Geen tijd

(Bron: J. Vandenberghe)

Geen tijd om te komen en geen tijd om te gaan,
geen tijd te passeren geen tijd om te staan,
geen tijd haast voor nieten, voor zovele dingen,
juste nog tijd om een liedje te zingen.

Geen tijd om te schrijven geen tijd om te bellen,
geen tijd om te lezen of voor te vertellen,
geen tijd om te klappen 'k zijn veel te verlaan,
misschien eik geen tijd zelfs om dood te gaan.

Geen tijd voor mijn koeien geen tijd voor mijn perd
en ook al mijn schapen zijn nodig gescherd,
geen tijd, ja 't is erg, om met mijn hond weg te gaan,
want 'k weet serieus echt niet wat eerst gedaan.

Geen tijd voor de schooier of voor de facteur,
geen tijd voor de melkboer of voor de coiffeur,
geen tijd voor de leurder met zepe of een kam,
geen tijd voor de woorden van de predikant.

Geen tijd schier voor 't eten geen tijd voor 't café,
geen tijd om te slapen geen tijd voor 'n TV,
geen tijd om te kaarten of voor den biljaar,
geen tijd voor de frieten van 't kraam op de markt.

Geen tijd voor de leute geen tijd voor 't plezier,
geen tijd voor mijn vrouwtje je ziet dat van hier,
geen tijd om heur te helpen, dat zeg ik met spijt,
maar ze moet mij niet pramen want 'k heb toch geen tijd.

Geen tijd om te planten geen tijd om te zaaien,
geen tijd om te wieden geen tijd om te maaien,
geen tijd voor de duvel geen tijd voor mijn god,
geen tijd voor mijn kinders 'k zijn nooit in mijn kot.

Voor jullie mensen kontent dat je hier zijt,
voor jullie al te gare, en 'k een zee van tijd
en je meug mij geloven ik had dat nooit verwacht,
maar voor julder zou 'k zingen tot een gat in de nacht.

Opzij, opzij, opzij... Geen tijd, geen tijd, geen tijd...
(Bron: Herman Van Veen)

Opzij, opzij, opzij
maak plaats, maak plaats, maak plaats
wij hebben ongelooflijke haast
Opzij, opzij, opzij
want wij zijn haast te laat
we hebben maar een paar minuten tijd
We moeten rennen, springen, vliegen, vallen, duiken
opstaan en weer doorgaan
We kunnen nu niet blijven
we kunnen nu niet langer blijven staan
een andere keer misschien
dan blijven we wat slapen
en kunnen dan misschien als het echt moet
wat over koetjes, voetbal
en de lotto praten
nou dag, tot ziens, adieu
het ga je goed.
We moeten rennen, springen, vliegen, duiken, vallen
opstaan en weer doorgaan
We kunnen nu niet blijven
we kunnen nu niet langer blijven staan...

Een Zuidzee-opperhoofd spreekt over de blanke man:

De papalagi is altijd ontevreden over zijn hoeveelheid tijd en hij klaagt de grote Geest aan, omdat die hem niet meer tijd gegeven heeft. Ja, hij lastert God en zijn grote wijsheid, doordat hij iedere dag volgens een zee concreet plan indeelt. Aldus snijdt hij die in stukken, net zoals men met een kapmes kruisgewijs door een witte kokosnoot gaat. Alle delen hebben hun eigen naam: seconde, minuut, uur. De seconde is kleiner dan de minuut, en die weer kleiner dan het uur en men moet zestig minuten en nog veel meer seconden hebben, voor men zoveel heeft als een uur.
Er zijn in Europa maar weinig mensen die werkelijk tijd hebben. Misschien wel niemand. Daarom rennen de meesten ook door het leven als een steen die wordt weggegooid. Ze kijken onder het lopen bijna allemaal naar de grond en slingeren heftig met hun armen om zo vlug mogelijk vooruit te komen. Als je ze staande houdt, roepen ze onwillig:'Waarom stoor je me? Ik heb geen tijd. Zorg dat je eigen tijd goed besteedt.' Ze doen net of iemand die vlug loopt meer waard is en flinker is dan iemand die langzaam loopt.
Ik geloof dat de tijd hem ontglipt als een slang in een natte hand, juist omdat hij hem te veel vasthoudt. Steeds jaagt hij met uitgestrekte handen achter hem aan, hij geeft hem geen kans in de zon te gaan liggen. Hij moet steeds vlakbij zijn en iets zingen en zeggen. Maar de tijd is stil en vredelievend en houdt van rust en van breeduit op de mat liggen. De blanke man kent de tijd niet en begrijpt hem niet; daarom mishandelt hij hem.

