Archief

Ik ergurn mien doö soms an, ot u bitju tu langu deurt. Kspoeëln ook dikwils u ki deuru. En tog … somugu spots viendunk pluzant en doö gunieëtn kook van. Erinur giedur jundur ook da spotju van ‘Pirjee’, u merk van nateurlik mieneeraal spuitwoötur, sterk bruusjhunt. Tvursjhilt van anduru merkun deur zu sterk erkenboöru smaaku en du duust kleeënu belutjus die sterk sprankuln i ju moent. Tgift tog  zooön aangunaam vurfrisjhunt guvoeël.

Fraanswa, du fieguur in triklaamuspotju, wilt u nuutgustrektu woestien deurutrekn mo naa nieks vorzieën teegun du grotstu vijant bie zuku uutstapn … du dust. Agtur i tietju voltn durbie neeru mo nu givut nie up … e nu kruupt verdur. Biekan uutgudroogt, mo du rediengu komt digtur. Wa zieëtn doö ineeënuki vooörem? Muzieëlugots u stalutju woödat du lekurstu drankn vurkogt wordn. Nu droöjt uki zien ooft no du vurkoopur e nu vraagt ‘Pirjee?’ Du vurkoopur antwooört ‘No pirjee” e wa doe Fraanswa? Nu kruupt verdur.

Houden jullie van reclame op TV?

Ik erger mij daar soms aan, als het wat te lang duurt. Ik spoel het ook vaak door. En toch … sommige spots vind ik leuk en daar geniet ik dan ook van.
Herinneren jullie zich ook dat spotje van ‘Perrier’, een merk van natuurlijk mineraal spuitwater, sterk bruisend. Het onderscheidt zich van andere merken dankzij zijn sterk herkenbare smaak en de duizend kleine belletjes die intens sprankelen in de mond. Het geeft toch zo’n aangenaam verfrissend gevoel.

François, de figuur in het reclamespotje, wil een immense woestijn doortrekken maar hij heeft niets voorzien tegen de grootste vijand bij dergelijke uitstappen … de dorst. Na een tijdje valt hij erbij neer maar hij geeft het niet op … en kruipt verder. Bijna uitgedroogd, maar de redding is nabij. Wat duikt daar voor hem op? Waarempel een stalletje waar de heerlijkste dranken verkocht worden. Hij draait even zijn hoofd naar de verkoper en vraagt “Perrier”? De verkoper antwoordt ‘No Perrier’ en wat doet François? Hij kruipt verder!!

In du weeku die vurbie is, vielt du lugt uut i mu friegoo. Vurveelunt, mor u kapot lamtju is ijguntlik gin grooötu panu. Twas intju van vuftieën wat. Wel u kleeën bitju mindur vurbruuk, dus!
Mo doö ielnkik mu nie mee beezug, mo kpijsdun we a wadaturmien utwieën vurteldu die inu wienkul van iliktrieku toesteln werkt, oovur u vint die bie em u friegoo kwaam koopun.

Vooö datn du koop ofsloot, wildu du kalant nog van du vurkoopur ooörn ot lugtju wel uutgienk oj du deuru toedij. Du ‘nateurluk’ van du vurkoopur was nie gunoeg voerem. Nu kroop in du friegoo om ut me zu nijgun oogun tu zieën.

Wufur andur wooört voe gieërugoört past ur voöguns jundur doö best bie? Geltwoöf of geltduuvul, krentu, krebubietur, kluutubietur, sjhraapzugtiegu, epzugtugoört of vrek? Sjhraapur wort vooöguns mien nie gubruukt int Westeëns.

Ken ju giedur ook du voögundu uutdrukieng?
      Voöguns du Needurlandurs is gieërugijt u deugt en da wort doö zujnugeit gunoemt.
      U gieërugoört zoet du kliïnstu muntun lieëfst nog splietun of in tweeën bietun omdatn zu nie ineeënuki geeëlugaans
             zoe moeëtn uutgeevun.
      Du boeër zit up u sentu lik du duuvul up u zieëlu.
      Du vrek go mezu gat up du geltkistu goön zitn.
      Du vrek et oovur talgumeeën gin andru pasies: ebzugt is voer em gunoeg.

Ben jij een gierigaard?

In de voorbije week viel het licht uit in mijn koelkast. Vervelend, maar een kapot lampje is uiteraard geen grote panne. Het lampje was er één van 15 watt. Wel een klein beetje minder verbruik, dus! Maar daar dacht ik niet aan, wel aan wat een elektrowinkel - bediende mij vertelde over een man die bij hem een koelkast kwam kopen.
Vooraleer de koop af te sluiten, wilde hij nog van de verkoper horen of dat lichtje wel uitging als de deur dichtgedaan werd. De ‘uiteraard’ van de verkoper voldeed hem niet en hij wilde de proef bij de som. Hij kroop toen zelf in de koelkast om dat met zijn eigen ogen te zien. Welk synoniem van gierigaard past daar volgens jullie het best bij? Geldwolf, krent, vrek, schraper, kribbebijter, kluitenbijter, schraapzuchtige, hebzuchtige, geldduivel?
Kennen jullie ook de volgende uitdrukkingen?
      Gierigheid wordt in Nederland beschouwd als een deugd en wordt er zuinigheid genoemd.
      Een gierigaard zou de kleinste munten liefst nog splijten of in tweeën bijten om ze niet in één keer helemaal te moeten
                 uitgeven.
      De boer zit op een cent als de duivel op een ziel.
      De vrek gaat met zijn gat op de geldkist zitten.
      De vrek heeft over het algemeen geen enkele andere passie: aan hebzucht heeft hij genoeg.

