Archief

339 AVSG XV

Structuren

Het begrip structuren is ook een vlag die verschillende ladingen dekt. In onze benadering is het een zinvol geheel, dat functioneert in een zin en dat de overgang vormt tussen woord en zin.
Dus :
- samengestelde woorden vb.
- woordgroep
- verbinding ---> bijzin van een samengestelde zin
- uitdrukkingen vb.
REGEL : als de structuur een samengesteld woord is dat bestaat uit lemma's die voorkomen in de NEcl-lijst, wordt hij opgenomen in de lijst structuren.

EVALUATIE :
- door deskundigen
- door leerkrachten : 4 scholen (AVC Meise, Tervuren, GLTT St.-Genesius-Rode, STLB Antwer­pen)
- door studenten : … studenten krijgen ná 240 u. LSTL (2 x 3 u. van 50 min. per week) de lijst en moeten spontaan, indien het woord hun onbekend is, er een streepje naast zetten.
Dan volgt tabel uit WP - NEavc - begint met "aan" en eindigt met "zwijgen"

338 AVSG XIV

RESULTAAT :

FRfo van...naar...
Nedv van157 naar 930
Nestlb van 1431naar 1152
NEnt2 van 999 naar 857
NEb&w van 905 naar 825
De vertalingen van woordenlijsten uit "Nederlands voor anderstaligen" (FRpr) PCMT Hasselt geven ons de mogelijkheid om uitgaande van FRfo een vergelijking te maken met FRpr en de vertaling hiervan NEpr.
In de lijst FRpr stonden 377 woorden die niet voorkomen in FRfo. Na grondig onderzoek en correcties leverde ons dat een lijst van ..... woorden NEcl, d.i. de basislijst voor vergelijking lijsten Nederlands.

Eisen voor eenvormigheid van lijsten

-woorden(basisvorm/lemma)
-uitdrukkingenelimineren
-samengestelde woorden :
-die een equivalent hebben bestaande uit 1 woord
-die uit zelfstandige onderdelen bestaan >structuren
-verklaringen )
-aanvullingen (bewaard buiten de kolom woorden in aanv.
-grammaticale uitleg )
===> anders niet vergelijkbaar
-afleidingen van woordstammen
o.a.-werkwoordsvormen
-infinitief
-in de kol. aanv. de aanduiding van de afgeleide vorm:
3de pers. enk. OTT
stam
mv. OTT OVT
enk. OTT OVT
-volt. deelw.

1. FRfo aanv. FRpr. aanv. NEpr. aanv. NEavc aanv.

2. NEavc aanv. NEdv aanv. NEstlb aanv. NEnt2 aanv.

Vergelijking lijsten
4 scholen amenderen de vergelijkende lijsten

Afgeleiden eruit. Na deze selectie komen wij tot de lijst NEcl 800 lemma's.

337 AVSG XIII

"Grammaticale" woorden.

Wij kunnen vertrekken van een gebruikelijke spraakkunst en een lijst maken van alle "grammaticale" woorden.

Voor de lijsten vergeleken werden hebben we ze vergelijkbaar gemaakt. Om geen gegevens te verliezen van de oorspronkelijke lijsten creëerden we de kolom aanvulling (aanv.). Hierin komen aanduidingen voor

-s : structuur

-v : verwijderd omwille van streektaal
-verbuigingen van bn. en bw. vb. grondvorm ... + toevoeging : dus ander / ...e
-meervouden van zn.
-stam van ww.
-3de pers. enk. O.T.T. ww.
-2de pers. enk. O.T.T. ww.
-3de pers. enk. O.V.T. ww.
-mv. O.V.T. ww.
-volt. deelw. ww.
-afgeleide woorden
-vergr. trap
-overtr. trap
-verbogen vorm van de overtr. trap
-rangtelw. telw.
-vrouwel. zn.
-afkortingen
-uitbreidingen woorden
-zinnen
-de samengestelde woorden werden gesplitst indien de twee woorden voorkomen in de lijst en ze zinvol kunnen gescheiden worden
* vb. aanbieden = aan + bieden
vb. aankomen, handtekening, hetzelfde, goedkoop, ...(kunnen ondergebracht worden bij structuren)
-woorden die in meerdere woordsoorten voorkomen
vb. mat zn. - ww. ovt - bn.
haar zn. - b.vn afzonderlijk