1 citaat van

Bernardus van Clairvaux

Met Bernardus van Clairvaux (1090-1153) en zijn tijdgenoot en vriend Willem van St.-Thierry begint de geschiedenis van de Westerse christelijke mystieke literatuur. In het bijbels Hooglied vonden beiden de geschikte taal om hun mystieke beleving uit te drukken. Voor het eerst sinds Origenes werd het liefdesspel van bruid en bruidegom niet langer toegepast op de relatie tussen God en de Kerk, maar op de verhouding tussen de individuele ziel en Christus. De innerlijke beleving had een taal gevonden. De geschriften van Bernardus en Willem zouden op nagenoeg alle mystieke schrijvers van de komende eeuwen een grote invloed uitoefenen.

De preken op het Hooglied vormen een hoogtepunt in het oeuvre van Bernardus. Begonnen in 1135, zal hij eraan werken tot aan zijn dood.

In deze 18de preek raakt Bernardus aan een vraagstuk dat in de geschiedenis van de christelijke spiritualiteit steeds opnieuw ter sprake wordt gebracht, namelijk wat de liefde tot God en de liefde tot de naaste met elkaar te maken hebben. Zowat elke geestelijke schrijver heeft zich gebogen over de verhouding tussen het eerste en het tweede gebod en over de vraag wie nu de voorkeur verdient: Martha of Maria? Waarbij onmiddellijk opvalt dat de ervaring van alle (mystieke) auteurs gelijklopend is: God is liefde, Hij is de bron van liefde. Alleen wie van deze bron drinkt (de contemplatie) kan werkelijk liefhebben. Alleen de liefde die haar oorsprong vindt in God is vruchtbaar.

Bernardus gebruikt het beeld van een waterbekken en een kanaaltje. Het waterbekken moet eerst gevuld zijn voordat het kan overstromen en van zijn volheid kan meedelen. Pas als men vervuld is van Gods liefde is men in staat anderen lief te hebben en te helpen. Hij reageert scherp tegen de ‘kanaaltjes’ in de Kerk: ze geven door wat ze gekregen hebben zonder ervan vervuld te zijn. Daardoor berokkenen ze niet alleen anderen nadeel, maar ook zichzelf. “Help me met uw teveel,” zegt hij, “niet met uw tekort.” Vooral degenen die pastorale verantwoordelijkheid dragen in de Kerk moeten spreken en handelen vanuit deze overstromende liefde. Anders zijn hun woorden en daden niet vruchtbaar. Tussen de regels door lees je een pleidooi voor nederigheid, wijsheid en geduld. Zijn woorden klinken verrassend actueel in een Kerk waarin zovelen menen iets te zeggen te hebben en tal van pastorale projecten in de steigers worden gezet.

[De Schriftcitaten zijn cursief gedrukt.]

(…)

“De wijsheid bestaat erin dat men zich gedraagt als een waterbekken en niet als een kanaaltje. Want een kanaaltje ontvangt en geeft door op praktisch hetzelfde ogenblik. Maar een waterbekken wacht tot het gevuld is en wanneer het overstroomt deelt het mee zonder enig nadeel voor zichzelf, in de wetenschap dat wie zijn deel verkwist, vervloekt wordt. Misprijs mijn raad niet, maar luister naar iemand die wijzer is dan ik: De dwaas, zegt Salomo, brengt al wat hij in de geest heeft meteen naar buiten, terwijl de wijze het bewaart voor later. Werkelijk, in de Kerk van vandaag hebben we veel kanaaltjes maar heel weinig bekkens. De mensen langs wie ons hemelse rivieren toestromen hebben zo’n grote liefde dat ze zich willen uitstorten voordat ze vervuld zijn. Ze zijn eerder bereid tot spreken dan tot luisteren, en klaar om te onderwijzen wat ze niet geleerd hebben. Ze zijn erop uit anderen te leiden terwijl ze zichzelf geen leiding kunnen geven. (…)

