Archief

Seerosen

Van de Franse programmareeks Palettes van Alain Jaubert, welke door de Frans-Duitse cultuurzender Arte wordt uitgezonden, worden in de aflevering van zondag 3 oktober de 54 zeerozen nader bekeken, die de Franse schilder Claude Monet (1840-1926) vanaf 1895 tot aan zijn heengaan aan het doek heeft toevertrouwd. Hij is één der meest vooraanstaande impressionisten. Achteraf, tot en met heden, meer dan acht decennia na zijn verscheiden, geldt dat nog steeds, of zelfs des te meer: hij de impressionistische visie op de natuur tot aan zijn overlijden trouw is gebleven.

Monet viel op dat punt dan ook nog meer op dan zijn vele collega's: hij schilderde gedurende de laatste halve eeuw van zijn aardse bestaan — tussen 1876 en 1926 — zijn onderwerp meerdere keren. Van lieverlee werden al die stukken steeds met een andere belichting gerealiseerd, als gevolg van de stand van de zon op het moment. Dat hemellichaam in perpetuum mobile, hetgeen gevolgen heeft gehad voor de reflecties op het water, hetgeen het sterkst tot uitdrukking kwam als die heldere ster niet achter de wolken schuilging.

De aflevering in kwestie stamt uit het jaar 1991 en is een bijdrage van Arte France. Deze wordt uitgezonden tussen 21:50 uur en 22:25 uur. Er staan vier herhalingen gepland: de eerste op woensdag 6 oktober om 16:10 uur, de tweede in de nacht van vrijdag 8 op zaterdag 9 oktober, vanaf 02:10 uur; de derde herhaling volgt op zaterdag 9 oktober in de middag vanaf 14:00 uur; de laatste herhaling is voorzien voor de nacht van donderdag 21 oktober op vrijdag de 22ste, vanaf 04:10 uur.
__________

Afbeelding: Claude Monet: zelfportret 1917, ca. 69 x 54 cm. Louvre, Parijs.

Iets meer dan zes uur achtereen, met zes verschillende bijdragen, duurt de DDR-Nacht die het derde Duitse televisienet NDR (Norddeutscher Rundfunk) zaterdag 2 oktober, vanaf 2325 uur tot 05:35 uur uitzendt.

De eerste drie kwartier, tot 00:20 uur, zijn gereserveerd voor Tschüss DDR! — Über Warschau in die Freiheit, een documentaire over mensen die de Deutsche Demokratische Republik tijdens de jaren van onbedaarlijke dictatuur hebben verlaten via de hoofdstad van het buurland Polen.
Daarna, tot 01:35 uur, volgt het docudrama Schabowksi's Zettel — Die Nacht als die Mauer fiel. Het gaat over die specifieke situatie op 9 november 1989 toen door Günter Schabowski [1] van het Politbüro voor televisiecamera's heeft bekendgemaakt dat met onmiddellijke ingang dat alle DDR-burgers vrij de grenzen van hun eigen staat zouden kunnen passeren: dat betekende naar vrije keuze reizen. Het was op dat moment duidelijk dat Schabowski zelf totaal verrast was over hetgeen hij voorlas van het kattebelletje dat men hem had toegestopt.
Direct in aansluiting daarop zendt de NDR in totaal vier afleveringen uit van de documentaire reeks Meine DDR. De eerste aflevering is Träume und Illusionen.

Om 02:20 uur volgt een tweede aflevering uit die reeks: Im Schatten der Mauer, en weer drie kwartier later, vanaf 03:05 uur kan men kijken naar Der schöne Schein der Diktatur.

Tenslotte, vanaf 03:50 uur wordt de vierde en — in ieder geval gedurende die nacht — de laatste aflevering uit Meine DDR — uitgezonden. Daarbij gaat het om de documentaire Tanz auf dem Vulkan.
De laatste van de zes bijdragen in deze historische documentaire DDR-nacht  is een portret van de voormalige opperste baas van de DDR,  de zogeheten Staatsratsvorsitzender van de Sozialistische Einheitspartei Deutschlands (SED): Erich Honecker (1912-1994).