336 AVSG XII

Beginsituatie

We nemen als uitgangspunt "Le français fondamental I" (FRfo) van het "Institut National de Recherche et de Documentation Pédagogiques", uitgegeven door dit instituut. De bedoeling van het onderzoeksteam dat deze lijst samenstelde is uitvoerig omschreven in haar publicatie. De ernst en de middelen die ingezet werden zijn zo groot dat dit een veilig uitgangspunt vormt.
Er zijn echter enkele problemen.
Deze lijst is van 1972. Een taal leeft en verandert. De woordenschat is echter zo essentieel dat slechts een laag percentage woorden veranderde. Deze bijwerking moest dus door de gebruikers-didactici taalleerkrachten uitgevoerd worden.
Deze studie gebeurde in het Frans voor de Franse taal. De auteurs van gelijkaardige methodes blijven ook vaag in hun metodiek met het oog op hun lijst voor andere talen.
De enige lijst voor een andere taal die vanuit onze doelstellingen ons betrouwbaar lijkt is "Frekwentie van woorden en structuren in spontaan gesproken Nederlands (1969) - 1.573 basiswoorden" M.J. De Vriendt-De Man (Didier). (NEdv)
Bij een nadere analyse van deze basiswoordenlijst bleek dat onmiddellijke selectie en bijwerking nodig was. Zij bevatte nogal wat dialectwoorden, zowel Vlaamse als Noord-Nederlandse.
De werkwoordsvormen staan erin zoals ze gehoord worden (3de pers. enk. OTT, stam, mv. OTT, enk. OVT, mv. OVT, volt. deelw.) maar niet allemaal voor alle infinitieven.
Deze vormen werden teruggebracht tot het lemma en de afgeleide vormen werden opgenomen in de kolom aanvulling, zodat geen gegevens verloren gingen om de vergelijkbaarheid optimaal te houden.

In de verschillende lijsten betekent dit :

335 AVSG XII

Waarom zoveel belang hechten aan een basiswoordenlijst ?

In het functioneel talenonderwijs is de basiswoordenlijst een essentieel gegeven. Het zijn de woorden die een schakelfunctie vervullen in de conversaties. Deze basiscomponenten van de structuren maken het mogelijk snel in een taal te converseren. Zij functioneren in de conversatie. Zij zijn als de schakels van een ketting. Indien er ontbreken vervalt het systeem. De eindtermen zijn dan ook totaal : 100 % resultaat is erbij nodig. En daarboven op vereist het functionele het niveau van de integratie (*1) d.w.z. dat zij in de conversatie spontaan gebruikt worden zonder nadenken.
Hierdoor wordt de reikwijdte van de student vergroot. Hij (zij) heeft de hefbomen om te converseren paraat. Dynamisch onderwijs wordt hier geen dode letter maar komt tot uiting.
De frequentie is de maatstaf voor de keuze van de woorden. Er is een hoge correlatie tussen frequentie en essentiële functie van de woorden. Daarom zijn de eenvoudige grammaticale woorden meest frequent. Zij vormen het scharnier van de structuren in de zin.
Technisch betekent frequent : indien een woord 1.000 x voorkomt in een corpus van 100.000 woorden. De absolute frequentie = 1.000 en de relatieve 0,01.
Frequentie is een indicator voor het nut van de woorden. Het geeft de frekwentie, de disponibiliteit, de distributie en de valentie (graad van polysemie) weer.(*2)

Te onderzoeken lijsten :

1.Volgens definitie
- Basiswoordenlijst Devriendt.SGAV

2.Beginsituatie en doelstellingen niet bekend
- 1000 frekwente communale woorden (Steunpunt NT2, 1992).
- Frequentielijst Beheydt en Wieers (1991) (1993) Van In, Lier 1000 w.
Wynants(1985)
Coumo(1987)
- Basiswoordenboek Nederlands.-Basiswoordenboek Nederlands. Wolters, Leuven P. de Kleyn-E.Nieuwborg(1987) en (1991)(2044 w.)
-Didascalia - Woordbank - UIA Wilrijk (1992) (5000 w.)
-Spreektaal, woordfrequenties. de Jong, E. (1979) - Utrecht.
-Woordfrequenties in geschreven en gesproken Nederlands. Uit den Bogaert (1975) Oosthoek Scheltema en Holkema, Utrecht.
3.Geschreven taal
-Nederlands voor anderstaligen PCMT Hasselt (1993)
-Dolf Hartveldt "Kleine didaktiek voor het Nederlands als Tweede Taal" (Coutinho)

334 AVSG XI

In onze methode wordt er bij het opbouwen van de dialogen op het 0-niveau rekening gehouden met de basiswoordenlijst van de gesproken taal.
Wij stelden de basiswoordenlijst voor gesproken Nederlands op het 0-niveau samen : Necl1

In het kader van drie eisen tot kwaliteitsverbetering van het volwassenenonderwijs talen voor anderstaligen

-een eigen didactiek en didactisch profiel die zich duidelijk onderscheiden van het voltijds onderwijs

-professionaliteit op alle échelons van het didactische model

-de Europese - Internationale context

voerden wij een kritisch onderzoek uit over basiswoordenschat.

Her en der duiken basiswoordenlijsten op. Zij worden gebruikt bij het talenonderwijs. Als men deze lijsten vergelijkt en interpreteert rijzen er een aantal vragen.