David zegt: Moge mijn ziel verzadigd worden als van vet en olie. En mijn mond zal met jubelende lippen lofzingen. Hij wilde immers eerst een instorting ontvangen om zo tot uitstorting over te gaan. En hij wilde niet alleen éérst de instorting ontvangen, maar er ook door vervuld worden. Zo kon hij van zijn volheid meedelen in plaats van te geeuwen met een lege maag. Maar met voorzichtigheid, om niet, door anderen verlichting te brengen, zelf in moeilijkheden te komen. En toch ook onbaatzuchtig, in navolging van Hem van wiens volheid wij allen ontvangen hebben.

Ook gij moet leren niet uit te storten tenzij vanuit een volheid, en wil niet royaler zijn dan God. Het bekken moet de bron navolgen: deze vormt geen beek en maakt geen meer voordat ze zelf van water verzadigd is. Het bekken moet er niet beschaamd over zijn dat het geen grotere overvloed heeft dan de bron. (…)

Zo’n liefde (tot God) is hartstochtelijk en past bij de vriend van de Bruidegom. Het is de liefde waarvan de trouwe en bedachtzame dienaar moet branden, de man die de Heer boven al zijn andere dienaars heeft aangesteld. Deze liefde vervult, verwarmt, kookt en stort zich dan onweerstaanbaar naar buiten: ze stroomt over en ze breekt uit. Ze zegt: Wie is er zwak zonder dat ik het ook ben? Wie wordt er ten val gebracht zonder dat het ook mij kwelt?

Laat zo iemand preken, vrucht dragen, de tekenen vernieuwen en de wonderen herhalen! De ijdelheid kan niet meer binnendringen waar de liefde de hele plaats inneemt. Want de volheid van de wet en van het hart is de liefde, als deze tenminste vol is. Trouwens, God is liefde en niets ter wereld kan vervulling zijn voor een schepsel gemaakt naar het beeld van God, tenzij die liefde-God: alleen Hij is groter dan dat schepsel.

Het is zeer gevaarlijk een hoger ambt toe te vertrouwen aan iemand die nog niet tot die liefde gekomen is, hoe deugdzaam hij ook moge schijnen op andere domeinen. Al had hij alle wetenschap, al deelde hij al zijn bezit uit aan de armen, al gaf hij zijn lichaam prijs om te worden verbrand, als hij de liefde niet heeft, is hij leeg. Ziedaar hoeveel ons moet ingestort worden voordat we het mogen aandurven uit te stromen. Dan zullen we rijkelijk geven van onze volheid, niet van ons tekort.”

Oversteekplaatsen in de rivier

tegenkomen.

Plaatsen waar het droog is,

waar we écht beluisterd worden,

waar we niet perfect hoeven te zijn,

waar we gewoon onszelf mogen zijn.

Lat ons stenen verleggen

in de rivier van het leven.
Laat ons stenen verleggen in ons leven.

Stenen die een oversteekplaats

kunnen zijn

voor mensen,

stenen van warmte, liefde

en respect voor elkaar.

Stenen die blijven liggen

in de storm van het leven.

Stenen die mensen helpen staande

te blijven in de stroom van het leven.

Goddelijke stenen,

gelegd door mensenhanden

in de grote rivier van het leven.

Leen Vemeire

“Welk verlies maak je mee?

Zoals dit bij iedereen het geval is, is ook jouw leven een opeenvolging van gelukkige, voldoening gevende, maar ook onaangename, soms pijnlijke gebeurtenissen. Het is noodzakelijk om ze te leren kennen en er rekening mee te houden. Zo kan je beter de gevolgen ervan inschatten om in de volgende lijst de verliezen die je het diepst raken, te onderscheiden van alle andere.