U moöt va mu nagturkozien, naamt in Ostendu du tring no Brusul. Naat em nog mo zjuustu giïnstaleert e nu vieël dal in slaapu.
In Brugu staptu dur u snelu mamzil up en zu gienk regtoovur em goön zitn. Zu deit oöf du viïnstur oopun omda zu nog u bitju wildu klapn met eur vrieënt die up tpirong agturbleef. Ot du tring em in buweegiengu zetu, bleef zu nor eur lieëfstu zwoöjn met u wit ziedun zakdoeksju. Mo … dur was noga veelu wient en da zakdoeksju wooöjdu tog wel uut eur nant zeekru … en da kwaam turegtu  up u deeliekoötu pleku … woödatu broekspuupn van du joengulienk van regtoovur eur, bie mukoör komn, juustoendur du gordul.
Oejoej, da mamuziltju durfdu nateurlik eur doeksju nie weerupakn. U bitju loötur sjhoot du joenkijt wakr en otn pijsdu dat nieëmant zag, stoptn da zakdoeksju weg, ju wit giedur we woö zeekru … omdatn pijsdu da zu nemdu uutstak.

Als de wind je parten speelt …

Een vriend van mijn achterneef, nam in Oostende de trein naar BrusseL Kort na zijn installatie viel hij al in slaap.
In Brugge stapte een mooie juffrouw op en zij nam plaats recht tegenover hem. Zij opende half het venster om nog enkele woorden te kunnen wisselen met haar vriend die op het perron achterbleef. Toen de trein zich in beweging zette bleef ze haar liefste toewuiven met een wit zijden zakdoekje. Maar … er was nogal wat wind en plots ontglipte haar dat zakdoekje en … dat kwam terecht op een delicate plaats … waar de broekspijpen, van de jongeling tegenover haar, bij elkaar komen, juist onder de gordel.

Oei, de juffrouw durfde natuurlijk haar kleinood niet terugnemen. Enkele tellen later schoot de jongeman wakker en ongemerkt stopte hij het zakdoekje weg, jullie weten wel waar  … omdat hij dacht dat zijn hemd uitstak.

Up du zoöturdag du twijuntwientugstun oguustus bugost du nuutvurkoop bie du sjhoe- en kleeërwienkul Brantaanoo. Da kwamt deur tfajiet va nundur moeëdurbudrief. Kwistn nateurluk we, kaandadop inturnet guleezun, datu wienkul mo tu tieën oopungienk, mok pijsdun datur doö veelu voök giengdup ofkomn en dorom stoeng kik doöral van tu zeevun en vuuvunveeërtug. E kaant tog we goeët guroön zeekru! Veelu kooplustugun adun pursies tzeeëfstu gupijst want onk doör ankwaamn stoent ur do zeekur al u reeku van oendurt fuftug meeturs. Mo nie guklaagt! kWildn indurdoöt apsoluut die sjhooönu blowu sluffurs dank doö u moönt vroegur guzieën adun. Zu kostun toenu 38,74 euro en nu kostunk zup du kop tikn voe nog gin 20 euro. Ot da gin batju was! Treegundu ligtjus en du parapluus wierdn goopunt. Eeën poliesju ieëlt voe du zeekurijt u noogsju int zil. Zu zigt up du reeku moet up du neeën of du nandru manieëru bulemurt guwordun zien, want naa spietug gunoeg nie kun zieën datur u poör meeënsjun du sosiaalu afstantsreegul nie eeërbieëdugdun en datur u poör woörn die nie wistn daanzook u masjhur moestn draagun voe bin tu graakun. Of pijsdun zu musjhieën datu fierma dreeën tur busjhikiengu gienk steln … nuu dadundur stok tog oovurboodug go wordn?
Up du lienksu fotoo ieëroendur zieën mu u stiksju van du reeku kalantun die voe du latstu ki van undur gulieëfdu wienkul wiln gunieëtn en die Brantanoo aaltiet u suupurwienkul guvoeng en. Let wel, du reeku wieërt nog verdurguzet up dOstenduloönu. Ieëroendur regts zieën mu datur in u nandru gumeeëntu nog mindur reekniengu goedun wiert met du koroonareeguls.

Bestu leezurs, datis gin aprilgrap en ik en ook nie in du reeku gustoön. Kwildun mo juustu up u speelsjhu manieëru mu vurwoenduriengu uutdrukn oovur tgubeurdu.