__________

[1] Günter Schabowski (geb. 1929) is een van de weinige voormalige DDR-politici die medeverantwoordelijkheid voor de toestanden indertijd aan de andere kant van de Duitse grens heeft geclaimd, en daarvoor kort gevangen zat. Hij heeft daarna in de Bondsrepubliek nog gefungeerd als redacteur van de krant in een kleinere plaats, zeer tot tevredenheid van de bevolking.

Maandag 27 september presenteert BBC Four-television — tussen 22:00 uur en middernacht, onze tijd — een documentaire met de titel Gauguin: The Full Story, over één van de beroemdste en niet zelden omstreden Franse schilders:  bijzondere persoonlijkheid genaamd Paul Gauguin (1848-1903).
Om het verhaal binnen die twee uur durende documentaire film over die kunstenaar zo compleet mogelijk te maken, volgt direct in aansluiting — vanaf middernacht tot 01:05 uur — de film The Savage: Paul Gauguin and the construction of paradise in het programma Omnibus.

__________

Afbeelding: Paul Gauguin: De maan en de aarde, 1893.

Het NTR/VPRO-programma Andere tijden komt op donderdag 23 september met weer een aflevering over bijna vergeten gebeurtenissen uit de twintigste eeuw. Deze keer is De ontvoering van Herrema het thema.
Tiede Herrema (geboren in1921) een Nederlands ondernemer die tevens doctor in de filosofie is, werd op 4 oktober 1975 in de Ierse plaats Limerick ontvoerd door leden van de IRA (Irish Republican Army). Gedurende enkele zenuwslopend-spannende weken werden er onderhandelingen gevoerd,welke er uiteindelijk toe hebben geleid dat Tiede Herrema is vrijgekomen. Thans, vijfendertig jaar na dato, is het toenmalige slachtoffer— inmiddels op hoge leeftijd — teruggereisd naar de plek waar hij dagen achtereen vastzat, in gezelschap van zijn ontvoerders.

Ook deze aflevering van Andere tijden wordt ingeleid en van commentaar voorzien door Hans Goedkoop.

Vanaf 13 mei 1939 doolde de St. Louis, een passagiers-stoomschip met 930 Joodse vluchtelingen veertig dagen over de wereldzeeën, in de hoop dat deze ergens op de wereld welkom zouden zijn, al was het maar in passieve zin. De vrije wereld — vooral het land dat zichzelf afficheerde als van de onbegrensde mogelijkheden: de VS — was niet bereid de bedreigde groep Joden op te nemen, en hetzelfde geldt voor Cuba, waar een tussenstop werd gemaakt.

Dat betekende dat het schip moest terugvaren naar de haven van herkomst, en het betekende dat het merendeel van de vluchtelingen aan boord op termijn een wisse dood tegemoet zou gaan in één der vele concentratiekampen van het weerzinwekkend-uitzinnig gestoorde Beest dat Duitsland regeerde, maar zich daarmee alleen niet kon bevredigen.

Arte-tv zendt de ZDF-documentaire over deze gebeurtenis: Das Schiff der Verdammten — een Duits, Amerikaan, Cubaanse coproductie uit 2005, geregisseerd door Dietmar Schulz —  op woensdag 22 september, tussen 21:05 uur en 22:00 uur; er zal vooralsnog geen herhaling worden uitgezonden.

Meer hierover is te lezen in een document op internet, door Dr. Frank Caestecker, dat tevens is opgenomen in het Auschwitz Bulletin.

__________

Afbeelding: Omringd door tal van kleine schepen ligt de St. Louis in 1939 in de haven van Havana.

Al degenen die geïnteresseerd zijn in de kwaliteit van het leven der mensen en die ook graag verder kijken dan de oppervlakte — of zij nu van honing en de producent ervan: de BIJ houden of niet — doen er goed aan op zondag 19 september om 20:10 uur hun televisietoestel in te schakelen om te kijken en luisteren naar wat er wordt getoond en verteld in het actualiteitenprogramma Panorama van het tweede Nederlandstalige Belgische televisienet CANVAS over het massale, en tot nu toe onverklaarbare sterven van de (honing)bij, een fenomeen dat in eerste instantie de existentie van de commerciële bijenhouders bedreigt — maar als gevolg van het enorme belang voor het leven op aarde voorzover dat in principe het verschijnsel Mens betreft — maar tegelijkertijd catastrofale invloed kan hebben voor het bestaan op deze planeet.

