HET VERHAAL VAN DONDERDAG 21 FEBRUARI 1985.

Het verhaal van 4-1-1997.

Het begin van een superieure dag.
Het is zaterdag 4 januari 1997 en op mijn klokradio is het bijna 4.00 uur, na een korte slapeloze nacht is het tijd om op te staan. Vandaag zal de 15e Friesche Elfstedentocht op de schaats worden gereden met mijn neefje Erik gaan we zijn vader en mijn zwager Ynze de Jong, die vandaag aan zijn derde Friesche Elfstedentocht zal beginnen, verzorgen en een hart onder de riem steken bij de moeilijke ogenblikken, op vijf vooraf afgesproken plaatsen.


Alleen Mitchell nog uitlaten.
Terwijl Willy drie liter chocolademelk, erwtensoep en broodjes klaar maakt om deze unieke dag door te komen laat ik onze trouwe zwarte Bouvier Mitchell uit. Buiten is de gevoelstemperatuur -26 graden en dat is goed te voelen de wind is vrij krachtig en het sneeuwt heel licht. Om 5.30 uur is alles klaar en in Leeuwarden beginnen de wedstrijdrijders aan De 15e Friesche Elfstedentocht.

Het vertrek naar Friesland.
Kwart voor zes volgt een laatste controle of alles in de auto is gedaan (dekens, laarzen en extra kleding) en vertrekken we richting onze eerste verzorgings- plaats Stavoren, Ynze heeft dan 67 kilometer afgelegd we hopen hem te vinden. Via Almere, Lelystad, Emmeloord en Lemmer rijden wij de Provincie Friesland binnen, de wegen zijn redelijk te berijden doordat vele pekelwagens die voor ons rijden de weg met kilo's zout bestrooien. 

We zien de HELDEN, het is net een schilderrijtje. 
We zijn verdwaald en staan plotseling in Sneek, waar ik aan een buschauffeur vraag hoe ik in Stavoren kom. In zijn beste Hollands legt hij uit hoe ik daar kom. We zitten zo'n twee en een half uur in de auto en rijden het plaatsje Woudsend binnen, boven op de brug zien wij voor het eerst schaatsenrijders onder ons door gaan. Aan een politie agente vraag ik wat dit zijn, wedstrijdrijders of zijn dit al toertochtrijders, zij verteld dat dit al de eerste toertochtrijders zijn, waarop ik zeg dat moet ik filmen, waarop zij zegt "zet je auto dan even op de stoep". Ik zet mijn auto op de stoep een stukje voorbij de brug en maak mijn eerste beelden, het lijkt wel een schilderrijtje met de molen op de achtergrond. Ik bedank de agente en zij roept nog "fijne dag collega", en ik denk hoe weet zij dat nou, later begreep ik pas dat ik een petje op had met een politie embleem.

Op het ijs bij de Gallemedammen.
We vervolgen onze weg en rijden over een landweggetje richting Stavoren, we zijn duidelijk op de goede weg, plots zien we een bruggetje waar schaatsers onder door rijden. Ik stop en kijk op de landkaart waar we zitten, ik lees de Gallemedammen, nooit van gehoord, we lopen zo het ijs op, we zien de HELDEN nu wel van heel dichtbij, met grote ijspegels aan de kin flitsen zij ons voorbij. Wanneer wij nu ook nog Ynze vinden dan kan de dag niet meer stuk en het is pas kwart voor negen.

De eerste verzorging in Stavoren.
We rijden Stavoren in het is precies negen uur, ik parkeer de auto op een grasveldje net over de sluis we horen een sirene van een brandweerauto er wordt gezongen het is groot feest in dit stadje. Samen lopen wij het ijs op en zien op nog geen 25 meter het stempelhokje staan, ik vraag aan een schaatser hoe laat hij is vertrokken "kwart voor zes uit de tent en zes uur ben ik begonnen met schaatsen" antwoorden hij mij. Nog geen 10 minuten later zie ik Ynze aan komen schaatsen met zijn rode muts en kleurig jack, ik roep "YNZE, YNZE YNZE" hij ziet ons meteen en komt naar ons toe. Hij ziet er wonder boven wonder niet eens vermoeid uit en verteld dat de eerste kilometers in het donker niet gemakkelijk waren hij heeft de wind in de rug gehad en het schaatsen gaat bijna vanzelf. Vanaf hier echter gaat het noordwaarts en heeft hij tot aan Dokkum de wind tegen. Ik vraag wat hij moet hebben "een beker warme chocolademelk" zegt hij. Erik gaat naar de auto toe, Ynze gaat zijn 4e stempel halen en ik bekijk al die schaatsers die langs komen. Dit had ik vaak gelezen in kranten en boekjes, maar nu ik zelf op het ijs in Friesland stond was alles nog ...... (bedenk daar maar eens een woord voor). Erik trekt zijn jas uit doet deze om de schouders van Ynze zodat deze niet te veel afkoelt en schenkt een warme beker  chocolademelk in en stopt een mars in de zak van Ynze we staan gezellig wat te kletsen over hoe het gaat en het lijkt net of wij aan het vissen zijn met een bakkie chocolademelk in ons hand. Na een aantal minuten vertrekt Ynze naar de volgende stempelplaats Hindeloopen, hij besluit zijn rugzak achter te laten omdat wij nooit ver uit de buurt zullen zijn, wanneer er iets aan de hand zal zijn spreken we af dan belt hij ons via zijn zaktelefoon ('n niet door mijn verzonnen woord). 

