Zondag 22 maart 2009

Documentaire Stille Orte over Nummer 100

Huidig privaat-recht
De Franse regisseur Alain Cavalier heeft in 2007 een documentaire film gemaakt over de zogeheten Lieux saints, die in het Duits als Stille Orte, in het Nederlands soms met het verkleinwoord stilletje wordt aangeduid. Het gaat daarbij om het toilet, het privaat, het water closet, de plee, het schijthuis, en welke zevenhonderd aanduidingen er nog voor dit fenomeen bestaan. De Franse titel — heilige plaatsen — duidt ongetwijfeld op de rust en stilte die de plek voor de behoeften — ook voor die van behoeftigen — van zichzelf bezit, doch die niet zelden wordt verstoord door een klaterende waterval en ruisende winden.
In de oudheid kwam het echter wel voor dat men — zoals tegenwoordig gezamenlijk wordt gegeten — groepsgewijs de behoefte(n) ging doen, zittend op lange planken boven een latrine, die eventueel, zoals bij de Romeinen al was voorzien van een vorm van spoeling. Dan handelden de heren onderling ook andere zaken af dan de eigen boodschap(pen).

Uitzendingen
In de nacht van zondag 22 op maandag 23 maart zal Arte-televisie tussen 00:00 uur en 00:35 uur de documentaire Stille Orte uitzenden. Er zijn drie herhalingen gepland: in de nacht van maandag 23 op dinsdag 24 maart vanaf 02:20 uur, dan nog eens in de nacht van woensdag 25 op donderdag 26 maart, vanaf 04:20 uur, en ten slotte in de nacht van dag vrijdag 3 op zaterag 4 april, vanaf 02:15 uur.

Geschreven door Heinz Wallisch om 08:04 Stuur door Reageer op dit bericht

Reageer op dit bericht

Zondag 22 maart 2009

Modern Times uit 1936 met Charles Chaplin op België Eén

Tijdloze thematiek
Het eerste Nederlandstalige Belgische televisienet met de bijpassende naam EEN presenteert op zondag 22 maart — goed een half uur nadat op het tweede net de rolprent uit is over de rellen in 1913 rondom de première te Parijs van het ballet Le sacre du printemps; dus vanaf 14:05 uur tot 15:30 uur — de speelfilm Modern times uitgekomen in 1936, waaraan zo'n drie jaar is gewerkt. De film werd geregisseerd door Charles Chaplin, die meteen de hoofdrol voor zijn rekening heeft genomen, en daarnaast de muziek ervoor heeft gecomponeerd. Het is een verhaal dat, ondanks de meer dan zeven decennia die sedert het verschijnen voor het eerst zijn verstreken, ook in moderne tijden een rol kan blijven spelen, vooral door de talrijke kwaliteiten, zoals de in grote lijnen relatief — in sommige gevallen qua details echter heel direct — tijdloze thematiek over arbeidsverhoudingen.

'Story of industry'
Op de titelrol van de film wordt vermeld dat het hierbij gaat om een story of industry. De baas van de hardwerkende arbeiders — die door verborgen camera's worden bespied — is qua uiterlijk een heel goed verzorgd heerschap dat er onder meer behagen in schept Tarzan-blaadjes te lezen en legpuzzels te doen. Chaplin treedt eerst op in de fabriek van die eigenaar als arbeider, voorzien van steeksleutels om daarmee aan een lopende band moeren aan te draaien. Doch op een gegeven ogenblik — en dat is dan de meest spectaculaire en de meest gedenkwaardige scène uit de gehele film — raakt Chaplin bekneld in het raderwerk van de vele machines. Exegeten wijzen er altijd weer op dat het hier om een symbolische gebeurtenis gaat. Liefhebbers van de veelal als oppervlakkig ervaren humor vinden die scène vooral heel lollig. De dubbele bodems zullen helaas ook in onze dagen, juist vanwege die focus op de humor, nog menigeen ontgaan, evenals het nuchtere feit dat humor een ernstige zaak is.
Naast Chaplin passeren Paulette Godard en Stanley Sanford, alsmede Henry Bergman de revue, aangevuld met diverse anderen.
__________
Afbeelding: Poster voor de film Modern times.

Geschreven door Heinz Wallisch om 07:35 Reageer op dit bericht Stuur door

Zaterdag 21 maart 2009

Portret van de Russische schrijver Nikolaj Gogolj op BBC Radio3

Redactionele slordigheid
De veelvuldig redactioneel slordige, en daardoor foutieve informatie verstrekkende, VPRO-Gids meldt voor het Britse programma Sunday Feature van BBC Radio 3 op zondag 22 maart — tussen 22:30 uur en 23:15 uur onze tijd — Soronchintsky Fair met de dwaze toevoeging "Portret van de componist Nikolai Gogol". Doch Nikolaj — in het Russisch is er, net als in onze eigen taal verschil tussen de letter I en de letter J, en daarom dient er aan het eind van de voornaam van Gogolj een J te staan — Gogolj (1809-1852) was helemaal geen componist, maar een kwalitatief uiterst hoogstaande schrijver van bijzonder toneel, één buitengewone roman — Dode zielen — en verder nog enig kleiner proza, waarvan diverse stukken zijn verfilmd dan wel tot muziekdrama zijn bewerkt. Van zijn verhaal De mantel bestaan diverse rolprenten, en van zijn verhaal De neus is door Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975) in 1928 een opera gemaakt, waaraan vier librettisten hebben gewerkt. Het mag geen verbazing wekken dat psychoanalytici in juist die literaire teksten van Gogolj meer dan alleen maar een goed geschreven en subliem verteld verhaal hebben gezien, maar verder zijn gaan graven en met verrassende conclusies zijn gekomen. Zo is de Neus in het gelijknamige verhaal niet zozeer de voorgevel in het gezicht van de man, maar een zich aardig wat lager aan de voorzijde van de meeste mannenlichamen bevindend lidmaat.

