Archief

Symfonieën van grootmeesters op Mezzo-televisie
Op de klassieke muziekzender Mezzo-televisie worden de laatste maanden met enige regelmaat blokken met symfonieën van één componist binnen enkele dagen achtereen uitgezonden. Een enkele keer was er zelfs sprake van een mammoet-sessie, toen alle symfonieën van Ludwig van Beethoven (1770-1827) binnen goed één etmaal werden uitgezonden, alle gespeeld door de Berliner Philharmoniker onder leiding van Claudio Abbado. Het betreft opnamen uit de tijd dat deze dirigent aan dat ensemble een vaste verbintenis had.

De werken uit diezelfde discipline in het oeuvre van de Rus Pjotr Iljitsj Tsjajkovski (1840-1893) komen we de laastste weken ook wat vaker tegen op diezelfde muziekzender. Aangezien hun aantal geringer is — inclusief Manfred, opus 58 zijn het er zeven — kunnen die ook in relatief korte tijd in het programma opduiken zonder dat daardoor het vierentwintig uur programma al te zeer van de veelzijdigheid wordt beroofd.

De komende tijd zijn diverse symfonieën van Gustav Mahler (1860-1911) aan de beurt, die worden geleid door verschillende dirigenten.
 
Mahlers Eerste  van Haitink 

Op vrijdag 5 februari wordt, 's avonds tussen 20:30 uur en 21:40 uur, de Symfonie nr. 1, Der Titan, uit de jaren 1884/1888, door Mezzo-televisie uitgezonden in een versie door de Berliner Philharmoniker onder leiding van Bernard Haitink.

Deze dirigent heeft de naam een Mahler-specialist bij uitstek te zijn, maar niet iedere luisteraar en criticus, en al evenmin elke collega, is die mening toegedaan. Mij persoonlijk heeft de man nog nooit langer dan één minuut binnen zo'n hele symfonie kunnen ontroeren, en dat geldt zeker ook voor de componist en criticus Konrad Böhmer die de nodige kritiek heeft gespuid tegen diverse binnen- en buitenlandse dirigenten en componisten en tegen dan wel vóór andere uitvoerende musici. In het geheugen gegrift staat diens ageren tegen Haitink als Mahler-dirigent: Honderd fouten per partituurpagina, aangestreept met een rood potlood, signaleerde Böhmer bij het luisteren naar de Tweede.

Ondanks al die venijnige stukken en onderhoudend geformuleerde afwijzingen heeft Haitink de reputatie weten overeind te houden en staat hij nog altijd op de bok met de twee reuzen uit het Weense fin de siècle: Mahler en Anton Bruckner (1824-1897). 

Een uitgebreid artikel met achtergronden en een toelichting op de Eerste van Mahler heb ik gepubliceerd 23 augustus 2006 op de website All art is quite useless, van Rond1900.nl, over de cultuur van het fin de siècle. 

Boulez en Mahlers Tweede

Om 21:40 uur tot 23:10 uur vervolgt Mezzo-televisie het avondprogramma met de Tweede Symfonie, Auferstehung, van dezelfde componist, voltooid in 1894. De zender presenteert de versie die werd gerealiseerd met de Berliner Staatskapelle onder leiding van Pierre Boulez, ter gelegenheid van diens tachtigste verjaardag in 2005. In de zaal zat, op het puntje van zijn stoel, Daniel Barenboim — de vaste dirigent van dat orkest.

Deze tweede symfonie over het geloof — o Glaube, mein Herz, o Glaube —, de dood — "was enstanden ist, das muß vergehen" — en wederopstandig — "Aufersteh'n, ja aufersteh'n, wirst du. . . ", en daarmee een werk dat het in een tijd als de onze — met een steeds groter wordende hang naar het spirituele en het verlangen naar een verder leven in hogere sferen — weer op veel interesse en bevestiging kan rekenen.

