Zondag 27 december 2009
9. Het Frans en de langue d'oc.
Het Frans.
Het Frans maakt deel uit van een groot aantal romaanse talen en dialecten: volgens de laatste taalatlas van de Unesco , spreekt men nu nog 26 romaanse talen in " l'hexagone"zoals men Frankrijk graag noemt.
Het Frans is eigenlijk in de loop van de tijden door socio-politieke en economische redenen de overkoepelende taal geworden, die sinds Richelieu, in de 17e eeuw, als enige officiële eenheidstaal opgedrongen werd tot op heden.
Ontstaan van de romaanse talen in Frankrijk.
Samen met het Romeins gezag en deRomeinse wetgeving, na de veroveringen van Julius Caesar in Gallië, verspreidt het Latijn zich doorheen het land. Dit Latijn is uiteraard niet het Latijn van het Keizerlijk Rome, maar het Latijn van de soldaat, de koopman, het gewone volk: zo ontstaat het Romaans, een soort gesproken Latijn vermengd met de talen van de plaatselijke volksstammen.
Het ontstaan van het romaans is een proces van vele eeuwen en wordt historisch bevestigd, dus in een schriftelijk document, in het bijzonder de zogenaamde " Serments de Strasbourg" van 842.
In genoemd document wordt het rijk van Karel de Grote in feite opgesplitst: de twee protagonisten van de overeenkomst spreken de troepen toe in hun respectieve streektaal: Lodewijk de Duitser spreekt de tekst uit in het ROMAANS en zijn broer Karel de Kale in het GERMAANS.
Uit dit ROMAANS groeien twee hoofdtakken:
In het NOORDEN ontstaat de " LANGUE D'OÏL.
( komt van "hoc illi" uitspraak "oyi"; luister in dit verband maar naar de Walen als zij instemmend antwoorden in hun dialect ! ).
In het ZUIDEN ontstaat de "LANGUE D'OC" .
(komt van "hoc").
Grosso modo mogen we de Loire als de taalgrens tussen deze twee taalgebieden beschouwen.
Ten noorden van de Loire: het "OÏL" - gebied.
Ten zuiden van de Loire: het "OC" - gebied. Het land van deze "Langue d'Oc" noemen we OCCITANIË.
In deze twee gebieden treden ook vertakkingen op.
In het noorden gaat het "francien", het' Frans, de taal van "l'Île-de-France", overwinnen op de andere dialecten.
In het zuiden wordt de dominante taal de "langue d'oc" of het occitaans.
Wat mogen we onthouden uit dit complex verhaal ?
Uit het volkslatijn groeit het Romaans, dat ver verwijderd staat van de taal van Vergilius, Ovidius en Cicero. Dit is de boomstam. Daaruit groeien twee hoofdvertakkingen: de langue d'oïl en de langue d'oc.
Aan deze hoofdtakken groeien opnieuw takken:
Aan de langue d'oïl : het PICARDISCH, het NORMANDISCH, het BOURGONDISCH, het WAALS.
Aan de langue d'oc: het OCCITAANS, het AUVERGNAT, het LIMOUSIN, het CATALAANS.
In beide vertakkingen groeit er weer een hoofdtak:
in het noorden : het FRANS.
in het zuiden : het OCCITAANS en
het CATALAANS over de Pyreneeën.
Bron: Willemsfonds Agenda , jaargang 24, nr 4. "Van de "troubadours" tot Hendrik van Veldeke" door Carlos Fransis.
