Archief

Toen het vliegtuig gisteren landde in Istanbul slaakte ik een zucht van verlichting. Ik hou niet van vliegen en ben steeds blij terug vaste grond onder de voeten te hebben. Tijdens de vlucht dacht ik voortdurend aan mijn kleindochter. Echt een schatteken. Grootvader worden is iets heel speciaals. Op 24 december werd ze geboren. Een echt kerstkindje dus. Ik zal ze missen. Dan voel je echt wat je bindt. Mijn dochters – niet te vergeten ook mijn kleindochter – maar ook vrienden en familie.

Voor je vertrekt stippel je alles uit maar ons vertrek was hoofdzakelijk gericht op de geboorte van mijn eerste kleindochter. De bezorgdheid dat alles toch maar goed zal verlopen, ik wou er niet over schrijven maar het hield me bezig. En dan te zien dat Maya en Olivier dolgelukkig zijn. Zo mooi, dat kan ik niet verwoorden. Zoé, wat leven betekent, een prachtige naam. Ik ben fier en voel me gelukkig.

Vier weken. Het lijkt lang maar het is kort. We logeerden bij mijn moeder. Volgend jaar wordt ze tachtig en ondanks het feit dat ze door een ongelukkige val haar rechterarm slechts gedeeltelijk kan gebruiken blijft ze een bezige bij. Rust kent ze niet. Het boerenleven zit haar in het bloed en lang voor de zon opgaat is ze al bezig. Ik heb haar nooit anders gekend. Het was beter dan een hotel. Maar ze was – net als wij – gelukkig. Bedankt ma!

De eerste week was het wachten op de bevalling van Maya. Zo gelukkig dat ik haar nog eens op haar laatste weken kon zien. Een prachtige zwangere vrouw. Haar ogen blonken. Je voelde een kracht (kan het moeilijk anders uitdrukken), openheid en liefde.

Sevim zei het van het begin. Ze zal bevallen op 24 december. Net zoals ze vanaf het begin zei dat het een meisje ging zijn. Magie? Voorgevoel? Feit is dat ze het steeds bij het rechte eind heeft.

In deze periode wilde ik geen enkele afspraak maken. En toen ons Maya was bevallen wilde ik maar één ding, Zoé zien. Ik en Sevim en de ganse familie is gelukkig. Dat alleen al maakte het de moeite om naar België terug te keren.

Daarnaast was er het weerzien met mijn broers familie, de andere dochters en enkele vrienden en familieleden. Op zulke momenten besef je wat je mist. Het was telkens leuk en goed.

We bezochten ook het gastgezin waar Gülce nu verblijft. Een heel goede familie waar we ook nu en in de toekomst goede banden mee zullen blijven onderhouden.

Maar België was in die periode onder een wintertapijt. We zijn die koude niet meer gewend en af en toe stak een opkomende verkoudheid de kop op. Vorige week dinsdag was ik twee dagen ziek en we moesten nog een hoop administratieve formaliteiten vervullen. Maar alles is geregeld.

Ten overstaande van degenen die wij wilden bezoeken maar wat niet is gelukt, vragen wij een beetje begrip. Volgende keer lukt dat zeker maar dan kunnen we vooraf plannen.

En aan allen die we hebben gezien, bedankt, jullie bezorgden ons onvergetelijke momenten. Alleen, we lijken nu een beetje op sneeuwmannen met ronde buikjes want het eten was altijd overheerlijk.

Toen we gisteren in de luchthaven van Istanbul zaten hadden we een probleem omdat onze bagage een ‘licht’ overgewicht had (veertig kilo teveel) maar Sevim heeft dat toch weer geregeld gekregen zodat ze met het vliegtuig naar Izmir konden vertrekken zonder te moeten bijbetalen.

Deze morgen vertrokken we uit Izmir naar Mordogan maar ik was mijn laptop vergeten. Deze is deze nacht afgeleverd.

Het weer is nu zacht maar veel regen. De winter is op komst. Izmir kende tot nu toe temperaturen die op de middag de twintig graden overschreden. Nu is het wat frisser. Maar geen winterweer enkel regen.

