Angeltjes worden gelezen door onze militairen in Afghanistan, en dat doet ons bijzonder veel genoegen.
Speciaal voor hen hebben wij een nogal lang verhaal gecopieerd van www.geenstijl.nl over de Nederlandse militairen en de relaties tot de pers in het prachtland waar ook onze eigen mensen proberen enige bijdrage tot een beter leven te verzorgen. Succes, dames en heren en een gezonde en veilige terugkeer dat is wat wij u allen toewensen.
******************************************************
Sp!ts-verslaggever Joris Polman zit al bijna twee weken 'embedded' in Afghanistan. In die tijd heeft hij veelvuldig contact gehad met PIO's, de censoren van Defensie. Geen stuk gaat de krant in of de site op, voordat het gelezen en eventueel aangepast is. Net zoals de volgende bijdrage.
Eyes Wide Shut?
Als het maar niet te gezellig wordt, kopte Trouw maandag. Sinds vorige week is de discussie over journalisten die meereizen met de Nederlandse krijgsmacht weer volledig opgelaaid. Dat heeft alles te maken met het verschijnen van het onderzoek Eyes Wide Shut? dat in opdracht van de Tweede Kamer is uitgevoerd. Ik ben nu twee weken embedded en kan in het licht van deze actualiteit voorzichtig een balans opmaken.
Als een journalist zich aan een soldaat bekend maakt, valt al snel de naam van Arnold Karskens. Hij is het icoon onder de zelfverklaarde Nederlandse oorlogsverslaggevers. Karskens heeft aanzien, zowel onder vakgenoten als onder zijn lezers, omdat hij er alleen op uit trekt. Van embedded zijn, wil hij niets weten. Hij streeft naar onafhankelijkheid. Dat is te prijzen. En hij wordt veel gelezen, zeker ook door de soldaten hier.
Gewapend
Zijn verhalen zijn doorgaans spectaculair en gericht op het onrecht dat iedere oorlog nu eenmaal met zich meebrengt. Maar Karskens is binnen Defensie-kringen ook omstreden. Er gaan veel verhalen op Kamp Holland over Karskens. Meestal plaatsen de militairen grote vraagtekens bij de onafhankelijkheid die Karskens pretendeert te hebben.
Begraafplaats voor burgerslachtoffers van een Amerikaans bombardement
Zijn reizen door Uruzgan zijn alleen mogelijk als hij zich tegen betaling aansluit bij een gewapende stam, beweren ze hier. De voorstelling van zaken die sommige militairen geven is dat hij achter op een pickup-truck zit met een bende tot de tanden toe gewapende Afghanen. Als je zo een dorp in rijdt, krijg je dan nog wel ‘onafhankelijke’ verhalen? Durven mensen dan wel alles tegen je te vertellen? En wat vertellen ze eigenlijk als ze zien dat hij binnen is gekomen met leden van een andere stam dan hun eigen clan?
Ik weet het niet, want ik ken Karskens niet persoonlijk en moet afgaan op wat ik hier op Kamp Holland hoor. Niettemin heb ik respect voor wat hij doet, omdat ik nu zelf heb kunnen ervaren hoe gevaarlijk en ondoordringbaar dit gebied is.
Blinde vlek
Wat ik wel kan beoordelen zijn mijn eigen ervaringen als embedded journalist. Wat heb ik daarvan totnogtoe gemerkt? Als eerste natuurlijk de bekende belemmering dat een journalist niet zo maar een legerbasis mag aflopen om in dit geval de Afghaanse burgers te vragen wat zij nou van de oorlog vinden. De reporter krijgt wel Afghanen te spreken, maar dat zijn doorgaans mensen die samenwerken met de coalitietroepen omdat ze bijvoorbeeld bestuurder zijn of betrokken zijn bij wederopbouwprojecten. Je mag dus verwachten dat deze Afghanen positief staan ten opzichte van ISAF en de wederopbouw van hun land. Maar de mening van de ‘gewone Afghaan’ is een blinde vlek.
Persconferentie door de CdS, generaal Peter van Uhm
Ook het ‘operationele verhaal’ en ‘het thuisfront’ blijken de journalistieke vrijheid te beperken. Beide zijn ruime begrippen en kunnen al snel worden toegepast om bepaalde producties te verbieden of te censureren. Het bekende voorbeeld is de black hole. Toen de soldaten Dennis van Uhm en Mark Schouwink omkwamen bij een aanslag werden alle communicatieverbindingen platgelegd. Dat is een vaste procedure. Eerst moest het thuisfront worden ingelicht. Ik heb daar vanzelfsprekend begrip voor, het is niet prettig om de dood van je zoon of dochter als eerste via de media te vernemen.
Aanmerkelijk minder begrip had ik toen ik te horen kreeg dat ik niet mocht schrijven over het hondje Cracker toen dat tijdelijk op hetzelfde kamp was als ik. Cracker is een Afghaans zwerfhondje dat min of meer geadopteerd was door een soldaat die eerder dit jaar om het leven is gekomen in Uruzgan. Op verzoek van de ouders is dat hondje door Defensie naar Nederland gehaald. Een tearjerker en op het eerste oog prima PR voor Defensie zou je zeggen. Ik mocht daar echter niet over berichten omdat de ‘de ouders geen zin hadden in publiciteit’. Twee dagen later vertelde de moeder van de overleden soldaat in de Volkskrant hoe gelukkig zij was met Cracker.
