Een beetje geschiedenis : het Nachtegalenpark


Een echte groene long in Antwerpen
Om te beginnen, moet er een hardnekkig misverstand de wereld uit. Het Nachtegalenpark ligt niet in het district Wilrijk, maar wel degelijk in Antwerpen. Het valt onder de postcode 2020, voor wie het precies wil weten. En toch is er wel degelijk een link met Wilrijk, al dateert die uit het begin van de vorige eeuw. Tot in 1910 waren de parken Den Brandt en Vogelzang eigendom van de toen nog onafhankelijke gemeente Wilrijk. In dat jaar koopt de stad Antwerpen het domein voor 12 miljoen frank van de Wilrijkenaren. Ook het grootste deel van de villawijk rond het park ligt in het district Antwerpen.
Van de drie parken is Den Brandt ongetwijfeld het mooiste, of anders toch het meest idyllische. Vermoedelijk behoorde dit park ooit tot het domein Middelheim. In een oorkonde uit 1337 is er namelijk sprake van een Middelheim dat wordt gesplitst. De naam Den Brandt duikt voor het eerst op in 1396 en verwijst naar een afgebrande plek in het bos. In die tijd was dat een populaire manier om bosgebied om te toveren tot landbouwgrond. Het duurt nog tot 1582 voor er sprake is van een 'Hof ten Brande', wat het eerste kasteel moest voorstellen.
Dit kasteel stond trouwens op een andere plek in het park dan de parel die we nu kennen. Het huidige kasteel werd gebouwd in 1790 volgens de toen heersende Louis XVI-stijl. De familie Della Faille, naar wie een laan is genoemd, was de eerste eigenaar. In 1910 neemt de familie Kreglinger het bouwwerk over en zwaait er de plak tot 1962. Toen werd ook het kasteel eigendom van de stad.
Biënnale
De naam Middelheim wordt vooral gelinkt aan de biënnale voor beeldhouwkunst, die sinds 1951 in het park wordt georganiseerd. In diezelfde periode besluit de socialistische burgemeester Lode Craeybeckx om in het park ook een museum voor beeldhouwkunst op te richten.
Ooit moet 'Middelhem' een gehucht of dorp geweest zijn. Zeker is dat het park in 1399 een woning met een hof en landerijen was. Later verrezen er in het Middelheim boomgaarden, tuinen, een speelhof, een kapel en gigantische bloementuinen waar de rijken goede sier maakten.
Voor het kasteel met de grachten werd aangelegd, zou er een brouwerij hebben gestaan. Dat kasteel dateert van de tweede helft van de 18e eeuw en is opgetrokken in late barok. De Antwerpse burgemeester Van Schorel bracht er zijn grote kunstcollectie in onder.
Als omstreeks 1820 ene Parthon du Von kasteelheer wordt, bouwt hij in het park serres en een orangerie. De man is een verwoed plantenverzamelaar en behaalt verschillende prijzen met zijn plantencollecties.
In 1824 wordt het kasteel gekocht door Le Grelle. Om verkaveling te vermijden, koopt de stad het park in 1910 aan. Nu vind je in het park onder andere een ziekenhuis, een pastoraal centrum en universiteitscampus.
Dikke Mee
Het kleine broertje van het Nachtegalenpark is Vogelzang. Het is het enige domein zonder kasteel. Toen de stad in 1910 eigenaar werd van Vogelzang, waren de meeste gebouwen in zeer slechte staat. Op de stallingen na, werd alles gesloopt. In die stalling zit nu de stedelijke dienst voor Groenvoorziening. Het park zelf is in 1956 grondig heraangelegd met wandelpaden, een vijver en uitgestrekte gazons.
Net buiten het park ligt een stukje jeugdsentiment voor de oudere Antwerpenaren. Zoals overal in en rond Antwerpen was er aan het Nachtegalenpark een speelhof. De 'Dikke Mee', daar voelden kinderen zich thuis op de paardenmolen en de schommels. Geduldig kozen ze aan het snoep- en wafelkraam. Intussen heeft de 'Dikke Mee', op de hoek van de Eglantierlaan en de Beukenlaan, plaats gemaakt voor een enorm appartementsgebouw. Een residentie die bij wijze van eerbetoon de naam 'Dikke Mee' draagt.
Aan de rand van het park kom je bij die andere 'Dikke Mee'. Een voormalig politiecommissariaat is er omgetoverd tot een gesmaakt café-restaurant. Wandelaars en zakenlui toeven hier maar wat graag tussen het groen.

Kasteel den Brandt





















4 reacties op dit bericht
Nostalgie.
Den Brandt: de ouders van mijn schoonbroer baatten daar omstreeks 1925 het chalet uit van de daar gevestigde tennisclub. Daar kwam toen de grandeur van Antwerpen het spelletje spelen. De vader van mijn schoonbroer, een fransman die nooit één woord Nederlands heeft gesproken, maar overigens een zeer brave man was, hield er bij de elite van toen de roe onder samen met zijn vrouw van 1,45 meter en 5 Duitse Schepers. Eén van die honden bracht mijn schoonbroer 's morgens naar de tram naar school, en haalde hem 's avonds daar af. Dat was blijkbaar nodig in die tijden en in die barre streek.
Dikke Mee, Nachtegalenpark en Den Brandt, mij welbekend. En van Vogelzang nooit gehoord.
Raar.
volgens mij wint nico
kasteel den brandt
Ons erfgoed
Het is een héél mooi park. We mogen er fier op zijn.
Mijn kinderen hebben in die speeluin, gespeeld, geravot met blutsen, builen, huilen en pleisters.
Toen we een 5tal jaar geleden gingen 'karweien' in het ouderlijk huisje van mijn man op Het Kiel, hij wou het niet van de hand doen om emotienele redenen, gingen we na de dagtaak wandelen in het park met ons vorig hondje.
Ik had dat nodig, mijn reinigingsritueel noemde ik dat, de pijn die de verloedering van die buurt met zich meebracht was soms te fel.