Afbeeldingen
1. Tekst op de voorzijde van een Wereldbbliotheek-uitgave uit 1952 met twee verhalen van Gogolj, onder andere dat over de jaarmarkt in Sorotsíntsy. Dat betreft een vertaling door Wils Huisman, verschenen ter gelegenheid van de honderdste sterfdag van de auteur.
2. De schrijver Nikolaj Gogolj.

Geschreven door Heinz Wallisch om 20:28 Reageer op dit bericht Stuur door

Zaterdag 21 maart 2009

Rellerige sfeer bij de première van Le sacre in Parijs, 29 mei 1913

Gedramatiseerde versie
Op zondag 22 maart — tussen het middaguur en 13:30 uur — staat het BBC-televisiedrama Riot at the Rite van de Engelse regisseur Andy Wilson — die eveneens verantwoordelijk is voor de eerste reeks van de veelal uiterst actuele BBC-spionageserie Spooks — op de rol van de tweede Nederlandstalige, Belgische televisiezender Canvas.

Het gedramatiseerde verhaal — zonder overdrijving of aanpassingen die een fraaier beeld van de situatie anno toen schetsen — biedt ons inzicht in vrijwel alle aspecten die aan bod komen als er een nieuwe, gecompliceerde theaterproductie wordt voorbereid. Daarin worden de kijkers geonfronteerd met de tegenslagen, de botsende karakters van veel betrokkenen — zoals de choreograaf en de dansers, de componist en de dirgent met zijn orkestmusici, de decorontwerper, en dan, niet te vergeten, de voor de realisatie verantwoordelijke technische staf —, de race tegen de tijd — die, hoe ruim bemeten ook, altijd weer te kort blijkt — en de laatste loodjes, die toch altijd weer het zwaarst blijken te zijn.
Andy Wilson is erin geslaagd een kleurrijk geheel te realiseren dat de moeite van het aanzien — op elk tijdstip van de dag — dubbel en dwars waard is.
Een uitgebreider artikel over deze materie, naar aanleiding van de uitzending van deze film, is te vinden op de fin de siècle site All art is quite useless van Rond1900.nl.
__________
Afbeelding: Decorontwerp van de Russische schilder Nicholas Roerich (1874-1947) voor de eerste uitvoering van Le sacre du printemps, op 29 mei 1913 in het nieuwe Théâtre des Champs Elysées in Parijs.

Geschreven door Heinz Wallisch om 11:51 Reageer op dit bericht Stuur door

Vrijdag 20 maart 2009

Zigeuners '” Documentaire over Sinti en Roma driemaal op Arte-televisie

Naar schatting bestaan er, vooral in ons werelddeel, zes tot elf miljoen zigeuners, maar over hen is minder algemeen bekend dan over diepzeevissen. De meeste van deze mensen leven in Oost-Europa, en daar is ook de documentaire Zigeuner ontstaan die, als bijdrage van de Hessische Rundfunk, door Arte-televisie zal worden uitgezonden op zaterdag 21 maart vanaf 23:35 uur tot 01:00 uur in de nacht op zondag 22 maart.

In ons land is af en toe ook getracht het leven van zogenoemde zigeuners — die echter Sinti en Roma heten — wat meer in kaart te brengen en de mensen niet zo verschrikkelijk te (blijven) discrimineren. De in Nederland wonende Koka Petalo (1942-1996) gold als zigeunerkoning, en hij verscheen decennia geleden meer dan eens op de televisie, niet alleen om zijn ongenoegen te uiten over bepaalde gedragingen van medelanders jegens zijn volk, maar tevens om te proberen een dialoog op gang te brengen.
De 92 minuten durende Tsjechische documentaire uit 2007, die werd gerealiseerd onder regie van Stanislaw Mucha — geboren 1970 in Polen, maar levend in Duitsland —, zal door Arte op het beeldformaat 16:9, met stereofonisch geluid worden uitgezonden. De film zal Duits worden ondertiteld.
Deze documentaire zal nog tweemaal door Arte worden herhaald: de eerste keer op dinsdag 31 maart, op het nachtelijke tijdstip van 03:00 uur, en vervolgens op woensdag 8 april, 's nachts vanaf 01:15 uur.
__________
Afbeelding: Vrolijk lachende zigeunerkinderen.
(Foto: © Hessischer Rundfunk/U5 Filmproduktion GmbH und Co. KG.)