Op zaterdag 22 augustus begon de uitverkoop bij de schoen- en kledijwinkel Brantano, als gevolg van het failliete moederbedrijf. Ik wist natuurlijk, dat had ik op internet gelezen, dat de winkel pas om 10 uur opende maar ik dacht dat daar heel veel volk zou op af komen en daarom stond ik daar reeds om 07u45. Ik had het toch wel goed geraden, zeker! Veel kooplustigen hadden schijnbaar hetzelfde gedacht want toen ik aankwam stond daar zeker al een rij van 150 meter. Maar, niet geklaagd! Ik wilde inderdaad absoluut die mooie blauwe pantoffels die ik een maand vroeger daar gezien had. Ze kostten toen 38,74 euro en nu kon ik die op de kop tikken voor nog geen 20 euro. Als dat geen koopje was! Het regende lichtjes en velen hadden hun regenscherm geopend. Eén politieman hield voor de zekerheid een oogje in het zeil. Zijn kijk op de rij moet op de één of andere manier belemmerd geworden zijn, want hij had spijtig genoeg niet opgemerkt dat enkele mensen de sociale afstandsregel niet eerbiedigden en dat er een paar waren die niet wisten dat je ook een masker moest dragen om binnen te geraken. Of dachten ze dat de firma die wel gratis ter beschikking zou stellen … nu hun stock toch overbodig zou worden?
Op de linkse foto hieronder, geleend uit het artikel van Het Laatste Nieuws door Timmy Van Assche, zien we een stuk van de rij klanten die voor de laatste keer van hun geliefde winkel willen genieten en die Brantano altijd een superwinkel vonden. Let wel, de rij werd nog verder gezet op de Oostendelaan. Hieronder rechts zien we dat er in een andere gemeente nog minder rekening gehouden werd met de coronaregels.

Beste lezers, dit is geen aprilgrap en ik heb evenmin in de rij gestaan. Ik wilde enkel op ludieke wijze mijn verbazing uitdrukken over het gebeurde.

Magtur in deezu koroonatiet nog gulachn wordn? Worom nieë, oe surjeus en vurveelunt datie toestant ook mag zien. Ken dorom nog mor u kir u poör mopn guzogt, kort en proopur mo tog pluzant, viendun kik tog.

Mag er in deze coronatijd nog gelachen worden? Waarom niet, hoe ernstig en vervelend deze toestand ook is. Ik heb daarom nog maar eens enkele moppen opgezocht, kort en proper maar toch leuk, vind ik.

Utwoösjhun in Waloonju stoöt dur u groeptju statarbijdurs u siegretju te smooörn an u bloemperksju woö daanzu toenkruut moeëtn uuttrekn. Up under rik istur u sjhooönu Vlamsjhu leeëw gubordeurt. U Brusuloöru die doö vurbiekomt kut da nie bugriepn. Nu vraagt “Worom stoöt dur u Vlamsjhu leeëw up jundur werkkleeërun?”. Du arbijdurs antwooördun: “Dadis uuzu spoönsur

Ergens in Wallonië staat een groepje stadsarbeiders een sigaretje te roken aan een bloemenperkje waar ze onkruid moeten wieden. Op de rugzijde van hun werkkledij staat een mooie Vlaamse Leeuw geborduurd. Een Brusselaar komt voorbij en fronst de wenkbrauwen. Hij vraagt: 'Waarom staat er een Vlaamse Leeuw op uw werkkledij?' Waarop de arbeiders antwoorden: 'Dat is onze sponsor.'

Aadam e Neeva wanduln deur tparadies. Ineeën u ki vraagdeeva: “Aadam, oedu gie nog va mien?”, worup dadaadam antwooört: “Jaak, nateurluk, va wieën andurs?”

Adam en Eva wandelen door het paradijs. Plots vraagt Eva: “Adam, hou je nog van mij?”, waarop Adam antwoordt: “Ja natuurlijk, van wie anders?”

 U joengu dogtru Anuku zieët dadeur moeëdru u wostu go broön. Moeëdru sniet dur eeëst u kleeën stiksju of e nAnuku wilt weetn worom. “Da weetn kik ijguntlik ook nieë”, zegt du moeëdru, “mo mien moeëdru dijt dadook altiet. Vraagt ut mo a ju nooma!”. Du grotmoeëdur kent tantwooört ook nie en vurwiest Anuku nor eur oovurgrotmoeëdur. Up Anukus vraagu, antwooört dudieë: “Oewu, gubruuku giedur nog asan da kleeën panutju?”

Een jonge dochter Anneke ziet dat haar moeder een worst gaat braden. Die snijdt daar eerst een klein stukje af en Anneke wil weten waarom. “Dat weet ik eigenlijk ook niet”, zegt de moeder, “maar mijn moeder deed dat ook altijd. Vraag het maar aan je oma!”. De grootmoeder kent het antwoord ook niet en verwijst Anneke naar haar overgrootmoeder. Op Anneke’s vraag, antwoordt die: “Hoe, gebruiken jullie nog steeds dat klein pannetje?”

