Groep van jeugdvogelwacht Joure bij het ringen van vogels aanwezig.

Op 15 september was er op het Ringstation Rohel aan de noordoever van het Tjeukemeer al vroeg in de ochtend om 07:15 uur een flinke groep jongens en meisjes van de Jeugdvogelwacht Joure  met hun begeleiders  aanwezig. De zon was nog maar nauwelijks op als de groep in ganzenpas naar de oever wandelde. Ondanks de (niet voorspelde) kleine bui in de vroege ochtend werd het toch een leuke dag. Er werden veel kleine karekieten,zwartkoppen en rietgorsen  gevangen.  Ook van de voor het Ringstation Rohel weinig voorkomende snor werden zelfs 2 gevangen. Nadat de vogels  geringd zijn mochten de jongens en meisjes de vogels even in de hand houden (ringersgrip) en de vogel daarna  loslaten.

In de Bijlage een verslag met fotos van de gevangen soorten  en een overzicht van de vangsten van de snor gedurende de periode 1985 -2017.

Jan de Jong, Joure 

Bijlagen:
20180915..docx (513.8 KB)   
DSC09439.JPG (83.3 KB)   
JVW Joure op witte bruggetje.JPG (165.6 KB)   
rietzanger in de hand.JPG (80.4 KB)   
Voorzitter Laurens Potijk geeft uitleg bij het vangnet.JPG (191.2 KB)   
Zwartkop in de hand JVW Joure.JPG (107.3 KB)   

IJsvogel uit De Fryske Marren steekt te Afsluitdijk over?

Na de warme zomers  dagen komen er nog maar montjesmaat  meldingen van ijsvogels bij me binnen.In de gemeente De Fryske Marren zie je ze nog maar weinig.  Ook aan het Tjeukemeer bij Rohel op het Staatsbosbeheer terrein Marswâl  zie ik ze de laatste maanden nog maar weinig voorbij komen.Tijdens het wintertje van 2017-2018 zijn er toch nog flink wat ijsvogels omgekomen door koude. Tussen 1985 en heden zijn er 63 ijsvogels aan het Tjeukemeer geringd op Ringstation Rohel. Topjaren waren 2016 en 2017. In 2016 zelfs 12 gevangen waarvan vier in de maand augustus. In 2017 werden er nog eens 11 ijsvogels  geringd. Dit jaar tot op heden nog maar een geringd en wel op 28 augustus. En laat nou net deze jonge vogel van 2018 na 13 dagen teruggemeld worden bij Wieringerwerf. Gelukkig is de vogel niet dood gevonden maar gecontroleerd door  collega ringer A.C.Winters uit Medenblik. De vogel is dus nogal rap vertrokken uit Rohel en is in 13 dagen tijd mogelijk de afsluitdijk overgestoken.Of zou ze in 13 dagen ook rond of over het IJsselmeer zijn gevlogen? We weten dat vooral jonge ijsvogels nogal rond kunnen zwerven, ze zijn dan op zoek naar geschikte voedselplekken ("vis stekkies") en kunnen dan zelfs tot in de bebouwde kommen van dorpen en steden gezien worden. Oude vogels verjagen de jonge vogels enige tijd na het broedseizoen uit hun territorium en de jongen moeten dan zelf maar een plekje vinden. Zo ontving ik van (oud schoolmeester) W.Jissink in Oudehaske op 10 september 2001 een melding dat er een ijsvogel zich dood had gevlogen tegen de vensteruiten. Deze bleek 4 (!) dagen eerder op 6 september 2001 in de omgeving van Almere geringd te zijn. Tijden deze trek en zwerfperiode kunnen zelfs ijsvogels uit noordelijker streken hier voorkomen, b.v. uit Zweden , Polen en Rusland. Dus wie weet waar "onze" geringde ijsvogel uiteindelijk terecht zal komen, zou hij verder gaan trekken richting Belgie of Frankrijk , en zelfs nog naar Engeland  kunnen vliegen?. Hopelijk horen we nog iets van haar, want het was een jong vrouwtje . Ben benieuwd of er dit jaar ook op meer plekken rond deze tijd ijsvogels gezien zijn of zelfs  gesneuveld. Helaas komen er onder de ijsvogels opvallend veel raamslachtoffers voor.