Geschreven door Heinz Wallisch om 23:20 Reageer op dit bericht Stuur door

Vrijdag 20 maart 2009

Onderzoek naar eventuele dreiging van een supervulkaan

Op zaterdag 21 maart presenteert de Frans-Duitse cultuurzender Arte-televisie een Amerikaanse documentaire film van Ben Fox uit 2005 over het onderzoek dat door vier wetenschappers wordt gedaan naar een gigantische vulkaanuitbarsting, waarvan wordt verondersteld dat deze 75.000 jaar geleden wel eens zou hebben kunnen plaatsgehad. Daartoe zoeken deze naar meer aanknopingspunten met betrekking tot deze vermeende eruptie en dat doen ze in vulkaanas, in microscopisch kleine zeediertjes en in gesteente dat aan de oevers van meren ligt. Zo hopen ze aanwijzingen te vinden die meer kunnen vertellen over die mogelijke uitbarsting van lang geleden, die dan fatale gevolgen moet hebben gehad, en verder willen de onderzoekers weten hoe groot de mogelijkheid is dat zulks zich in onze tijd herhaalt. Want door de uitbarsting van een supervulkaan komen krachten vrij, die groter en bedreigender zullen zijn dan van alle tot nu toe gedocumenteerde erupties. Er wordt gedacht aan een enorme wolk, die tot 15 kilometer in de stratosfeer zal reiken.
Daarover en de over de daartoe behorende parafernalia gaat Ben Fox' documentaire die door Arte de komende twee weken vier keer zal worden uitgezonden. Op 21 maart, tussen 21:00 uur en 21:45 uur, op zondag 22 maart vanaf 14:00 uur, op zaterdag 28 maart om 09:40 uur en ten slotte op donderdag 2 april vanaf 14:00 uur.

Geschreven door Heinz Wallisch om 22:50 Reageer op dit bericht Stuur door

Vrijdag 20 maart 2009

La Somnambula van Vincenzo Bellini zaterdag in de ether

Op drie radiozenders
In het radioprogamma van de Britse zender Opera on 3: Live from the Met wordt aanstaande zaterdag, vanaf 18:02 uur, het drie uur durende muziekdrama La Somnambula uitgezonden; om 19:02 uur volgt de Nederlandse klassieke muziekzender Radio 4 en vanaf 20:00 uur doet het operaprogramma Scala van de Nederlandstalige Belgische radiozender Klara mee.
Koor en orkest van de Metropolitan Opera worden geleid door Evelino Pidò. De voornaamste solistische partijen zullen worden vertolkt door de sopraan Natalie Dessay en de tenor Juan Diego Florez. Meer gegevens zijn, zoals gebruikelijk, te vinden op het betreffende onderdeel van de website van het bewuste BBC-programma.

Achtergronden
La Somnambula — De Slaapwandelaarster — is een muziekdrama in twee bedrijven van Vincenzo Bellini (1801-1835) op een libretto van Felice Romani (1788-1865) [1]. De eerste uitvoering werd gegeven op 6 maar 1831 in de Milanese Scala. Drie jaar later werden er in Dresden en Wenen uitvoeringen in het Duits gerealiseerd, en twee jaar daarna weer een andere Duitse versie in Berlijn. Alweer ruim een halve eeuw geleden heeft Luchino Visconti (1906-1976) aan de Scala van Milaan een onvergetelijke versie gecreëerd met Maria Callas (1923-1977) in de hoofdrol.
De handeling speelt zich aan het begin van de negentiende eeuw af in een Zwitsers dorp. De wees Amina is daar de geliefde van de jonge grondbezitter Elvino. Een eenvoudige basis, waar men in de opera bijna nooit genoegen mee neemt, en daarom is er tegelijkertijd een andere vrouw in het spel: Lisa de eigenares van de dorpsherberg, die op haar beurt verliefd is op die Elvino. Die is echter jaloers, aangezien Graaf Rodolfo — die naar de plek van zijn jeugd is teruggekeerd — zijn intrek heeft genomen in de herberg. Die jaloezie zal echter niet ongegrond blijken: op een nacht wordt Amina in Rodolfo's kamer aangetroffen. Maar de graaf slaagt erin het misverstand uit de wereld te helpen door aan te tonen dat Amina zich in een toestand van slaapwandelen bevindt.
En daar hebben ze dan met z'n allen toch maar mooi drie uur voor nodig op de planken die de wereld moeten verbeelden.
__________
[1] Felice Romani was afkomstig uit Genua, ging rechten studeren, maar vestigde zich in 1810 als onafhankelijk schrijver in Milaan. Het duurde niet lang voordat hij zich een positie had weten te verwerven als zeer gezochte librettist.
____________
Afbeeldingen
1. Natalie Dessay en Juan Diego Florez in de New Yorkse versie van Bellini's opera La Somnambula.
2. Componist Vincenzo Bellini, die nog jonger is overleden dan Mozart.

Geschreven door Heinz Wallisch om 19:15 Reageer op dit bericht Stuur door

Donderdag 19 maart 2009

Documentaire van Tonko Dop over Hugo Claus, vrijdag op Nederland 2

Documentaire
Vandaag, 19 maart, is het exact een jaar geleden dat er een einde is gekomen aan het leven van de toen 78 jaar oude, uiterst veelzijdig begaafde Vlaamse kunstenaar Hugo Maurice Julien Claus, die op 5 april 1929 was geboren. Hij is de meest bekroonde auteur van het Nederlandse taalgebied en was, naast tal van anderen — zoals Simon Vestdijk (1898-1971) en Harry Mulisch (geb. 1927) — kandidaat voor de Nobelprijs Literatuur.

