Archief

Drukkend weer zorgt voor veel vogels op de ringplek.

Op 26 juni smorgens vroeg om 3.45 uur al aanwezig op de ringplek aan het Tjeukemeer. Veel kleine karekieten waren al druk aan het zingen in de rietzoom en qua weer was het ideaal om de 8e CES periode af te handelen. Voor komend weekend was er veel minder gunstige weersverwachting voorspeld. Nadat ik de netten had geplaatst bleek al snel dat de wind ook nog ging liggen, 0 tot 0,5 B, en dat de vangomstandigheden gunstig bleven. In de eerste uren waren er normale aantallen te verwerken , doch na 08.30 uur veranderde dit snel. Plotseling  kwamen veel meer jonge vogels in de netten , waaronder veel tjiftjaffen , koolmezen, pimpelmezen en rietgorzen. Gelukkig bleef een echte mezen invasie uit en kon ik de aantallen nog wel verwerken. Door de plotselinge toename kon helaas niet van elke vogel meer biometrie worden verzameld omdat het belangrijker was om de vogels zo snel mogelijk uit de netten te halen en geringd de vrijheid terug te geven. Maar liefst 179 vogels er gevangen waarvan 131 eerste jaars. Voor de vangresultaten  en de 23 soorten kijk op toegevoegde verslag van de ringmorgen.

Jan de Jong, Joure Email  j.d.jongringer403@home.nl

Grasmussen lieten zich zien op de ringplek Rohel.

Op 20 juni ben ik smorgens vroeg om 3.30 uur afgereisd naar de vaste ringplek aan het Tjeukemeer. De weersvooruitzichten waren eigenlijk wat onbetrouwbaar doch voor de komende dagen was het ook al niet veel beter, dus toch maar gevangen voor het CES onderzoek. Bij aankomst op de ringplek was het nog  rustig, pas  om 4.15 uur  begonnen de eerste Kleine karekieten te zingen in de rietzoom. Veel dreigende luchten in het noorden resulteerde in een wisselend wolkendek met af en toe enkele spatten motregen. Na het opkomen van de zon achter een verscholen wolkendek kwamen de vogels uit de struiken en werd al snel duidelijk dat er meerdere jongen van de  koolmees en pimpelmees  aanwezig waren. Pas toen de zon iets meer macht kreeg kwamen ook de jonge grasmussen in actie, overal hoorde ik "getik" in de struiken naast de vangbanen. Er werden maar liefst 11 vliegvlugge  eerste jaars gevangen en geringd. Enkele hadden zelfs nog niet eens de vleugel en staartpennen volledig  uitgegroeid. De oude vogels alarmeerden voortdurend in de struiken en lieten zich maar weinig vangen. Op drie verschillende plekken op de ringplek waren ze actief.

Vanmorgen ook een eerste jaars rietzanger gevangen, dit was de eerste weer. Volgende week zullen er zeker meer zijn als de ouders met hun jingen  beginnen te zwerven langs de oever. In bijgaande verslag van de ringochtend staat een lijstje met gevangen en gekontroleerde  vogels.

 Jan de Jong, Joure

Veel jonge vogels gevangen en geringd aan het Tjeukemeer.

Op 7 juni smorgens vroeg al om 03.30 uur vertrokken naar de  noordoever van het Tjeukemeer. Bij aankomst was het nog betrekkelijk rustig, doch toen ik  even na 04.00 uur de netten in de rietzoom en achter de struiken opzette hoorde ik al een luid karekieten koor zingen in het riet. De mannetjes lieten zich constant horen en waren verspreid over de gehele  ringplek. Nadat de  netten in de rietzoom geplaatst waren werd het al snel licht en kon de opgezette  hoofdlamp weer opgeborgen worden, het was licht en helder genoeg om alles zonder lamp te aanschouwen. In de eerste uren hoor je hier in de juni maand  steevast de koekoek luid roepen en als je geluk hebt komt ie jou ook nog opzoeken als je zijn naam herhaaldelijk roept. De koekoek liet zich vanmorgen  niet vangen. Wel veel jongen vogels, opvallend veel mezen waaronder 19 koolmees, 8 pimpelmees en  negen matkop. De negen matkoppen die vanmorgen gevangen zijn komen stellig uit 1 familie (vrouw met 8 jongen), het mannetje  liet zich niet vangen.