____________

Afbeeldingen

1. Gustav Mahler in 1884, het jaar dat hij aan zijn Eerste Symfonie is begonnen.

2. Dirigent Pierre Boulez in 2004, een jaar voor het concert t.g.v. Boulez 80 jaar, met de Berliner Staatskapelle.

Eigen taal 

Professor Con Slobodchikoff heeft meer dan dertig jaar de roep van prairiehonden geregistreerd, en nu is hij van mening dat de uitkomst van zijn langdurige onderzoek aan het licht heeft gebracht dat deze dieren er een echte taal op nahouden, die bijna net zo complex is als die van ons mensen.

De prairiehond is geen hond, zoals de naam zou kunnen doen vermoeden, maar een knaagdier dat zo'n veertig centimeter lang kan worden, één tot twee kilo weegt, en in normale omstandigheden acht tot negen jaar wordt, met als uitzondering een leeftijd van twaalf jaar. In Nederland komen deze dieren voor in het Noorder Dierenpark te Emmen en in de Diergaarde Blijdorp.
In de komende aflevering van de serie natuurdocumentaires met de overkoepelende titel Natural World — die zal worden uitgezonden door BBC Two-TV, op woensdag 3 februari tussen 21:00 uur en 22:00 uur — wordt uiteengezet hoe één en ander tot stand is gekomen.

Vogel, plant en vliegje

Op dinsdag 2 februari wordt in de vroege avonduren op de televisiezenderNederland 2 een nieuwe aflevering uitgezonden van het VARA-programma Vroege vogels. Daarin gaan Andrea van de Pol en Menno Bentveld op onderzoek uit in natuur en milieu. In de betreffende aflevering is de temperatuur winters en zijn die twee gekleed op koude en situaties die zich daarbij kunnen voordoen in dat, voor ons in de praktijk eveneens lopende, seizoen. De beide presentatoren van het programma hebben voor de nu nog nieuwste aflevering de lens gericht op sneeuwvlooien, ijsgorzen en jeneverbessen.: Georgia, 'Times New Roman', Nu zal een grotere groep mensen wel weten wat een jeneverbes is, een geringer aantal zal bekend zijn met de ijsgors, maar een sneeuwvlo? Nee, daar ontbreekt geen K aan het einde, al is de sneeuwvlok een fenomeen dat we in deze dagen veelvuldig zelf wel kunnen signaleren in stad en dorp, op tak, dak en lichtmast, dus ligt het al niet erg voor de hand dat de exploratie van de Vroege vogels daarop gericht zou zijn. 
De sneeuwvlo — die ook sneeuwspringer heet — was sedert het begin van de negentiende eeuw in onze contreien niet meer gesignaleerd, maar begin 1994 werd-ie herontdekt in België, hetgeen voor nieuws zorgde, zowel daar alsmede in Nederland. want ook daar komt het beestje voor: een schorpioenvliegje dat wel eens op de sneeuw wordt aangetroffen.
__________ 

Afbeelding: IJsgors, 'in kaart gebracht' door Linnaeus in 1758.

Stiffelio

In het programma Opera on 3 van BBC Radio 3 begint om 19:00 uur onze tijd de niet als zodanig gecoordineerde Verdi-avond van enkele Europese ether-instellingen. Deze zender trakteert de luisteraar op een niet bepaald met grote regelmaat uitgevoerd muziekdrama van Giuseppe Verdi (1813-1901). Het gaat daarbij om Stiffelio, een opera die kan worden gevolgd in een versie door solisten, koor en orkest van het Metropolitan Opera House in New York. Dirigent is Placido Domingo. De sopraan Sondra Radvanosky en de tenor José Cura zingen de belangrijkste partijen.
Reeds eerder presenteerde dezelfde zendgemachtigde een Stiffelio uit the Royal Opera House Covent Garden in Londen. Naar aanleiding daarvan heb ik toen een artikel gepubliceerd op de website All art is quite useless van Rond1900.nl, over de cultuur van het fin de siècle.