In het culturele programma Het uur van de wolf van de NPS wordt op vrijdag 20 maart de eerste sterfdag van Hugo Claus herdacht met een documentaire film die Tonko Dop heeft gemaakt over het leven van deze duizendpoot, die niet alleen de pen vrij aardig wist te hanteren — al beschuldigde Gerard Reve hem decennia geleden van het produceren van keukenmeidenromans —, maar ook uitstekend kon omgaan met het penseel. Nadat hij als negentienjarige zijn eerste roman had geschreven, De eendenjacht — een boek dat later de titel

De metsiers heeft gekregen — werd hij door de Belgische schilder Christian Dotremont (1922-1979) bij de Cobra-groep gehaald.
Verder heeft Hugo Claus tal van scenario's geschreven, was hij toneel- en filmregisseur en heeft hij zich bekwaamd in het vervaardigen van liedteksten. Diverse van zijn romans en toneelstukken werden verfilmd, zoals Het verdriet van België dat een doorslaand succes is geworden en in tal van landen als televisieserie is uitgezonden. Ook als schrijver van gedichten stond Hugo Claus hoog in aanzien.
De meeste van zijn boeken zijn verschenen bij De Bezige Bij. Eén van de uitzonderingen daarop vormt zijn in 1964, bij A.J.G. Strengholt uitgekomen, boek over de Nederlandse schilder Karel Appel.
De film van Tonko Dop wordt uitgezonden op de televisiezender Nederland 2, tussen 22:55 uur en 23:55 uur, en we mogen hopen dat deze

later op één van de digitale themakanalen nog meer dan eens zal worden herhaald.
____________
Afbeeldingen
1. Ee bekende pose van de Vlaamse schrijver Hugo Claus.
2. Voorzijde van Hugo Claus' eerste roman, die aanvankelijk een andere titel droeg, De metsiers, hier in de zevende druk uit 1961 als Literaire Pocket van De Bezige Bij.
3. Voorkant van het boek over Karel Appel dat in 1964 werd gepubliceerd.

Geschreven door Heinz Wallisch om 16:54 Reageer op dit bericht Stuur door

Donderdag 19 maart 2009

Helvetia in de schaduw der lawines '” documentaire tweemaal op Arte-tv

Record
In februari 1999 werd Zwitserland geconfronteerd met circa duizend lawines, hetgeen neerkomt op gemiddeld bijna dertig per dag. Sedert het begin van de wetenschappelijke weerkunde — zeg maar: gedurende de achter ons liggende drie eeuwen — was dat aantal niet voorgekomen. Tijdens die bewuste maand hebben, als gevolg van dat enorme aantal lawines 'slechts' zeventien mensen hun leven verloren.

Het meest opvallende element aan die ongelukken met slachtoffers was dat het in alle gevallen toeristen betrof en dat al dezen zonder uitzondering gewoon buiten op straat werden getroffen, of als gevolg van onder zo'n lawine bedolven appartement zijn omgekomen.

Documentaire
Arte-televisie toont op vrijdag 20 maart, tussen 19:00 uur en 19:45 uur, de documentaire Im Schatten der Lawinen. Daarin wordt getoond wat er sedert die gedenkwaardige maand in 1999 is gebeurd, en heel speciaal in Evolène en Biel/Selkingen, waar de gevolgen van tien jaar geleden tot op de huidige dag worden gevoeld en ook merkbaar zijn. Met nadruk wordt gewezen op het feit dat er nu weinig of niets meer over is van de solidariteit, die onmiddellijk na de ramp bestond.

Het is een Zwitsers-Franse coproductie van 43 minuten, die onlangs is gereedgekomen, en die door Gieri Venzin is gerealiseerd voor Arte en de Zwitserse omroep SSR. De film, die op het beeldformaat 16:9 zal worden uitgezonden, wordt op vrijdag 27 maart, vanaf 09:10 uur 's ochtends door Arte-tv herhaald.
____________
Afbeeldingen
1. Voorbeeld van een lawine.
2. Restanten van een lawine, gewoon langs de weg.

Geschreven door Heinz Wallisch om 11:14 Reageer op dit bericht Stuur door

Woensdag 18 maart 2009

Pastiche-opera van onder meer Händel donderdagmiddag op BBC Radio 3

Coproductie
Niet alleen, maar wel heel duidelijk, laat BBC Radio 3 ons merken dat 2009 het Händel-jaar is. Dat wordt mede

gemanifesteerd in de uitzending van tal van opera's van Georg Friedrich Händel (1685-1759), waaronder diverse die we zelden te horen krijgen, en die zullen na het Händel-jaar ook wel weer vooral als muzikale muurbloempjes dienst dien.
In het muziekprogramma Afternoon on 3 wordt tijdens de aflevering Händel operas 2009 op donderdag 19 maart — tussen 15:00 uur en 18:00 uur — een uitvoering gerealiseerd van de opera Muzio Scevola die als pasticcio geldt. Händel heeft hiervan het laatste bedrijf van de drie geschreven, het eerste is van de hand van Filippo Amadei (ca. 1665-ca. 1725) die naast componist ook eerste cellist van het opera-orkest was, het tweede stamt uit de pen van Giovanni Bononcini (1670-1747). Het ontstaan van dit specifieke werk heeft een geheel egen geschiedenis. Dat opera-theater had drie eigen componisten, waarvan men aannam dat vooral Bonincini en Händel elkaar niet verdroegen. En die door het publiek volstrekt overdreven vete zorgde ervoor dat het publiek in twee kampen verdeeld raakte, waarvan de éne groep meende dat meneer Händel heel ver in de schaduw van Bonincino bleef, en de andere groep de stellige overtuiging was toegedaan dat Bonincini zelfs niet goed genoeg was om Händel zelfs maar tijdens het componeren bij te lichten.
De Academy kwam zoiets wel van pas, aangezien het de belangstelling voor opera levendig hield. Daarom werd besloten dat de drie huiscomponisten hun krachten maar eens moesten meten met hetzelfde werk. Dat werd een ongelijke strijd doordat Händel nu eenmaal altijd op een veel hoger plan componeerde. Het bleek alleen al uit de ouverture die laatstgenoemde had geschreven. Het publiek was kennelijk ingenomen met deze coproductie, aangezien er tot aan het einde van het seizoen elf uitvoeringen werden gegeven.
Er bestaat literatuur waarin deze opera uitsluitend aan Händel wordt toegeschreven, maar in de onlangs verschenen nieuwe, Duitse biografie door Franz Binder staan met betrekking tot dit stuk muziektheater de juiste feiten vermeld. Waarschijnlijk wordt het stuk in de huidige tijd niet als een volwaardige opera beschouwd — en al zeker niet in combinatie met de naast Papa Bach (1685-1750) belangrijkste barokcomponist uit de geschiedenis — aangezien in vrijwel geen enkel naslagwerk over het genre een beschrijving staat of zelfs maar een vermelding in de opsomming van alle werken voor het muziektheater.
Rolf Faths Opernlexikon daarentegen vermeldt de opera wel, noemt ook twee andere namen naast Händel, maar bij hem staat als schepper van de eerste akte Filippo Mattei in plaats van