Vanmorgen werden een 20 tal soorten gevangen waaronder zelfs drie sijsjes.Een soort die je echter maar zelden op deze ringplek vangt. Sinds 1985 is dat  maar 2 x eerder voorgekomen. Op 6 juli 1991 (1kj) en op 20 oktober 2002 (vrouw 1kj). Ben dan ook benieuwd waar deze drie vandaan komen. Zouden ze misschien  door de oostenwind hier heen gedreven zijn uit de broedgebieden op de grens van Friesland en Drenthe? Of komen ze toch dichterbij vandaan, Haulsterbossen  bij Ouwsterhaule of de Vegelinsbossen bij Sint Nicolaasga? De sijs is voor Friesland een zeldzame  broedvogel.

Lees verder het verslag van de ringochtend in de Bijlage. 

Jan de Jong, Joure. Tel. 0513-414788 email;  j.d.jongringer403@home.nl

In mei leggen alle vogels een ei.

In de meimaand zijn er geen artikeltjes verschenen op mijn Blog. Dat kwam doordat er nogal wat onderzoek is gedaan aan de boerenzwaluw in Friesland. Veel vogels keerden nogal verspreidt  terug in de schuren. Zelfs na half mei kwamen er nog flinke aantallen  boerenzwaluwen in Friesland binnen, dit was tegelijkertijd met de zandstormen uit Afrika  die ons veel stofzand bezorgde. Later daarover meer. Terwijl de eerste boerenzwaluwen al op de eieren zaten of  zelfs al kleine jongen hadden kwamen veel nieuwelingen nog pas terug, daarbij waren opvallend meer boerenzwaluwen met mijten in de vleugelveren.

Aan het Tjeukemeer bij Rohel werden in de meimaand een 135 tal vogels gevangen en gecontroleerd. Daarbij waren een zestal Witgesterde blauwborsten die er dit jaar zeker op twee plekken broeden langs de oever.De kleine karekiet was pas op 31 mei meer massaal terug op de ringplek, ook toen zelfs vogels die al zitten te broeden en vogels die pas terug zijn op de broedplek.

Eind mei kregen we plotseling twee dagen met hevige regenval, het terrein werd daardoor erg nat en de waterstand op het oeverland en op het Tjeukemeer is daardoor hoog gestegen. Voor meer bijzonderheden zie de toegevoegde dagverslagen van 4-16 en 31 mei j.l.  Reacties zijn welkom!

Jan de Jong, Joure

Tel;0513-414788

Email j.d.jongringer403@home.nl

Nog veel doortrek aan het Tjeukemeer.

Op 23 april was het in de eerste uren  na 04.00 uur op de ringplek nog flink mistig. De grondmist  lag in flarden over het veld en bij enkele bosjes was het zicht iets beter. Gelukkig was het vrijwel windstil zodat ik met een zwakke O wind (0-1B) de netten toch maar opzette. Ruim voordat de zon opkwam (06.20 uur) was de grondmist snel verdwenen en kwam vooral de zwartkop  in wat  grotere aantallen door, later in de ochtend toen het wat warmer werd ook meer Fitissen. Er is dus nog altijd doortrek van vogels. Zelfs de eerste grasmussen (4) en een eerste tuinfluiter lieten zich vanmorgen zien. Zo ook een tweede jaars  witsterblauwborst en een vrouw na tweede kalenderjaar blauwborst. Dit tweede jaars mannetje had nu wel een mooie witte keelvlek. Van beide vogels zijn wat fotos genomen zodat  kleedkenmerken goed te zien zijn. Een zwartkop droeg een voor ons vreemde ring , de vogel bleek geringd te zijn in Wieringerwerf op 18 september 2013 als 1kj vrouw. Een rietzanger die kort na het opzetten van de netten al gevangen werd droeg een Belgische pootring. Het opschrift op die ringetjes is erg  klein zodat al vroeg in de ochtend de loup er aan te pas moest komen. We zijn benieuwd of dit vogeltje ook nog dit voorjaar is geringd gezien de nog flink blinkende ring. Verder vanmorgen de eerste waarnemingen dit jaar van visdief (2) en een koekoek die  laag boven het riet, en net de netten ontwijkend,  naar het oosten vloog. voor een meer uitgebreid verslag zie de bijlagen.