We deden onze inkopen op de markt. De ijskast is vol. We aten döner en dronken thee. Het dorp (het is eigenlijk een stad) verwelkomde ons. Het ritme van ons leven herneemt zijn gewone gang. Met één verschil. Zoé is er bijgekomen. Een echte schat. 

Zoals (bijna) iedere morgen was er weer zon. Wel met wind dit keer maar toch een mooie nazomerse dag. Sevim is ziek. Waarschijnlijk van de prik tegen de Mexicaanse griep. Daarenboven heeft ze een abces op haar tandvlees en wil rusten. Ik ga de inkopen doen. Met de wagen, want ik wil haar niet te lang alleen laten en ga ook om antibiotica voor het abces. Langs de weg kan je dit keer gratis smoutebollen krijgen maar de rij is lang en ik besluit maar door te rijden. De apotheek is open, net zoals alles hier op zondag. Niet dat ik daar een voorstander van ben want iedereen zou recht moeten hebben op zondagsrust maar voor Turkije is dat iets dat nog lang zal duren. Spijtig.

In het centrum van het dorp worden een soort bospaddestoelen verkocht. Ik koop een halve kilo voor omgerekend een euro. Vanavond eten we yufka met kaas en paddestoelen. Ik ben gek op wilde paddestoelen maar eet ze het liefst klaargemaakt met groenten of kaas.

Ik ga nog even op ons stamterrasje zitten. De zee is kalm maar door de wind zijn er schuimkopjes. Toch flikkert de zon op het water. Met mijn trui (een jas draag ik nog steeds niet) aan is het zalig. Gisteren las ik een nieuw boek over Mordogan. Ergens in de zee moet het oude Mordogan hebben gelegen, een van de Ionische steden met een hoogstaande cultuur die 3.300 jaar geleden ook een eigen munt had. Maar dat wil ik nog verder uitzoeken want er staan een paar onnauwkeurigheden in het boekje.

De kelner doet zijn babbeltje. Als hij hoort dat Sevim ziek is zegt hij ‘geçmis olsun’, beterschap. Ik zou nog wel een tijdje willen blijven zitten maar wil het niet te lang rekken en na mijn theetje (en de inkopen) keer ik terug naar huis.

Sevim is serieus ziek. Ze ligt in de zetel en de verwarming (onze airco die in de zomer dienst doet als koeling zorgt in de winter voor veel warmte) staat op meer dan dertig graden. Veel hulp kan ik niet bieden. We eten en babbelen een beetje. Maar bij Sevim gaat het moeizaam.

Ik was al vroeg op deze morgen (bijna iedere dag sta ik op met het licht) en heb de kranten (op internet) al gelezen. Ik zit nu in korte broek en t-shirt want het is te warm binnen. Na een tijdje breekt het abces. Morgen moet ze maar eens naar de tandarts en er is antibiotica om verdere infecties te vermijden.

De voorbije dagen hebben we (om heel eerlijk te zijn, het was Sevim) al een aantal voorbereidingen getroffen voor onze terugkeer. Gisteren nog heb ik twee ritssluitingen in broeken laten vervangen. Het kostte ons ongeveer een euro. Eigenlijk besef ik nu pas hoe verschillend het leven in België zal zijn. Het zal wennen worden. Maar goed, daartegenover staat het weerzien met dochters, familie en vrienden. Iets waar ik steeds meer naar uitkijk.

In de namiddag zijn er weer veel wolken. Het is een stuk frisser (nu rond de vijftien graden). Maar zolang we hier zijn wil ik genieten van mijn dorp, mijn omgeving, mijn Turkije. Nog een week. Dan is er onze terugkeer voor een drietal weken. Het zal wennen worden.

Vrijdagmorgen wandel ik naar de grote weg om de dolmus naar Izmir te nemen. De lucht is helderblauw en het is zalig weer om te wandelen. Nazomer zeg maar. Het lijkt alsof iedereen uitslaapt op de eerste dag van het offerfeest want veel beweging is er niet. De dolmus is zo goed als leeg en langs de weg zie ik een stier. Voor hem is het vandaag de laatste dag. Net zoals voor de schapen die een eindje verderop staan.