Het begrip woordenlijst verschilt nogal en dekt zeer uiteenlopende ladingen.

Veel voorkomende benamingen :

-basiswoordenlijst (Devriendt SGAV)

-lijst van woordvormen (Coutinho)

-basiswoordenboek (Wolters, Kleyn, Nieuwborg en De Boeck Dieltjens)

-basiswoordenschat (PCMT)

-elementair woordenboek (L.Beheydt)

Ook in andere talen :

-Treshold level

-A general list (Longman West)

-Le ... fondamental (Didier)

De didactische basis waarop de samenstelling steunt is meestal niet te achterhalen. De werkwijze bij de samenstelling ervan wordt zelden beschreven. De doelstellingen van de lijst worden bijna nooit geformuleerd.

333 AVSG X

VI-7 Actieplan
Richtlijnen voor de leerkrachten : didactisch profiel van het AVC
1. De voertaal is de aan te leren taal op alle momenten.
2. Voorrang van de gesproken taal d.i. voorrang voor het spreken door alle studenten.
3. Geschreven taal in functie van de gesproken taal.
4. Geen theorie, maar functioneel taalonderwijs.
5. Democratische opstelling : iedereen is gelijkwaardig.
6. Native speaker heeft prioriteit als hij beschikbaar is : life of opgenomen.
7. Communicatieve situaties exploiteren.
8. Basiswoordenschat gesproken taal ( geen onnodige ballast), ook in de hogere jaren. Dit is een kwestie van aanpassing aan het niveau van de studenten of uitgaan van de studenten
9. Zoveel mogelijk audiovisueel werken d.w.z. uitgaan van de autochtone situaties (prioritair life) in een brede waaier van alle mogelijke visuele hulpmiddelen buiten de tekst.
10. Inschakelen van de moderne middelen om echt aan beheersingsleren te doen : talenpracticum, video en computer.
11. Professioneel didactisch werk leveren (het hele didactisch proces grondig afwerken) – zie didactisch model.
12. Reikwijdte vergroten door middelen die ter beschikking staan doordacht en intensief te gebruiken :
- didactische hulpmiddelen
- onderzoek naar de interactieve verbale leerprocessen en hun rendement (observeren)
- computerprogramma’s inschakelen
13. Fouten voorkomen (“Van alle fouten van de opvoedelingen is de opvoeder de oorzaak” dixit Salzmann).

332 AVSG IX

VI-6 De machines (het didactisch materieel)
De didactiek van het didactisch materieel wordt afzonderlijk behandeld. Ondertussen diende zich een uitstekend nieuw middel aan : Powerpoint op de P.C. Beeld en klank van de audiovisuele en structureel globale methode kunnen eenvoudig overgezet worden. Voor Italiaans, Engels en Spaans werd de cursus geheel of gedeeltelijk omgezet. Maar op het scherm moeten alle storende tekens en gegevens vermeden worden : enkel de dia die het scherm vult en de klank. Geen tekens om de klank te starten!
Het mogelijkheden van het talenpracticum werden op P.C. uitgewerkt in finland door Divace. Dit werd echter overgenomen door Sanako. Een grondig onderzoek van de resultaten van de verbale leerprocessen in het audio-actief-comparatief-zelfcorrectief systeem werden gepubliceerd op mijn website http://www.everyoneweb.com/cmftacl http://www.YouFreeWeb.com/cmfalcl
Voor ernstige afwijkingen in de uitspraak, die langs de gebruikelijke weg niet kunnen verholpen worden, bestaat er een leermachine : de Suvag-lingua. Het is een systeem van fonetische correctie dat in het Centre de phonétique appliquée in Mons gebruikt werd.

331 AVSG VIII

VI-5 De leerkracht
- staat niet centraal, begeleidt en stuurt doordacht bij
- leiden voorbij de gewoonten van de moedertaal
- verbeteren
- nieuwe situaties uitdenken voor lexicologisch materiaal en grammaticale constructies
- roept zoveel mogelijk taal op, op een geplande en doordachte wijze (didactisch inzicht) en met alle beschikbare middelen vb. associaties
- de studenten overtuigen dat dit de meest efficiënte weg is die volledig beantwoordt aan de vraag, opgeroepen door het didactisch profiel (van het Audiovisueel Centrum, toen het nog zo heette)

330 AVSG VII

VI-4 Het schrijven.
Als de uitspraak geässimileerd is en niet vroeger; anders heeft ze er een nefaste invloed op.
Dit moment verschilt van taal tot taal, omdat het afhangt van het fonetisch systeem van de taal.
VIF I (Frans) na de 15^de les
VDE I ( Spaans) : na de 4^de les (slechts 4 verschillen bij fonemen tussen klank – en schriftbeeld.

Zie hierbij “Leerplan talen aan anderstaligen” hoofdstuk fonemen.