Reacties kan men zenden naar;  j.d.jongringer403@home.nl

Bijlagen:
ijsvogel in de hand Foto Jan de Jong.jpg (62.6 KB)   
NLA. P...31147.pdf (96.4 KB)   

Ringvangsten van doortrekkers.

Op 1 september 2018 wordt er aan het Tjeukemeer(noordzijde) bij Rohel nog altijd ringonderzoek gedaan aan trekvogels. De ringlokatie bestaat al vanaf 1985 toen ik  daar voor het eerst  zangvogels ringde voor wetenschappelijk onderzoek op een gestandariseerde wijze voor het Vogeltrekstation. Inmiddels zijn er al weer heel wat jaren verstreken en zijn er vele 10.000 den zangvogels  geringd en onderzocht. Daarbij zijn er ook die maar zelden  gevangen worden. een van die soorten die ik maar weinig in de netten kreeg was de draaihals. Een typische soort spechtachtige  die maar zelden in Friesland als broedvogel voorkomt. Dit jaar werd er in het Drents Friese Wold bij Aekingezand  een broedgeval vastgesteld door Wim van Zwieten.Het is dan ook een soort die in het broedseizoen niet zoveel voorkomt. Op de doortrek echter kan hij op allerlei plekken , voornamelijk langs de kust, worden aangetroffen.Vaak zijn het eenlingen doch een enkele keer worden er enkele bijelkaar  gezien. De vogels zijn verzot op mieren en worden dan ook veel in tuinen en parken aangetroffen.

Op de trek echter vang ik ze aan de noordoever van het Tjeukemeer maar zelden. De vangst van 1 september is dan ook sinds 1985 (!) pas de tweede. Op 26 augustus 2016 werd pas de 1e   op Ringstation Rohel gevangen. De draaihals is dan ook een opmerkelijke gast aan het Tjeukemeer. Met zijn voortdurend draaiende kop probeerd hij je af te leiden en neemt daarbij soms een langgestrekt lichaam aan. Dit  strekken van zijn lichaam doet ie om een tak na te bootsen, want normaal is de vogel niet zo lang als hij aan het voedsel zoeken is.

Naast de draaihals was het ook een bijzondere dag. Zo werden er naast de draaihals  verder nog als bijzonderheden  gevangen ; roodborsttapuit, tapuit, paapje en zelfs een ongeringde BUIZERD. In de Bijlage  een verslag van die morgen. De buizerd werd totaal niet verwacht doch hing op een gegeven moment zelfs in de dunne mistnetten. tot mijn grote verbazing bleef de vogel rustig hangen en kon ik hem zonder schade uit het net verwijderen. Als je alleen ben op het Ringstation(Ik zoek nog altijd nieuwe assistenten!)  moet je altijd oppassen met de scherpe en sterke  klauwen van deze vogelsoort. Voorzichtig heb ik hem dan ook in een leefnetje (!) gedaan en in mijn ringenvoorraad  gezocht naar een juiste ringmaat. Ringtang, fototoestel en ringmaat klaar gelegd en voorzichtig een klein deel van het leefnet geopend en langzaam een poot tevoorschijn gehaald om de ring aan te leggen. Met zijn scherpe klauwen haalde de vogel echter een paar keer uit, gelukkig mistte deze op een haar na  mij vingers. Toen ik de ring had aangelegd werd het net voorzichtig  verwijderd, het foto toestel lag al klaar, en  heb ik de buizerd op de foto vastgelegd en daarbij de beide poten stevig vasthoudend. De vogel goed in de gaten houdend kon ik toch nog enkele fotos maken. 