Hoewel het verboden is om schapen langs de openbare weg te slachten gebeurt dit nog overal in Turkije. Het is een traditie en tradities leg je moeilijk aan banden, ook niet met wetten.

Net zoals bij ons feestdagen gekoppeld zijn aan religieuze gebeurtenissen, geldt dat hier ook. Als ik in Izmir toekom zie ik de mensen mooi uitgedost op weg naar buren of familie. Men gaat bij elkaar ontbijten want het feest wordt overal gevierd.

Als ik toekom bij Sevims ouders zie ik een goedgevulde ontbijttafel staan. Helaas zal er geen vlees zijn bij het ontbijt want pas om drie uur wordt het schaap geslacht. Voor mij een opluchting. Ik ben al niet zo’n grote vleeseter en zeker niet van ’s morgens vroeg.

Vandaag zal ik mijn dieet doorbreken want ik kan moeilijk verwachten dat men enkel voor mij anders gaat koken. Het ontbijt is overheerlijk. Verschillende zelfgemaakte confituren, verschillende kazen, simit en geelgebakken brood, salade en eieren. Mijn maag is niet meer gewend aan zoveel overheerlijks.

’s Namiddags gaan we naar een grootwarenhuis terwijl Sevims vader en haar broer het geslachte schaap gaan ophalen. We zitten op de binnenplaats van het grootwarenhuis een theetje te drinken en genieten van het zonnetje. Izmir is vandaag gezegend met zonnig weer en dat blijft zo de gehele vakantie. Een thermometer buiten wijst 23 graden aan. Tsja, dit is Turkije.

Sevim heeft voor mij nieuwe schoenen en truitjes gekocht. Ik vind van mezelf dat ik er chic uitzie. Natuurlijk heeft ze ook voor zichzelf gezorgd, maar dat ontdek ik pas later.

Rond vijf uur eten we opnieuw. Dit keer vlees. Ik sta verbaasd van de grote hoeveelheden vlees die iedereen naar binnen kan werken. En iedereen geniet ervan. Na de eerste porties gegrild vlees worden de ingewanden (hart en nieren) gebakken. Iets dat ik niet lust. De anderen des te meer.

Regelmatig gaat de bel. Bezoek. Thee en baklava. Ook chocolade. En intussen wordt gebeld. Twee uur gratis voor iedereen ter gelegenheid van het offerfeest. Ook de autostrades zijn gedurende deze vakantie allemaal gratis. Ik hou het alleen bij thee. Het is misschien niet zo beleefd maar het is uitzonderlijk als ik zoete dingen eet en ik wil deze feestdagen goed doorkomen. Nu al voel ik mijn maag oprispen omdat ik teveel gegeten heb.

’s Avonds is er weer veel volk. Weer is het smikkelen en smakkelen geblazen. Gezellig en volks. Maar ik hou het bij thee.

Zaterdag. Het weer blijft goed. Bij het ontbijt is er weer vlees. En gans de dag wordt het schaap in stukjes gehakt die daarna belanden in zakjes (een deel daarvan om te worden uitgedeeld aan armen). Mijn maag is niet gewend aan deze manier van eten en protesteert heftig. Ik kan geen vlees meer zien en verdiep me in oude sudoku’s.

Gans de dag komt er bezoek. Kinderen krijgen geld. Sommige bezoekers een deel van het vlees. En natuurlijk is er steeds huisgemaakte baklava en thee.

’s Avonds is er een bouillon. Lekker maar te gekruid voor mij. Al meer dan anderhalve maand laat ik de ‘pikante’ dingen aan de kant hoewel ik het graag lust. Maar het is zo lekker dat ik er toch twee borden van eet. Iets wat ik beter niet had gedaan.

De nacht van zaterdag op zondag voel ik me slecht. Is het een begin van griep of ligt het aan de voeding. Veel slapen doe ik niet. En ’s morgens, weerom vlees. Gebakken ribbetjes. Ik pas.