De bocht linksaf naar Hindeloopen.
Wij vervolgen onze weg, na enkele minuten rijden kunnen wij langs een sloot mee rijden met de schaatsers, bij een bocht naar links besluiten wij om de auto weer aan de kant te zetten en wachten tot dat Ynze voorbij komt. Niet veel later maakt hij zwaaiend naar  ons de bocht naar Hindeloopen. Wat is dat prachtig al die mensen die staan te klappen en te juichen en dat bij een gevoelstemperatuur van -26 graden. Weer in de auto rijdend zien wij overal schaatsers net boven het riet uit komen en in de lucht worden zij in de gaten gehouden door helikopters van het leger. De organisatie doet zijn uiterste best om alles zo perfect mogelijk te laten verlopen, maar de schaatsers moeten het allemaal zelf doen.

De 2e verzorging in Workum. 
Bij het bord Workum slaan we linksaf en rijden recht door tot ik niet verder kan dan sla ik rechtsaf en bij de 3e zijstraat weer linksaf, tot mijn stomme verbazing rijd ik tegen een kanaal aan en ik kan de schaatsers bijna aan raken. Ik sla linksaf en parkeer mijn auto op het gras nog geen 5 meter van het ijs af. Aan de kant speelt een dweilorkest de ene meezinger na de andere en wij zijn gereed om Ynze, hij heeft dan 87 kilometer afgelegd, een hart onder de riem te steken want al 20 kilometer lang beukt de wind met een kracht van 5 a 6 in zijn gezicht. Niet lang daarna verschijnt Ynze in ons gezichtveld en hij ziet ons meteen, zittend op de wallenkant krijgt hij opnieuw een lekkere beker warme chocolademelk een warme jas om hem heen en het gaat nog altijd voortvarend alleen een beetje stijve rug, maar mag het, ik vind het al een hele prestatie want dit is echte topsport. Ynze vraagt "waar gaan jullie nu naar toe" ik antwoord "waar je ons maar wilt hebben, we kunnen je overal zien en zijn nooit ver weg".  Zwaaiend, met zijn handen op zijn rug  vervolgt hij zijn tocht op weg naar Bolsward precies op de helft 100 kilometer.
 
Het in de familie wereld beroemde trekgat 300 meter voorbij Bolsward.
Bolsward is voor ons niet te bereiken we mogen er niet met de auto in, ik besluit daarom door te rijden, maar na 300 meter loopt het traject onder de rijksweg door, ik parkeer mijn auto langs de kant van de weg. Wij steken de weg over en gaan lopend over het ijs in de bocht staan waar het traject naar rechts gaat. Deze plaats zal de geschiedenis ingaan als: HET BEROEMDE TREKGAT 300 METER VOORBIJ BOLSWARD. Kijkend onder de brug door staan we echter wel vol in de ijskoude wind maar zo kunnen we iedere schaatsers goed zien. Na enkele minuten zegt Erik "ik ga even bekertjes halen uit de auto". Veertig (40) minuten later passeert Ynze de brug en buigt af naar rechts en zwaait naar mij dat alles goed gaat. Van het ijs aflopend bedenk ik me plotseling waar is Erik, bij de auto aankomend zie ik hem zitten met een lekkere bak snert in zijn hand, ik vraag "waar was je nou" en bemerkt dat niet alles meer functioneert zoals het zou moeten. Ik blijk een beetje bevangen te zijn door de kou in de spiegel kijkend zie ik dat rond mijn mond het een beetje wit is. Met soep en een sjaal komt alles weer snel tot leven en ik bedenk ter plekke de zin: ERIK JE MOET JE SCHAMEN IN DE KOU, DAT JIJ JE OOMPJE NIET HELPEN WOU. 

Op een voetbalveld in Witmarsum wachten wij op Ynze voor zijn de derde verzorging .
Overal waar we rijden zien we de helden tegen de zeer sterke wind op boksen, het is prachtig maar je moet wel bewondering hebben voor al die schaatsers die al uren onder weg zijn. Wij vervolgen onze weg richting Harlingen, het probleem is echter dat wij na iedere bocht weer een mooie plek zien waar Ynze langs komt en wij besluiten over een brug links een soort voetbalveld op te rijden. Het is er erg druk en de plaats of dorp heet Witmarsem, na 50 meter staan we op het ijs. In dit openveld is de wind nog veel erger te voelen, stuif sneeuw waait over het ijs. Niet veel later zien wij Ynze onder de brug aan komen, ik schreeuw en hij ziet ons meteen het gaat wat moeilijker maar mag het na bijna 118 kilometer? Eten wil hij niet maar een flesje AA-Drink daar heeft hij trek in, helaas hebben wij dit niet bij ons. Ik stel voor dat wij wat flesjes gaan kopen en bij de eerste gelegenheid die aan Ynze te geven. Na een slok warme chocolademelk en weer een mars voor onderweg begint hij aan de volgende loodzware kilometers. Wij kijken hem na tot dat hij de hoek om gaat en stappen in de auto op zoek naar een winkel die AA-Drink verkoopt. 

De vliegende bevoorrading.
Bij het inrijden van Harlingen komen wij een benzinestation tegen, Erik stapt uit en koopt drie flesjes AA-Drink. Wij verlaten Harlingen want het is erg druk en ik ben bang om vast te raken in het verkeer. Even buiten Harlingen zien wij weer schaatsers aan de rechter kant en vrijwel meteen zien wij Ynze de hoek omkomen. Zonder te aarzelen rijd ik het fietspad op en trek 500 meter door, Erik springt uit de auto en duikt door de bosjes naar beneden en geeft Ynze zijn flesje AA-Drink. Dit gaat de geschiedenis in als "De vliegende bevoorrading op het Van Harinxmakanaal". Dit was wel gaafkoel zeg, na 2500 meter kan ik eindelijk het fietspad af en rij ik op de weg naar Franeker. 