Stategisch
Logischerwijze is het voor Defensie ook niet handig als er in de media actuele informatie verschijnt over lopende operaties. De militaire staf wil niet dat strategische plannen in dit digitale tijdperk via Nederland in handen van de taliban vallen. Het gevolg hiervan is dat embedded journalisten soms meer weten dan ze kunnen berichten.
Er is zelfs een handige methode om journalisten op voorhand buitenspel te zetten: het achtergrondgesprek. Tijdens zo’n gesprek krijgt de journalist vertrouwelijk informatie over lopende operaties in het gebied. De journalist krijgt dan ‘het bredere plaatje’ te zien waardoor hij ‘dingen in de juiste context’ kan plaatsen. De verslaggever wordt daarmee tegelijkertijd klem gezet: mocht hij op het kamp informatie opvangen over een lopende operatie, dan wist hij dat al en heeft hij reeds beloofd daar niet over te schrijven. De journalist staat schaakmat.
Blackhawk landt op Kandahar Air Base
Ten slotte heeft Defensie ook het monopolie op het transport. Defensie bepaalt wanneer de journalist waar is. De verslaggever kan verzoeken indienen en over het algemeen doet Defensie zijn best om de reporter naar de gewenste plek te brengen. Maar de journalist staat wel als laatste in de rij. Soldaten en materieel hebben om begrijpelijke redenen voorrang.
Mijn eigen reis is door allerlei omstandigheden enorm vertraagd. Mijn reisdoel was Kamp Holland, een reis waar je onder normale omstandigheden een dag of drie over doet. In mijn geval heeft dat tien dagen geduurd. De officiële reden: het toestel dat heen en weer vliegt tussen Kandahar en Kamp Holland was stuk. Maar er waren ook signalen dat Defensie niet zat te wachten op pers op Kamp Holland kort na de aanslag op Van Uhm en Schouwink. Hard te maken valt dat niet, omdat dit officieel wordt ontkend. De persofficieren hebben me uiteindelijk hartelijk ontvangen en zelfs omwille van die vertraging mijn verblijf hier kunnen verlengen.
Veilig
Ben ik dan ontevreden? Nee, Defensie maakt ook heel veel wél mogelijk voor journalisten. Verslaggevers krijgen de mogelijkheid om naar een crisisgebied te reizen op een relatief veilige manier en zonder hun (soms noodlijdende) werkgevers op kosten te jagen; veiligheid kopen is een kostbare zaak. De journalist kan mee op patrouille om met eigen ogen te zien hoe de soldaten opereren. En kritisch zijn mag best, zo lang de verslaggever omwille van de veiligheid van de troepen wel eerst al zijn verhalen laat lezen en zich houdt aan de gemaakte afspraken. Daardoor kunnen journalisten ondanks de beperkingen verhalen maken die interessant en waardevol zijn. Maar een volledig beeld kan een embedded journalist niet geven.
Dat geldt trouwens ook voor de onafhankelijke journalist die op zijn beurt minder zicht heeft op het leven van de soldaten op de kampen. Kiest zo’n journalist ervoor om bijvoorbeeld voor één dag mee op patrouille te gaan, dan is hij onderworpen aan dezelfde voorwaarden als een embedded journalist. Daarom is de conclusie zoals die in Trouw en het rapport Eyes wide shut? staat verwoord ook gerechtvaardigd: Om een compleet beeld te kunnen geven moeten media zowel verhalen van embedded als onafhankelijke journalisten publiceren. En de journalist moet eerlijk zijn tegen zijn lezer en uitleggen dat hij door de omstandigheden waar hij mee te maken heeft niet altijd volledig kan zijn. Want laat ik er maar eens een cliché uitgooien, de waarheid ligt altijd ergens in het midden.
*********************************************************
Wij weten dat we geen reacties kunnen verwachten op dit stuk, maar we groeten alleszins de militairen in Afghanistan. Het beste.
Redactie Angeltjes
3 reacties op dit bericht
"Dikke zever in zakjes"
WO II is natuurlijk een dankbaar onderwerp om "iets" uit de duim te zuigen: het "naziverleden" van die Oostenrijke rotzak is zo'n fabeltje.
Hoe kan die nu een naziverleden gehad hebben ?
Tijdens de oorlog liep hij nog in een korte broek en kan (hoogstens)in 1945 in het 3e leerjaar van de Napola-Schule gezeten hebben; dus...hetzelfde als hier in 't 3e lagere.
Maar dat hij in de "Napola" geraakte is zéér te betwijfelen omdat men al van zeer goeden huize moest zijn om in een politiekgeschoolde instelling te mogen leren.
Weer een goed voorbeeld om de geschiedenis te vervalsen in amper 63 jaar
rare conclusie
Slachtoffer of "handige vrouw