Zondagmiddag vertrekken we terug naar Mordogan. Ezgi (de dochter van Sevims overleden zuster die zij verder heeft opgevoed) komt ook mee. Eerst is er een rondrit in de stad waar mijn vrouwtje op de haar geëigende manier het verkeer trotseert. Op verschillende plaatsen (waar metrowerken zijn) is de lichtsignalisatie uitgeschakeld. Het is chaos.

Daarna neem ik het stuur over. Sevim (!!!) vraagt me om voorzichtig te rijden. Maar in Izmir moet je vechten in het verkeer. Het lukt allemaal heel aardig. Eens op de autostrade wil ik zo snel mogelijk naar Mordogan. Weg uit de stad. Naar de rust van het platteland. Als ik de vertrouwde zee terugzie voel ik me goed. We stoppen in Gülbahce waar er markt is. De groenten zijn nog steeds goedkoop.

Onderweg stoppen we langs de zee. Het is warm en de zee is heel rustig. Aan de ene tafel zie je een gezin dat bier en rakı drinkt, aan de andere tafel een traditioneel moslimgezin dat thee en cola drinkt. Het zijn verschillende werelden in dezelfde maatschappij. Ze kiezen voor een andere manier van leven maar dat is juist goed. Zolang men zelf de keuze kan maken (en ze niet wordt opgedrongen) is dat een verrijking voor de maatschappij.

Als we terug zijn in Mordogan sta ik verbaasd over de massa (Turkse) toeristen. Zelfs ons terrasje zit volledig vol. We kopen vis (hoeft dat te verwonderen na zoveel dagen vlees!) en genieten van de rust. Hier voel ik me thuis.

Op onze site is het stil. Heel stil. De zon gaat slapen achter de bergen. Ik hoor en zie  nog even mijn oudste dochter en haar vriend op skype. Haar zwangerschap is duidelijk zichtbaar en ze zien er zooooo gelukkig uit. Net als ik en Sevim. Binnen een paar weken is het zover. Terug in België. Als we later terugkeren naar Turkije zal ik grootvader zijn. Dede. Het leven kan mooi zijn.

Sinds een maand kennen de sociaal verzekerden in Turkije ook het ‘remgeld’. Wie tot nu toe verzekerd was had kosteloos recht op medische verzorging, medicatie en hospitalisatie (in openbare ziekenhuizen). Maar, op vraag van het IMF en de Wereldbank werd het systeem ‘hervormd’ en dit hervormingsplan werd door de Europese Unie op stilzwijgend applaus onthaald.

Telkens anti-sociale maatregelen getroffen worden (zoals de verlenging van de pensioenleeftijd, het herzien van het systeem van de sociale zekerheid) geeft de Europese Unie goede punten aan Turkije. Niet dat ze dit uitbazuinen want dan zou het al te duidelijk zijn dat dit Europa geen Europa van de mensen maar een Europa van het kapitaal is.

Toen ik in de apotheek om mijn medicatie ging stond er een oud vrouwtje voor mij. Ze leed aan een hartkwaal en de apotheker vertelde haar dat hij volgende keer enkel op voorschrift van de hartspecialist deze medicatie kon geven. Het remgeld is 1 euro. Zonder voorschrift van de hartspecialist moet ze de volle pot betalen. Het vrouwtje schudde het hoofd. De hartspecialist is hier minstens honderd kilometer verder. Ze antwoordde: ‘Dan zal ik het verder doen zonder medicatie.’

Dit is geen alleenstaand geval. De apotheker vertelde dat zij nu dienen als incassobureau voor de overheid en dat verschillende dorpsbewoners het remgeld te hoog vinden.

In de gezondheidssector is alarm geslagen. De vakbonden hebben al gemanifesteerd in Istanbul en hebben een staking in het vooruitzicht gesteld. Maar, staken is hier zo goed als verboden.

Als ik iets later op het terras mijn theetje drink zie ik twee F16 straaljagers voorbijvliegen. Een dagelijkse routine. Besparingen op militaire uitgaven horen hier thuis in sprookjesboekjes. En sprookjes bestaan niet. Daar wordt dus niet op bespaard, wel op de sociaal verzekerden.

