Er beweegt wat in Ter Borght

Het kasteel Ter Borght leek lange tijd in halfsluimer.

En plots stonden er stellingen rond het gebouw. Deze waren nodig om een aantal dringende dakwerken uit te voeren en om een grondig onderzoek te kunnen doen van de gevels.

Want ja, het kasteel is dringend toe aan restauratie.

De eigenaar, Immobilière Beaumont, wil het kasteel in al zijn glorie herstellen en hoopt ook dat het een functie krijgt binnen de lokale gemeenschap van Hulshout en Westmeerbeek.

Het kasteel is al 30 jaar onbewoond en dat laat zijn sporen na. De eigenaar heeft vorig jaar het architectenbureau Erfgoed & Visie uit Malle aangesteld om de restauratie in goede banen te leiden.

Ondertussen wacht het dossier voor de restauratie van de daken op aflevering van de bouwvergunning en op toekenning van een restauratiepremie. Het is de bedoeling dat deze werken zullen uitgevoerd worden in 2011. Het gevelrestauratiedossier is eveneens ingediend en de uitvoering is voorzien voor 2012. Er wordt nu nagedacht over een goede herbestemming voor de gebouwen en het park. Het is de bedoeling dat de interieurrestauratie in 2013 wordt uitgevoerd.

Maar ondertussen wordt er niet stilgezeten. Een aantal dringende werken zijn al uitgevoerd, waarvan de meest belangrijke: de zwambehandeling.

Het kasteel stond lange tijd leeg, het was donker binnen, vele kamers hebben houten lambriseringen en er kwam vocht binnen door de lekkende daken en ten gevolge van stijgvocht in de muren.  Dit zijn allemaal zeer gunstige factoren voor zwamontwikkeling. 

De meest destructieve zwam die in gebouwen kan voorkomen is de huiszwam. In het eerste stadium van ontwikkeling heeft dit organisme vochtig hout nodig, maar vanzodra de zwam volgroeid is maakt ze haar eigen voedingsstoffen aan en zodoende kan ze ook bepleistering en baksteenmetselwerk aantasten. Zo kan deze zwam zich tot 30 meter ver verspreiden zonder een voedingsbodem van vochtig hout nodig te hebben.

En het is net deze zwam die zich in het gunstige klimaat van het leegstaande kasteel Ter Borght tot ongekende proporties ontwikkeld heeft. 

In samenspraak met de Entiteit Ruimte & Erfgoed (in de volksmond de Dienst Monumenten & Landschappen) werd beslist om deze aantasting met spoed te behandelen.

Voordat de behandeling van start is gegaan is het volledige interieur opgemeten en uitgetekend zodat het bij de restauratie volledig gereconstrueerd kan worden.

Door de grote omvang van de zwamaantasting was plaatselijk herstel niet mogelijk.

De eerste stap bij de zwambehandeling is het controleren van alle houten onderdelen zoals deur- en raamomlijstingen, houten lambriseringen en trappen.  De met zwam aangetaste houten delen werden verwijderd en verbrand. De elementen die nog in goede staat waren, hebben een behandeling ondergaan zodat ze tijdens de restauratie als model kunnen dienen of zelfs hergebruikt kunnen worden.

Vervolgens werd in de aangetaste zones de bepleistering afgekapt zodat duidelijk zichtbaar werd waar de zwam zich een weg baande.  Het achtergebleven schimmelweefsel werd afgeborsteld en met behulp van een steekvlam werden de zwamdraden gedood.  Aansluitend werd de muur ontsmet door in voorgeboorde gaten een dieptebehandeling met fungicide uit te voeren.

Spijtig genoeg waren op het gelijkvloers alle kamers aangetast. Hierdoor moesten er plaatselijk enkele delen van decoratieve plafonds verwijderd worden.  Maar alle details zijn opgetekend, gefotografeerd en geïnventariseerd zodat na restauratie het kasteel terug dezelfde allure zal krijgen als voorheen.

Deze behandeling werd in september 2010 afgerond. Het kasteel is nu vrij van zwam.