Un ballo in maschera

Op Neerlands klassieke muziekzender Radio 4 begint om 19:02 uur Verdi's Un ballo in maschera door onze Nationale Reisopera. Zie daartoe het separate artikel op deze site.

La Traviata

In het operaprogramma Scala van de Nederlandstalige, Belgische radiozender Klara wordt vanaf 20:00 uur een uitvoering van La Traviata uitgezonden. Dat is één der bekendste muziekdrama's van deze onovertroffen Italiaanse muziekmeester. Het betreft de registratie van een opvoering tijdens het festival Les Chorégies d'Orange in het Théâtre Antique van die Franse plaats. Koren van regionale operahuizen en het Orchestre Philharmonique de Radio France staan onder leiding van Myung-Whun Chung.

Eveneens op de site All art is quite useless kunt u een bijdrage met ruime informatie vinden over La Traviata.

Klassieker
Het is alweer vijfenveertig jaar geleden dat Roman Polanski zijn opwachting heeft gemaakt met de speelfilm Repulsion (1965). De regisseur heeft deze rolprent bewust in zwart/wit gedraaid, met afwsselend overbelichte, normale en onderbelichte beelden. Probeer u — als u de film niet al eens heeft gezien — daarbij ee overmatig introverte, bijna robotachtige Catherine Deneuve voor te stellen en een gevoel van onthutsende onwerkelijkheid overvalt u.

Zij is voor deze rol in de huid gekropen van de jonge Belgische Carole, die bij haar zus in Londen woont. Ze heeft een intense afkeer van seks, en mede daardoor beschouwt ze elk wezen van het andere geslacht als een potentiële aanrander. Zo beschouwt ze ook de minaar van haar zus.
Op een bepaald moment is ze enige tijd geheel alleen in dat huis en dan gaat het helemaal mis. Ze blijkt plotsklaps een vuurspuwende vulkaan. Doch voordat ze echter tot uitbarsting komt, laat Polanski in een tamelijk stochastische opeenhoping van beelden de ontwikkelingen zien die schuilgaat achter het masker van een schijnbaar in het niets starende Catherine Deneuve. En juist dat zorgt voor een extreme vorm van intensiteit en spanning in een film die door niet weinigen wordt gezien als één van de beste thrillers ooit gemaakt.
De film zal worden uitgezonden door BBC Two Television in de nacht van vrijdag 29 op zaterdag 30 januari, tussen 02:40 uur en 04:25 uur.
__________

Afbeelding: Roman Polanski hier met een Crystal Globe, die hem in 2004 werd toegekend voor zijn bijdragen aan de wereldcinema.

Op donderdag 28 januari vertoont Arte-televisie in het middagprogramma — tussen 14:45 uur en 16:15 uur — een herhaling van de eerder uitgezonden Franse speelfilm Razzia sur la chnouf uit 1955 van Henri Decoin (1890-1969). Daarin kunnen we nog eens kennismaken met enkele zwaargewichten van het Franse en internationale witte doek, zoals Jean Gabin (1904-1976), Lino Ventura (1919-1987), Lila Kedrova (1918-2000) en Marcel Dalio (1900-1983).

Ene Liski, drugsbaas in Parijs — gespeeld door Dalio — besluit een gangste uit Nantes, genaamd Henri — uitgebeeld door Jean Gabin — in te huren. Die man is iemand die de nodige ervaring heeft opgedaan in de Verenigde Staten en als gevolg daarvan wordt geacht die handel in de Franse hoofdstad wel te kunnen bestieren. Derhalve krijgt Henri inzage in alle benodigde info, doch hij heeft meer en vooral andere plannen dan zijn opdrachtgever.