Amadei — iets dat andere lexicografen eveneens hebben gedaan. Voorts noemt hij de librettist, Paolo Antonio Rolli (1687-1765), alsmede plaats en datum van de première: Londen, 26 april 1721. Binder noemt daarvoor echter de vijftiende van diezelfde maand. Rolli heeft als uitgangspunt een verhaal van Silvio Stampiglia genomen. Over die laatste schrijver is relatief weinig bekend, en hij komt niet alleen niet voor op een informatiebron als Wikipedia, maar hij komt evenmin voor in het register van de opgemelde, hiernaast afgebeelde biografie door Franz Binder. In Richard Streatfeilds Händel-boek, uitgegeven door de Princeton University in 1964 zoeken we deze schrijver eveneens tevergeefs. De grote, inmiddels klassieke, Händel-autoriteit — de in 1926 geboren musicoloog Howard Chandler Robbins Landon — noemt deze daarentegen wel.
___________
Franz Binder: Georg Friedrich Händel — Sein Leben und seine Zeit. 238 pag. en foto-katern op kunstdruk; paperback in de reeks dtv premium Biografie. Deutscher Taschenbuch Verlag, München, februari 2009. ISBN 978-3-423-24710-8.
____________
Afbeeldingen
1. Georg Friedrich Händel in 1733, geschilderd door Balthasar Denner (1685-1749).
2. Voorplat van de in februari verschenen Händel-biografe van Franz Binder.

Geschreven door Heinz Wallisch om 22:59 Reageer op dit bericht Stuur door

Woensdag 18 maart 2009

Canadese liefdesgeschiedenis donderdagavond op TV5 Monde

Terugblik biedt nieuw perspectief
Donderdag 19 maart presenteert TV5 Monde de Canadese speelfilm Le secret de ma mère uit 2008, geregisseerd door Ghyslaine Côté.

Het is 1 januari als in Montréal diverse mensen in een rouwkamer bijeenkomen om afscheid te nemen van een man in de zeventig, die de naam Jos draagt. Familie, vrienden en kennissen houden zich aanvankelijk rustig, zoals dat in een relatief sombere omgeving en de daarbij behorende sfeer past. Maar dan komen de herinneringen los en vertelt de één na de ander belevenissen waarin de overledene een rol speelt, en die worden in flashbacks aan de kijker voorgesteld.

Genuanceerd geheel
Het totaal is nogal genuanceerd en speelt zich af tussen aan de ene kant anekdotische voorvallen, maar daar staan weer absurde verhalen tegenover. Ook een nuchtere verhaal vindt hierin zijn plaats evenals situaties die, vooral binnen het gebeuren van literatuur en film als zwarte komedie worden gekwalificeerd. Dat alles tezamen zorgt ervoor dat de weduwe en de dochter van de overleden Jos een heel andere kijk op hun vader krijgen. Dat dit alles toch als liefdesgeschiedenis kan worden gezien, is mede te danken aan de overtuigende presentatie door de acteurs en de sterke dialogen.

We zien Ginette Rebo, Joëlle Morin, Céline Bonnier en David Boutin.
De film wordt donderdag tussen 21:00 uur en 22:35 uur uitgezonden.

Geschreven door Heinz Wallisch om 12:05 Reageer op dit bericht Stuur door

Dinsdag 17 maart 2009

De laatste dag van president Abraham Lincoln in documentaire op Arte-televisie

Duitse productie
Tijdens de avond van woensdag 18 maart presenteert de Frans-Duitse cultuurzender

Arte-televisie een tweedelige documentaire getiteld Lincolns letzter Tag. Het betreft hier een film over de levens van president Abraham Lincoln (1809-1865) en diens jonge moordenaar John Wilkes Booth (1838-1865).
Het eerste deel — Das Attentat — zal worden uitgezonden tussen 21:00 uur en 21:50 uur, de tweede helft — Reise in die Unsterblichtkeit — volgt direct daarna, vanaf 21:50 tot 22:45 uur.

Een herhaling van deel één is te zien op dinsdag 31 maart, 's ochtends om 09:55uur. Ook dan wordt deel twee direct in aansluiting daarop uitgezonden vanaf 10:45 uur.
Het verhaal over die beide levens wordt in deze Duitse documentaire uit 2008 van Wilfried Hauke — gedraaid voor de Norddeutsche Rundfunk — in parallelle handelingen verteld. Gedurende de eerste drie decennia van Lincolns leven zijn er echter totaal geen overeenkomsten tussen hem en zijn latere moordenaar, aangezien de latere zestiende president van de Verenigde Staten in 1809 werd geboren, John Wilkes Booth daarentegen pas in 1838.