Het overbekende Franeker fietstunneltje.
Bij Franeker slaan we rechtsaf maar verder rijden is niet mogelijk de 9e stempelplaats is afgesloten voor het verkeer. Ik besluit om te keren en terug te rijden richting Harlingen en daar weer richting Franeker te rijden. Bij een televisiemast stop ik en parkeer mijn auto in de berm, we steken de weg over en lopen naar beneden. Hier blijkt een fietstunneltje onder de rijksweg door te lopen waar de schaatsers 150 meter moeten klunen en we kijken een kleine 200 meter ver op een smalle sloot, wel staan we weer vol in de wind met onze kop. Na dik een half uur wachten komt Ynze aanrijden wij vragen of hij iets moet hebben maar hij maakt een wegwerp gebaar dat hij niets moet hebben. Met een beker warme chocolademelk in de hand klim ik met Erik over een afzettingshek en lopen wij met Ynze mee onder de rijksweg door. Het gaat niet meer zo soepel Ynze heeft dan bijna 132 kilometer afgelegd en staat al bijna 8 uur op het ijs en heeft duidelijk een klein dipje. Erik zegt tegen zijn vader dat hij door moet gaan en vloekt dat hij het makkelijk kan halen het is immers pas kwart voor twee. Mijn beker warme chocolademelk geeft Erik aan een andere rijder die daar erg blij mee is en al filmend lopen wij aan de andere kant het tunneltje weer uit. Ik help Ynze het houten trappetje af en vraagt aan mij "waar zie ik jullie weer"? Ik vertel hem dat wij voorbij Franeker hem weer opwachten en dat ik nu al vind dat hij het geweldig doet na 65 kilometer tegen de wind in. Later blijkt dat hij dan nog 50 kilometer tot aan Dokkum tegen de wind in moet rijden. Een beetje traag komt hij weer op gang en zwaait nog een keer naar mij en legt dan de handen op zijn rug om zijn weg te vervolgen. 

Gastvrijheid in Berlikum.
Erik en ik klimmen naar boven en stappen weer in de auto nemen wat te drinken en vervolgen onze weg naar de volgende stopplaats.  Boven de schaatsers hangen nog steeds de helikopters van het leger en die volg ik tot dat wij door het stadje Berlikum rijden. Ik zie dat een bewoner zijn tuinhek heeft weggehaald zodat iedereen via zijn tuin op het ijs kan stappen en wij doen dit dus ook. Het is toch fantastisch die Friezen. Op het ijs staande zien we dat er grote lengte scheuren in het ijs lopen, dus buiten de wind moeten de schaatsers ook goed op letten waar zij schaatsen. Na dik een uur wachten komt eindelijk Ynze aan schaatsen en ik vrees het ergste want hoe ik hem op het ijs zette in Franeker voorspelde niet veel goeds, maar hij heeft duidelijk de man met de hamer een ros voor zijn kop gegeven want hij steekt zij duim op dat alles weer goed gaat. Blij, dat het weer zo goed gaat, verlaten wij het ijs en gaan op weg naar Bartlehiem.

Op zoek naar Bartlehiem.
Na enkele tientallen kilometers ben ik de weg duidelijk kwijt en besluit om maar ergens aan te bellen en te vragen hoe ik in Bartlehiem kom. Een vriendelijke oude mevrouw verteld hoe ik moest rijden om in de richting van Bartlehiem te komen. We rijden een landweg op met aan beide kanten in de berm allemaal auto's en hoe verder ik rij hoe drukker het wordt en gladder. Ik glibber van de ene kant naar de andere kant zo glad is het op de weg, ik besluit om ergens te keren waar dit mogelijk is.
 
Meer dan vier uur in de snijdende oostenwind.
Terug op de weg zie ik een bord staan met Birdaard 3 kilometer, ik stel voor om daar Ynze weer op te vangen. Even later parkeer ik mijn auto achter een kerk, het is dan kwart over vier en het is bijna donker geworden. We lopen een smal pad op langs een prachtig verlichte molen Erik roept "het is hier fantastisch vakantieman" en dit allemaal bij een gevoels- temperatuur van, we zouden het bijna vergeten -26 graden. Ik vermoed dat we op een camping terecht zijn gekomen en lopen langs de kade richting het licht en zien weer schaatsers tegen de sterke wind vechten, ze staan bijna stil. We maken contact met een politie agent uit Enschede en staan een tijdje te praten met hem maar we blijven in het donker de schaatsers bekijken of we Ynze kunnen herkennen. Kwart over zes zegt Erik "ik heb hem gezien" en ik vraag "weet je het zeker" en hij knikt ja. Dan kunnen wij wel even wat te drinken nemen in de auto en ons een beetje op temperatuur brengen want twee uur in een snijdende oostenwind gaat je niet in je warme kleren zitten. Wij genieten van een bakje erwtensoep en wat plakken roggebrood met kaas, niet veel later staan we weer op het ijs maar dan aan de overkant. Twee meisjes staan er met lauw water en warme bouillon en voor de zoveelste keer zien we Cor, die met zijn naam op zijn buik rijd passeren, hij zal Leeuwarden makkelijk halen. Bijna half negen besluiten wij om het op te geven en richting Leeuwarden te gaan, mijn ogen doen pijn van vier uur lang in het donker turen naar voorbij komende schaatsers.