Zo zie je maar weer dat het ringen van zangvogels (en bijvangsten) met de nodige voorzichtigheid moet gebeuren. voor een uitgebreid verslag  lees de  Bijlage van de drukke ringmorgen aan het Tjeukemeer.

Jan de Jong, Joure .

Ringer 403 Vogeltrekstation Wageningen (j.d.jongringer403@home.nl).

Bijlagen:
20180901..pdf (578.1 KB)   
buizerd.JPG (202.9 KB)   
draaihals.JPG (150.8 KB)   
paapje.JPG (102.9 KB)   
roodborsttapuit.JPG (129 KB)   

Oeverzwaluwen massaal naar woonwijk in Joure.

De kunstwand die in 2011 in Joure in de woonwijk Wyldehorne voor het eerst een flinke  groep oeverzwaluwen aantrok is nadien regelmatig  bezet. Ook dit jaar waren er weer veel oeverzwaluwen die er graag tot broeden komen. Zoveel zelfs dat alle nesten bezet waren. Er kon echt geen nest meer bij. Alle 140 nestgangen waren bezet. Op 1 juni 2018 zijn smorgens een deel van de oude vogels geringd. Er waren nog geen eerste jaars vliegvlug. In totaal zijn er 64 man,86 vrouw en 3 volwassen geringd. Het aantal eigen terugvangsten uit de omgeving was 34 (18 man/16 vrouw). Van deze 34 waren er 13 eerder in deze wand (wyldehorne)  geringd (2 in 2015, 10 in 2016 en 1 in 2017). De rest van de eigen ringen kwam uit Oudehaske (16 x uit 2016) en 5 uit de kolonie in Heerenveen SCI (1 x 2015 en 4 x 2017).  

Twee nederlandse ringen kwamen van elders;

NLA. BF...06634. geringd op 4-8-2017 te Nederhorst Den Berg als  eerste jaars.

NLA. BG...70132. geringd op 18-6-2017 te Nijbeets als man na1kj.

Het hoge aantal oeverzwaluwen in de wand in de wijk Wyldehorne is dit jaar opvallend. Zowel in Oudehaske als in de Twigen bij Joure zijn geen oeverzwaluwen aanwezig op de broedplek. In Oudehaske (zanddepot) is er momenteel geen nestgelegenheid aanwezig en in de Twigen (vaste wand) zijn ze niet verschenen. Doordat de wand in de wijk Wyldehorne door de plaatselijke Vogelwacht Joure en de gemeente De Fryske Marren  recent is voorzien van een nieuwe zandlaag had deze plek kennelijk een voorkeur. Ook de vaste waterpartij vlak voor de wand belet predatoren om de nesten te bereiken. Water voor de wand is belangrijk. Ook in de kolonie in Goingarijp zit water voor de wand en deze was dit jaar ook volledig bezet.

Ik ben benieuwd hoe het met andere kolonies in Friesland is  gesteld?

Jan de Jong, Joure. E mail.  j.d.jongringer403@home.nl

Bijlagen:
oeverzwaluw hessel kleine.jpg (113.7 KB)   

Boerenzwaluwen  later terug op broedplek in 2018.

In 2018  waren de eerste boerenzwaluwen  in Friesland later terug dan vorig jaar. Pas vanaf 29 maart dit jaar kwamen de eerste losse meldingen binnen in de provincie. Op 3 april werd in Noardburgum de eerste terug gezien in de stal zo meldde Jan van der Veen. Op 4 april waren er bij Jurriena Post in Gorredijk de eerste twee terug bij het nest. Zes april was de eerste ook terug in de paardenstal van Trienke en Henk Tjepkema  te Terband waar de laatste jaren steeds meer paren tot broeden komen.Op dezelfde dag meldde Berend Jan Castelein me dat in Oudebildtzijl al vier binnen waren in een schuur. Het zou echter nog tot 7 april duren voor de stroom eerste meldingen in schuren en stallen wat op gang kwam. Op die dag kwamen van een tiental plekken (Metslawier, Sint Anna Parochie, Terwispel, Bontebok, Oldeberkoop, Dedgum, Wommels, Jutrijp, Aldegea, Veenwouden) de meldingen binnen stromen. Op 8 april kwamen nog eens van dertien plaatsen de eerste meldingen binnen (Jonkerslân, Hommerts, De Triemen, Goingarijp, Boazum, Joure, Katlijk, Warga, De Knipe, Wijnjewoude, Lippenhuizen, Ureterp, Appelscha).Voor 2018 zijn de eersten flink later dan in 2017.