Jan de Jong,Joure Tel. 0513-414788. j.d.jongringer403@home.nl

Aan de noordoever van Tjeukemeer een wolfi gevangen.

Op 19 april was is aan de noordoever van het Tjeukemeer  bij Rohel in het Staatsbosbeheer gebied Marswâl  al vroeg begonnen met het opzetten van de vangnetten voor de eerste CES periode . Het was een koude ochtend waarbij pas na 9.45 uur de zon er door kwam. Jeugdvogelwachters uit Heerenveen waren met begeleiders aanwezig om 6.30 uur een vogelvangochtend mee te maken. Zelfs  een journalist en een fotograaf van de Leeuwarder Courant waren aanwezig om van deze ochtend verslag te doen.

Er werden die ochtend 31 vogels gevangen waaronder voornamelijk fitis en tjiftjaf de hoofdmoot vormden. Een van de  tjiftjaf vrouwtjes droeg zelfs al een ei  terwijl er nog diverse  tjiftjaffen op doortrek waren!

Voor 9.00 uur vertrokken de jeugdvogelwachters en begeleiders weer, niet vermoedend dat ze het "toetje van de dag"  zouden missen.  Wat dit "toetje" was zie je in het bijlagen  hieronder.  Tevens is het verslag van de vangsten van 10 april ook weergegeven.

Jan de Jong, Joure

Tel. 0513-414788

Boerenzwaluw uit Friesland vestigd nieuw Europees (wereld?) record.

Tijdens het rondsnuffelen op zolder in de oude papieren en mappen vond ik in de hoek van een oude doos nog een klein wit doosje met inhoud wat gewikkeld was in een stuk krantenpapier waarop geschreven was; bewaren 25 juni 1994 Rohel. Nieuwsgierig  geworden naar de inhoud begon ik het papier  langzaam te verwijderen en kwam tot de ontdeking dat het  doosje  drie eitjes bevatte van verschillende  diameter. Alle drie erg broos , ze lagen in een bedje van closetpapier in een klein glazen potje. Het bleken eieren te zijn van  een  verlaten legsel wat ik tijdens de eerste jaren van mijn ringonderzoek aan boerenzwaluwen  was tegengekomen en voor de wetenschap had bewaard. In de doos zaten ook een vijftal oude verslagen die destijds gemaakt waren voor de  veehouders in de omgeving waar ik de nestjongen en oude vogels ving voor het Boerenzwaluwenproject  van het Vogeltrekstation (NIOO/KNAW). Uit mijn aantekeningen van destijds bleek dat het legsel in het tanklokaal  verlaten was aangetroffen in de boerderij van  Siebren Akkerman in Rohel aan de Kwekerijweg. Alle drie de eieren uit hetzelfde nest dus. Opmerkelijk daar er een groot verschil in grootte was. van de eieren. De kleinste had een lengte van 11,4 mm en een diameter van 9.0 mm. Vreemd eigenlijk dat deze drie eieren in een en hetzelfde nest lagen, zou het van een wijfje zijn geweest? Vandaar ook kennelijk dat ze bewaard zijn gebleven.  Naspeuren in het standaardwerk van Handbuch der Vogel Mitteleuropas (band 10/1) leerde me dat op blz. 423 als minimum maat stond aangegeven 11,9 x 9,5 mm. Deze vondst betreft dus het kleinste ei wat ooit in Europa is gevonden  van de boerenzwaluw. Zo waar een voor Friesland  nieuw en Europees (mogelijk zelfs) wereld record.! Het doosje met eitjes zal op  woensdagavond  16 april 2014 aangeboden worden aan het Fries Natuurmuseum in Leeuwarden tijdens een lezing betreffende de boerenzwaluw (Bennie van den Brink) en Gierzwaluw (Luit Buurma) verzorgt door het Biologisch wurkverbân van de Fryske Akademy, de Fryske Feriening foar Fjildbiology en het Fries Natuurmuseum. Op die avond die om 20.00 uur  in het Schoenmakersperk 2 in Leeuwarden begint  zal door de spreker  Bennie van den Brink ingegaan worden op het ringonderzoek, de overwintering, rui, en de aller nieuwste uitkomsten van het  zender onderzoek aan boerenzwaluwen in ons land. Luit Buurma zal spreken over de  nieuwste informatie over Gierzwaluwen die naar voren kwam uit de Cambridge gierzwaluw  conferentie die van 8 tot 10 april ius geweest. Nieuwsgierig naar de verhalen en mededelingen van de sprekers? Kom dan die avond naar  het museum dan kunt U ook getuige zijn van de bijzondere vondst van dit nieuwe Europese record van de boerenzwaluw.