De kleine verliezen en de dagdagelijkse zorgen

Zo zijn er allereerst de kleine verliezen en de dagdagelijkse zorgen, de teleurstellingen die je geduld op de proef stellen. Hoe onbenullig deze moeilijkheden ook lijken, toch zijn ze niet zo onschuldig. Het gaat zowel om materiële als om psychische vormen van verlies die de gemoedstoestand raken en diverse gevoelens aanspreken:

Een gemiste aankoop

De vaststelling van een aangetaste tand

Het wegkwijnen van je meest geliefde plant, geplaagd door insecten

De kat die ’s avonds niet meer thuiskomt

Het verlies van een dierbaar voorwerp

Een slecht schoolresultaat van je kind

Een onenigheid met een collega op het werk

De tijdelijke scheiding van een dierbare

Een gemiste afspraak

De  opeenstapeling van zorgen tijdens een dag”

“Verliezen in winst omvormen

Ik wil mijn liefde niet verliezen.

Ik wacht.

Hoe lang moet ik nog lijden?

Ik laat me genezen.

Ik groei.

Niemand, ook jij niet, kan ontsnappen aan de pijn van verlieservaringen die het leven met zich meebrengt: onvoorspelbaar of onverwacht verlies, verlies dat je jezelf oplegt om te kunnen groeien als mens of dat jou tegen je wil wordt opgelegd.

Toch is het zo dat elke vorm van ‘verlies’ kan worden omgevormd tot ‘winst’ dankzij je innerlijke houding. Geen enkel verlies is onvruchtbaar, omdat het in zich reeds de kiem draagt van nieuw leven. Je hoeft trouwens maar om je heen te kijken om te zien dat de bestaansreden van de dood er in bestaat om plaats te maken voor het leven. Het is niet mogelijk verlies en lijden te ontvluchten en toch te groeien als mens. Dit maakt deel uit van cyclus van het leven.

De knop barst open en schenkt de bloem.

De bloem verwelkt en schenkt het zaad.

Het zaad in de aarde verlangt te ontkiemen.

Een onophoudelijke beweging van dood en leven, van duisternis en licht.

Deze beweging naar nieuw leven is meer of minder diepgaand naargelang te soort verlies. Het is om die reden dat ik , samen met jou, de vele vormen van verlies die een mens kan meemaken in het leven op een rij wil zetten. Terwijl we deze inventaris opmaken, mag je nooit vergeten dat elk van deze verlieservaringen een bron kan zijn van groei.”

Dakloos in december

December. Kaal en afgevreten

 tot in de diepste aarde.

Eenzaam hij,

vergeten burger.

Wachtend van in zijn goede jaren

alsof niet ooit komt.

Geen jij meer, laat staan een beter ik.

Nooit wat groen aan vastgevroren twijgen.

Adems bewasemen vieze ruiten.

Kloven in afgestompte vingers.

Altijddurend zitten in andere leegten.

In natte regens.

In eigen kapotte lijf.

Tot nooit iets komt.

Jo Gisekin (overgenomen uit Kerk en Leven) 

1 citaat van

Thérèse Martin

Het leven van Thérèse (1873-1897), karmelietes te Lisieux, werd in de vorige aflevering van dit tijdschrift reeds geschetst. Wat zij geschreven heeft, schreef ze uit gehoorzaamheid aan haar oversten (jeugdherinneringen, kloosterleven) of uit beleefdheid en naastenliefde (vooral: brieven aan familieleden en clerici, nota’s en gedichten voor medezusters). De bekende Franse priester, Jean-François Six – hij schreef ooit een scherpzinnig boek over Charles de Foucauld – heeft meermaals herinnerd aan de oorsprong en de aard van Thérèse’s geschriften. Zij heeft namelijk nooit een boek of autobiografie naar de regels geschreven. Alles is trouwens postuum verschenen.

Een recente Franse uitgave, in drie delen, van alles wat van de hand van Thérèse zelf is, mag hier niet onvermeld blijven:

Thérèse par elle-même. Présentation de J.-F. Six (uitgever: Grasset / Desclée de Brouwer, 1997).

Ondanks de (onvermijdelijke) slordigheden heeft deze uitgave drie grote pluspunten:

1/ Alle teksten zijn chronologisch afgedrukt, zodat de geestelijke evolutie van Thérèse en vele andere dingen duidelijker worden (o.a. dat zij nooit een ‘boek’ heeft geschreven).

2/ Een korte situering bij afzonderlijke teksten helpt de draagwijdte ervan verstaan (o.a. de relaties van Thérèse, in het bijzonder met haar zussen en oversten).

