alle projecten voor jonge
criminelen mislukken omdat zij geen realistisch alternatief bieden voor deze
jongens. De hulpverleners zijn de representanten van de cultuur die zij haten.
Zij zijn moeilijk aanspreekbaar en wat wij goed voor hen vinden interesseert
hen niet.
Hulp in de wijk en vanuit de wijk
Om deze barrières te doorbreken
moet eerst en vooral gezocht worden naar wat haalbaar is in hun eigen omgeving.
Dit lukt het best als volwassenen uit hun eigen omgeving en cultuur daarbij
worden betrokken. De gespecialiseerde hulpverleners moeten niet denken dat zij
zelf veel invloed kunnen uitoefenen op deze jonge criminelen. De taak van de
hulpverlener zie ik als die van een bemiddelaar die in de wijk waar die jongens
wonen een appel doet op volwassen rolmodellen. Deze volwassenen helpen als
vrijwilliger mee in een educatief programma. Dat kunnen leerkrachten zijn die
iets extra willen doen in hun vrije tijd, of succesvolle Marokkanen die als
coach willen optreden, of trainers van sportclubs, of werkgevers van lokale
bedrijven, of ouders die met veel liefde betrokken zijn bij de jongeren in hun
wijk. Al deze vrijwilligers zouden kunnen bijdragen aan een activiteitencentrum
dat in een wijkschool wordt opgericht. Schooluitvallers leren daar taken te
verrichten die nuttig zijn voor de gemeente. Zij leren er allerlei vaardigheden
waarmee ze respect kunnen krijgen. Er worden in het centrum vormen van
vrijetijdsbesteding aangeboden die deze jongeren aanspreken. Zij bereiden er bijvoorbeeld
een intercultureel festival voor, met als bijkomend voordeel dat zij
gemotiveerd kunnen worden voor verbetering van hun taal- en rekenvaardigheden.
De mensen zijn creatief genoeg om zelf een educatief programma aan te bieden
met een grote kans van slagen binnen hun eigen cultuur.
Hulp in de wijk en vanuit de
wijk. Nu biedt de kinderbescherming een verwarrend netwerk van voorzieningen
dat niet alleen ineffectief is, maar in feite de solidariteit van de gewone
burgers verhindert. Geef integendeel de gewone burgers een kans. Laat betrokken
mensen in hun eigen wijk een netwerk van solidariteit creëren. Zo wordt een
probleemwijk toch nog een plek waar het goed toeven is en waar de Marokkaanse
gemeenschap de solidariteit, die eigen is aan hun islamitisch geloof, tot leven
brengt.
Bron : www. Ministrando.org – Auteur Prof.Dr. Juliaan Van Acker
Georges Van Tiggelen