En dan spreken we nog niet over het informeel werk – in sommige sectoren de enige bestaande vorm van werk. Deze mensen hebben geen sociale zekerheid! Zij betalen en betaalden steeds de volle pot!

Maar – waar is de tijd dat onze sociale zekerheid nog een echte sociale zekerheid was?

Hoeveel remgeld betalen wij uit eigen zak???

Hoeveel kost een opname in het hospitaal???

Hoeveel betalen wij voor onze medicatie, voor paramedische zorgen???

Vroeger, toen was het kosteloos. Dat wordt maar al te dikwijls vergeten. En terecht, want iedere werkende betaalt voor medische kosten hetzelfde en dit bedrag wordt afgehouden aan de bron.

Maar onze sociale zekerheid wordt ook mede gefinancierd door werkgevers en overheid en wat zien wij. De patroons krijgen cadeaus en hun aandeel in de patronale bijdrage wordt vrijgesteld waardoor er tekorten ontstaan in onze sociale zekerheid. De overheid die bij wet verplicht is de tekorten bij te passen verhaalt deze liever op de sociaal verzekerden.

Hierdoor is België een land geworden waar de medische kosten via het persoonlijk aandeel (zeg maar de remgelden die we zelf moeten betalen) tot de hoogste van heel de Europese Unie behoren. Wij hadden een sociale zekerheid die behoorde tot de beste van Europa. Vandaag is het vlees weggesneden en rest nog het geraamte.

Vandaag zijn we de melkkoe geworden en ook al zijn de uiers leeggezogen, de overheid blijft eraan trekken.

Deze morgen scheen de zon en het was warm. Ik maakte een wandelingetje om brood en daarna het ontbijt. Geraspte wortelen, komkommers en tomaten heel fijn gesneden met daarin gemixt wat jullie ‘feta kaas’ noemen. Tegelijk stond de thee op het vuur en natuurlijk zijn er ook (maar daar kom ik niet aan) verschillende zelfgemaakte confituren van vijgen, aardbeien en een mix van appels en aardbeien.

Ook honing ontbreekt niet maar dan wel goede honing (daar kom ik ook al niet aan). Onze deuren staan open want het is warm maar ik heb de dreigende wolken gezien en iets later pletst de regen naar beneden. Een tiental minuten.

Ik wil gaan wandelen maar Sevim wil de meubelen herschikken. En kuisen. Voor mij is hier alles goed dus geen veranderingen en ik onderbreek haar pleidooi om tot een volledige herschikking over te gaan. Neen dus. Maar iets later probeert ze opnieuw. Ik weet dat ze uiteindelijk toch haar zin zal doen maar vandaag wil ik geen grote bewegingen in het huis.

Ik bereid me al voor op de grote wandeling (Sevim gaat niet mee want ze wil het huis opkuisen hoewel ik – maar dat zal wel zijn omdat ik een man ben – daarvoor geen enkele reden zie).

Het is iets na tienen en de bel gaat. Sevims ouders staan voor de deur. Onverwacht. Maar ik ben blij ze te zien. Ze hebben simits (sesambroodjes) bij en willen hier komen ontbijten. Geen probleem. Er is nog overschot van deze morgen en voldoende thee.

In de namiddag gaat het naar het gemeentehuis in Mordogan. Sevims vader wil een waterput boren naast zijn illegaal huisje. Gisteren was de gendarma er ook al maar het schijnt te lukken. Veel begrijp ik er allemaal niet van maar wat ik wel begrijp is dat er ‘rusvet’ is betaald, meer dan wat een eigenlijke vergunning kost. Dit is Turkije.

Op het gemeentehuis zijn alle ambtenaren druk bezig. Hier levert men de computers met het spel ‘tavla’ en dat wordt door elke ambtenaar gespeeld. Tijdens de werkuren natuurlijk. Er is een nieuw boekje uit over Mordogan maar geen enkele ambtenaar – ook de secretaris niet die trouwens een goede tavla speelster blijkt te zijn – weet waar we dat kunnen vinden.