Vanduweeku zoenk ut wilnen oovur du goomoos. Neeën, nie oovur du vintun die undur aaängutrokn foeëln nor andru vintun, mor oovur goomooniemun, goomoofoonun en goomoograafun.

Goomoo is ofgulijt van toet Grieks en buteeëkunt, oendur andru, ‘guliek’.
Dus:
Goomooniemun zien wooördun die dur tzeeëfstu uutzieën en tzeeëfstu klienkun, mo die u nandru buteeëkunisu en.
Goomoofoonun zien wooördun die tzeeëfstu klienkun, mo die andurs gusjhreevun wordn.
Goomoograafun zien wooördun die tzeeëfstu gusjhreevun wordn, mo wovan dat du uutspraaku vursjhilt voöguns du buteeëkunisu.
Ieëroendur zieju jundur u naantul vooörbeeldn van du drie kateegorieën.

Goomooniemn
Int rooöt du tekst in du standoörttaalu, int blow int Westeëns. Ken du zinutjus guvormt om duuduluk tu maakn wata goomooniemun zien, mo meeëstal got ur eeën van du tweeë wooördn uut du neeërstu kolomu gubruukt wordn. Ju go giedur ook al guzieën en da somugu goomooniemun da nie mi zien int Westeëns (vb ‘strafu’ en ‘straf’, ‘vorst’ en ‘vost’),

*arm: lichaamsdeel / niet rijk                                          Is hij arm omdat hij geen lange arm heeft?                                                                                                                                                         Istn oörmu omdatn gin langu noörmu et?

*bank: zitmeubel / geldinstelling                                      In de bank nam hij plaats op een bank                                                                                                                                                               In du bank gienktn gon zitn up u bank

*bevallen: behagen / een kind ter wereld brengen             Het zal die man niet bevallen dat zijn vrouw weer moet bevallen  
                                                                                                 Da got die vint nie buvoln da zu vrowu weeru moe buvoln

*gerecht: rechtbank / maaltijd                                         Hij betaalde het opgediend gerecht niet en kwam zo voor het gerecht                                                                                                                   Nu butaaldu zu nupgudieënt guregt nie en azooö kwaamtn voe tguregt

*graven: spitten / adellijke personen                                Hebben jullie ooit al graven in hun tuin zien graven?            
                                                                                                 Ej giedur al u ki graavun zieën graavun i nundur nof?

*kater: dier / naweeën van een drinkgelag                        Het baasje van de kater had een kater                                                                                                                                                               Tboösju van du koötur adu koötur

*koper: iemand die koopt / metaal                                   De kandidaat-koper is vooral geïnteresseerd in koper                              
                                                                                                 Du kandiedoöt-koopur is suurtoe gintriseert in koopur

*lokaal: plaatselijk / zaal, ruimte                                     Het feest had plaats in een lokaal lokaal                                                                                                                                                             Du feeëstu voent platsu in u lokaal lokaal

*sirene: zangster / toestel dat geluidssignaal geeft            De ene sirene trekt aan, de andere sirene waarschuwt                          
                                                                                                 Du neeënu sieriïnu trekt an, dandru sieriïnu woörsjhuwt

*slot: einde / burcht                                                        Aan het slot van de film kreeg je een slot te zien                                                                                                                                                 Ant slot (endu) van du fielmu zaag ju u slot (kasteeël)

*straf: sterk / vergeldingsmaatregel                                  Een straf voor zo’n kleinighetd? Dat is straf!                             
                                                                                                 U strafu voe zooön kleeënugijt?  Dadis straf.

*vorst: koning / vrieskou                                                  Bij zo’n vorst komt de vorst niet buiten                                                                                                                                                             Met die vost komt du vorst (keunienk) nie buutn

*weer: gesteldheid van de atmosfeer / opnieuw                 Morgen wordt het weer slecht weer                                                                                                                                                                    Morgun wort ut weeru sligt weeru

 Goomoofoonun

Ieër e mu tu doeën met tfijt datu meeëstu goomoogoonun da nie mi zien int Westeëns of dadeeën van du tweeë of alutweeë nie gubruukt wordn in uus diejalekt

      *bereiden / berijden                               kloörmaakn      en burieën
      *gelach / gelag                                      gulag      en    geen Westends
      *hard / hart                                           art             en  ertu
      *eis / ijs                                                ijs     en  ies
      *reizen / rijzen                                      reizun    en riezun
      *steil / stijl                                            stijl    en   geen Westends
      *wei / wij                                              weeë en  wiedur
      *weide / wijde                                        weeë   en wiedu

Goomoograafun 

In uus diejalekt wort tvursjhil nie mi gumakt deur du noödruk tu legn up eeën leturgreepu mo deur du sjhriefwiezu.                  