Voor meer en vervolgens nog meer informatie over dit uitermate actuele thema zij verwezen naar twee eerder gepubliceerde artikelen, onder meer op deze site.

Prisma Musik

Zaterdag 18 september besteedt de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, tussen 20:00 uur en middernacht, twee programma's — beide met een duur van twee uur — aan de Zwitserse componist Rolf Liebermann. [1]
In het onderdeel Prisma Musik dat als vast programma op gezette tijden op genoemde zender opduikt, is de Zwitserse componist — die, was hij blijven leven, jongstleden dinsdag honderd jaar oud geworden zou zijn — de protagonist. Hij wordt, op diverse terreinen van het cultuurleven, en met nadruk in tal van disciplines binnen de klassieke muziek, beschouwd als groot intiator, en dat is terug te vinden in de titel van de aflevering van bovengemeld programma: Der große Anreger: Rolf Liebermann zum 100. Geburtstag, uit te zenden tussen 20:00 uur en 22:00 uur.

Variationen zum Thema

In aansluiting daarop wordt een aantrekkelijke variëteit uit het oeuvre van Rolf Liebermann voorgesteld in het programma Variationen zum Thema dat van 22:00 uur tot middernacht wordt uitgezonden. Het concert wordt gopend met diens Pianosonate, gevolgd door de Symfonie voor jazzensemble. Het derde onderdeel van het Liebermann-concert is weliswaar opnieuw een symfonie, maar dan een klassieke, die het nummer 1 draagt. Daarna kunt u kennismaken met een compositie die de titel Geigy Festival Concerto draagt. 

Voordat het concert met het zesde stuk eindigt, klinkt eerst nog Furioso voor orkest. Ter afsluiting wordt de dramatische cantate Streitlied zwischen Leben und Tod uitgezonden.

Strijden tegen intolerantie
Laatstgenoemd werk is een passende compositie om iemand te herdenken die zich tijdens zijn hele volwassen leven in volle overtuiging heeft ingezet voor een goede zaak: de cultuur, als strijdmiddel tegen intolerantie.

In een gesprek vertelde Rolf Liebermann over zijn tijd als intendant van de Hamburgische Staatsoper, en dat hij daar als voorbeelden van intolerantie op de planken heeft laten zien tot welke onmetelijke en bijna onuitsprekelijke tragedies intolerantie kan leiden, in twee lichtende voorbeelden: het klassieke Wozzeck uit 1925 van Alban Berg (1885-1935) en het opdrachtwerk Die Teufel von Loudun uit 1969 van Krysztof Penederecki (geboren 1933).

__________

[1] Zie ook de bijdrage op de aan de site die aan deze is gelieerd, Muziek en mensen. 

__________

Afbeelding: Rolf Liebermann, rechts, in gesprek met zijn biograaf Curt Riess. Deze foto siert de achterzijde van diens boek uit 1977: Nennen Sie mich einfach Musiker, verschenen bij Verlagsgesellschaft R. Glöss + Co., Hamburg.

In het geschiedenismagazine Andere tijden, waarvan deze week op donderdag 16 september weer een nieuwe aflevering zal worden uitgezonden via Nederland 2, tussen 21:30 uur en 22:00 uur, worden beelden vertoond onder de titel Oorlog in blik. Diverse mensen hebben, af en toe zelfs stiekem, gedurende de Duitse bezetting van ons land, gefilmd. Zowel (semi-)professionelen alsook particulieren hebben de camera gehanteerd, waarna het resultaat van die handelingen in een kast is opgeborgen of op andere wijze terzijde is geschoven; niet zelden belandde het op een zolder. In de loop er tijden na de oorlog werd veel van dat materiaal simpelweg vergeten.
Hans Goedkoop geeft ook in deze aflevering commentaar bij de bewegende beelden van onder meer een neerstortend Duits vliegtuig in de meidagen van 1940, evenals bij het afschieten van een raket boven Den Haag. Ook krijgen we een zeer goede parodie op Hitler te zien, maar daarnaast eveneens pijnlijke beelden: hongertochten door de polder in de latere jaren van de oorlog. Tevens wordt ons Joods familieleven in de Amsterdamse Plantagebuurt getoond.
__________

Afbeelding: Hans Goedkoop. (Foto: VPRO/NPS.)