Ook de burgemeester is spoorloos. Hij is in Izmir en moet een handtekening plaatsen dus vandaag krijgen we de zaak niet rond. Maar morgen zijn Sevims ouders hier niet meer want zij wilden vandaag terugkeren naar Izmir. Maar de bediende in kwestie is vastberaden, zonder dat haar ouders hier zijn komt er geen vergunning.

Het smeergeld (270€) bedraagt een stuk meer dan het bedrag voor de toelating om water te gaan boren (30€). Maar dit is Turkije.

We gaan in het dorp een theetje drinken. Intussen hebben Sevims ouders besloten hier nog een nachtje te blijven. Dus weer telefoontjes naar het gemeentehuis waar men ons plechtig beloofd morgen de vergunning in orde te brengen.

We kopen vis en raki. Een dag om te zondigen. Eén keer per week mag dat wel.

Als we de auto parkeren besef ik dat ik geen sleutels bij mij heb. We hadden acht sleutels voor onze beveiligde deur (en ik kan je zeggen, daar komt niemand in) maar zelf hebben we nog twee setjes. De andere zijn uitgeleend.

Op weg naar huis besef ik het verschil met België. Mensen zijn hier steeds welkom. Ook al zijn we er niet toch kunnen mensen ons huis gebruiken. Waarom niet. Er is niets te verbergen. Daarom hebben vele van onze kennissen onze sleutels!!!

Dit maakt deel uit van de gastvrijheid in Turkije. Mensen komen en gaan. Ons huis is een open huis voor iedereen. En we houden ervan gasten te hebben. Het is leuk en geeft telkens aanleiding tot een goede maaltijd !!!

Dan besef ik dat ik zelfs geen gsm meer heb. Ik leef een jaar zonder gsm en – behalve als ik terug in België ben waar ik weer mijn gsm activeer – ik heb het niet nodig.

Het eten is overheerlijk. Dit keer heeft Sevim gekookt. Voorgerechtjes en dan verse vis. En dit keer overtreed ik (doe dat telkens één keer per week) mijn strikt dieet.

Ik ruim alles op en maak een dessert dat wij elke dag eten. Twee clementines, twee granaatappelen, een appel, een peer, een hurma en dat alles gemixt met (magere) yoghurt. Gemixt met de hand he, geen mixer.

Ik denk aan de wapenstilstand van de eerste wereldoorlog. Een oorlog die er nooit had moeten komen maar de tenoren van de socialistische beweging zoals een Jaures waren vermoord en de andere hebben zich verkocht. Een massaslachting van gewone werknemers en boeren. De grootste tot dan toe. De dodenvelden van de Westhoek geven een beeld van deze vreselijke feiten.

Hier is tien november veel belangrijker. De sterfdatum van de stichter van de republiek, Atatürk. Maar in de eerste wereldoorlog (toen bestond Turkije nog niet) stond het Ottomaanse Rijk aan de verkeerde kant (samen met Duitsland).

Slechts in één land trok men de voor de hand liggende conclusie. De eerste wereldoorlog ging om de controle over landen. In zulk een oorlog moet de arbeidersbeweging de oorlog van de grootmachten omdraaien tot een oorlog tegen het eigen systeem. Het leidde tot het ontstaan van de Sowjet Unie. Voor het eerst in de geschiedenis nam de arbeiders- en boerenbeweging de macht. Een revolutie die slechts aan een paar honderden het leven kostte. De eerste socialistische revolutie.

Het was geen begin tot de wereldrevolutie. In Duitsland werden uitstekende revolutionairen zoals Karl Liebknecht en Rosa Luxemburg vermoord door – stormtroepen georganiseerd door Noske, een sociaal democraat. Uit die stormtroepen groeide later de fascistische beweging en toen men de sociaal democraat Noske vroeg over Karl en Rosa was zijn antwoord ‘einer muss der bluthund sein’.

En zo is de avond voorbij gegaan. Ik, zoals steeds, dromend.

Maar tegelijk besef ik dat de gastvrijheid, het leven hier, mij gelukkig maakt. En wie gelukkig is mag dromen. Of niet soms?