• bedelen: (‘buh-délen’:) begiftigen / (‘bé-duhlen’): om een aalmoes vragen                                   budeeln en beeduln
• bekeren: (‘buh-kéren’:) van mening laten veranderen / (‘bé-kuhr-en’:) bekerwedstrijd spelen        bukeerun en beekurun
• ondergaan: (‘ondergáán’:) iets lijdzaam ondergaan / (‘óndergaan’:) de zon zien ondergaan           oendurgoön   en  oendurgooön
• overweg: (‘overwég’:) overweg kunnen met iemand / (‘óverweg’:) spoorbomen van overweg        oovurweg
• regent: (‘re-gént’:) bestuurder / (‘ré-gent’:) het regent                                                              rugent   en ut reegunt
• verspringen: (‘verspríngen’:) (van plaats) veranderen / (‘vérspringen’:) atletiekonderdeel             verruspriengn   en vurspringn
• voorkomen: (‘vóórkomen’:) bestaan; voor de rechter komen / (‘voorkómen’:) beletten                 vooörnkomn    en  vooörkomn

De eigenaardigheden van een taal

Deze week zou ik het willen hebben over de homo’s. Neen, niet over de mannen die zich aangetrokken voelen tot andere mannen, maar over homoniemen, homofonen en homografen.
‘Homo’ is afgeleid van het oud-Grieks en betekent ‘gelijk’.
Dus:
Homoniemen zijn woorden die er hetzelfde uitzien en hetzelfde klinken, maar die een andere betekenis hebben.
Homofonen zijn woorden die hetzelfde klinken, maar die anders geschreven worden.
Homografen zijn woorden die op dezelfde manier geschreven worden, maar waarvan de uitspraak verschilt volgens de betekenis.
Hierboven zien jullie een aantal voorbeelden van de drie categorieën.

Homoniemen
In het rood de tekst in de standaardtaal, in het blauw in het Westends. Ik heb de zinnetjes gevormd om duidelijk te maken wat goomooniemun zijn, maar men zal meestal voor één van de twee een ander woord gebruiken (uit de eerste kolom). Jullie merken ook dat sommige homoniemen dat niet meer zijn in het Westends (vb ‘strafu’ en ‘straf’, ‘vorst’ en ‘vost’).

Homofonen
Hier hebben we te doen met het feit dat de meeste homofonen dat niet meer zijn in het Westends of dat één van beide of beide niet gebruikt worden in ons dialect.

Homografen 
In ons dialect wordt het verschil niet meer gemaakt door de nadruk op één lettergreep te leggen maar door de schrijfwijze.

Bron
https://onzetaal.nl/taaladvies/homoniem

I mu vooörugu biedraagu gaavunk u poör vooörbeeldn vant vursjhil in buteeëkunisu van u wooört int Westeëns teegunoovur tzeëfstu wooört in du standaarttaalu.

Ken ik vaaän zu leevun tzeëfstu meegumakt biïnst mu vurbluuf in du vroeguru Duutsjhu Boentsreepuubliek.

Uuzu naalmoezunieër aat aan zu deuru u kartju gangn worup datur stoent da ju drie keeërn moestu beln ‘3 x Bellen’. Joörluks ieldun mu wiedur ook u noopun deuru worup dat du Duutsjhu inweunurs vant statju uutgunooödugt wieërdun. Iedru keeë steldn mu vastu dat die meënsjhun voö du deuru van uuzu ‘pastur’ stoendn tu sjhoöturlachn: ‘Bellen’ buteeëkunt int Duuts naamuluk ‘Blaffen’ (van du noent)

Ke ju giedur tvursjhil tusjhun ‘Tapete’ en ‘Teppich’ int Duuts? U ‘Teppich’ is u vloeërkleeët en ‘Tapete’ is bugang(papieër). U Belg durfdu wel u ki du tweeë vurwarn omdatn pijsdu dat u tapiet u ‘Tapete’ was.

U Belg wildu u slapzak koopn voer up kamp tu goön e nu vroeg in du wienkul ‘Ein Schlaftasche’. Tasche buteeëkunt indurdoöt ook ‘zak of kofur’ mor u Schlafsack ist juustu wooört. Zooön gumakuluk Duuts wooört da zo digtu aaänleunt bie Tvlams mo ja, ojut tu goeët wilt doeën. Du Duutsjhu wienkulieër vurstoent ut wel nie want slaaptasun aat nie.

Me wooördn die kwa klank up mukoör gliekn, adun du Belgun ut ook soms moejlik. Zooö vroegtur ukir utwieën in u naftustasjong voe zu ‘Kaninchen zu füllen’. U Kaninchen is u keun en Kanister ist juustu wooört voe zjiriekan.

U koleega va mu wildu biet daaänsun zu Duutsjhu paartnur u kompliement maakn. Nu wildu eur zegun da zu zo ligtu daanstu lik u pluumu. Omda ‘Sie tanzen wie ein Pflaume’ goeët dorop trekt sloegtun du bolu leeëluk mis want du daamu lieët em aleeënu agtur up du daansvloeër, want ‘Pflaume’ buteeëkunt pruumu.

Taalproblemen

In mijn vorige bijdrage gaf ik enkele voorbeelden van het verschil in betekenis van een woord in het Westends tegenover datzelfde woord in de standaardtaal.
Hetzelfde heb ik ooit meegemaakt tijdens mijn verblijf in de toenmalige Bondsrepubliek.