Jan de Jong, Joure

Futen  hebben  steeds vaker vroege jongen in Friesland.

De laatste jaren komt het steeds vaker voor dat de fuut in Friesland vroeg  begint met het leggen van de eerste eieren. Vooral op plekken waar  het water de gehele winter open blijft kan men al vroeg de eerste eieren verwachten. Op 19 januari 2007 ontdekte Jauke de Jong  uit Oppenhuizen bij zijn woonplaats ook al een  vroeg nest met twee eieren. Op 27 januari 2007 (zelfde jaar) meldde R.J.Niemarkt  uit Sneek me  dat er aan de Woudvaartkade al twee nesten met eieren lagen , 1 x 3 en 1 x 4 eieren!

Op 4 januari 2013 zag Mevr. Hoppe uit Sneek in de Houtvaart al een paar met een  nog klein strepenjong dat gevoerd werd door beide ouders.Rudi Bouma in Sneek  zag in de Houkesloot op 9 februari 2014 al een paar met 2 jongen van enkele dagen oud. H.Hofstra uit Sneek ontdekte op 18 februari 2014 een nest met 1 ei te Oppenhuizen toen hij er met zijn bootje bij langs voer. De volgende dag (19 februari 2014) was er in Joure al een paar aan het nestelen bij het Roefke. Thea Rijpkema uit Bolsward meldde op 24 maart 2014 tussen  Burgwerd en Bolsward  al een paar met drie  gestreepte jongen van nog geen week oud. Op 24 maart 2014 1 paar met vier jongen van zeker drie dagen oud gefotografeerd aan de Vegelinsweg bij Joure  door Aant de Jong uit Joure. Op 1 april 2014 zag Ykema bij de woning aan de Steiger in Joure ook 1 paar met vier nog kleine jongen van enkele dagen rondzwemmen.

Het valt op dat de meldingen van de futenparen met jongen vaak afkomstig zijn van plekken dicht bij  haventjes, grote vijvers, verbindingssloten en nieuwe wijken met veel water. Vanuit de  wat grotere meren komen vrijwel geen vroege  meldingen. Op veel plekken is het aanbod van kleine vis (voedsel)  ruim voorhanden en door de zachte winters van de afgelopen jaren kunnen ze vrijwel het gehele jaar door broeden en jongen verzorgen. Ook andere soorten profiteren van de zachte winter.De laatste weken kregen we meldingen van jonge merels, meerkoeten, blauwe reigers, eenden, nijlgans, turkse tortel, houtduif en ja zelfs van  al  van eerste eieren van de koolmees en pimpelmees.