3/ De inleiding op het eerste deel geeft een overzicht van de bijna dramatische geschiedenis van de kritische tekstuitgave (o.a. de pijnlijke ervaringen van Mgr. A. Combes en J.-F. Six zelf met het karmelietessenklooster te Lisieux).

Begin juli 1897, ruim twee maand voor haar pijnlijke dood, schrijft Thérèse voor haar geliefde overste Marie de Gonzague het geheim van haar leven neer. Ze is de uitputting nabij, en sinds meer dan een jaar in de nacht van de geest ondergedompeld (ze gelooft nog, omdat ze wil geloven; of zoals een Frans priester haar ervaring paradoxaal uitdrukte: ‘Hoe heerlijk is het te rusten in de armen van een God die niet bestaat!’). Zij schrijft hier al biddend, en het sterke is dat ze in haar heel persoonlijk liefdesavontuur met God, met Jezus, de haar gegeven mensen (hen die U mij gegeven hebt) intens betrekt, met Jezus’ eigen woorden trouwens.

U weet het, mijn God, het enige wat ik verlangde was U te beminnen. Ik streef niet naar andere roem. Uw liefde was mij sinds mijn kindertijd vóór en is met mij meegegroeid; nu is zij een afgrond waarvan ik de diepte niet meer peilen kan. Liefde wekt liefde op en zo gaat de mijne uit naar U, Jezus. Ze zou de afgrond willen vullen waardoor ze aangetrokken wordt. Maar mijn liefde is jammer genoeg slechts een dauwdruppeltje, verloren in de oceaan! Om U lief te hebben zoals U mij liefheeft, zou ik uw eigen liefde moeten lenen; dan alleen zal ik rust vinden.

O Jezus, misschien is het een illusie, maar ik denk dat U een ziel niet met meer liefde zou kunnen overladen dan U met de mijne gedaan hebt. En daarom durf ik U vragen hen die U mij gegeven hebt, lief te hebben zoals U mij hebt liefgehad. Als ik op een dag in de hemel zou ontdekken dat U hen meer liefheeft dan mij, dan zal ik me daarover verheugen. Ik erken nu al dat die zielen uw liefde meer waardig zijn dan mijn ziel. Maar hierbeneden kan ik me geen grotere liefde voorstellen dan die onmetelijke liefde die U mij om niet en in overvloed hebt willen schenken, zonder enige verdienste van mijn kant.

1 citaat van

Thérèse Martin

Het leven van Thérèse (1873-1897), karmelietes te Lisieux, werd in de vorige aflevering van dit tijdschrift reeds geschetst. Wat zij geschreven heeft, schreef ze uit gehoorzaamheid aan haar oversten (jeugdherinneringen, kloosterleven) of uit beleefdheid en naastenliefde (vooral: brieven aan familieleden en clerici, nota’s en gedichten voor medezusters). De bekende Franse priester, Jean-François Six – hij schreef ooit een scherpzinnig boek over Charles de Foucauld – heeft meermaals herinnerd aan de oorsprong en de aard van Thérèse’s geschriften. Zij heeft namelijk nooit een boek of autobiografie naar de regels geschreven. Alles is trouwens postuum verschenen.

Een recente Franse uitgave, in drie delen, van alles wat van de hand van Thérèse zelf is, mag hier niet onvermeld blijven:

Thérèse par elle-même. Présentation de J.-F. Six (uitgever: Grasset / Desclée de Brouwer, 1997).

Ondanks de (onvermijdelijke) slordigheden heeft deze uitgave drie grote pluspunten:

1/ Alle teksten zijn chronologisch afgedrukt, zodat de geestelijke evolutie van Thérèse en vele andere dingen duidelijker worden (o.a. dat zij nooit een ‘boek’ heeft geschreven).

2/ Een korte situering bij afzonderlijke teksten helpt de draagwijdte ervan verstaan (o.a. de relaties van Thérèse, in het bijzonder met haar zussen en oversten).

3/ De inleiding op het eerste deel geeft een overzicht van de bijna dramatische geschiedenis van de kritische tekstuitgave (o.a. de pijnlijke ervaringen van Mgr. A. Combes en J.-F. Six zelf met het karmelietessenklooster te Lisieux).