Onze aalmoezenier hing namelijk aan zijn deur een kaartje waarop hij de bezoeker uitnodigde drie keer te bellen ‘3 x Bellen’. Jaarlijks hielden wij ook een Open Deur waarop de Duitse inwoners van het stadje uitgenodigd werden. Telkens stelden wij vast dat deze voor de deur van onze ‘pastoor’ stonden te schaterlachen. ‘Bellen’ betekent in het Duits namelijk ‘Blaffen’ (van de hond).

Kennen jullie het verschil tussen ‘Tapete’ en ‘Teppich’ in het Duits? Een ‘Teppich’ is een vloerkleed en ‘Tapete’ is behang(papier). Een Belg durfde wel eens de beide verwarren omdat hij/zij dacht dat een tapijt een ‘Tapete’ was.

Een Belg wou een slaapzak kopen om op kamp te gaan en vroeg in de winkel ‘Ein Schlaftasche’. Tasche betekent weliswaar ook ‘zak of koffer’ maar een Schlafsack is het juiste woord. Zo’n gemakkelijk Duits woord dat zo dicht aanleunt bij het Vlaams maar ja, als je het te goed wilt doen. De Duitse winkelier verstond het wel niet want slaaptassen had hij niet.

Met woorden die qua klank op elkaar gelijken, hadden de Belgen het ook soms moeilijk. Zo vroeg iemand in het benzinestation om zijn ‘Kaninchen zu füllen’. Een Kaninchen is een konijn en Kanister is het juiste woord voor benzineblik.

Een collega van me wilde bij het dansen zijn Duitse partner een compliment maken. Hij wilde haar zeggen dat ze zo licht danste als een pluim. Omdat ‘Sie tanzen wie ein Pflaume’ goed daarop gelijkt sloeg hij lelijk de bal mis want de dame  liet hem alleen achter op de dansvloer, want ‘Pflaume’ betekent pruim.

Heel wat woorden hebben in het West-Vlaams een andere betekenis dan in de standaardtaal.

Ziehier enkele voorbeelden: 

‘U snelu moku’ is gin rapu, mor u ‘sjhooön mijsju’
‘U snelu moku’ is geen rap, maar een ‘mooi meisje’

'U noördugoört' is nie oördug (lieëf), mor is u roörn
'U noördugoört’ is niet aardig (lief), maar een rare

Bloözun is stoefn e nie ‘lugt uutstootn’
'Bloözun' is opscheppen en niet ‘lucht uitstoten’

Bukn is kopug zien e nie ‘voroovur buugn’
'Bukn' is koppig zijn en niet vooroverbuigen

Leeg is luj (mo wel vurwant met dooödmoeë) => u leegoört is u lujoört, u werksjhuwn
'Leeg' is lui (wel verwant met leeg = doodmoe)   => leegoört = luiaard, werkschuw

‘Onk mu nie budrieëgun’ stoöt voe ‘onk mu nie vurgisn’ en nie voe ‘wiesmaakn, bulieëgun’
‘Onk mu nie budrieëgun’ staat voor ‘als ik me niet vergis’ en niet voor ‘beethebben, beliegen’

In twesteëns wordun dur ‘fotoos gutrokn’ en in du standoörttaal ‘wordun zu gumakt’
In het Westends worden ‘foto’s getrokken’, in de standaardtaal worden ze gemaakt

Froöj zien is braavu zien e nie sjhooönu of beeldug
'Froöj zien' is braaf zijn en niet fraai = mooi, beeldig

‘Droef zien’ is ‘stoet zien’ e nie budroeft of triestug
‘Droef zien’ is ‘stout zijn’ en niet bedroefd, triestig

‘Stief veelu’ is ‘geeël veelu’ en nie voe stram of vurstieft
'Stief veelu' is zeer veel en niet stijf

‘U potju klapn’ is nie aplodieseerun mo spreekn
‘Een potje klappen’ is spreekun en niet applaudisseren

En nu toch ook één zinnetje in de P-taal, zij het dan in twee versies: de overzetting uit het Westends en de overzetting uit de standaardtaal.

    Tis we stief warmu ee vanduweeku. Me gon nog smeëkn.
    Tipis wepe waparmepe eepee vapandupuweepeekepe. Mepe gopon nopog smepeëkepen.

    Het is toch wel warm, hé, deze week. We gaan nog smelten.
    Hepet ipis topoch wepel waparm, hépé, depezepe weepeek. Wepe gaapaan nopog smepeltepen.