De rolprent biedt een beeld — met de sfeer van de jaren vijftig — waarin een meelijwekkende verslaafde voorkomt, die gestalte krijgt in Lila Kedrova. Lino Ventura vult de rol in van de gangster Roger le Catalan. De inhoud van de film is gebaseerd op een roman van Auguste le Breton (1913-1999).
Arte zendt deze film zowel in het Frans alsook in het Duits uit.
__________

Afbeelding: Van links naar rechts, Lino Ventura, Jean Gabin, Marcel Dalio.

Tsjechov-Jaar

In het literatuurprogramma Am Abend vorgelesen van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur wordt op donderdag 28 en vrijdag 29 januari het verhaal De dame met het hondje uit 1899 van de Russische grootmeester der letteren, Anton Tsjechov (1860-1904) voorgelezen door Martin Held (1908-1992). Het betreft hier, gelet op het overlijdensjaar van de Duitse acteur, een archiefopname, die zeker zo'n twee decennia oud is.
Held is één van de grote namen van het Duitse witte doek van na de Tweede Wereldoorlog, ook al had hij toen reeds de de nodige ervaring opgedaan: zowel op de planken die de wereld uitbeelden en betekenen, maar tevens voor het bioscooppubliek. In zijn latere jaren heeft hij eveneens rollen in televisieproducties voor zijn rekening genomen. Hij had een prachtige, sonore en onverwisselbare stem, die letterlijk en figuurlijk nadrukkelijk kon — en via de elektronica nog altijd kan — boeien.

(De/een) dame met (het/een) hondje

Ongetwijfeld is het Tsjechovs verhaal Дама с собачкой het verhaal bij uitstek dat van Anton Tsjechov over de gehele wereld bekend geworden is, niet in de laatste plaats door een verfilming met Marcello Mastroianni (1924-1996) en Marthe Keller.
De bijgevoegde afbeelding is afkomstig van een Russische editie uit 1977 [1]. In die editie zijn de verhalen, naast Dame met een hondje, nog zes andere voorzien van commentaar en een tweekoloms woordenlijkst van honderd bladzijden. Bovengenoemde Nederlandse titel, wijkt weliswaar af van de meest gangbare, maar, gelet op de Russische grammatica, even juist als de eventuele andere, aangezien het Russisch geen lidwoord kent.

Drie Zusters

Nu 2010 — in verband met het alom heersende ronde-getallen-fetisjisme wordt gekoppeld aan namen uit de cultuurgeschiedenis, en vooral die van de westerse wereld inclusief Moedertje Rusland, mogen we ons er niet over verbazen dat de twaalf maanden van 2010 als onder meer Tsjechov-Jaar geldt, omdat die literaire figuur van — en nog steeds op — eenzame hoogte in 1860 werd geboren.
In dat kader zal in het programma Bühne: Radio van de Duitse regionale zender WDR 3, op zondag 31 januari 2010, van 20:05 uur tot 22:15 uur, de aflevering Anton Tschechow 150: Drei  Schwestern worden uitgezonden. Het betreft Tsjechovs meesterdrama uit 1901 dat exact op 31 januari exact 109 jaar geleden in première is gegaan.

In een Russische gouvernementsstad leven de drie zusters Olga, Masja en Irina samen, die Moskou als hun ideaal beschouwen en een onuitwisbaar verlangen naar die stad koesteren. Doch aan het eind van het stuk blijkt: "Het doet er niets toe." [2]
__________
[1] In een reeks van Uitgeverij Русский Язык, die vertaald (De) Russische Taal heet, maar gewoon onderdeel was van die éne grote Sovjet-staatsuitgeverij.
[2] Meer over Tsjechov in zijn laatste levensfase en de strijd met zijn pen om de laatste drama's op papier te krijgen, is te lezen in een artikel op de site All art is quite useless van Rond1900.nl, over de cultuur van het fin de siècle.