Begin juli 1897, ruim twee maand voor haar pijnlijke dood, schrijft Thérèse voor haar geliefde overste Marie de Gonzague het geheim van haar leven neer. Ze is de uitputting nabij, en sinds meer dan een jaar in de nacht van de geest ondergedompeld (ze gelooft nog, omdat ze wil geloven; of zoals een Frans priester haar ervaring paradoxaal uitdrukte: ‘Hoe heerlijk is het te rusten in de armen van een God die niet bestaat!’). Zij schrijft hier al biddend, en het sterke is dat ze in haar heel persoonlijk liefdesavontuur met God, met Jezus, de haar gegeven mensen (hen die U mij gegeven hebt) intens betrekt, met Jezus’ eigen woorden trouwens.

U weet het, mijn God, het enige wat ik verlangde was U te beminnen. Ik streef niet naar andere roem. Uw liefde was mij sinds mijn kindertijd vóór en is met mij meegegroeid; nu is zij een afgrond waarvan ik de diepte niet meer peilen kan. Liefde wekt liefde op en zo gaat de mijne uit naar U, Jezus. Ze zou de afgrond willen vullen waardoor ze aangetrokken wordt. Maar mijn liefde is jammer genoeg slechts een dauwdruppeltje, verloren in de oceaan! Om U lief te hebben zoals U mij liefheeft, zou ik uw eigen liefde moeten lenen; dan alleen zal ik rust vinden.

O Jezus, misschien is het een illusie, maar ik denk dat U een ziel niet met meer liefde zou kunnen overladen dan U met de mijne gedaan hebt. En daarom durf ik U vragen hen die U mij gegeven hebt, lief te hebben zoals U mij hebt liefgehad. Als ik op een dag in de hemel zou ontdekken dat U hen meer liefheeft dan mij, dan zal ik me daarover verheugen. Ik erken nu al dat die zielen uw liefde meer waardig zijn dan mijn ziel. Maar hierbeneden kan ik me geen grotere liefde voorstellen dan die onmetelijke liefde die U mij om niet en in overvloed hebt willen schenken, zonder enige verdienste van mijn kant.

Troost en verdriet zijn een beweging

(Woord van diaken M.T.:Deze bezinning gaat  maar open ná herhaaldelijk her-lezen.)

Verdriet en troost zijn één.

 Zoals de adem

in en uit,

zoals de zee, ebbe en vloed,

zijn zij golven van éénzelfde beweging.

Verdriet is het merkteken

dat de mens op weg is. Hij is een pelgrim.

Hij is een voorbijganger in de woestijn van verbrokkeling.

Dit stuks-gewijze wil hij helen.

Troost is wakker, is aanwezigheid.

Het is het geduldige waken om de bewogenheid van het verdriet te “zien”,

onder ogen te zien,

ze aandachtig te beluisteren,

weten waar het om gaat,

doorproefd te hebben waar de scherpte zit.

Troost is deze innerlijke zintuiglijke waakzaamheid

die de mens terug in beweging zet.
Het is het keerpunt in de richting van eenheid,

van heelheid.

Zich nieuw hervinden,

zich her-kennen,

herboren worden.

Troost is deze heelmakende beweging.

Het maakt de zoekende beweging af.

Verdriet is verandering gewaarworden.

Troost is het oplichten,

het dagen van de zin en de betekenis van deze verandering.

Troost is be-grijpen, gaandeweg.

Troost bloeit maar open

wanneer de mens geleerd heeft los te laten.

Troost is het ja-zeggen op dit weten

op de prijs, het los-geld.

Echte troost is altijd zelf-troost

omdat het een persoonlijk antwoord veronderstelt

op een persoonlijk verdriet.

Het is een terug thuis komen bij zichzelf.

Men mag en kan weer bij zichzelf aanwezig zijn.

Iemand troosten kan dan ook alleen maar betekenen:

helpen, uitnodigen om op zoek te gaan

naar de eigen Weg,

de signalerende vraag van het verdriet verhelderen,

samen zoeken naar de zin en de tekentaal van dit verdriet,

vroedvrouw of bakerman zijn bij de geboorte,

een eind mee op weg aan in

de richting die zich openbaart.