Bijna naar huis
Teleurgesteld stappen we in de auto en ik bel Ynze voor de vijftigste keer op zijn zaktelefoon maar ook nu neemt hij niet op, later blijkt dat zijn telefoon in zijn rugtas zat die bij mij in de kofferbak ligt. Via de mooiste dorpjes kom ik steeds dichter bij Leeuwarden maar ik durf niet de stad zelf in te gaan bang om vast te komen zitten in het verkeer.
 
Op weg naar huis.
Rond de klok van negen uur gaan we richting huis, Wil belt op dat moment dat Ynze om kwart voor acht is gefinisht op de Bonke-Vaart en via Harlingen vind ik de Afsluitdijk, waar ik de weg bijna niet kan zien door de mist die wel erg dicht wordt. Naast mij hoor ik een licht gesnurk van Erik en ik neem mij voor om een bandje op te zetten van Andre Hazes want mijn kop begint aardig te gloeien. Ik heb het gevoel dat mijn hoofd steeds groter wordt en mijn pet begint te knellen ik zing steeds harder om niet in slaap te vallen, niet dat ik moe ben maar iedereen kent dat wel zo'n rozig gevoel. Half elf, even voor Zaandam, hoor ik "zijn we hier al" tja wanneer je ruim een uur slaapt gaat de tijd snel voorbij. 

Ynze aan de telefoon.
Elf uur precies draai ik mijn straat in moe maar  voldaan val ik tien minuten later in mijn stoel en bel ik Ynze op die al gedoucht en fris aan de koffie zit bij zijn neef Max en zijn nicht Jannie, ik zeg wat jammer dat we je niet meer gezien hebben en ik vraag hoe het is, zijn antwoord is "het gaat wel" na een kort gesprek sluit ik af met "ik zie je morgen wel". 

Eindelijk naar bed.
Precies twaalf uur val ik moe maar zeer voldaan op mijn bed het is dan twintig uur later toen ik daar uit stapte maar het was het meer dan waard, wat een dag onvergetelijk en ik weet nu pas wat ik in 1985 mis gelopen ben. De slappe wordt nogmaals bedankt met zijn  nicht uit Maastricht.  

Dinsdag 8 Juli 2008 is er een tegeltje van Ynze geplaatst.
Op dinsdag 8 juli 2008 is voor Ynze op het Elfstedenmonument "IT SIL HEVE" een tegeltje geplaatst met zijn foto en jaartallen van zijn gereden Elftedentochten op de schaats, inmiddels heeft hij de Elfstedentocht ook meerdere malen op de fiets volbracht en heeft hij 17 Elfsteden Vistochten gedaan. Het tegeltje is hem aangeboden door zijn broer Bertus de Jong.  
Hier onder het verhaal van zaterdag 4 januari 1997 geschreven door Ynze.

Unieke foto's gevonden van Ynze bij het stempelhokje in Sneek op vrijdag 18 januari 1963.
Klik op de foto voor groter formaat.

Het is niet helemaal zeker maar hij lijkt er verdomd veel op, mijn zwager Ynze begint op vrijdag 18 januari 1963 aan zijn 1e Friesche Elfstedentocht.

''It giet oan''
Aanvankelijk zag het er eind 1996 nog niet zo rooskleurig uit voor de Vereniging 'De Friese Elf Steden', maar na een strenge vorstperiode rond de jaarwisseling barstte de elfstedenkoorts in Friesland en daar buiten los.

Een voorbereiding van een week natuurijs en dan klinken de inmiddels legendarische woorden van de toen nog voorzitter Henk Kroes "It giet oan", woorden die menig schaatsenrijder voor altijd in het geheugen gegrift staan.

Ook voor lidnummer 446 met startnummer 95, Ynze de Jong uit Amsterdam, brak een drukke periode aan, bellen naar zijn neef Max Jonkman in Leeuwarden voor een slaapplaats en regelen voor het materiaal dat mee moest.

Plotseling meldde mijn zwager Eef dat hij en mijn zoon Erik mee zouden gaan voor de verzorging en dat zij op de dag van de rit 4 januari 1997 steeds op een vooraf afgesproken plaats zouden staan. De tijd van de start en de voorspelde windrichting Noordoosten wind, met voor de wind een aangepaste snelheid, de rit zou nog lang genoeg duren, zou het betekenen dat ik omstreeks 09.15 uur in Stavoren zou zijn.

Stavoren ligt 66 kilometer vanaf Leeuwarden en om 09.20 uur stempelde ik in Stavoren en zag ik Eef en Erik voor de eerste keer.

Het weer in ogenschouw nemend kon het wel eens een zware Elfstedentocht worden omdat de wind aan trok naar kracht 6/7 en nog ruim 130 kilometer met tegenwind geschaatst moest worden.

Later hoorde ik dat de verslaggeefster van de NOS Annette van Trigt de Elfstedentocht als makkelijk bestempelde maar dat kwam omdat zij ergens op het platteland in de luwte van een boerderij de rit versloeg, daar aan denkend krijg ik nog steeds de kriebels als ik haar op de televisie zag en moest denken aan haar woorden "makkelijk" en heb het er nog steeds over wanneer we het hebben over schaatsen en Elfstedentochten.

