Berichten van 26 juni 2023 tot 2 juli 2023

Voor "Het Belang van het Kempken" (tijdschrift van het Woonzorgcentrum) schrijf ik regelmatig artikels. Nu is er een  kleine reeks over de Stokkemer dichter Arnold Sauwen! In mijn opzoekingen kwam ik een heel mooie foto tegen van de kinderen van de dichter : de kleine Theodoor Frans Arnold (roepnaam Arnold , zoals zijn vader) in feestelijke kledij samen met zijn zus Germaine.

KLIK op de FOTO :  foto uit 1892 ( Rik Sauwen) : de kinderen van dichter Arnold Sauwen in een prachtige "outfit" !

De dichter trouwde in 1886 met Paulina Jéhotte : het echtpaar kreeg 2 kinderen : een zoon Theodoor Frans Arnold (geboren in 1887 en reeds overleden in 1894) en een dochter Germaine (geboren in 1888 en overleden in 1930).

We besteden heel wat werk aan het opmaken van powerpoints met diverse onderwerpen en aan het uitschrijven van enkele teksten voor tijdschriften... en aan het uitzenden van vragen voor vertalingen van onze Boodschap voor een Betere Wereld.

Het is dan ook heel welgekomen als je enkele uurtjes kan gaan zwemmen bij zoon Luc.

KLIK op de FOTO : 3 generaties in het water : ondergetekende (opa) , zoon Luc en kleinzoon Thibault.

Dat is "verfrissend" voor lichaam en geest !!!

Ook in het Woonzorgcentrum Ludinaca ( in Lanaken) is het een heerlijke vertelnamiddag geworden. Onderwerp : "Smokkelen" ! Van de aanwezigen had de "oudere" generatie stevig gesmokkeld ( - de verhalen logen er niet om - ) terwijl de jongeren (verpleging) niet gesmokkeld hadden !

KLIK op de FOTO : gereed voor de vertelling : beelden via powerpoint ! En nu zijn we even "uitverteld" : we gaan wel lezingen voorbereiden ... vanaf september : o.a. het "Mijnverleden" en "Terug naar School" !!!!

Voor het tijdschrift van het Woonzorgcentrum in Stokkem "Het Belang van het Kempken" schrijf ik een volgend artikel : Arnold Sauwen : aflevering 2.

Een mooi weekend toegewenst !

We vervolgen het "wedervaren" van het schilderij "De Nachtwacht" tijdens en vlak na WOII...

Op 24 maart 1942 wordt De Nachtwacht opnieuw verhuisd naar de ondergrondse kalksteenmijnen van de Sint-Pietersberg bij Maastricht waar een geacclimatiseerde kunstbunker is gebouwd voor totaal 750 schilderijen. Weer is grondige voorbereiding noodzakelijk. De Nachtwacht wordt eerst in een vrachtwagen geladen die weer op een wagon van een trein wordt geplaatst. De wagon met een onderstel van personenwagens, omdat die beter veren. Het schilderij komt onder toezicht van de Duitse autoriteiten, veilig aan in Maastricht.

Duitse bezetter
Tot op de dag van vandaag wordt nog vaak gedacht dat de schilderijen in de Sint-Pietersberg verborgen werden gehouden voor de Duitse bezetter. Dit is echter een mythe. De Duitsers waren volledig op de hoogte van het beleid omtrent het beheer en de opslag van het Nederlands kunstbezit. Waarom de Duitsers besloten hebben om de schilderijen niet naar Duitsland over te brengen? De meest voor de hand liggende overweging is dat de Duitsers van plan waren om pas na de eindoverwinning een aantal schilderijen naar Duitsland over te brengen. Hitler had vergevorderde plannen om in zijn Derde Rijk een megalomaan kunstmuseum met ‘verzamelde’ kunst in het Oostenrijkse Linz aan de Donau te bouwen.

Vervoer per schip
Strikt vanuit kunstoogpunt bezien verloopt de uiteindelijke bevrijding van ons land relatief rustig. In Maastricht worden de bunkers zonder weerstand heroverd op de Duitsers.
Men vangt op 25 juni 1945 aan met de grootscheepse repatriëring van de kunst naar hun rechtmatige publieke onderkomens. Twee binnenschepen vertrekken vanuit Maastricht, niet over de Maas omdat de rivier gestremd was door de oorlogshandelingen. Er wordt in plaats daarvan gevaren door België, via de Zuid-Willemsvaart langs Helmond en Den Bosch en dan door het Merwedekanaal langs Gorinchem en Vianen richting het Rijksmuseum in Amsterdam.