Afbeeldingen
1. Voorzijde van Leesboek in het Russisch met verhalen van Tsjechov, o.m. Dame met een hondje.
2. Masja, Olga en Irina, de drie zusters tijdens de première van het drama Drie zusters op 31 januari 1901 in Moskou's Kunstenaarstheater van Stanislavski en Nemirovitsj-Dantsjenko.
De rol van Masja werd bij die gelegenheid gespeeld door Olga Knipper, die kort daarop mevrouw Tsjechov zou worden.

Tsjechov-Jaar

In het literatuurprogramma Am Abend vorgelesen van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur wordt op donderdag 28 en vrijdag 29 januari het verhaal De dame met het hondje uit 1899 van de Russische grootmeester der letteren, Anton Tsjechov (1860-1904) voorgelezen door Martin Held (1908-1992). Het betreft hier, gelet op het overlijdensjaar van de Duitse acteur, een archiefopname, die zeker zo'n twee decennia oud is.
Held is één van de grote namen van het Duitse witte doek van na de Tweede Wereldoorlog, ook al had hij toen reeds de de nodige ervaring opgedaan: zowel op de planken die de wereld uitbeelden en betekenen, maar tevens voor het bioscooppubliek. In zijn latere jaren heeft hij eveneens rollen in televisieproducties voor zijn rekening genomen. Hij had een prachtige, sonore en onverwisselbare stem, die letterlijk en figuurlijk nadrukkelijk kon — en via de elektronica nog altijd kan — boeien.

(De/een) dame met (het/een) hondje

Ongetwijfeld is het Tsjechovs verhaal Дама с собачкой het verhaal bij uitstek dat van Anton Tsjechov over de gehele wereld bekend geworden is, niet in de laatste plaats door een verfilming met Marcello Mastroianni (1924-1996) en Marthe Keller.
De bijgevoegde afbeelding is afkomstig van een Russische editie uit 1977 [1]. In die editie zijn de verhalen, naast Dame met een hondje, nog zes andere voorzien van commentaar en een tweekoloms woordenlijkst van honderd bladzijden. Bovengenoemde Nederlandse titel, wijkt weliswaar af van de meest gangbare, maar, gelet op de Russisce grammatica, even juist als de eventuele andere, aangezien het Russisch geen lidwoord kent.

Drie Zusters

Nu 2010 — in verband met het alom heersende ronde-getallen-fetisjisme wordt gekoppeld aan namen uit de cultuurgeschiedenis, en vooral die van de westerse wereld inclusief Moedertje Rusland, mogen we ons er niet over verbazen dat de twaalf maanden van 2010 als onder meer Tsjechov-Jaar geldt, omdat die literaire figuur van — en nog steeds op — eenzame hoogte in 1860 werd geboren.
In dat kader wordt in het programma Bühne: Radio van de Duitse regionale zender WDR 3, op zondag 31 januari van 20:05 uur tot 22:15 uur, de aflevering Anton Tschechow 150: Drei  Schwestern uitgezonden. Het betreft Tsjechovs meesterdrama uit 1901 dat exact op 31 januari exact 109 jaar geleden in première is gegaan.

In een Russische gouvernementsstad leven de drie zusters Olga, Masja en Irina samen, die Moskou als hun ideaal beschouwen en een onuitwisbaar verlangen naar die stad koesteren. Doch aan het eind van het stuk blijkt: "Het doet er niets toe." [2]
__________

[1] In een reeks van Uitgeverij Русский Язык, die vertaald (De) Russische Taal heet, maar gewoon onderdeel was van die éne grote Sovjet-staatsuitgeverij.

Afbeeldingen
1. Voorzijde van Leesboek in het Russisch met verhalen van Tsjechov, o.m. Dame met een hondje.
2. Masja, Olga en Irina, de drie zusters tijdens de première van het drama Drie zusters op 31 januari 1901 in Moskou's Kunstenaarstheater van Stanislavski en Nemirovitsj-Dantsjenko.
De rol van Masja werd bij die gelegenheid gespeeld door Olga Knipper, die kort daarop mevrouw Tsjechov zou worden.