Als ik er aan denk kan ik nog woest worden omdat, toen mijn vader nog leefde, hij mij daar steeds aan herinnerde en de Elfstedentocht 1997 een makkie vond.

Iedereen vond deze tocht juist een van de zwaarste.

Na Eef en Erik gevonden te hebben, warme chocolade gedronken en wetenswaardigheden uitgewisseld te hebben besloot ik met achterlating van mijn rugzak door te gaan en daar ging het fout. Geleerd te hebben van de vorige Elfstedentochten had ik nu mijn trainingsschoenen en mobiel mee genomen voor het geval dat ik eerder van het ijs zou gaan of wanneer ik op de Bonke was aangekomen en eindelijk mijn schoenen kon aandoen of in geval van problemen onderweg kon bellen. Omdat op de route van de Elfstedentocht 1001 bruggen maar vooral bruggetjes liggen en menigeen daar haast zijn of haar nek brak besloot ik mijn rugzak in de auto te laten maar zoals eerder gemeld zaten in de rugzak mijn trainingsschoenen en mijn mobiel.
Later hoorde ik van Eef en Erik dat zij constant gebeld hadden maar ja ... ... ... ... een kofferbak van een auto geeft geen antwoord.

Na 87 kilometer in Workum aangekomen zie ik Erik en Eef meteen staan en het gaat nog steeds redelijk goed maar het zwaarste deel moet nog komen Wanneer we voorbij Franeker de Hel van het Noorden, de Noordhoek van Friesland in gaan.

Het lijkt wel een Belgische wielerklassieker.

Bolsward op de helft en moet onbewust denken aan de Elfstedentocht van 1963. Toen leek het wel of je in Siberië reed als je al reed want je wist bij god niet waar je was, op het ijs of liep je misschien op een landweggetje naar een boerderij toe.

Na Franeker, waar het wereldberoemde fietstunneltje is, ging het moeilijker. Eten ging haast helemaal niet meer alleen drinken wilde nog wel en om me heen kijkend zie en hoor ik dat ik niet de enige ben die problemen heeft. Gevloek over de wind en de afstand die nog afgelegd moet worden is haast het enige wat je hoort, nog ruim 70 kilometer tegen de wind in, een wind die lijkt aan te trekken naar orkaankracht.

Arme Annette van Trigt die lekker uit de wind achter een boerderij staat. MUTS!

Tussen Franeker en Bartlehiem slaat de man met de hamer toe, kramp en nog eens kramp. Aan de rand van een sloot staat een keet alwaar rook uit opsteeg dus daar na toe maar de wallenkant die 10 centimeter hoger lag dan het ijs kon ik niet opkomen. Op mijn geroep kwam een man uit de keet en hielp me naar binnen met de vraag wat het probleem was, KRAMP!

"100 meter verder is een massage post" zei de man en die kunnen je wel verder helpen maar wanneer je in de problemen zit is lijkt 100 meter onoverbrugbaar, na veel gestrompel en gekreun toch naar die post gekomen maar daar leek het wel de Kalverstraat in Amsterdam in betere tijden, een drukte van je welst met allerlei mensen die gemasseerd wilde worden. Het leek wel of alle toerrijders hier lagen, ongelooflijk. Alles met elkaar heeft het wel een uur geduurd voor ik weer op het ijs stond.

De warmte, wat eten en drinken hielpen me op de been en de rust van anderhalf uur had me goed gedaan maar nu moest ik weer naar het ijs, geen probleem zei een man en nam me op de rug. Dank, duizend maal dank.

Bij Bartlehiem kreeg ik opnieuw problemen maar nu met mijn ogen, het zicht was minder geworden en met de tocht van 1963 in het achterhoofd dacht ik aan bevriezing maar ik was mijn lenzen kwijt, in mijn skibril vond ik nog 1 lens maar het zicht werd er niet beter op.

Toch maar doorgaan en reed achter een man met een geel jack wat goed opviel tot de man vroeg over te nemen waarop ik zei dat ik mijn lenzen kwijt was, "blijf dan maar achter mij aanrijden". Bij Dokkum met de wind in de rug terug naar Leeuwarden wat weer extra krachten opriep omdat het eind in zicht was. Intussen was het donker geworden en reed ik achter een stel aan met een lamp maar dat was geen goed idee bleek later want toen zij het riet inreden dacht ik ook die kant op te moeten en reed rustig mee. Drie man in het riet, ook dat kon er nog wel bij maar toen zij al opgestaan waren lag ik nog steeds in het riet. Na het roepen en ophelpen werd door gereden maar bij Oudkerk kregen we opnieuw de wind pal tegen, "nog maar 5 kilometer en dan heb je weer wind mee" werd geroepen. De aanmoedigingen en het meeleven van het publiek is enorm maar "je bent er bijna" kan ik niet meer horen, dat werd al geroepen toen ik net Sneek gepasseerd was.

De Bonke, de finish en het laatste stempel om 20.15 uur, het finishen is op zich al een beleving met zoveel mensen en toejuichingen dat je er kippenvel van krijgt wat de beelden op de televisie wel duidelijk hebben gemaakt.

Het wachten was nu op de bus naar de FEC en of ik Eef en Erik kon vinden want je begrijpt het al "geen rugzak, geen gsm, geen trainingsschoenen". Na een half uur wachten heb ik mijn wanten om mijn voeten gedaan en ben in de bus gestapt naar de FEC.

Eerst gezocht naar een paar passende schoenen uit een enorme berg maar uiteindelijk een paar trainingsschoenen maat 52 meegenomen, deze paste in ieder geval. Na het afmelden eindelijk naar huis naar Max en Jannie.