Een van de schepen is het ms Van God Gegeven van familie M. Kluytenaar uit Dordrecht met een tonnage van 152 ton, lengte 28,70 meter en een breedte van 5,51 meter. De vrachtprijs vijf gulden en zevendertigcent werd betaald over het volle laadvermogen van 152 ton. Het schip was in 1906 gebouwd bij Gebr. Croles in IJlst als zeilklipper Volharding en was voor de oorlog omgebouwd tot motorschip met een voortstuwingsmotor van 30 pk. De Van God Gegeven heeft onder meer De Nachtwacht geladen. Bij het passeren van de sluizen krijgen de schepen voorschutting, ze worden begeleid door een aantal soldaten en varen alleen overdag en liggen ‘s nachts aangemeerd. Dan slapen een bewaker en de leider van het transport op britsen aan weerszijden van De Nachtwacht om ervoor te zorgen dat op deze laatste etappe niet alsnog iets misgaat.

KLIK op de FOTO : het schip "Van God Gegeven" met de Nachtwacht aan boord !!!

We zoeken steeds naar "verhalen" om onze lezingen over de Wereldoorlogen interessant te maken. Zo kwam ik nu uit bij een geweldig verhaal dat zich afspeelt even na de Tweede Wereldoorlog : "De Redding van het schilderij de Nachtwacht" (met dank aan Jean Dreessen voor de info en het artikel is van de hand van Jos Hubens).

Ter inleiding :

De Nachtwacht is het bekendste en beroemdste schilderij van Rembrandt Harmenszoon van Rijn (1606-1669). Rembrandt schilderde het meesterwerk tussen 1639 en 1642.

Op 24 augustus 1939 werd in Nederland de voormobilisatie afgekondigd. Een beslissing met ingrijpende gevolgen, ook voor musea. Want hoe en waar bescherm je een beroemd groot schilderij als De Nachtwacht tegen oorlogsgeweld? Een degelijke schuilplaats was er nog niet, daarom was noodopvang nodig.

Een dag na de voormobilisatie onderneemt de gemeente Amsterdam al de eerste stappen. Ze verwijdert kunst uit het Stedelijk Museum, het stadhuis en de universiteit van Amsterdam. Deze werken vinden een tijdelijk verblijf in de laadruimen van vier binnenschepen nabij het Alkmaardermeer. Als gevolg van deze noodoplossing, door sensatiezucht opgeblazen, ging in die tijd de hardnekkige mythe rond dat De Nachtwacht, in een grote zinken koker ingesoldeerd, op de bodem van dit meer rustte.

Rijksschuilplaatsen
Maar het bekendste Nederlandse kunstwerk is een bijzondere zorg. Vanuit het Rijksmuseum wordt De Nachtwacht, inclusief lijst (afmetingen 4,37 meter bij 3,63 meter), op 4 september 1939 met een glasvrachtwagen naar de ridderzaal van kasteel Radboud in Medemblik gebracht. Toen op Pinksterochtend 12 mei 1940 vanaf een mijnenveger, die in de haven van Medemblik lag, een Duits vliegtuig werd neergeschoten, werden de beheerders van het kostbare doek nerveus en besloot men de belangrijkste schilderijen te verhuizen naar een schuilkelder in de duinen van Castricum. Daar moest De Nachtwacht worden opgerold op een cilinder, omdat de ingang van de kelder niet berekend is op de afmetingen van het schilderij.
Ondertussen was men begonnen met de bouw van een bomvrije Rijksschuilkelder in de duinen van Heemskerk. Hiervoor werd ruim 25 duizend kubieke meter zand uitgegraven, die na de bouw weer teruggestort werd als beschermende laag van twaalf meter dik. Op 21 maart 1941 wordt de opgerolde Nachtwacht de bomvrije kluis in Heemskerk binnengedragen. Aan het einde van 1941 moeten de Noord-Hollandse duinen op last van de Duitsers, die bang waren voor een aanval van de geallieerden via dit kustgebied, worden ontruimd en moesten nieuwe Rijksbergplaatsen worden gebouwd.
En... daarna komen we in Maastricht.....

KLIK op de FOTO : De compagnie van kapitein Frans Banninck Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh maakt zich gereed om uit te marcheren, beter bekend als De Nachtwacht, van de Hollandse kunstschilder Rembrandt van Rijn  (1606-1669), dat in 1642 gereed kwam.