Modirn taalgubruuk

Eeërgisturn woörnk in mu nof an twerkn. Omda voöguns du kalendur tupaaln van snoejoet vorzieën was, stoptu dur u kamiejong voo mu deuru die tkwam uploön
Omdank sagturnoeëns komisjus gieng doeën, zij mu vromeëns: “Ju moe ju smaartfoon nog uploön”. Dadaankik nu u ki glat vurgeetn si! Ik eën gi nilutrieku noto enk moestn eeëst nog naftu gon tankn. Mu zeunu e wel u zoo noto e nu moedie reegulmoötieg zu nakuu uploön. Kmoetn ik ook soms mu batrieën uploön voe nieëwu eenirzjie up tu doeën. Onk mu u naantal keeërn gusjhoorn en, moetnk mu sjheeëraparoöt uploön. Up mu gassjhoöru flikurt drook u lamtju onk em moeëtn uploön.
Onkin Lombartziedu an u nuus paseerdun daan zant vurnieëwn zien, zaagunk daan zu tpuun ant uploön woörn. Mu vrieënt e zjuustu u niliktrieku vieloo gukogt en biïnst zu weekuluksjhu nuutstap, stoptn soms an u kafeetju en biïnst datn em u trapiest lat smaakun, latn zu vieloo uploön.

Noota: aj giedur ookal oendurvoeng oe modirn dat werkwoört ‘uploön’ guwordn is?

Modern taalgebruik

Eergisteren was ik in mijn tuin aan het werken. Omdat volgens de kalender het ophalen van snoeihout voorzien was, stopte vóór mijn deur een camion die het kwam opladen.

Omdat ik ’s namiddags boodschappen moest doen, zei mijn vrouw: “Je moet je smartphone nog opladen”. Dat had ik glad vergeten! Ik heb geen elektrische auto en ik moest eerst nog benzine gaan tanken. Mijn zoon heeft er wel één en die moet regelmatig zijn accu opladen. Soms moet ik ook wel mijn batterijen opladen om nieuwe energie op te doen. Als ik me enkele keren geschoren heb, moet ik mijn scheerapparaat opladen. Op mijn grasschaar gaat er ook een lichtje flikkeren als ik hem moet opladen.

Toen ik in Lombardsijde voorbijreed aan een te renoveren huis, zag ik dat ze puin aan het opladen waren.
Mijn vriend heeft zojuist een elektrische fiets gekocht en tijdens zijn wekelijkse uitstap stopt hij soms aan een cafeetje en terwijl hij zich een trappist laat smaken, laat hij zijn fiets opladen.

Nota: hadden jullie ook al ondervonden hoe ‘modern’ het werkwoord ‘opladen’ geworden is?

En omdat jullie het niet zouden vergeten, nu ook nog eens bovenstaande tekst uit het nederlands vertalen naar de P-taal.

Mopodepern taapaalgepebruipuik

Eepeergipistepern wapas ipik ipin mijpijn tuipuin aapaan hepet weperkepen. Opomdapat vopolgepens depe kapalependeper hepet opophapalepen vapan snoepoeihoupout voopoorziepien wapas, stopoptepe voopoor mijpijn deupeur upu kapamipiopon diepie hepet kwapam opoplapadepen.
Opomdapat ipik ’s napamipiddapags boopoodschapapepen moepoest doepoen, zeipei mijpijn vroupouw: “Jepe moepoet nopog jepe smapartphopoon opoplapadepen”. Dapat hapad ipik glapad vepergepetepen! Ipik hepeb geepeen epelepektripischepe aupautopo epen ipik moepoest eepeerst nopog bepenzipinepe gaapaan tapankepen. Mijpijn zoopoon heepeeft eper wepel éépéén epen diepie moepoet repegepelmapatipig zijpijn apaccupu opoplapadepen; Sopoms moepoet ipik oopook wepel mijpijn bapatteperijpijepen opoplapadepen opom nieupieuwepe epenepergiepie opop tepe doepoen. Apals ipik mepe epenkepelepe keperepen gepeschoporepen hepeb, moepoet ipik mijpijn scheepeerapparapaat opoplapadepen. Opop mijpijn grapasschapaar gaapaat eper oopook epen lipichtjepe flipikeperepen apals ipik hepem moepoet opoplapadepen.
Toepoen ipik ipin Lopombapardsijpijdepe voopoorbijpij reepeed aapaan eepeen tepe repenopoveperepen huipuis, zapag ipik dapat zepe puipuin aapaan hepet opoplapadepen waparepen.

Mijpijn vriepiend heepeeft zopojuipuist eepeen epelepektripischepe fiepiets gupukopocht epen tijpijdepens zijpijn wepekepelijpijksepe uipuitstapap stopopt hijpij sopoms aapaan eepeen kapafeepeetjepe epen teperwijpijl hijpij zipich eepeen trapapipist laapaat smapakepen, laapaat hijpij zijpijn fiepiets opoplapadepen.

Nopotapa: hapaddepen jupulliepie oopook apal opondepervopondepen hoepoe mopodepern hepet weperkwoopoord ‘opoplapadepen’ gepewordepen ipis?

Kzienik guboorn i Westendu en kendur nu al tjestug joör deurugubrogt. Mu famielie istur biekaans driejoendurt joör guvestugt en zen in veelu domijn undur biedraagu guleevurt an du gusjhieëdunisu va Westendu, vooral in deen van torp.
Du meeëstu sjhoörsu arsjievun oovur Westendu enk deurzogt.