''It giet oan''




Zal nog lang in ieders geheugen blijven.

Met vriendelijke groet

Ynze de Jong

Beste Eef,
Allereerst dank voor je sympathieke reactie. Fijn om te zien dat ik iemand hiermee een plezier heb kunnen doen. Lovenswaardig initiatief, een Friesche Elfsteden Vistocht! Heel origineel, ook de manier waarop: niet zomaar de grootste, maar een hoeveelheid aan tijd gebonden, inclusief stempelkaart. Echt heel leuk, ik ben geen visser maar kan me voorstellen dat het enorm gezellig moet zijn.

Het is absoluut geen probleem om delen uit mijn verhaal te verwerken, wanneer je dit doet, wil je dan een link naar mijn site maken in het verhaal.

Veel succes met De Friesche Elfsteden Vistocht!

Hartelijke Groet Johan Brouwer
Verhaal van een Elfstedenrijder 4-1-1997.

De Finish

Ook de Dokkummer Ee kent zijn grenzen, weer bij Bartlehiem aangekomen leide (lijdde?) de tocht mij pal oost, tegen de wind in. 

Lees het hele verhaal van start tot finish op: http://www.xs4all.nl/~jjbrouwe/elfsteden/index.html

"It Giet Troch" in 1963
.

In de sportgeschiedenis van Nederland is vrijdag 18 januari 1963 ongetwijfeld de bekendste datum: die dag werd de twaalfde Elfstedentocht verreden. Het werd de meest legendarische ooit. Een slagveld, zoals nog nimmer vertoond. De temperatuur was bij de start -12 graden. Alle koude records werden die nacht gebroken.
In de loop van de dag stak een noordoosterstorm op, die de baan in het noorden van Friesland volkomen onbegaanbaar maakte.

In Stavoren stapten duizenden mensen af. De trein naar Leeuwarden kon het aanbod van rijders niet verwerken. Er moesten extra bussen worden ingezet. De hospitalen langs de route lagen vol gewonde schaatsers en de EHBO maakte overal overuren.

Er gingen 9862 rijders van start. Slechts 127 zouden de eindstreep bereiken.
Dat was een percentage van 1,3 procent.

Reinier Paping uit Dedemsvaart maakte zich onsterfelijk door als eerste over de finish te komen met een voorsprong van 22 minuten op Jan Uitham uit Noorderhogebrug. Zevenendertig jaar later werd hij door de kijkers van Studio Sport, het populaire sportprogramma van de NOS, uitgeroepen tot de individuele sporter, die de meest aansprekende prestatie van de twintigste eeuw had geleverd!

Bij Witmarsum had Reinier definitief afscheid genomen van Uitham, Jeen van den Berg en Anton Verhoeven. Van den Berg raakte sneeuwblind en kwam uitsluitend met hulp van Uitham als derde over de streep. Verhoeven was eveneens sneeuwblind en waggelde als aangeschoten wild over de Dokkumer Ee om uiteindelijk als een wrak over de finish op de Grote Wielen te komen.

Kroonprinses Beatrix had in de EHBO-tent met het moeder koningin Juliana winnaar Paping gefeliciteerd. Hij werd daar met infrarood lampen weer een beetje ontdooit en de prinses had herhaaldelijk geroepen:
"Oh, mijnheer Paping, ik heb zo'n bewondering voor u!"

De held van de dag werd door zijn echtgenote Joke opgehaald en samen gingen zij naar Dedemsvaart, waar ze door de plaatselijke fanfare werden opgewacht. In het holst van de nacht bereikten ze het zomerhuisje (!), waar ze na hun huwelijk in verband met de woningnood hun intrek hadden genomen. De waterleiding, de bak met water voor de hand en de aardappels zaten in de pan op het butagasstelletje van de nieuwe Nederlandse voksheld waren allemaal vastgevroren.

Toen de pers de volgende ochtend het onderkomen, diep in de bossen bij Ommen had gevonden was Reinier niet thuis. Hij had tegen Joke gezegd: "Ik ga even het bos in voor een loopje. De spieren zijn nog wat stram."

.

Historische beelden Elfstedentocht

Het Fries Film Archief heeft de hand weten te leggen op nooit eerder vertoonde beelden van de Elfstedentocht in het oorlogsjaar 1941. Het gaat om een reeks 8 millimeterfilms, zo maakte het archief dinsdag bekend.

De films zijn gemaakt door de amateurfilmer Piet Wagter (1906-1995), die in de jaren vijftig naar de Verenigde Staten emigreerde. Volgens een woordvoerder van het Fries Film Archief zijn de beelden van grote historische waarde. Ze kwamen via de zoon van Wagter bij het archief terecht. Die stuurde de beelden naar vrienden in Sneek om te digitaliseren, omdat de familie binnenkort een reunie heeft in Friesland.