De moord
Op (goede) vrijdag 14 april was Abraham Lincoln aanwezig bij een voorstelling in het Ford's Theater, een schouwburg in Washington. Booth schoot de president in het achterhoofd, die

daarop de volgende dag overleed. De dader wist te ontkomen en slaagde erin zich twaalf dagen schuil te houden, onder meer in een tabaksschuur in Virginia, waar hij alsnog werd opgespoord. Hij weigerde zich over te geven, en omdat men vreesde dat hij vanuit die schuur het vuur op de hem belegerende beambten zou openen, is Booth door het kordate optreden van een sergeant van de cavalerie door een kier in de schuur neergeschoten. Booth was op fatale wijze getroffen en is enkele uren later overleden. heeft hij een openbare terechtstelling kunnen ontlopen.

Censuur
Deze John Wilkes Booth is de geschiedenis ingegaan als een zware psychopaat, maar de feiten omtrent zijn leven zijn lange tijd achtergehouden, en dat kon doordat al zijn papieren door de federale overheid inbeslag genomen werden en vervolgens onderhevig waren aan censuur. In 1972 heeft de Amerikaanse schrijfster Jan Jordan over het leven van JW Booth een roman

gepubliceerd, die is gebaseerd op overgeleverde feiten. De roman, Dim the Faring lamps, schetst het weliswaar turbulente, maar toch ook verrassende leven van Booth, maar weet het eveneens te plaatsen in het juiste kader van zijn enorme teleurstelling omtrent de verovering — tijdens de grote Burgeroorlog — van het Zuiden, dat hij door zijn inspanningen hoopte nieuw leven te kunnen inblazen. Zijn laatste, niet bepaald heroïsche, doch ongetwijfeld als zodanig bedoelde daad, maakt daarvan onderdeel uit.
____________
Afbeeldingen
1. Portret van Abraham Lincoln.
2. John Wilkes Booth, de moordenaar van de president.
3. Uitbeelding van de moord in de schouwburg te Washington.
4. Afbeelding op de omslag van Jan Jordans roman over het leven van John Wilkes Booth.

Geschreven door Heinz Wallisch om 23:44 Reageer op dit bericht Stuur door

Dinsdag 17 maart 2009

De das op het Duitse eiland Rügen is nader bekeken en gefilmd voor NDR-televisie

Fabeldier Das
Op woensdag 18 maart wordt in het avondprogramma van de Duitse televisiezender Norddeutscher Rundfunk (NDR) een nieuwe aflevering gepresenteerd van de reeks Expeditionen ins Tierreich. Deze keer wordt het 'fabeldier' de das behandeld, en wel in een heel bijzondere omgeving: het eiland Rügen.
In sprookjes en fabels komen we de das al eeuwen lang tegen, en in de tiendelige reeks Nederlandse kinderboeken van A.D. Hildebrand over Bolke de Beer speelt Doris Das eveneens een rol van betekenis. Doch bijna niemand schijnt over ware kennis omtrent dit type marter te beschikken. Dierenfilmer Günter Goldmann is met de camera dit schuwe dier gevolgd, dat in de programmatoelichting van de NDR Meister Grimbart wordt genoemd. Daardoor krijgen we een veel beter beeld van wat het dier zoal onderneemt aan avondlijke tochten en wat hij aan trucs in huis heeft om aan eten te komen. Eens per jaar krijgt een das jongen, soms tot wel zes stuks. Günter Goldmann is erin geslaagd te filmen hoe liefdevol de Moeder Das met haar kroost omgaat.

Onderzoek van biologe
Biologe Gertrud Walliser onderzoekt eveneens het leven van de das, maar dan meer voor het verkrijgen van wetenschappelijk inzicht. Ook zij heeft de nodige nachtelijke tochten ondernomen om het gewenste 'plaatje' compleet te maken. Een van de dingen die zij wilde weten was, welke veranderingen in het leven van de das op Rügen heeft plaatsgegrepen nadat de beide Duitslanden zijn herenigd. Wat ze heeft ontdekt, is onder meer dat de das uitstekend kan leven met het 'boerenbedrijf' en dat het dier geen last schijnt te hebben van de nabije aanwezigheid van mensen, maar dat de aanleg van steeds meer wegen wel een probleem voor het dier vormt.
Deze natuurdocumentaire wordt via de NDR uitgezonden op woensdag 18 maart, tussen 20:15 uur en 21:00 uur.
____________
Afbeeldingen
1. De goedmoedige, schuwe das op Rügen. (Foto: NDR Fernsehen.)
2. De krijtrotsen van het eiland Rügen. (Foto: NDR Fernsehen.)

