5/3 Hoe de oorlog met Iran ook een religieuze dimensie heeft - Katharina Gabriels (dank aan Martine)

Ondanks zijn beloftes om geen nieuwe oorlogen te beginnen, lijkt president Donald Trump uiteindelijk toch te hebben toegegeven aan de druk om de belangen van Israël in het Midden-Oosten militair te ondersteunen. Als er één constante bestaat in de Amerikaanse politiek, ongeacht of Democraten of Republikeinen, liberalen of conservatieven, aan de macht zijn, dan is het de vrijwel altijd sterke steun voor de Israëlische regering.

Samsonstrategie

Deze steun wordt opnieuw zichtbaar in het recent gelanceerde conflict met Israëls aartsvijand Iran. De aanleiding vormt de vrees dat Iran kernwapens zou ontwikkelen. Tegelijk wijzen sommige commentatoren op een bredere radicalisering van de Israëlische oorlogspolitiek, die volgens hen ook zichtbaar was in de verwoestende oorlog in Gaza.

In dat verband wordt steeds vaker verwezen naar het concept van de “Samsonstrategie”. Volgens deze interpretatie zou Israël, als een diep getraumatiseerde natie, bereid kunnen zijn zelfs haar eigen voortbestaan te riskeren om haar vijanden te vernietigen. De term verwijst naar het Bijbelse verhaal van Samson, die blind, verraden en verslagen uiteindelijk de pilaren van een tempel omver zou hebben getrokken om zo samen met zijn vijanden, de Filistijnen, om te komen.

Dispensationalisme en Christelijk zionisme

Ook in de VS spelen religieuze ideeën een belangrijke rol in hun consistente solidariteit met Israël. Eén van de invloedrijkste stromingen in dit verband is het dispensationalisme, ook wel de bedelingenleer genoemd.

Deze doctrine ontstond in de negentiende eeuw en werd ontwikkeld door de Brits-Ierse predikant John Nelson Darby. Volgens deze visie blijven Gods aardse beloften aan het fysieke volk van Israël, zoals het recht op het land, letterlijk van kracht en zijn zij niet geestelijk overgegaan op de Kerk.

Uit deze gedachte ontwikkelde zich het moderne Christelijke zionisme, een beweging die vooral in de Verenigde Staten grote invloed heeft gekregen. Christelijke zionisten interpreteren veel passages uit het Oude Testament zeer letterlijk en zien de oprichting van de moderne staat Israël als een directe vervulling van Bijbelse profetieën.

Vanuit deze overtuiging wordt kritiek op Israël door sommigen niet alleen als politieke oppositie gezien, maar ook als een vorm van verzet tegen Gods plan. Volgens deze redenering kan het tegenwerken van Israël zelfs leiden tot een goddelijke straf voor landen of individuen die zich tegen het land keren.

Binnen dit denkkader speelt bovendien een uitgesproken geloof in een nakende Eindtijd een belangrijke rol. Sommige Christelijke zionisten geloven dat de wederkomst van Christus dichterbij kan worden gebracht door actief mee te werken aan gebeurtenissen, die volgens hun interpretatie in de Bijbel zijn voorspeld. Daarbij wordt onder meer gedacht aan financiële en politieke steun voor de heropbouw van de Joodse tempel in Jeruzalem. Volgens de eschatologische visie van de Christelijke zionisten zal daar uiteindelijk ook de Antichrist optreden en een godslasterlijk offer brengen.

Is Christelijk zionisme Katholiek?

De visies van de Christelijke zionisten staan echter haaks op de Katholieke theologische traditie. Binnen het Katholicisme wordt het offer van Christus immers beschouwd als het definitieve en volmaakte offer. Jezus wordt gezien als het Lam Gods dat Zichzelf eens en voorgoed heeft geofferd voor de zonden van de mensheid. Vanuit dat perspectief zou het herinvoeren van dieroffers in een herbouwde tempel eerder wijzen op een vorm van religieuze afvalligheid, dan op een vervulling van Gods plan.

Hoewel het racisme en antisemitisme kordaat veroordeelt, maakt het hedendaagse Katholicisme bovendien een onderscheid tussen respect voor het Jodendom als religieuze en historische gemeenschap, en politieke of militaire steun aan de hedendaagse staat Israël. Het feit dat het Christendom uit het Jodendom is ontstaan, betekent voor Katholieken niet automatisch dat alle beslissingen van een moderne staat of haar leiders kritiekloos moeten worden aanvaard. Het betekent ook niet, dat politieke keuzes inzake Israël tot bovennatuurlijke beloningen of wraak kunnen leiden.

Kritiek op Christelijk zionisme in de VS

Ook binnen conservatieve Amerikaanse kringen groeit het besef dat religieuze solidariteit niet noodzakelijk gelijkstaat aan politieke instemming. De journalist Tucker Carlson heeft zich bijvoorbeeld openlijk kritisch uitgelaten over het Christelijk zionisme en over de nefaste invloed die deze stroming volgens hem uitoefent op oorlogszuchtige neoconservatieve kringen in Washington.

Op meer traditiegerichte Katholieke platforms, zoals The Remnant en het kanaal van John-Henry Westen, klinkt steeds vaker diepe scepsis tegenover het Christelijk zionisme. Dit vraagt een niet te onderschatten moed in een maatschappij, waar er steeds minder plaats is voor het vrije woord.

Conclusie

De discussie over de rol van religie in de Amerikaanse steun voor Israël laat zien dat conflicten in het Midden-Oosten zelden louter geopolitiek zijn. Ze worden ook beïnvloed door diepgewortelde religieuze overtuigingen, historische interpretaties en eschatologische verwachtingen. Wie de spanningen rond Israël en Iran wil begrijpen, kan daarom moeilijk voorbijgaan aan de religieuze ideeën die in bepaalde politieke kringen nog altijd een belangrijke rol spelen.