DE EERSTE MARATHON OP NATUURIJS
2025/2026
WELKOM UIT WINTERSWIJK
De eerste natuurijs op Vrijdag 26-12-2025
Uitslag
1: Crispijn Ariëns
2: Klaas Poortinga
3: Christiaan Haasjes 

DE EERSTE MARATHON OP NATUURIJS
2023/2024
WELKOM UIT WINTERSWIJK
De eerste natuurijs op Dinsdag 09-1-2024
Uitslag
1: Harm Visser
2: Christian Haasjes 

3: Peter Michael
De tweede natuurijs op Woensdag 10-1-2024
Welkom in Noordlaren
Uitslag
1. Evert Hoolwerf
2. Jordy Harink
3. Harm Visser
DE EERSTE MARATHON OP NATUURIJS
2022/2023
WELKOM UIT BURGUM
De eerste natuurijs op Woensdag 14-12-2022
Uitslag
1: Gary Hekman
2: Harm Visser 
3: Jordy Harink
DE EERSTE MARATHON OP NATUURIJS
2021/2022
WELKOM UIT NOORD LARENN
De eerste natuurijs op Zondag 26-12-2021
Uitslag
1: Bart Hoolwerf
2: Sjoerd den Hertog 
3: Crispijn Ariëns
2018/2019
WELKOM UIT HAAKSBERGEN
De eerste natuurijs op Maandag 21-1-2019
Uitslag
1: Simon Schouten 
2: Arjen Stroetinga
3: Casper de Gier
2017/2018
WELKOM UIT HAAKSBERGEN
De eerste natuurijs op Woensdag 28-2-2018
Uitslag
1: Simon Schouten 
2: Sjoerd den Hertog
3: Bob de Vries
De tweede natuurijs op Donderdag 1-3-2018
Wekom in Arnhem
Uitslag
1. Bart de Vries
2. Erik Jan Kooiman
3. Crispijn Ariëns
De derde natuurijs op Vrijdag 2-3-2018
Welkom in Noordlaren
Uitslag
1: Simon SChouten
2: Crispijn Ariëns
3: Remco Schouten
Winnaar 3 daagse*
Simon Schouten
* Haaksbergen, Arnhem, Noordlaren.
(In Veenoord was het ijs niet goed genoeg, daarom een 3 daagse)
2016/2017
WELKOM UIT NOORDLAREN
De eerste natuurijs op Woensdag 18-1-2017
Uitslag
1: Simon Schouten
2: Robert Post
3: Sjoerd den Hertog
2015/2016
WELKOM UIT HAAKSBERGEN
De eerste natuurijs op Dinsdag 19-1-2016
Uitslag
1: Gary Hekman
2: Simon Schouten
3: Bart Swings
2012/2013
WELKOM UIT NOORDLAREN
De eerste natuurijs op Dinsdag 15-1-2013
Uitslag
1: Bob de Vries
2: Christijn Groeneveld
3: Ingma Bergma
2011/2012
WELKOM UIT NOORDLAREN
De eerste natuurijs op Dinsdag 31-1-2012
Uitslag
1: Erik Jan kooiman
2: Swen Faber
3: Andres Landman
2010/2011
WELKOM UIT NOORDLAREN
De eerste natuurijs op Maandag 29-11-2010

Uitslag
1: Bob de Vries
2: Swen Faber
3: Andres Landman
Winnaar 4 daagse*
Christijn Groeneveld

*Noordlaren, Gramsbergen, Haaksbergen en Veenoord.

2009/2010
WELKOM UIT HAAKSBERGEN
De eerste natuurijs op Dinsdag 19-12-2009

Uitslag
1: Kurt Wubbes
2: Arjen Stroetinga
3: Bart de Vries  
2007/2008
WELKOM UIT HAAKSBERGEN
De eerste natuurijs op Woensdag 28-12-2008

Uitslag
1: Arjen Stroetinga
2: Bob de Vries
3: J.M. Heideman
4: Karlo Timmerman
5: Sjoerd Huisman

2006/2007
WELKOM UIT HAAKSBERGEN
De eerste natuurijs op Woensdag 19-12-2007
Uitslag

1: Ingmar Berga
2: J.M. Heidemna
3: Roy Boeve
4: Rene Ruitenberg
5: Henk Angenent


2005/2006
WELKOM UIT VEENOORD
De eerste natuurijs op Zaterdag 25-1-2006

Uitslag
1: André Klompmaker

2004/2005
WELKOM UIT VEENOORD
De eerste natuurijs op vrijdag 4-3-2005

Met gevaar voor eigen leven begonnen de 120 deelnemers aan de eertste marathon op natuurijs maar na amper 3 ronden en tientallen harde valpartijen nam scheidsrecheter Kerst Woudman de enige juiste beslissing: de marathon werd afgeblazen.

VRIJDAG 25 FEBRUARI 2013
Het vijfde N.K. oprij.
NK-titel 2013 natuurijs
naar Chistijn Groeneveld

NK: BAM wat de klok slaat

Zoals verwacht domineerde de BAM-ploeg vrijdag het NK op natuurijs. Het goud ging na 100 kilometer op het Veluwemeer naar BAM-rijder Christijn Groeneveld, voor zijn ploeggenoten Arjan Stroetinga en Jorrit Bergsma.
Drie ronden voor het einde van de boeiende race vormde Groeneveld met Stroetinga en Jan van Loon uit Lelystad (Team De Haan) een kansrijk kopgroepje. De voorsprong op het sterk gehavende peloton liep op tot 22 seconden. In de laatste ronde ging Groeneveld er vandoor, waarna ook Stroetinga bij Van Loon wegreed.

Met ruime voorsprong kwam Groeneveld alleen over de streep. De langeafstandschaatser uit Heerhugowaard won eerder dit seizoen al de KPN Marathon Cup.

Mooi

"Mooier kan niet", concludeerde Groeneveld direct naar de finish. "We zaten er de hele dag goed bij met de ploeg." Groeneveld is de opvolger van Bergsma, die in 2012 nog met de titel aan de haal ging.

