
De jaarwisseling is een periode waarin tradities nog in ere worden gehouden. Een kerstboom, al dan niet met een kerststal ernaast maar alleszins met plaats om cadeautjes onder de dennentakken te leggen. Op kerstavond gezellig tafelen met de familie, eventueel naar een nachtmis gaan. Acht dagen later op oudejaarsavond misschien wat uit de bol gaan, en 's anderendaags 'Nieuwjaar' gaan wensen bij pa en ma, tantes en nonkels. Of zelf bezoek krijgen van kinderen en/of kleinkinderen, een geschenkje krijgen en Nieuwjaarsgeld geven.
En kijk: een paar weken geleden kwam een wind aanwaaien van 'Weg met de tradities', zij het niet dat het zo werd uitgesproken of alle eindejaarsgebruiken werden geviseerd. Maar toch...
Het begon enkele dagen voor dat Sinterklaas lekkers komt brengen voor de kinderen. In de Lage Landen is hij traditioneel vergezeld van Zwarte Piet, en dat botste. Vanwege te denigrerend voor onze zwarte medemens. Vooral in Nederland dat (hoewel daar steeds minder redenen voor zijn) toch nog af en toe eens 'gidsland' wil spelen, kwam de kat op de koord. Vanwege het koloniale en racistische geurtje dat aan het Zwartepietgebruik zou kleven. Waarop ook in Vlaanderen de media - veel ander nieuws was er in die dagen niet - het geval ter hand namen. Wie politiek correct wou zijn, vond dat het niet langer kon, want Zwarte Piet was maar de knecht, en dat was te vernederend voor de anders gekleurde landgenoot. Bovendien moest hij altijd het onsympathieke werk doen, nl. de stoute kinderen in de zak steken. Terwijl de blanke Sinterklaas zijn handen niet moest vuil maken en alle eer naar zich toe trok.
Anderen stelden daartegenover dat men op het verkeerde spoor zat, en dat er dus verkeerde conclusies werden getrokken. Piet was niet zwart van huidskleur, maar zwart van het roet van door de schouw te kruipen.
Het was allemaal voer voor diepgravende artikels, waarbij nog eens werd opgemerkt dat de Zwarte Piet alleen in Nederland en Vlaanderen tot de Sinterklaasfeesttraditie behoort. Zou dat dan toch niet wijzen op een latent aanwezig racisme? Het werd natuurlijk mogelijk geacht, maar wat dan met de 'goedheilige man'? Was hij ooit niet de bisschop van Smyrna, het huidige Izmir, en dus een landgenoot van vele nieuwe Belgen afkomstig uit Turkije? Gelukkig had men vorig jaar in Antwerpen al de oplossing gevonden, een oplossing 'à la belge', en dat voorkwam ongetwijfeld veel onheil. Sinterklaas werd iemand met een zwarte huidskleur, voor de gelegenheid bijgestaan door een ... witte Zwarte Piet.
Antwerpen was ook even de stad van de discussies rond de naam van het Pieter de Coninckplein, zoals het officieel heet. Niemand die dat zegt nochtans, of misschien zelfs maar wist hoe het pleintje voluit heet. Dat zal nu wel anders zijn, want het dispuut beroerde de media. Het werd precies een mini-‘coninckskwestie’.
Het begon met een voorstel van mensen uit de literaire wereld om het plein te herdopen in Herman de Coninckplein. Ter ere van de enkele jaren geleden overleden gewaardeerde en nog altijd veel gelezen dichter.
Wilden ze de toekomstige burgemeester van Antwerpen Bart de Wever die ze omdat hij ‘rechts’ is niet genegen zijn wat kietelen? 'Ik heb zelden een dergelijk idioot voorstel gehoord' commentarieerde hij in een reactie op de radio. Waarmee hij de auteurs, die overwegend links zijn, nog eens tegen de haren streek. De Wever vond het vooral niet kunnen dat Nederlandstalige schrijvers één van de symboolfiguren uit de traditie van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd, geëvoceerd door Hendrik Conscience (‘die zijn volk leerde lezen’) in zijn boek De Leeuw van Vlaanderen, zomaar uit de stadsplattegrond wilden weggommen.
Principieel moet men daar uiteraard kunnen inkomen. Eerdere dergelijke voorstellen waren trouwens al afgewezen om adresverwarring te voorkomen. Overigens: of het nu Pieter dan wel Herman de Coninckplein, of Pieter en Herman de Coninckplein zou heten, zou dat voor de meeste Antwerpenaren iets uitmaken? Er zijn trouwens nog andere mogelijkheden voor naamgeving die ook zinvol zijn. Bijvoorbeeld, naar het merk van het in deze stad beroemde en groot geworden bier, het ‘De Koninckplein’, en waar het zelfs prominent aanwezig is. Het wordt niet hetzelfde geschreven, maar toch hetzelfde uitgesproken. Een naam bovendien die heel dicht staat bij de modale Antwerpenaar.
Wat dan ook, zoveel is zeker: voor hem blijft het ''s Keuningspleintje'.
Van Antwerpen naar Brussel, want ook daar weg 'met de traditie'. De klassieke reuzenkerstboom op de Grote Markt moest nu plaatsmaken voor een nieuw 'lumineus' idee. Hij is vervangen door een elektronische kerstboom met de rebusnaam 'BrusselXmas3'. Het kunstwerk werd betaald door Electrabel dat er 44.000 euro voor over had. Het energiebedrijf (een loot aan de Franse Suez GdF-boom) sponsort trouwens de volledige kerstverlichting op de Grote Markt. Waar de duurdere energietarieven die deze energieleverancier toepaste al niet goed voor waren. Terzijde: ruim 40.000 personen lieten via een onlinepetitie hun ongenoegen blijken over deze keuze eens iets anders te doen dan de traditie wil. Er is alleszins veel kans dat Electrabel niet meer uitpakt met zijn kubusachtige kerstboom. Want vanaf Nieuwjaar verlaagt deze leverancier zijn energietarieven omdat hij al vele duizenden klanten verloor.
De Brusselse elektronische boom verandert geregeld van kleur, en gelukkig is hij dus ook soms groen. Wat dan niet kan worden gezegd van de kerstboom(?) in Hasselt.
In feite is het daar meer een modern kunstwerk in de vorm van een boom. De takken en dennennaalden moesten de plaats ruimen voor witte porseleinen borden en dat geeft uiteraard een buitenissig effect. Het heeft nog weinig van doen met een kerstboom en oudere Hasselaars vinden het maar niets.
Anderen stellen dat het eens iets anders mocht zijn dan de traditionele groene kerstbomen...
Welke traditie zou er einde 2013 over boord worden gegooid?
Manu de Tremerie
http://www.viw-costablanca.com/