Geschreven door Heinz Wallisch om 20:14 Reageer op dit bericht Stuur door

Dinsdag 17 maart 2009

Duits tv-raad-spel Ich trage einen großen Namen zondags SWR; woensdags NDR-televisie

Wie is de beroemde voorouder?
In principe elke zondag in de vooravond — tussen 18:15 uur en 18:45 uur — wordt op de Duitse televisiezender SWR (Südwest Rundfunk) het raad-spel Ich trage einen großen Namen gepresenteerd door Wieland

Backes, die op dezelfde zender— waar hij in 1973 tevens zijn carrière is begonnen — elke vrijdag 's avonds tussen 22:00 uur en 23:30 uur het praatprogramma Nachtcafé [1] leidt, dat ooit door hemzelf van de grond werd getild. Zijn manier van presenteren is uniek en wel zodanig dat hij daarmee alle andere gastheren en gastvrouwen van alle overige Duitse praatprogramma's — die onnodigerwijs vrijwel alle als talk show worden gekwalificeerd en waarin door sommige presentatoren al op even overbodige wijze nogal wat wordt afgebruld — ver achter zich laat. Deze man is mede daardoor de geschikte gastheer voor Ich trage einen großen Namen.
Woensdag 's avonds laat, tussen 23:30 uur en middernacht, wordt de uitzending van zondag herhaald, maar dan in het 'derde programma' van de Norddeutsche Rundfunk (NDR).

Formule
De formule is vrij simpel: drie, meestentijds door het medium televisie, bekende Duitsers moeten raden wie hun als gast wordt voorgezet Het enige dat ze van tevoren te horen krijgen is een stuk muziek uit de betreffende periode. Tijdens die muziek wordt voor de kijkers thuis — die niet het geduld hebben mee te raden — de naam van de beroemde voorouder op het scherm getoond.

Wieland Backes ontvangt de gast en laat de teamleden raden. Als die door de antwoorden — die in principe uit Ja of Nee bestaan — dreigen af te dwalen, grijpt een loods in met een tip. Aan het eind van de sessie — beroemde persoon geraden of niet — vertelt de loods in het kort nog via een minibio één en ander over de gezochte.
Heel wat beroemde protagonisten zijn zo — via hun directe of indirecte nazaten — in dat programma — hetgeen al enige decennia bestaat — de revue gepasseerd: componisten, filosofen, schrijvers en dichters, uitvinders en zo meer. Sigmund Freud was lang geleden vertegenwoordigd door zijn kleinzoon — Thomas, de zoon van Anna Freud — die de kijkers en luisteraars liet delen in enkele bijzonderheden omtrent zijn grootvader en over datgene wat hij zelf zoal in het leven deed.
Wieland Backes voert nog altijd een gesprek met de gast. Hoewel de tijd daarvoor beperkt is, slaagt hij er steevast in bijzonderheden naar boven te halen door zijn gerichte manier van vragen en bijpassende interactie, waarmee altijd duidelijk de gast centraal blijft.
Menig presentator zou bij Wieland Backes in de leer moeten, en niet alleen Duitstaligen die zich via de beeldbuis als schreeuwerige, al te egocentrische, typen profileren.
__________
[1] Het praatprogramma Nachtcafé — van Wieland Backes, die wel als gevoelige polarisator met diepgang wordt omschreven — wordt direct zaterdags, vroeg in de middag — vanaf 12:20 uur ook weer door de SWR herhaald.

Geschreven door Heinz Wallisch om 14:46 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 16 maart 2009

De bankmanager-bonus als terechte steen des aanstoots

Afkeuring door president Obama
Ondanks de hier en daar diep ingrijpende gevolgen der wereldwijde financieel-economische crisis betalen tal van banken aan diverse managers recordbedragen als bonus voor hun werkzaamheden. Het is begrijpelijk dat dit door de gewone man, die van een minumum of een beetje daarboven, en tevens door mensen met een inkomen boven modaal, van de hand wordt gewezen. Immers, dat gaat nu allemaal van ons belastinggeld.

Overheden in tal van Europese landen en in de VS hebben astronomische bedragen gestoken in het overeind houden van veel banken, en dan gaat het niet aan om voor de top van deze instituten te doen of er niets aan de hand is en kwistig te strooien met flink wat slordige tientallen miljoenen.
President Barack Obama liet in een vooraf verspreide tekst ook weten dat hij voor zulke gedragingen geen begrip kon opbrengen. In The Huffington Post van vandaag lezen we "How do they justify this outrage to the taxpayers who are keeping the company afloat?" Obama will ask, according to the prepared text.

Geschreven door Heinz Wallisch om 19:05 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 16 maart 2009

Schrijver Persbericht Menuhin past tekst aan

Naar aanleiding van de tirade die we op onze site op 10 maart hebben geplaatst tegen de volstrekt onbekwame inhoud van het Persbericht met betrekking tot herdenkingsconcerten voor de in 1999 overleden, internationaal vermaarde, violist Yehudi Menuhin (1916-1999) — waarin een onjuistheid over diens optreden, snel na de Tweede Wereldoorlog, in Berlijn, en een kwalijke, want onterecht beschuldigende mededeling over Wilhelm Furtwängler stonden — heeft de schrijver van het Persbericht laten weten dat hij de tekst zal (laten) aanpassen in de door ons bedoelde zin. Hij had de gegevens zo opgekregen van de impresario in kwestie.
Dat is een respectabele reactie, en heel anders dan de hysterische post die we van de mede-verspreider(s) van deze onjuiste informatie mochten ontvangen nadat ik deze(n) op die kwalijke omissies had gewezen.

Geschreven door Heinz Wallisch om 11:29 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 16 maart 2009

Een brug over de Ibar als strenge scheidslijn

Eertijds symbool van harmonie
Ooit was de brug van de stad Mitrovica, over de rivier de Ibar, een symbool van harmonie met betrekking tot de multi-etniciteit in het betreffende gebied, maar in het kader van de nasleep van de oorlog in Kosovo, is deze thans een veelbezochte plek, voornamelijk voor protestdemonstraties en geweldsuitbarstingen, waarmee het is veranderd in het tegendeel van de 'functie' die deze vroeger had. Helaas is er nu sprake van een scheidslijn tussen de Albanese bevolking in het Zuiden en de Serven ten noorden van de brug. En dat is een oneigenlijke functie voor een brug die nu eenmaal van oudsher de functie van — liefst stabiel — verbindingsmiddel dient te vervullen.

