Het Vaticaan-Moskou Verdrag en Vaticanum II - TLDM

Het volgende fragment is afkomstig uit het boek Fatima: Tragiek en Triomf van Frère François de Marie des Anges: Paus Johannes XXIII had vurig gewenst dat de bisschoppen van de Oosterse Kerk, evenals de Russisch-orthodoxe waarnemers, aanwezig zouden zijn bij het Concilie, maar hij botste allereerst met de uitgesproken vijandigheid van de officiële Russisch-orthodoxe Kerk, die in slavernij was gebracht door de KGB. Deze had een "non possumus" geuit onder het mom van een reactie op de uitnodigingen van kardinaal Bea, voorzitter van het Secretariaat voor de Eenheid.

Zo luidde de titel van een artikel dat in mei 1961 verscheen in het tijdschrift van het Patriarchaat van Moskou. "In de huidige voorstellen van het Vaticaan", legde de redacteur uit, "is het gepast om niets anders te zien dan een poging om de macht van Rome over de Orthodoxe Kerk uit te breiden." Hij merkte ook op dat de Stoel van Rome, die zichzelf uitriep tot het centrum van de Katholieke waarheid en Kerkelijke eenheid, tot op heden niet de wens had getoond om af te zien van de buitensporige eisen die de oosterse patriarchen in 1869 dwongen de oproep van paus Pius IX tot het Vaticaans Concilie af te wijzen.

Na de dood van kardinaal Tardini en de 80e verjaardag van Johannes XXIII, in november 1961, maakte het patriarchaat van Moskou aan het publiek bekend onder welke voorwaarden sommige Russisch-orthodoxe waarnemers het Concilie zouden bijwonen: "Als er in het programma van het Concilie geen doctrinaire punten staan ​​waarover de Orthodoxe Kerk het niet eens kan worden (bijvoorbeeld het dogma van het pauselijke primaat), en als er geen vijandige verklaring meer is tegen het land [Rusland] dat wij liefhebben, geloof ik niet dat er van onze kant nog meer principiële moeilijkheden zullen zijn om waarnemers naar Rome te sturen."

Monseigneur George Roche, die had geprofiteerd van de vertrouwelijkheden van kardinaal Tisserant, verklaart dat "de beslissing om orthodox-Russische waarnemers uit te nodigen voor Vaticanum II persoonlijk werd genomen door Zijne Heiligheid Paus Johannes XXIII, met de duidelijke aanmoediging van kardinaal Martini, die adviseur was van de patriarch van Venetië toen hij zelf aartsbisschop van Milaan was. Kardinaal Tisserant ontving krachtige, onherroepelijke richtlijnen van de paus zelf, en de kardinaal was altijd een gelovig man. Hij geloofde in gezag en gehoorzaamde hem, zelfs wanneer hij ervan overtuigd was dat er een politieke of diplomatieke fout was gemaakt."

De geschiedenis van de geheime onderhandelingen die later de "Vaticaan-Moskou-overeenkomst" zouden worden genoemd, is welbekend. De gezant van de patriarch van Moskou, bisschop Nikodem, ontmoette bisschop Willebrands in Parijs en vervolgens kardinaal Tisserant in Metz op 18 augustus 1962. Volgens de hoogeerwaarde J.P. Schmitt, bisschop van Metz, "ging bisschop Nikodem na dit gesprek akkoord met een uitnodiging voor Moskou, op voorwaarde dat er garanties zouden worden gegeven met betrekking tot de apolitieke houding van het Concilie."

Dat waren de eisen van de patriarch van Moskou, die het Kremlin volledig toegewijd was. Als Vaticaan II zich zou "onthouden" van bemoeienis met het communisme en Rusland, dan zouden de Russisch-orthodoxe (en communistische spionnen) de woorden van het Concilie als waarnemers volgen. En paus Johannes XXIII onderschreef in het geheim een ​​dergelijke belofte.

"Er is roet in het eten gegooid", schrijft onze Vader Overste, "en het moet gezegd worden dat de Kerk, door zich zonder compensatie over te geven, haar belangrijkste functie op een cruciaal punt, haar leerstellige leergezag, haar recht en haar plicht, het communisme niet zou veroordelen. In ruil voor stilte zou de Kerk zich laten infiltreren door agenten van de meest afschuwelijke en overheersende vervolging in de geschiedenis."

Het bestaan ​​van deze overeenkomst, bezegeld tussen het Vaticaan en het Kremlin in augustus 1962, is onomstotelijk vastgesteld. De communistische pers verwees er vrijwel onmiddellijk naar. In januari 1963 schreef Jean-Claude Poulain in "France Nouvelle", het centrale weekblad van de Franse Communistische Partij: "De Kerk kan zich niet langer tevreden stellen met grof anticommunisme. Ze heeft zelfs de belofte gedaan, tijdens haar dialoog met de Russisch-orthodoxe Kerk, dat er tijdens het Concilie geen directe aanval op het communistische regime zou plaatsvinden."

Die afschuwelijke transactie, gesloten tussen het Vaticaan en Moskou, verklaart de manoeuvres, de frauduleuze acties, de indirecte klap van de hoge autoriteiten van de Kerk, zodat het Concilie het communisme niet zou veroordelen. "Het (zogenaamd) grootste Concilie aller tijden", schrijft Abbé de Nantes, "zou daarom blind en doof blijven voor het grootste onmenselijke fenomeen aller tijden: de wereldwijde expansie van het bolsjewisme. Zo verleende het Concilie het op slinkse wijze een beslissende steun."