In 2017 werd de eerste  al op 24 maart in de schuur in Fochteloerveen gezien. Op 27 maart was de 1e in paardenstal  te Sint Jacobi Parochie (Sophie Brakele) terug. Daarna op 30 maart  in Terband (Henk en Trienke Tjepkema) en bij Jan en Jet Hofstra in Hoornsterzwaag. Op 31 maart  te rug in Koudum , Langezwaag, Paesens, Oudebildtzijl. Daarna 1 april Veenwouden,3 april Bontebok en Appelscha. Zes april in  Donkerbroek en Joure . Zeven april in Oudkerk en Wommels. Acht april in Suamarderheide en Katlijk. Negen april in Terwispel, Rotstergaast,Grou en Metslawier.

Kijken we naar de beide lijstjes  van eerste aankomsten op de broedplaatsen dan zien we duidelijk  dat in 2017 er al diverse boerenzwaluwen in maart waren teruggekeerd op de broedplek terwijl er in 2018 pas op 3 april de 1e werd gemeld.

Dit jaar na de mooie dagen van 7 en 8 april duidelijk meer  terugkerende boerenzwaluwen  dan in 2017. 

Voor een volledig lijstje van eerste aankomsten in 2017 en 2018 zie  de Bijlage.

Staat U woonplaats er niet bij of heeft U Uw eerste melding van een boerenzwaluw die terug is op de broedplek nog niet gemeld op een bepaalde data of mocht U nog aanvullingen hebben op de lijsten dan hoor ik het graag.

Reacties kunnen gezonden worden naar j.d.jongringer403@home.nl

Bijlagen:
boerenzwaluw terug in de stal Herman Berteler.jpg (304.6 KB)   
Eerste Boerenzwaluwen terug in stallen.docx (13.5 KB)   

Aankomst 1994-2017 boerenzwaluwen in Oudkerk.

De gegevens van boerin Klaske Adema van de aankomst van de eerste boerenzwaluwen in april zijn in een grafiek even op een rij gezet. Daarbij valt meteen op dat de trent (stippellijn) van 1994 t/m 2017 een duidelijke vervroeging aangeeft van de eerste aankomstdatum van de boerenzwaluw in de schuur te Oudkerk. De gemiddelde aankomstdatum tussen 1994-2017 is 12 april.   Vooral in de jaren 2001 en 2005 was de 1^e boerenzwaluw opvallend vroeg terug.                  

Grafiek. De aankomstdatum in de schuur te Oudkerk periode 1994-2017. Zie Bijlage

Uit dit voorbeeld blijkt dat de komst van de boerenzwaluw in de loop der jaren flink kan vervroegen. Het is dan ook belangrijk om deze aankomst in de schuren en stallen provinciaal te verzamelen. Wie meer wil weten over aankomst en vertrek van boerenzwaluwen dan kan je het Boerenzwaluw Journaal 2017 aanvragen dit wordt U dan digitaal toegezonden. Verschijnt dit jaar de eerste boerenzwaluw in U stal/schuur of hok terug meldt het dan even.

Jan de Jong E.A.Borgerstraat 66 8501 NG Joure

Tel. 0513-414788 Email; j.d.jongringer403@home.nl

Bijlagen:
152912.docx (16.7 KB)