"Stilaan leven we in een leugenachtige maatschappij waarbij 't nut van 't algemeen te pas en te onpas (en vaak met de beste bedoelingen) wordt gebruikt om een nieuwe wereld te creëren. Een nieuwe wereld, waarin iedereen gelukkig en tevree zou (moeten) zijn, kortom: a brave new world."

Wie de westerse wetgeving op roken analyseert en de woorden rokers en roken vervangt door joden en communisten komt tot de toch wel lugubere vaststelling dat er heel wat gelijkenissen zijn met de wetgeving in de fascistische regimes van de jaren dertig. Ook de snelle maatschappelijke omkeer en de gebruikte propagandatechnieken vertonen verrassende gelijkenissen. Clichés, halve waarheden en pseudo-wetenschappelijke bewijsvoering lagen aan de basis. Zo goochelden anti-rokersliga's vrij recent nog met Amerikaanse schattingen rond longkankers, die naar andere landen werden geëxtrapoleerd en vermeerderd werden met enkele procenten en getallen en aangevuld met de plaatselijke longkankers (die aldus tweemaal werden geteld) met de soms verrassende conclusie dat er meer mensen aan roken stierven dan dat er mensen stierven.
Enkele maanden geleden propageerde Kind en Gezin nog dat er een medisch causaal verband bestond tussen tandbederf bij kinderen en het rookgedrag van ouders. Wie enig gezond verstand heeft, beseft meteen dat hier geen medisch maar een sociologisch fenomeen speelt. De sociaal lagere klasse, waar er meer gerookt wordt, heeft immers minder aandacht voor tandverzorging dan de sociaal hogere klasse. Parodiërend zou men dus met eenzelfde wetenschappelijkheid kunnen beweren dat niet-roken leidt tot een gebrek aan gezond verstand. Toch werd het bericht zonder de minste kritische bedenking in de verschillende media overgenomen.
Niemand bestrijdt dat roken ongezond en zelfs in hoge mate dodelijk kan zijn, maar er zijn juiste argumenten en middelen om het rookgedrag te verminderen. De huidige methodes hebben immers behalve positieve gevolgen ook een hele reeks negatieve gevolgen: andere oorzaken van longkanker krijgen nauwelijks of geen aandacht (ook al stijgt het aantal longkankers ondanks een dalend aantal rokers), rokers worden als paria's van de maatschappij beschouwd en wie zich niet als antiroker opstelt, wordt soms al een beetje als subversief bestempeld en langzaam maar zeker, bijna onopvallend, als een sluipend gif, worden onze traditionele vrijheden alsmaar verder teruggeschroefd. Een mooi voorbeeld hiervan is het toekomstige decreet dat, omwille van de voorbeeldfunctie, leerkrachten verbiedt op het schoolterrein (meestal uit het oog van de leerlingen) te roken, en waardoor het roken dus enkel toegelaten wordt vóór de schoolpoort, zodat ze voor iedereen (en dus ook voor de leerlingen) zichtbaar zijn. De voorbeeldfunctie wordt hier dan wel op een zeer wrange manier toegepast. Zogenaamd slechte leerkrachten (ongeacht de kwaliteiten als lesgever zijn dat voortaan de rokende leerkrachten) worden te kijk gezet, als tijdens de repressie, en worden (figuurlijk) gestigmatiseerd, en dat herinnert ook onwillekeurig aan weer andere tijden.
Er wordt trouwens ook als maar meer luidop geklaagd over de stank van de kleren van rokers, zoals men destijds klaagde over de klederdracht van joden en zigeuners.
Nog frappanter (als de krantenberichten kloppen) is echter het verbod om tijdens school- en studiereizen te roken tussen 6.30 uur 's morgens en 6.30 uur 's avonds. Nu gaat men zelfs al in tijdschema's vastleggen wat men mag en wat men moet laten. Het argument hierbij is opnieuw dat leerkrachten het goede voorbeeld moeten geven. Komt er dan ook een decreet dat leerkrachten verbiedt om met vervuilende wagens te rijden tussen 6.30 uur 's morgens en 6.30 uur 's avonds? En een decreet dat bepaalt hoe vaak en wanneer ze hun tanden moeten poetsen, een douche nemen, naar bad gaan, en zelfs naar bed gaan? Wanneer wordt er bepaald welke ongezonde voeding leerkrachten nog mogen gebruiken? En hoe zit het met het gebruik van koffie?... Mogen rokende leerkrachten dan zelf nog wel kinderen hebben? Want ook als ouder hebben zij een voorbeeldfunctie.
En hebben alleen leerkrachten trouwens een voorbeeldfunctie? Hoe zit dat dan met mediafiguren, journalisten, politici,... (of telt artikel 6 van onze grondwet niet meer?) En mogen rokende ouders in het algemeen hun kinderen nog wel opvoeden? Mogen ouders met een wagen (toch oorzaak van vele aandoeningen, ziekten, vroegere sterfte) nog kinderen hebben en opvoeden? En ouders die frequent fast-food zaken bezoeken?...
Een leerkracht moet niet alleen in de mate van het mogelijke een voorbeeld zijn, hij/zij moet ook zin voor kritische ingesteldheid en een streven naar objectiviteit proberen over te brengen. Maar het is duidelijk niet de bedoeling dat leerkrachten enige kritische bemerkingen zouden maken bij deze maatregel, want het strikte rookverbod wordt vergezeld van een uitgebreid antirook-lessenpakket.
Eerder werd er al gepleit om leerlingen voor te bereiden op het
rij-examen, nu moeten de scholen ook lessen vrijmaken om het strikte rookverbod te propageren. De eigenlijke onderwijstaken worden zo alsmaar verder weg gedrumd. Dit past natuurlijk wonderwel in het plaatje van de Vlaamse onderwijsraad, die overigens aan de basis ligt van dit verbod, en die al jaren werkt aan een onderwijs dat via vaardigheden en zgn. functionele kennis sterk arbeidsgericht moet zijn en waarbij kritische algemene kennis steeds meer als een ballast wordt ervaren.
Onderwijs dat ook Napoleon, en later Mussolini, Hitler en Stalin, voorstond. Een arbeidsgericht en opvoedend onderwijs om loyale staatsburgers te vormen en waarbij leerkrachten niet zozeer gemotiveerd moeten zijn, maar vooral als plichts- en staatsgetrouwe ambtenaren moeten kunnen functioneren...
Het ergste aan dit nieuwe decreet is dat het (in tegenstelling tot
eerdere maatregelen) niet meer líjkt op een dictatoriale maatregel, maar dat het er ontegensprekelijk één is. Het is niet langer slechts betuttelend, belerend of paternalistisch, maar grijpt op een ontoelaatbare manier in de persoonlijke vrijheden in en sluipt zelfs de privé-sfeer binnen.
De Orwelliaanse wereld is, twee decennia na 1984, erg dichtbij gekomen. En wat vooral beangstigend is, is dat iedereen dat normaal lijkt te vinden.
Daniel Louis

Onwetendheid is sterkte
Vrijheid is slavernij
Oorlog is vrede
3 reacties op dit bericht
triestige figuren
People
Een pakkend voorbeeld ...