Verdeeldheid is troef
Het belangrijkste fenomeen dat thans in verband wordt gebracht met deze brug in Mitrovica, is echter verdeeldheid — pure verdeeldheid tussen christenen, moslims en Roma. Kennelijk zijn er nog steeds streken in het oude Europa waar menigeen helemaal niets heeft geleerd van de monstruositeiten in de Tweede Wereldoorlog, en aldaar zelfs heel weinig of niets van de ellende die daar decennialang op het dagelijkse programma stond. De problematiek in dat deel van Europa is overigens al meer dan een eeuw oud. Als je sommige teksten leest uit het einde van de negentiende eeuw — en even afziet van een datering en in het kielzog daarvan de technologische ontwikkelingen even terzijde schuift —, dan denk je dat je de een beschrijving leest van de jaren tachtig en negentig van de twintigste eeuw.
Op maandag 16 maart vanaf 23:15 uur tot in de nacht van dinsdag om 00:45 uur vertoont de Duitse televisiezender WDR een documentaire over deze situatie bij de brug in Mitrovica.

Geschreven door Heinz Wallisch om 11:20 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 16 maart 2009

Gustave Flauberts verhaal Un coeur simple verfilmd

Verhaal uit 1877
Op maandag 15 maart, 's middags vanaf 14:00 uur, vertoont TV5 Monde de speelfilm Un coeur simple: een

Franse productie uit 2008, geregisseerd door Marion Laine. Dit drama in filmbeelden vindt zijn oorsprong in het gelijknamige verhaal van één van Frankrijks grootste zonen op het gebied van de literatuur: Gustave Flaubert (1821-1880). Het is van de drie verhalen, die in 1877 tezamen zijn verschenen in de bundel Trois contes. Hoewel het verhaal in een behoorlijke letter nog geen zeventig pagina's beslaat, wordt het nog bijna altijd, geheel ten onrechte, als roman aangekondigd. Doch een ooit gepostuleerde mededeling, die is gebaseerd op affectieve preoccupatie, is nu eenmaal een lang leven beschoren. Dat blijkt opnieuw, nu in gegevens over deze verfilming ook weer wordt gerept van het begrip roman. In de film zien we Sandrine Bonnaire, Marina Foïs, Pascal Elbé en Noémie Lvovsky. Deze uitzending is reeds een herhaling, maar het is niet uitgesloten dat TV5 deze film binnen redelijke termijn nogmaals zal presenteren.
____________
Afbeelding: Voorzijde van een pocket-versie, verschenen in 1956, als onderdeel van de reeks Bibliothèque précieuse van Librairie Gründ. Het gaat hier echter eveneens om de Trois contes.

Geschreven door Heinz Wallisch om 08:52 Reageer op dit bericht Stuur door

Zondag 15 maart 2009

Alternatieve, controleerbare (deel)apotheek thuis

Kennis en kunde
Wie een beetje handig is en tegelijkertijd over de nodige kennis van bomen en planten beschikt, kan — als hij of zij op de juiste manier te werk gaat — zelf

geneesmiddelen maken. In het BBC-programma Grow your own drugs wordt in de aflevering van maandag 16 maart — Trees — nader ingegaan op de mogelijkheden van het zelf kweken van planten en kruiden, om daar na enige tijd zelf de vruchten van te kunnen plukken en balsem of gel te maken. Als voorbeeld wordt de kastanje genoemd, die geschikt is voor het maken van een gel die kan worden gebruikt om de pijn te verzachten die iemand dikwijls lijdt als gevolg van spataderen.
Deze aflevering wordt uitgezonden tussen 21:30 uur en 22:00 uur via BBC Two.

Geschreven door Heinz Wallisch om 17:04 Reageer op dit bericht Stuur door

Zondag 15 maart 2009

Gaetano Donizetti als BBC's Composer of the Week

Verbijsterend groot oeuvre
Eén der, qua muziek, meest vruchtbare componisten uit de westerse muziekgeschiedenis is de Italiaan Gaetano Donizetti (1797-1848). Hij schreef zo'n 75 opera's, 16 symfonieën, 19 strijkkwartetten, ongeveer 200 liederen, een kleine 50 duetten, 3 oratoria, 28 cantates en ook nog een groot aantal kamermuziekwerken.
Van deze ware meester der muziekproductie avant la lettre wordt op zondag 15 maart in het programma Bühne: Radio van de Duitse radiozender WDR 3 de opera buffa Don Pasquale (1843) uitgezonden.

BBC Radio 3
Van maandag 16 tot en met vrijdag 20 maart staat deze kleurrijke figuur in het middelpunt van de belangstelling in de reeks Composer of the Week van BBC Radio 3. Vijf dagen achtereen tussen 13:00 uur en 14:00 uur onze tijd wordt een uur aandacht aan de man en zijn werk besteed, en steeds tussen 23:00 uur en middernacht wordt op die dagen de uitzending van die middag herhaald.

Afbeelding: Gaetano Donizetti.

Geschreven door Heinz Wallisch om 16:46 Reageer op dit bericht Stuur door

Reageer op dit bericht

Meer van Cultuurspectrum