"Super", zei de nummer twee, Stroetinga, over de onvervalste één-twee-drie van BAM. "In de slotfase heb ik er alles aan gedaan om nog bij Christijn te komen, maar het lukte niet."

De derde BAM'er, Bergsma, baalde evan dat hij zijn titel kwijt is. "Dat doet wel een beetje pijn, maar mooi dat we 'm hier weer pakken met de ploeg. Iedereen bij ons kan winnen. Soms is dat een voordeel en nu dus een nadeel."

Alle winnaars
N.K. Marathon op natuurijs in Nederland.
1979 Henk Portengen
1985 Henri Ruitenberg
1986 Dries van Wijhe
1987 Hilbert van de Duin
1991 Dries van Wijhe
1993 Erik Hulzebosch
1994 Lammert Huitema
1996 Yep Kramer
1997 Bert Verduin
2009 Sjoerd Huisman
2010 Jorrit Bergsma
2011 Bob de Vries
2012 Jorrit Bergsma
 2013 Christijn Groeneveld

Bob de Vries snelst in ‘Ronde van BAMsterlan’
Bob de Vries heeft zaterdag de Ronde van Skarsterlan-de Friese Meren op zijn naam geschreven. Ingmar Berga kwam als tweede over de streep in het Friese Goingarijp. Arjan Stroetinga werd derde. Net als bij het NK Marathon op natuurijs vrijdag in Elburg, was het dus een volledig BAM-podium. Reden genoeg om de wedstrijd om te dopen tot Ronde van BAMsterlan ..

Het was een prachtige overwinning voor De Vries. In de finale schaatste hij weg uit de kopgroep, kwam zelfs nog ten val maar bleef toch voorop. Om uiteindelijk solo over de finish te komen.
NK: BAM wat de klok slaat
Zoals verwacht domineerde de BAM-ploeg vrijdag het NK op natuurijs. Het goud ging na 100 kilometer op het Veluwemeer naar BAM-rijder Christijn Groeneveld, voor zijn ploeggenoten Arjan Stroetinga en Jorrit Bergsma.
Drie ronden voor het einde van de boeiende race vormde Groeneveld met Stroetinga en Jan van Loon uit Lelystad (Team De Haan) een kansrijk kopgroepje. De voorsprong op het sterk gehavende peloton liep op tot 22 seconden. In de laatste ronde ging Groeneveld er vandoor, waarna ook Stroetinga bij Van Loon wegreed.

Met ruime voorsprong kwam Groeneveld alleen over de streep. De langeafstandschaatser uit Heerhugowaard won eerder dit seizoen al de KPN Marathon Cup.

Mooi

"Mooier kan niet", concludeerde Groeneveld direct naar de finish. "We zaten er de hele dag goed bij met de ploeg." Groeneveld is de opvolger van Bergsma, die in 2012 nog met de titel aan de haal ging.

"Super", zei de nummer twee, Stroetinga, over de onvervalste één-twee-drie van BAM. "In de slotfase heb ik er alles aan gedaan om nog bij Christijn te komen, maar het lukte niet."

De derde BAM'er, Bergsma, baalde evan dat hij zijn titel kwijt is. "Dat doet wel een beetje pijn, maar mooi dat we 'm hier weer pakken met de ploeg. Iedereen bij ons kan winnen. Soms is dat een voordeel en nu dus een nadeel."

Winnaars van de Alternatieve Elfstedentochten
1974 Lillehammer 200 km Kruithof.
1976 Lahti 200 km Kruithof.
1976 Lillehammer 18 km Wardenier.
1977 Oulu 200 km Kruithof.
1978 Oulu 200 km Kruithof.
1978 Lahti 100 km Jonkman.
1979 Elburg 190 km van Wijhe.
1979 Zevenhuizen 200 km van Wijhe.
1979 Oulu 200 km Kruithof.
1980 Oulu 200 km Kruithof.
1981 Lahti 200 km Kruithof.
1982 Zevenhuizen 200 km Niesten.
1982 Lahti 200 km Kruithof.
1983 Newport 200 km Kruithof.
1984 Ottawa 200 km Westerveld.
1984 Kuopio 200 km Kruithof.
1985 Elburg 203 km Boon.
1985 Zevenhuizen 200 km Niesten.
1991 Kuopio 200 km Kruithof.

De Alternatieve Elfstedentochten dateren van 2 maart 1974 en zijn 200 kilometer wedstrijden die steeds op een baan van maximaal 50 kilometer werden gehouden. Sinds 1989 wordt deze Alternatieve Elfstedentocht in Oostenrijk op de Weissensee gereden. Zie voor die winnaars aan de rechterkant.

Veluwemeertocht ware slijtageslag

De Friese Vlag
De Friese vlag kenmerkt zich vooral door de 7 banen en 7 pompeblêden (pompe- of waterleliebladeren). Deze 7 pompeblêden symboliseren, net als de 7 blokjes in het wapen, de 7 zeelanden.

In 1897 werd de vlag, naar een ontwwerp van Wenning, door Geduputeerde Staten erkend en in 1927 voor het eerst officieel op het Provinciehuis. Pas in 1957 is de vlag door de Staten van Friesland vastgesteld en aan de Koning ter bevestiging aangeboden.

Het Statenbesluit is afgekondigd in het provinciaal blad van 21 april 1958, nummer 12.
     It Fryske Folkliet
Het Friese Volslied

     

Wij waren 28-2-2009 een dagje bij de hel van 1963.

Wij waren 4-4-2009 weer een dagje bij de hel van 1963.