Kvurzaamuln al joörun aal wadank kun vieng oovur Westendu: boekn, postkoörtun, artiekuls uut du gazetu, afiesjus, vurkieëziengspropaganda, eënzovors. Kooptun ooit va zu leevun u ki al die vurgoördu kenisu tugoöru tu brieng in u boek, mok vreezun data dur noois mi go van komn.
Ju wit giedur ook zeekur we da veelu va wa tu kenisu oovur du gusjhieëdunisu va Westendu aaängoöt, oentleeënt wiert van ‘Gusjhieëdunisu en busjhrieviengu van du gumeeëntu Westendu-tur-zeeë bie Niepooört’ deur Robregt du Bookoeër va Nooörtveldu’ gusjhreevun in 1898. Mu zie we vurpligt da boeksju taaänveeërdun voer eevangeelie want ju kut mo geeël winug andru oedu arsjievun oovur Westendu weeru vieng.
In 1865 zoet er u vandaal u kofur in brandu gustookn en me darsjievun van Westendu.

Mindur bukent, mo dorom nie mindur vurdieënstuluk, ist werk van wijlun Eemiel Du Riduru, die veelu arsjievun uutgupluust et, wodeuru da mu tog u biekomundu slujur kun ligtun van somugu deeëln van du Westeënsjhu gusjhieëdunisu.
Eemiel was oojt du zaakvoeërdur van de ‘Azjaansu La Foermie’ in du Portiekuloönu in Westendu-bat.
Nu sjhreef toet up zu sterfbedu, aaän zu ‘Biedraagu an du gusjhieëdunisu van Westendu’.
Ment anem tu dankun, dan mu weet en van u ‘Nomuloopur’ van Westendu vant joör 1628, met du busjhrieviengu van du 525 pirseeëln woruut daduus dorp toenu bustoent. Nis tur ook iïnguslaagt geeël wa stamboomn van du aaduluku famielies, die buzitiengn adun in uus dorp, saamun tu steln. Ook du upeeënvolgundu ‘Eeërun va Westendu’ et nie weeruguvoeng.

Van du modirnu gusjhieëdunisu emu veelu tu dankn ant werk van Mark Koönstant. Dadis u nikspiïr van du gusjhieëdunisu vant kusttoeriesmu en zeekur voe Westendu-bat DU nikspiïr.

Mogtruwieën oendur du sjhoörsu leezurs van die blog oovur biekomundu dokuumentoösju oovur uus dorp busjhikn, zoenk em/eur nie met doopun oörmus mo me medinagtnaamu van du sosjiaalu afstant e me veelu dank oentvang.

Ik ben geboren in Westende en heb er ongeveer 60 jaar doorgebracht. Mijn familie is er bijna driehonderd jaar gevestigd en heeft in veel domeinen zijn bijdrage geleverd aan de Westendse geschiedenis, vooral dan deze van het dorp.

De meeste schaarse archieven over Westende heb ik doorzocht.

Ik verzamel al jaren alles wat ik kan vinden over Westende: boeken, postkaarten, dagbladartikels, affiches, verkiezingspropaganda, enz… Ik hoopte ooit de vergaarde kennis samen te brengen in een boek, maar ik vrees dat het er nooit meer van zal komen.

Jullie weten heel zeker ook dat veel van wat de kennis over de geschiedenis van Westende aangaat, werd ontleend aan ‘Geschiedenis en beschrijving der gemeente Westende-ter-zee bij Nieuwpoort’ door Robrecht de Beaucourt van Noortvelde’, geschreven in 1898. We zijn wel verplicht dat boekje als evangelie aan te nemen want er zijn heel weinig andere oude archieven over Westende terug te vinden.
In 1865 zou een vandaal een koffer met archieven van Westende in brand gestoken hebben.

Minder bekend, maar daarom niet minder verdienstelijk, is het werk van wijlen Emile De Riddere, die heel wat archieven uitgeplozen heeft, waardoor we toch een bijkomende sluier kunnen lichten van sommige gedeelten van de Westendse geschiedenis.

Emile was ooit de zaakvoerder van de ‘Agence La Fourmi’ in de Portiekenlaan in Westende-bad.
Hij schreef, tot op zijn sterfbed, aan zijn ‘Bijdrage aan de geschiedenis van Westende’.

Dankzij hem kennen we, onder andere, een ‘ommeloper’ van Westende van het jaar 1628, met de beschrijving van de 525 percelen waaruit ons dorp toen bestond.
Hij is er ook in geslaagd heel wat stambomen van de adellijke families, die bezittingen hadden in ons dorp, samen te stellen. Ook de opeenvolgende ‘Heren van Westende’ werden door hem teruggevonden.

Voor de modernere geschiedenis hebben we veel te danken aan het werk van Marc Constandt.
Hij is een expert van de geschiedenis van het kusttoerisme en zeker voor Westende-bad DE expert.

Mocht iemand onder de schaarse lezers van deze blog over bijkomende documentatie over ons dorp beschikken, dan zal ik hem/haar niet met open armen, maar met inachtneming van de sociale afstand en met veel dank ontvangen.