Ben benieuwd  of er ook al meer  soorten zijn die met vroegbroeden  beginnen.

Jan de Jong, Joure 0513-414788  j.d.jongringer403@home.nl

Turkse tortels broeden op allerlei plekken.

De afgelopen maanden krijg ik steeds meer meldingen van  turkse tortels die op allerlei plekken tot broeden komen. Zo ontving ik van Klaas van der Meer uit Drachten een tweetal fotos van een broedgeval in een hangend voederhuisje.  Op 23 februari is het paar al begonnen met broeden op de twee eieren. Het voederhuisje hangt maar op enkele meters van het raam van de woning.  Van de twee eieren kwam er eentje uit , het andere was kennelijk onbevrucht.  Het mannetje zat op een gegeven moment gehavend op de pergola en leek niet meer geheel fit (aangevallen?).Daarna werd hij niet meer teruggezien, mogelijk gesneuveld.Het  vrouwtje stond er nu alleen voor en deed haar best om het jong groot te krijgen, met behulp van bijvoedering door Familie  van der Meer.Na enige tijd zat ze steeds minder op het nest en was ze op een gegeven moment ook verdwenen. Het jong bleef achter  maar was na een koude nacht ook verdwenen, waarschijnlijk geroofd want het kon nog niet vliegen. Tragisch einde van een legsel, doch  er is nog een vervolg. Nadat het nestje leeg was heeft de familie van der Meer  het oude  nest verwijderd en het voederhuisje schoongemaakt en opnieuw opgehangen. Tot hun verbazing verscheen er zomaar weer een nieuw (?) paartje die met de nestbouw  begon en op 1 april bevatte het nestje weer twee eieren. Het mannetje was in de nestbouwfase  nogal ijverig, doch nu het vrouwtje zit te broeden is ie verdwenen. Zou deze gepakt zijn door een kat , sperwer, steenmarter, etc.? Hopelijk  niet en keert ie spoedig terug als het eerste jong zich aandient. Opmerkelijk in dit geval is dat turkse tortels terugkeerden naar dit zo vreemde broedplekje.

Turkse tortels kunnen op allerlei plekken broeden. Zo kreeg ik op 11 februari 2013 bericht van I.Klaver in Heerenveen dat er in een flat op 4 hoog (!) een turkse tortel paar een nest (2 ei) had die in een  bloempot op het balkon  aan de regenpijp hing. In de bloempot een zat heide. 

Ben benieuwd of er op meer vreemde plekken broedgevallen van de turkse tortel zijn vastgesteld. Reacties  graag naar j.d.jongringer403@home.nl  of tel. 0513-414788.

Maart maand met veel Tjiftjaffen aan Tjeukemeer.

In de maand maart 2014  zijn er erg veel Tjiftjaffen  gevangen en geringd aan de noordoever van het Tjeukemeer. Op de eerste dag (13 maart) werden er al 5 gevangen en op 25 maart maar liefst veertig (!). Nooit eerder  ringde ik zo vroeg in het seizoen met een dergelijke  koude ochtend (-3 graden) waarbij de vangnetten soms wit van de vorst was zoveel tjiftjaffen. ook op 30 maart werden nog eens 19 tjiftjaffen  gevangen. Dat is 64 tjiftjaffen, waarbij er slechts een afkomstig was met een ring uit 2013 (geringd op 28 augustus 2013).  Naast de tjiftjaf was de  eerste Fitis  ook vroeg terug , op 25 maart al de eerste geringd en 30 maart  nog eens vier.

In de Bijlage de verslagen van de vang en waarnemingsdagen in 2014.

Jan de Jong Joure 0513-414788